Кіріспе

Американдық балалар жазушысы (1911–2000)

Верна Норберг Аардема Вугтевен (6 маусым 1911 жыл – 11 мамыр 2000 жыл), ең танымал аты Верна Аардема, американдық балалар кітаптарының авторы. Верна Норберг Мичиган штатының Нью-Эра қаласында дүниеге келген. 1934 жылы Мичиган мемлекеттік университетін журналистика мамандығы бойынша бітірді. 1934 жылдан 1973 жылға дейін бастауыш сынып мұғалімі болып жұмыс істеді және 1951 жылы Muskegon Chronicle газетінде тілші болып жұмысқа орналасты, ол 1972 жылға дейін, яғни оқытудан зейнеткерлікке шыққанға дейін созылды. Мичиган штатында оқыған соңғы жылы Норберг үш жазу байқауында жеңіске жетті; бұл оның алғашқы жеңісі болмаса да, балалық арманына ұмтылу шешіміне ең көп әсер етті. Ол балалар үшін жазуды алғаш рет қызының анасының әңгімесін тыңдамай тамақ ішпеген кезде ойлады. Осы «сыйлықтар» көбінесе ол жақында оқыған жерлерде болды, және ол Африкаға қызығушылық танытқаннан кейін, олар көбірек сол континентте орын алды. 1960 жылы ол өзінің алғашқы әңгімелер жинағын – «Әңгімелерден шапан» атты кітабын жариялады, ол үлкен сәттілікке ие болды, сондықтан ол алыс мәдениеттердің дәстүрлі әңгімелерін және фольклорын (әдетте Африка мен Мексикадан) жас балаларды адамзаттың сан алуан өрнегімен таныстыру үшін бейімдеуді жалғастырды. Оның «Неге масалар адамдардың құлағында шуылдайды» (1975) атты кітабы, Лео мен Дайан Диллон салған суреттерімен, 1976 жылы Кальдекотт медалін және 1977 жылы Бруклин балалар көркем кітаптары сыйлығын алды. «Кішкентай қоянның үйінде кім?» (1977) 1977 жылғы мектеп кітапханасы журналының «Жылдың үздік кітабы» атанды және 1978 жылы Льюис Кэрролл сөресі сыйлығын жеңіп алды. Аардема 1981 жылы Балалар оқу клубы сыйлығын алды, ал оның бірнеше туындылары Америка кітапханалар қауымдастығы тарапынан «Ерекше кітаптар» тізіміне енді. Оның «О, Коджо! Қалай істей аласың?» (1984) кітабы 1984 жылғы ата-аналар таңдауы сыйлығын жеңіп алды.

Некелер

Ол алғаш Альберт Аардемаға (1908-1974) және екінші рет Джоэл Вугтевенге үйленді.

Өлім

Ол Флорида штатының Форт-Майерс қаласында қайтыс болды және алғашқы күйеуінің қасында Мичиган штатының Мускегон қаласында Нортон-Шорс қорымында жерленген.

Шығармалары

Ананси мүмкін емес нәрсені жасайды! Ашанти ертегісі. Лиза Десимини суреттеген. Бірінші басылым. Нью-Йорк: Atheneum Books for Young Readers, 1997. Ананси мен оның әйелі аспан құдайынан ақылды болып, өз халқының сүйікті ертегілерін қайтарып алады. Ананси ақымақ іздейді: Ашанти ертегісі. Брайна Валдманның суреттері. Бірінші басылым. Нью-Йорк: Dial Books, 1992. Жалқау Ананси балық аулауға ауыр жұмыс істеуге біреуді алдауға тырысады, бірақ өзінің орнына жұмысты өзі істеуге алданып қалады. Таудың арғы жағында; Оңтүстік Африканың қара халық ертегілері. Лео мен Дайан Диллонның суреттері. Нью-Йорк: Dial Press, 1973. Оңтүстік Африканың он халық аңызына готтенот, зулу және банту ертегілері кіреді. Бимвили мен Зимви: Занзибардан келген әңгіме. Сьюзан Меддоудың суреттері. Бірінші басылым. Нью-Йорк: Dial Books, 1985. Зимви суахили қызын ұрлап алып, оның ән шырқаған барабанындағы дауысы болуын қалайды. Боррегуита мен койот: Аютла, Мексикадан келген әңгіме. Петра Матерс суреттеген. Нью-Йорк: Knopf; Random House таратылымымен, 1991. Кішкентай тоқты өзінің ақылды амалдарын қолданып, койот оны жеп қоймауы үшін қолданады. Капити жазығына жаңбыр әкелу: Нанди ертегісі. Бейнелеуші: Беатрис Видал. Нью-Йорк: Dial Press, 1981. Кипаттың Капити жазығына жаңбыр әкелгенін баяндайтын өлең. Кенкидің жарты шары: Ашанти ертегісі. Диана Стэнли Зуромскистің суреттерімен. Нью-Йорк: F. Warne, 1979. Кенкидің жарты шары Fly-ді Леопардтан құтқарады, ал одан кейінгі шайқаста Леопард мәңгілікке дақты палто алады. Өркеннің мойнының ұзын болуының себебі; Кенияның акамба халқының әңгімесі. Марсия Браунның суреттері. Нью-Йорк: Scholastic, 1995. Кенияның Акамба халқының аңызы бойынша, өркеннің мойны неге ұзын екені түсіндіріледі. Шакалдың ұшқыштық сабағы: Хойхой ертегісі. Дейл Готлиб суреттеген. Нью-Йорк: Knopf; Random House таратылымымен, 1995. Көк кранның көмегімен ана көгершін өз балаларын ақылсыз шакалдан құтқарады. "Джи нонго нонго" деген сөз жұмбақтарды білдіреді. Джерри Пинкни суреттеген. Нью-Йорк: Four Winds Press, 1978. Африкадан келген жұмбақтар жинағын ұсынады. Кои мен Кола жаңғақтары: Либериядан келген әңгіме. Джо Сепеда суреттеген. Бірінші басылым. Нью-Йорк: Atheneum Books for Young Readers, 1999. Африканың халық ертегісі, онда бас әміршінің баласы әлемде өз жолын табуы керек, тек бір қап кола жаңғақтарымен және оған мейірімділікпен қараған жаратылыстардың көмегімен. Жалғызбасты арыстандай қыз бен сойқы балапандары: масаи ертегісі. Юми Хео суреттеген. Нью-Йорк: A. A. Knopf; Random House таратылымымен, 1996. Масаи ертегісінің қайта айтылуында мангуст құс айғырға өз балаларын ұрлаған жалғызбасты арыстандан қайтарып алуға көмектеседі. Мисосо: Бір кезде Африкадан келген әңгімелер Рейнольд Руффинс суреттеген. Нью-Йорк: Knopf; Random House баспасы таратып отыр, 1994. Африканың әр түрлі жерлерінен жиналған халық аңыздары. "Қиындық шапқырдың" тағы да әңгімелері. Элтон Факс суреттеген. Нью-Йорк: Coward McCann, 1966. Африканың он бір халық ертегісін ұсынады. Ваның Насы. Элтон Факс суреттеген. Нью-Йорк: Coward McCann, 1960. О, Коджо! Қалай істей аласың? Ашанти ертегісі. Марк Браунның суреттері. Бірінші басылым. Нью-Йорк: Dial Books for Young Readers, 1984. Бұл әңгіменің астарында Коджо есімді жас жігіттің ақыры Анансиді жеңіп шыққаны жазылған. Оттава. Элтон Факс суреттеген. Нью-Йорк: Coward McCann, 1960. Педро мен Падре: Мексиканың Халиско штатынан шыққан әңгіме. Нью-Йорк: Dial Books for Young Readers, 1991 суреттері. Мексиканың халық аңызында жалкоо бала өтірік айту туралы сабақ алады. Принцесса Горилла және судың жаңа түрі: Мпонгве ертегісі. Виктория Чесс суреттеген. Бірінші басылым. Нью-Йорк: Dial Books for Young Readers, 1988. Патша Горилла ешкімге қызын үйленуге рұқсат бермеу туралы жарлық шығарады. Егер оның күйеуі таңғажайып, маскүнемдік суды ішуге қабілетті болса. Қоян арыстаннан маймыл жасайды: суахили ертегісі Джерри Пинкни суреттері. Бірінші басылым. Нью-Йорк: Dial Books for Young Readers, 1989. Достары Буш-шатыр мен Черепақтың көмегімен ақылды және шапшаң Қоян орманның күшті, бірақ баяу ақыл-ойлы патшасын ақымақ қылады. Себгугугу - тамақ жегіш: Руанданың банту ертегісі. Нэнси Л. Клауз суреттеген. Гранд-Рапидс, Мичиган: W. B. Eerdmans; Трентон, Нью-Джерси: Africa World Press, 1993. Ашкөз кедей Руанданың патшасы Имананың шыдамдылығын сынап, барлығын жоғалтады. Дабылдың жұмбағы: Тизапандан келген әңгіме, Мексика. Тони Чен суреттеген. Нью-Йорк: Four Winds Press, 1979. Қызын үйлендіруден сақтануға тырысқан патша, қызына үйленуге ниет білдірген ер адам шебер жасаған дабылдың терісін таба алмаса, үйленуге болмайды деп жариялайды. Аспан құдайының әңгімелері. Элтон Факс суреттеген. Нью-Йорк: Coward McCann, 1960. Әңгіме шапқысынан әңгімелер. Элтон Факс суреттеген. Нью-Йорк: Coward McCann, 1960. Африкадан келген тоғыз халық ертегілерінің жинағы. Бұл үшін сол: Тонга ертегісі. Виктория Чесс суреттеген. Бірінші басылым. Нью-Йорк: Dial Books for Young Readers, 1997. Экваториальдық Африкадан келген үшінші құлақтың әңгімелері. Иб Ольссон салған суреттер. Бірінші басылым. Нью-Йорк: Dutton, 1969. Тоғыз африкалық халық ертегілері жалғызбасты арыстан, ақылды өрмелеуші, жалған гиена және басқалардың оқиғаларын баяндайды. Тондоға саяхат: Заирдің Кнундосынан келген әңгіме. Уилл Хилленбрадн суреттеген. Нью-Йорк: Knopf; Random House таратылымымен, 1991. Винганан және ағаш бақасы: Либериядан келген әңгіме. Эллен Вейсс суреттеген. Нью-Йорк: Puffin Books, 1988; Нью-Йорк: Warne, 1983. Винганан деп аталатын ерекше жануар басқа жануарлардың барлығын ұрып, олардың сорпасын жейді, содан кейін кішкентай Ағаш бақасы онымен күресуге келіседі. Неліктен комары адамдардың құлағында шулайды? Батыс Африкадан келген әңгіме. Лео мен Дайан Диллон суреттеген. Нью-Йорк: Dial Press, 1975. Батыс Африканың дәстүрлі әңгімесінің қайта айтылуы, комарының жағымсыз әдеті қалай пайда болғанын көрсетеді. Кетудің үйінде кім бар? Масаи ертегісі. Лео мен Дайан Диллон суреттеген. Нью-Йорк: Dial Press, 1977. Қоянның қиындықтары бар - біреу оның үйіне кірген және оны кіргізбейді.