Афинадағы Паралимпиада ойындары 2004

Кіріспе

2004 жылғы Жазғы Паралимпиада ойындары (Θερινοί Παραολυμπιακοί Αγώνες 2004), 12-ші Жазғы Паралимпиада ойындары, 2004 жылдың 17-28 қыркүйегінде Грекияның Афина қаласында өткен, Халықаралық Паралимпиада комитеті басқаратын, мүмкіндігі шектеулі спортшыларға арналған ірі халықаралық көп түрлі спорттық жарыс. Оған 136 елден келген 3808 спортшы (2643 ер адам және 1165 әйел адам) қатысты. Осы ойындар барысында 304 әлемдік рекорд және 19 түрлі спорт түрінен 448 Паралимпиада рекорды жаңаланды. 8863 ерікті қызметкер Ұйымдастыру комитетімен бірге жұмыс істеді. Афинадағы Паралимпиада ойындарына төрт жаңа спорт түрі қосылды: көзі көрмейтіндер үшін 5 адамнан құралған футбол, квад дөңгелек арбалы теннис, дзюдо және отырып ойнайтын волейболдан әйелдер арасындағы жарыстар. 2000 жылғы Жазғы Паралимпиада ойындарындағы даулы жағдайға байланысты, испандық зиякерлік қабілеті шектеулі баскетбол командасы бірнеше ойыншының қатысу талаптарына сай келмегені анықталғаннан кейін алтын медальдан айырылған болатын, сол себепті ID санатындағы жарыстар тоқтатылды. Бұл соңғы рет қолданылған ескі Паралимпиада символы болды. Жаңа Паралимпиада символы 2006 жылы таныстырылды.

Қабылдаушы қалаға өтінім беру процесі

Афина 1997 жылғы 5 қыркүйекте Швейцарияның Лозанна қаласында өткен ХОК-тің 106-шы сессиясында өткізуші қала ретінде таңдалды. Грек астанасы 1996 жылғы жазғы Олимпиада ойындарын өткізу құқығы үшін шамамен жеті жыл бұрын, 1990 жылғы 18 қыркүйекте Токиода өткен ХОК-тің 96-шы сессиясында американдық Атланта қаласына жеңіліп қалған еді. Джанна Ангелопулос Даскалаки басшылығымен Афина 2004 жылғы жазғы Олимпиада ойындарын өткізуге тағы бір үміткерлік білдірді. Афинаның 2004 жылғы Ойындарды ұтып алуына негізгі себеп, үміткерліктің адамгершілік құндылықтарға, ойындардың ежелгі заманнан бергі тарихына және Грекия мен Афинаның заманауи Олимпизмді және Олимпиада қозғалысын дамытудағы маңызды рөліне бағытталған үндеуі болды. 1996 жылғы үміткерлік комитетінен айырмашылығы, қала үміткерлік білдірген кезде мақтанға бой алған еді, ал 2004 жылғы үміткерлік комитеті кіші масштабтылығы, қарапайымдылығы, адалдығы, шыншылдығы, нақты мазмұны және толыққанды жобасы үшін жоғары бағаланды. Тоғыз жыл бұрынғыдан өзгеше, 1996 жылғы сәтсіз үміткерлік кезінде қаланың инфрақұрылымдық дайындығы, ауаның ластануы, бюджеті және Олимпиада ойындары мен оларға дайындықтардың саясиландырылуы туралы алаңдаушылықтар мен сын-ескертпелер көтерілген еді. 1991 жылғы Жерорта теңізі ойындары, 1994 жылғы FIVB ерлер волейболынан әлем чемпионаты, 1994 жылғы қылышбазадан әлем чемпионаты және 1997 жылғы жеңіл атлетикадан әлем чемпионаты сияқты басқа да іс-шараларды сәтті ұйымдастыру, Олимпиада өткізуші қала сайлауына бір ай қалғанда спорт қауымдастығы мен ХОК мүшелері арасында Грекияның халықаралық спорттық жарыстарды өткізуге қабілеттігіне қатысты қалған қорқыныштарды сейілтуге көмектесті. Грек астанасының таңдалуына ықпал еткен тағы бір фактор – кейбір ХОК мүшелері арасында Олимпиаданың бастапқы құндылықтарын қазіргі Ойындарға қайтаруға ұмтылыс болды, олар 1996 жылғы жазғы Олимпиадада жоғалған деп санайтын құрамдас бөлік.

Паралимпиадаға қатысты жаңа ережелер

Бұл жазғы Паралимпиада ойындары қалалардың Ойындарды өткізуге бола ма, болмай ма деп шешім қабылдай алатын соңғы мүмкіндігі болды, себебі олар әлі де қосымша және екінші деңгейдегі шара ретінде қарастырылатын. 1996 жылы Атлантада өткен жазғы Паралимпиада ойындарына байланысты туындаған көптеген мәселелерден кейін Халықаралық Олимпиада комитеті (ХОК) басқа ұйыммен Халықаралық Паралимпиада комитетімен (ХПК) стратегиялық серіктестік құрып, 11 үміткер қаланың барлығынан Паралимпиада жоспарларын алғаш рет сұрады. Барлық 11 қала осы талаптарды қабылдауға келісті, бірақ тек үшеуі ғана басқа ұйымдарды ұсынды.

Медальдар саны

Афина ойындарында барлығы 1567 медаль табысталды: 519 алтын, 516 күміс және 532 қола. Қытай алғаш рет алтын, күміс медальдар саны және жалпы медальдар бойынша басқа елдерден озып шықты. Төмендегі кестеде елдердің алтын медальдар саны бойынша тізімі келтірілген (бұл контексте «ел» дегені – Ұлттық Паралимпиадалық Комитетпен ұсынылған ұйым). Ең көп медаль жеңіп алған спортшылардың ішінде жапон Майуми Нарита жеті алтын және бір қола медальді жүзуден жеңіп, алты әлемдік рекорд жасады, соның арқасында ол Паралимпиадада жеңіп алған алтын медальдар санын он бесеске жеткізді. Канадалық Шанталь Петитклерк мүгедектер арбасындағы жарыстарда бес алтын медаль жеңіп, үш әлемдік рекорд орнатты, ал швед атушысы Йонас Якобссон төрт алтын медаль алды. Франциялық Беатрис Гесс жүзуден өзінің он тоғызыншы және жиырмасыншы Паралимпиада алтын медальдарын жеңіп алды. АҚШ-тың жүзушісі Триша Зорн бір ғана қола медаль жеңіп алды, бірақ ол оның Паралимпиада ойындарындағы 55-ші медалі болды. Ол барлық уақыттағы ең табысты паралимпиадашы атанымын сақтап қалды.

Ашылу рәсімі

2004 жылғы жазғы Паралимпиада ойындарының ашылу рәсімі 2004 жылдың 17 қыркүйегінде өтті. Шоу балалар білімді бөлісіп, аспанға шамдарды көтеруімен басталды. Бұл өз шәкірттеріне білім берген Гиппократқа сілтеме жасады. Аренаның ортасында 26 метр биіктіктегі, 195 000-нан астам жапырағы бар платан ағашы тұрды, ол өмірдің символы болды. Ашылу салтанатында адамның драмасы, жарық пен музыка, кедергілер мен шектеулер туралы аллегорияны көрсететін қойылым да болды. Делегациялардың шеруі француз композиторлары Ив Степпинг пен Жан Кристофтың музыкасымен сүйемелдеді. Музыка от құдайы Гефест, Зевс пен Гераның ұлы туралы аңызды айтты. Түрікменстандық спортшы стадионды айналып, акробатикалық секірістер жасады. Грекия, үй иесі, зор қолдауға ие болды. Содан кейін стадионда салтанатты отшашу болды. Іс-шараға 150 жергілікті көмекші персонал мен 400 ерікті қатысты. Балалардың жасы 8-ден 17-ге дейін, олар Австралия, Франция, Испания, Грекия және Германиядан келді. Халықаралық Паралимпиада комитетінің президенті Филип Крейвен, ұйымдастыру комитетінің төрағасы Джанна Ангелопулос Даскалаки спортшылар мен көрермендерге: "Олимпиада алауы спортшыларды нұрландырады. Көптегендер Афинадан медальдармен кетеді, бірақ барлығыңыз чемпиондар ретінде кетесіздер" деді. Фил Крейвен сөзінде Демокриттің сөздерін келтірді: "Екі мың жыл бұрын Демокрит: «Өзіңді жеңу – барлық жеңістердің біріншісі және ең жақсысы» деді". Бұл барлық спортшыларға, әсіресе паралимпиадашыларға қатысты. Өз бірегей қабілеттеріңізді танып, дамыту және қиындықтарды жеңу арқылы – сіздер әлемдегі көптеген жас және ересектерге үлгі боласыздар". Ойындарды Грекия Республикасының Президенті Константинос Стефанопулос, Грекия Республикасы Президентінің адъютанты, армияның подполковнигі Димитриос Рескос қатысуымен грек тілінде ресми түрде ашты. "Κηρύσσω την έναρξη των Παραολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας." – "Афина Паралимпиада ойындарының ашылуын жария етемін." – Константинос Стефанопулос, Грекия Республикасының Президенті.

The opening ceremony for the 2004 Summer Paralympics took place on 17 September 2004. The show started with children passing on knowledge and raising their lights to the sky. This was a reference to Hippocrates, who transferred knowledge for their disciples. A 26 meter tall plane tree (with more than 195,000 leaves) symbolising life stood in the middle of the arena. The opening ceremony also featured a performance with human drama, with light and with music, in an allegory about obstacles and limits. The Parade of Delegations was accompanied by the music of French composers Yves Stepping and Jean Christophe. The music told the legend of Hephaestos, god of fire and son of Zeus and Hera. An athlete from Turkmenistan propelled himself around the stadium by doing somersaults. Greece, the home team, received a strong cheer. After that, fireworks erupted at the stadium. There were 150 local support staff involved and 400 volunteers. The children were from ages 8 to 17, coming from Australia, France, Spain, Greece and Germany. Philip Craven, the President of the International Paralympic Committee, was accompanied by the head of the organizing committee Gianna Angelopoulos Daskalaki, who told the athletes and the audience: "The Olympic flame illuminates athletes. Many of you will leave Athens with medals, but all of you will leave as champions." Phil Craven quoted Democritus in his speech: "Two thousand years ago, Democritus said "To win oneself is the first and best of all victories." This holds true for all athletes, but especially for Paralympians. Recognising and cultivating your unique abilities and mastering challenges – you set standards and give expression for many people, young and old, around the world." The Games were officially declared opened by the President of the Hellenic Republic Konstantinos Stephanopoulos in Greek, accompanied by the Adjutant to the President of the Hellenic Republic Army Lieutenant Colonel Dimitrios Reskos. "Κηρύσσω την έναρξη των Παραολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας." – "I declare opening of the Athens Paralympic Games. "|Constantinos Stephanopoulos, President of the Hellenic Republic

Паралимпиада алауын Грекиядағы пионер-спортшы Георгиос Топцис жақты. Топцис 1988 және 1996 жылдар аралығында өткен ойындарда үш медаль (бір күміс және екі қола) жеңіп алды.

Жабылу рәсімі

2004 жылғы жазғы Паралимпиаданың жабылу рәсімі 2004 жылдың 28 қыркүйегінде өтті. Афинаға жол аясындағы Фаркадонадан жеті жасөспірімнің қазасына деген құрметтің нышаны ретінде салт-дәстүрлі мәдени шара рәсімнен алынып тасталды. Камена Вурла қаласының жанында жүк көлігімен соқтығысқан автобуста осы жасөспірімдер болған. "Афина Олимпиадасын ұйымдастыру комитеті [ATHOC] оқушылардың өмірін қиған трагедиялық оқиғаға байланысты 12-ші Афина Паралимпиадасының жабылу салтанатын бастапқы жоспар бойынша өткізбеу туралы шешім қабылдады. Салтанаттың көркемдік және ойын-сауық бөлігі жоққа шығарылады." (ресми мәлімдеме)

БАҚ-тағы даулар

Паралимпиада ойындары 49 елде 1,6 миллиард көрерменге көрсетілді, бірақ америкалық телеарналардың ешқайсысы осы жарысты толық көрсетпегені қырқыс дауға себеп болды. Осының салдарынан, АҚШ көрермендерінің кейбіреулері басқа бірнеше елдердегі тікелей эфирмен салыстырғанда, хабар тарату үшін шамамен 2 ай күтуге мәжбүр болды.

Паралимпиадалық медиа марапаттары

Би-Би-Си ең үздік хабар таратушы наградасын жеңіп алды.

Спорт және мүгедектер тобы

2000 жылғы жазғы Паралимпиада ойындарында ақыл-жағынан кемістігі бар испандық баскетбол командасы бірнеше ойыншысы қатысу шарттарына сай келмейтіні анықталғаннан кейін алтын медальдан айырылды. Осыдан кейін ID санатындағы жарыстар тоқтатылып, 2001 жылы IPC ақыл-жағынан кемістігі бар спортшылар үшін жарыстарды алып тастау және басқа да жарыстардың жіктелу жүйесіне бірнеше өзгерістер енгізу туралы шешім қабылдады. Бұған қоса, IPC әйелдер арасындағы түрлі спорт түрлеріндегі жарыстардың санын арттырды, тұрған волейбол турнирін әйелдердің отырып ойнайтын волейбол турнирімен алмастырды. Сонымен қатар, дзюдодан әйелдер арасындағы жарыстар мен коляскадағы дзюдодан квад жарыстары енгізілді. Бағдарламаға жаңа командалық жарыс қосылды: көзі көрмейтіндер үшін 5 адамнан құралған футбол. Барлығы 43 жарыс бағдарламадан алынып тасталды, 16 жарыс қосылды және 5 жарыс ауыстырылды. Нәтижесінде, Сиднейдегіден 32 финал аз, барлығы 519 финал өтті.