Ана Тереза: Әлбандық-үнді қасиеттісінің өмірі мен қызметі

Кіріспе

Албандық үнді католик қасиеттісі (1910–1997) католик монах және қасиетті Мария Тереза Бояксиу МК (туған күні Анжезе Гонше Бояксиу; 26 тамыз 1910 – 5 қыркүйек 1997), көбінесе Ана Тереза ретінде танымал, албандық үнді католик монах және «Мейірімділік миссионерлері» ұйымының негізін қалаушы. Ол сол кезде Осман империясының құрамына кіретін Скопье қаласында дүниеге келді, 18 жасында Ирландияға, кейін Үндістанға көшіп, өмірінің көп бөлігін сонда өткізді. 2016 жылдың 4 қыркүйегінде Католик шіркеуі оны Калькутталық Әйе Тереза деп қасиеттеп жариялады. Оның қайтыс болған күні, 5 қыркүйек, оның мерекесі ретінде белгіленген. Ана Тереза «Мейірімділік миссионерлері» діни қауымын құрды, 2012 жылғы мәліметтер бойынша ол 133 елде 4500-ден астам монахты қамтыды. Бұл қауым ЖИТС/АИДС, мәйіс және туберкулезден зардап шеккен адамдарға арналған үйлерді басқарады. Сонымен қатар, қауым асханалар, медициналық пункттер, жылжымалы клиникалар, балалар мен отбасылық кеңес беру орталықтары, жетімдер үйлері мен мектептер ұйымдастырады. Қауым мүшелері тазалық, кедейлік және бағынуға серт етеді, сондай-ақ төртінші серт – «ең қажеттілерге жан-жақты, тегін қызмет етуге» беріледі. Ана Тереза көптеген наградаларға ие болды, оның ішінде 1962 жылғы Рамон Магсайсай бейбітшілік сыйлығы және 1979 жылғы Нобель бейбітшілік сыйлығы бар. Өмірінде де, қайтыс болғаннан кейін де даулы тұлға болған Ана Тереза көптеген адамдардың қайырымдылық жұмысына деген құрметіне ие болды, бірақ аборт және контрацепция бойынша көзқарастары, сондай-ақ өлдіреушілерге арналған үйлердегі жағдайлар үшін сынға ұшырады. Оның ресми өмірбаянын Навин Чаула 1992 жылы жазды, және оның өміріне арналған көптеген еңбектер жарық көрді. 2017 жылдың 6 қыркүйегінде Ана Тереза және Әйе Франциск Ксавьер Рим-католик Калькутта архиепископтығының әулиелері болып тағайындалды.

Ерте өмір

Тереза ананың туған аты Анжезе Гонкше (немесе Гонкша) Бояхиу (Анжезе – Агнес есімінің туысы; Гонкше албан тілінде «гүл бүршігі» деген мағынаны білдіреді). Ол 1910 жылғы 26 тамызда Осман империясының Скопье қаласында (қазіргі Солтүстік Македонияның астанасы) Косоволық албан отбасында дүниеге келді. Ол туғаннан кейін бір күні Скопьеде крещение рәсімінен өтті. Ол Николье мен Дранафиле Бояхиудың (Бернай) ең кіші баласы еді. Осман Солтүстік Македониясындағы албан қауымының саясатына қатысқан әкесі 1919 жылы, оның сегіз жасында қайтыс болды. Анасы Гяковаға жақын жердегі ауылдан шыққан болуы мүмкін, оның балалары Биштажин деп есептейді. Джоан Графф Клукастың өмірбаянына сәйкес, Анжезе миссионерлердің өмірі мен Бенгалиядағы қызметтері туралы әңгімелерге ерте жасында қызығушылық танытқан, ал 12 жасқа келгенде діни өмірге өзін толықтай арнау керектігіне көз жеткізген. 1928 жылғы 15 тамызда Витина Летницадағы Қара Мадоннаның қасиетті орнында дұға жасағанда оның ниеті нығайды. 1928 жылы 18 жасында Анжезе үйден шығып, Ирландияның Ратфарнхам қаласындағы Лорето аббаттығында Лорето қарындастарының қауымына қосылды, Англия тілін үйреніп, миссионер болуды жоспарлады. Англия тілі – Үндістандағы Лорето қарындастарының оқыту тілі еді. Ол анасы мен әпкесін енді көрген жоқ. Оның отбасы 1934 жылға дейін Скопьеде тұрды, содан кейін Тиранаға көшті. Ол 1929 жылы Үндістанға келді және Гималайдың етегіндегі Дарджилингте оқуын бастады, онда ол бенгал тілін үйренді және монастырына жақын жердегі Святой Терезы мектебінде сабақ берді. Ол 1931 жылғы 24 мамырда алғашқы діни ант берді. Ол миссионерлердің қасиетті қамқоршысы Тереза де Лизионың есімін таңдады, бірақ монастырдағы бір қарындас бұл есімді алғандықтан, оның испан тіліндегі «Тереса» нұсқасын таңдады. Тереза 1937 жылғы 14 мамырда шығыс Калькуттадағы Энталидегі Лорето монастырының мектебінде мұғалім болып жұмыс істеген кезде салтанатты ант берді, Лорето дәстүрі бойынша «ана» атағын алды. Ол ондаға жуық жиырма жыл қызмет етті және 1944 жылы мектеп директоры болып тағайындалды. Тереза ана мектепте сабақ беруді ұнатса да, Калькуттадағы кедейлік оны қатты мазалады. 1943 жылғы Бенгалия ашаршылығы қалаға қайғы мен өлім әкелді, ал 1946 жылғы тамыздағы Тікелей әрекет күні мұсылман-һинду қақтығыстарының кезеңін басталды. 1946 жылы Дарджилингке пойызбен сапар барысында Тереза ана өзінің ішкі дауысының Иса үшін Үндістанның кедейлеріне қызмет етуге шақырып отырғанын сезінді. Ол мектептен кетуге рұқсат сұрап, оны алды. 1950 жылы ол «Мейірімділік миссионерлерін» құрды, тәртіптің киімі ретінде екі көк жолақты ақ сарыны таңдады.

Mother Teresa's given name was Anjezë Gonxhe (or Gonxha) Bojaxhiu (Anjezë is a cognate of Agnes; Gonxhe means "flower bud" in Albanian). She was born on 26 August 1910 into a Kosovar Albanian family in Skopje, Ottoman Empire (now the capital of North Macedonia). She was baptised in Skopje the day after her birth. She was the youngest child of Nikollë and Dranafile Bojaxhiu (Bernai). Her father, who was involved in Albanian community politics in Ottoman North Macedonia, died in 1919 when she was eight years old. Her mother may have been from a village near Gjakova, believed by her offspring to be Bishtazhin. According to a biography by Joan Graff Clucas, Anjezë was in her early years when she became fascinated by stories of the lives of missionaries and their service in Bengal; by age 12, she was convinced that she should commit herself to religious life. Her resolve strengthened on 15 August 1928 as she prayed at the shrine of the Black Madonna of Vitina Letnice, where she often went on pilgrimages. Anjezë left home in 1928 at age 18 to join the Sisters of Loreto at Loreto Abbey in Rathfarnham, Ireland, to learn English with the intent of becoming a missionary; English was the language of instruction of the Sisters of Loreto in India. She saw neither her mother nor her sister again. Her family lived in Skopje until 1934, when they moved to Tirana. She arrived in India in 1929 and began her novitiate in Darjeeling, in the lower Himalayas, where she learned Bengali and taught at St. Teresa's School near her convent. She took her first religious vows on 24 May 1931. She chose to be named after Thérèse de Lisieux, the patron saint of missionaries; because a nun in the convent had already chosen that name, she opted for its Spanish spelling of Teresa. Teresa took her solemn vows on 14 May 1937 while she was a teacher at the Loreto convent school in Entally, eastern Calcutta, taking the style of 'Mother' as part of Loreto custom. She served there for nearly twenty years and was appointed its headmistress in 1944. Although Mother Teresa enjoyed teaching at the school, she was increasingly disturbed by the poverty surrounding her in Calcutta. The Bengal famine of 1943 brought misery and death to the city, and the August 1946 Direct Action Day began a period of Muslim Hindu violence. In 1946, during a visit to Darjeeling by train, Mother Teresa felt that she heard the call of her inner conscience to serve the poor of India for Jesus. She asked for and received permission to leave the school. In 1950, she founded the Missionaries of Charity, choosing a white sari with two blue borders as the order's habit.

Қайырымдылық миссионерлері

1946 жылдың 10 қыркүйегінде Тереза өзінің жылдық сауығуы үшін Калькуттадан Дарджилингтегі Лорето монастырына пойызбен бара жатып, кейін "шақырудың ішіндегі шақыру" деп сипаттаған жағдайды бастан өткізді. "Мен монастырьдан шығып, кедейлерге олардың арасында өмір сүре отырып көмектесуім керек еді. Бұл – бұйрық. Орындамау сенімді бұзумен тең болар еді." Оның діни қауымының негізін қалаушы, қайырымдылық миссионерлері әкесі Джозеф Лэнгфорд кейіннен: "Ол кезде ешкім білмесе де, бауырлас Тереза енді Ана Тереза болды" деп жазды. Ол 1948 жылы кедейлерге миссионерлік қызмет көрсетуді бастады. Кедейлер мен ашқандарға көмектесуден бұрын Калькуттадағы Мотихилде мектеп ашты. 1949 жылдың басында Ана Терезаға жас әйелдер тобы қосылып, "кедейлердің арасындағы ең кедейлерге" көмектесетін жаңа діни қауымның негізін қалады. Оның бұл әрекеті Үндістанның шенеуніктерінің, оның ішінде премьер-министрдің назарын тез тартып алды. Ана Тереза өзінің күнделігінде алғашқы жылының қиындыққа толы болғанын жазды. Кірісі болмағандықтан, ол тамақ пен жабдықтарды тілеп-сұрады және осы алғашқы айларда күмәнділікке, жалғыздыққа және монастырлық өмірдің жайлылығына қайта оралуға құмарлық сезімге тап болды: "Менің Раббым, мен айқышпен кедейлікпен жабылған еркін монах болғым келеді. Бүгін мен жақсы сабақ алдым. Кедейлердің кедейлігі олар үшін қаншалықты ауыр екенін білу керек. Үй іздеп жүріп, қол-аяқтарым ауырып, шаршап кеттім. Олардың денесі мен жаны қаншалықты ауыратынын ойладым, баспана, тамақ және денсаулық іздеп. Содан кейін Лоретоның (бұрынғы қауымы) жайлылығы азғырумен келді. "Тек бір сөз айтсаң, бәрі қайтадан сенікі болады", - деп азғырушы айтты. Құдай, мен Саған деген махаббатымнан, осы жерде қалып, Өзіңнің қалауың бойынша әрекет етуді қалаймын. Мен бір де бір жасқа жол бермедім." Оның айтуынша, бұл қауым "аштықтан, жалаңаштықтан, үйсіздіктен, мүгедектіктен, соқырлықтан, арашадан, қоғамның қалауынсыз, сүйіспеншіліксіз, күтімсіз сезінетін, қоғамға ауыртпалық болып, барлығынан шеттетілген" адамдарға қамқорлық көрсетеді. 1952 жылы Ана Тереза Калькутта шенеуніктерінің көмегімен өзінің алғашқы хосписін ашты. Ол тастап кетілген индуист ғибадатханасын кедейлерге тегін, өлістерге арналған Калигат үйіне айналдырды және оны Калигат, Таза Жүректің үйі (Нирмал Хридай) деп атады. Үйге әкелінгендерге медициналық көмек көрсетіліп, олардың дініне сәйкес қадірлі түрде өлуге мүмкіндік берілді: мұсылмандар Құран оқыды, индустар Гангтан су алды, ал католиктер соңғы жамау рәсімін алды. "Көркем өлім", - деді Ана Тереза, "жануарлар сияқты өмір сүрген адамдардың періштелер сияқты өлуі үшін – сүйіліп, қажетті болу үшін." Қайырымдылық миссионерлері Калькуттаның барлық аймандарында арашаға қарсы клиникалар ашып, дәрі-дәрмек, таңу материалдарымен және тамақпен қамтамасыз етті. Қайырымдылық миссионерлері үйсіз балалардың санын арттырды; 1955 жылы Ана Тереза жетім балалар мен үйсіз жастарға арналған баспана ретінде Нармала Шишу Бхаванды, Пәк Жүректің Балалар үйін ашты. Қауым жаңа мүшелерді және қайырымдылықтарды тартты және 1960 жылдары бүкіл Үндістанда хоспистер, жетімдер үйлері мен араша үйлерін ашты. Содан кейін Ана Тереза қауымды шетелге кеңейтіп, 1965 жылы Венесуэлада бес бауырласпен бірге үй ашты. 1968 жылы Италияда (Рим), Танзанияда және Австрияда үйлер ашылды, ал 1970 жылдары қауым АҚШ және Азия, Африка және Еуропаның ондаған елдерінде үйлер мен негіздер ашты. 1963 жылы "Қайырымдылық бауырларының миссионерлері" құрылды, ал 1976 жылы әйелдердің шолу бөлімі құрылды. Католик емес және католик мүшелері Ана Терезаның, науқастар мен азап шеккендердің және қайырымдылық миссиясының бірлескен жұмысына қатысты. Көптеген діни қызметкерлердің өтінішіне жауап ретінде 1981 жылы Ана Тереза Діни қызметкерлерге арналған Корпус Кристи қозғалысын құрды және Джозеф Лэнгфордпен бірге 1984 жылы Қайырымдылық миссионерлерінің мақсаттарын діни қызметкерлердің ресурстарымен біріктіру үшін Қайырымдылық миссионерлерін құрды. 1997 жылы Калькуттадағы 13 мүшелік қауымның саны 4000-нан аса әйел бауырласқа дейін өсті. Олар жетімдер үйін, СПИД ауруханасын және бүкіл әлемдегі қайырымдылық орталықтарын басқарып, босқындарға, соқырларға, мүгедектерге, қарттарға, алкоголиктерге, кедейлерге және үйсіздерге, сондай-ақ су тасқыны, індет және ашаршылық құрбандарына қамқорлық көрсетті. 2007 жылы Қайырымдылық миссионерлерінің бүкіл әлем бойынша 450-ге жуық бауырласымыз бен 5000-ға жуық әйел мүшесі бар еді, олар 120 елде 600 миссияны, мектептерді және баспаналарды басқарды.

On 10 September 1946, Teresa experienced what she later described as "the call within the call" when she travelled by train to the Loreto convent in Darjeeling from Calcutta for her annual retreat. "I was to leave the convent and help the poor while living among them. It was an order. To fail would have been to break the faith." Joseph Langford, MC, founder of her congregation of priests, the Missionaries of Charity Fathers, later wrote, "Though no one knew it at the time, Sister Teresa had just become Mother Teresa". She began missionary work with the poor in 1948, She founded a school in Motijhil, Calcutta, before she began tending to the poor and hungry. At the beginning of 1949, Mother Teresa was joined in her effort by a group of young women, and she laid the foundation for a new religious community helping the "poorest among the poor". Her efforts quickly caught the attention of Indian officials, including the prime minister. Mother Teresa wrote in her diary that her first year was fraught with difficulty. With no income, she begged for food and supplies and experienced doubt, loneliness and the temptation to return to the comfort of convent life during these early months:

Our Lord wants me to be a free nun covered with the poverty of the cross. Today, I learned a good lesson. The poverty of the poor must be so hard for them. While looking for a home I walked and walked till my arms and legs ached. I thought how much they must ache in body and soul, looking for a home, food and health. Then, the comfort of Loreto [her former congregation] came to tempt me. "You have only to say the word and all that will be yours again", the Tempter kept on saying. Of free choice, my God, and out of love for you, I desire to remain and do whatever be your Holy will in my regard. I did not let a single tear come.|sign=|source=

On 7 October 1950, Mother Teresa received Vatican permission for the diocesan congregation, which would become the Missionaries of Charity. In her words, it would care for "the hungry, the naked, the homeless, the crippled, the blind, the lepers, all those people who feel unwanted, unloved, uncared for throughout society, people that have become a burden to the society and are shunned by everyone". In 1952, Mother Teresa opened her first hospice with help from Calcutta officials. She converted an abandoned Hindu temple into the Kalighat Home for the Dying, free for the poor, and renamed it Kalighat, the Home of the Pure Heart (Nirmal Hriday). Those brought to the home received medical attention and the opportunity to die with dignity in accordance with their faith: Muslims were to read the Quran, Hindus received water from the Ganges, and Catholics received extreme unction. "A beautiful death", Mother Teresa said, "is for people who lived like animals to die like angels—loved and wanted." The Missionaries of Charity established leprosy outreach clinics throughout Calcutta, providing medication, dressings and food. The Missionaries of Charity took in an increasing number of homeless children; in 1955, Mother Teresa opened Nirmala Shishu Bhavan, the Children's Home of the Immaculate Heart, as a haven for orphans and homeless youth. The congregation began to attract recruits and donations, and by the 1960s it had opened hospices, orphanages and leper houses throughout India. Mother Teresa then expanded the congregation abroad, opening a house in Venezuela in 1965 with five sisters. Houses followed in Italy (Rome), Tanzania and Austria in 1968, and, during the 1970s, the congregation opened houses and foundations in the United States and dozens of countries in Asia, Africa and Europe. The Missionaries of Charity Brothers was founded in 1963, and a contemplative branch of the Sisters followed in 1976. Lay Catholics and non Catholics were enrolled in the Co Workers of Mother Teresa, the Sick and Suffering Co Workers, and the Lay Missionaries of Charity. Responding to requests by many priests, in 1981, Mother Teresa founded the Corpus Christi Movement for Priests and with Joseph Langford founded the Missionaries of Charity Fathers in 1984 to combine the vocational aims of the Missionaries of Charity with the resources of the priesthood. By 1997, the 13 member Calcutta congregation had grown to more than 4,000 sisters who managed orphanages, AIDS hospices and charity centres worldwide, caring for refugees, the blind, the disabled, the aged, alcoholics, the poor and homeless and victims of floods, epidemics and famine. By 2007, the Missionaries of Charity numbered about 450 brothers and 5,000 sisters worldwide, operating 600 missions, schools and shelters in 120 countries.

Халықаралық қайырымдылық

Тереза ана: "Қандық жағынан албанмын. Азаматтығым бойынша – үнділік. Дінім бойынша – католик монах. Ал шақыруым бойынша, мен бүкіл әлемге тиесілімін. Ал жүрегім толығымен Исаның жүрегіне арналған". Бес тілде еркін сөйлейтін – бенгал, албан, серб, ағылшын және хинди тілдерінде. Ол гуманитарлық себептермен Үндістаннан тысқары жерлерге сирек сапарлар жасады. 1971 жылы төрт қарындасымен бірге Солтүстік Ирландияның Белфаст қаласына барды. Оның пікірінше, ол тапқан жағдайлар үнемі миссияны жалғастыруға негіз болатын, бірақ бұл кейбір ұятқа себеп болды. Жоғары дәрежелі дін қызметкерлерінің қысымымен, олар "миссионерлік жұмыс басқа бағытта болуы керек" деп есептеді, және жергілікті халықтың ықыласы мен қолдауына қарамастан, ол және оның қарындастары 1973 жылы қаладан кенеттен кетіп қалды. 1982 жылы Бейрут қаласының қоршауындағы ең қиын кезде Тереза ана Израиль армиясы мен палестиналық партизандар арасында уақытша атысты тоқтатуға келісім жасап, майдан желісіндегі ауруханада тұтқындалған 37 баланың құтқаруына көмектесті. Қызыл Крест қызметкерлерімен бірге ол жас науқастарды эвакуациялау үшін соғыс аймағы арқылы ауруханаға барды. Шығыс Еуропа 1980 жылдардың соңында ашық бола бастағанда, Тереза ана өз күш-жігерін Қайырымдылық миссионерлерін қабылдамаған коммунистік елдерге де бағыттады. Ол абортқа және ажырасуға қарсы пікірлеріне қарамастан, ондаған жобаны бастады: "Кім не десе де, оны күлімсіреп қабылдап, өз жұмысыңызды істеңіз". 1988 жылғы жер сілкінісінен кейін Арменияға сапар шегіп, Кеңес Премьер-министрі Николай Рыжковпен кездесті. Тереза ана Эфиопиядағы ашаршылықтан зардап шеккендерге, Чернобыльдегі радиациядан зардап шеккендерге және Армениядағы жер сілкінісінен зардап шеккендерге көмек көрсету үшін аттанды. 1991 жылы ол алғаш рет Албанияға оралып, Тиранада Қайырымдылық миссионерлерінің бауырластарына арналған үйін ашты. 1996 жылға қарай Қайырымдылық миссионерлері 100-ден астам елде 517 миссияны жүзеге асырды. Қайырымдылық миссионерлері қатарындағы әйелдердің саны он екіден мыңға дейін өсті, олар бүкіл әлем бойынша 450 орталықта "ең кедейлердің кедейлеріне" қызмет етеді. АҚШ-тағы Қайырымдылық миссионерлерінің алғашқы үйі Нью-Йорк қаласының Оңтүстік Бронкс аймағында ашылды, ал 1984 жылға қарай қауым ел бойынша 19 мекемені басқарды.

Mother Teresa said, "By blood, I am Albanian. By citizenship, an Indian. By faith, I am a Catholic nun. As to my calling, I belong to the world. As to my heart, I belong entirely to the Heart of Jesus." Fluent in five languages – Bengali, Albanian, Serbian, English and Hindi – she made occasional trips outside India for humanitarian reasons. These included, in 1971, a visit with four of her sisters, to Troubles era Belfast. Her suggestion that the conditions she had found justified an ongoing mission was the cause of some embarrassment. Reportedly under pressure from senior clergy, who believed "the missionary traffic should be in other direction", and despite local welcome and support, she and her sisters abruptly left the city in 1973. At the height of the Siege of Beirut in 1982, Mother Teresa rescued 37 children trapped in a front line hospital by brokering a temporary cease fire between the Israeli army and Palestinian guerrillas. Accompanied by Red Cross workers, she travelled through the war zone to the hospital to evacuate the young patients. When Eastern Europe experienced increased openness in the late 1980s, Mother Teresa expanded her efforts to Communist countries which had rejected the Missionaries of Charity. She began dozens of projects, undeterred by criticism of her stands against abortion and divorce: "No matter who says what, you should accept it with a smile and do your own work". She visited Armenia after the 1988 earthquake and met with Soviet Premier Nikolai Ryzhkov. Mother Teresa travelled to assist the hungry in Ethiopia, radiation victims at Chernobyl and earthquake victims in Armenia. In 1991 she returned to Albania for the first time, opening a Missionaries of Charity Brothers home in Tirana. By 1996, the Missionaries of Charity operated 517 missions in over 100 countries. The number of sisters in the Missionaries of Charity grew from twelve to thousands, serving the "poorest of the poor" in 450 centres worldwide. The first Missionaries of Charity home in the United States was established in the South Bronx area of New York City, and by 1984 the congregation operated 19 establishments throughout the country.

Денсаулықтың нашарлауы және өлім

1983 жылы Римде Папа Иоанн Павел II-ге барып тұрғанда Тереза анаға жүрек ұстамасы келді. 1989 жылы тағы бір ұстамадан кейін оған кардиостимулятор (жүрек сергіту құрылғысы) орнатылды. 1991 жылы Мексикада пневмония ауруынан кейін жүрегіне қосымша мәселелер туды. Тереза ана Миссионерлер қайырымдылығының басшысы лауазымынан кеткісі келсе де, қауымдағы әйелдердің құпия дауыс беруімен оның қызметін жалғастыруына шешім қабылданды, ол да оған келісті. 1996 жылдың сәуір айында Тереза ана құлап, кілт сүйегін сындырды, ал төрт айдан кейін безгек және жүрек жеткіліксіздігімен ауырды. Ол жүрек операциясын жасатса да, денсаулығы нашарлап бара жатқаны байқалды. Калькутта архиепископы Генри Себастьян Д'Сузаның сөзіне сүйенсек, ол Тереза ана алғаш рет жүрек ауруымен ауруханаға түскен кезде (оның рұқсатымен) дін қызметкеріне екзорцизм (жын шығару) рәсімін жасауды бұйырды, себебі ол шайтанның шабуылына ұшырауы мүмкін деп ойлады. 1997 жылдың 13 наурызында Тереза ана Миссионерлер қайырымдылығының басшысы лауазымынан кетті. 5 қыркүйекте дүние салды.

Реакциялар

Тереза ана бір апта бойы Калькуттадағы Сент-Томас шіркеуінде ашық табытта жатты, содан кейін жерленді. Оған Үндістан үкіметі қызметтері үшін мемлекеттік жерлеу рәсімі жасалды. Папаның өкілі, мемлекеттік хатшы кардинал Анджело Содано қызмет кезінде сөз сөйледі. Тереза ананың қазасына діни және әлемдік қауымдар қайғырды. Пәкістан премьер-министрі Наваз Шариф оны "ұзақ жылдар бойы жоғары мақсаттарға арналған сирек және ерекше тұлға" деп атады. Оның барлық діндердегі кедейлерге, науқастарға және мұқтаждарға көрсеткен қамқорлығы адамзатқа қызмет етудің үлгісі болды. БҰҰ-ның бұрынғы Бас хатшысы Хавьер Перес де Куэльярдың айтуынша, "Ол – Біріккен Ұлттар Ұйымы. Ол – әлемдегі бейбітшілік". 1962 жылы "Падма Шри" орденімен, ал 1969 жылы "Халықаралық түсіністік үшін Жавахарлал Неру" сыйлығымен марапатталды. Кейіннен ол Үндістанның басқа да сыйлықтарын алды, соның ішінде 1980 жылы "Бхарат Ратна" (Үндістанның ең жоғары азаматтық наградасы) орденін алды. Тереза ананың ресми өмірбаяны, Навин Чауланың еңбегі, 1992 жылы жарық көрді. Калькуттадағы кейбір индуистер оны құдайша қадірлейді. Оның туғанына 100 жыл толуына орай, Үндістан үкіметі 2010 жылдың 28 тамызында 5 рупийлік арнайы монета шығарды (Тереза ана Үндістанға келгендегі ақша сомасы). Президент Пратибха Патил: "Көк шегірі бар ақ сари киген ол және "Қайырымдылық миссионерлері" әйелдері көптеген адамдар үшін – қарттар, кедейлер, жұмыссыздар, науқастар, өлім аузындағылар және отбасыларынан бас тартылғандар үшін үміт символы болды", – деді. Үндістердің Тереза анаға деген көзқарасы біркелкі емес. 1980 жылдары Ұлыбританияға көшіп келгенге дейін Калькуттада туып өскен және сол қаладағы кембағалдық аудандарда белсенділік танытқан Аруп Чаттерджи "сол кембағалдық аудандарда тіпті бір монахты да көрмегенін" айтты. Оның зерттеулерінде 100-ден астам еріктілермен, монахтармен және "Қайырымдылық миссионерлерімен" таныс адамдармен сұхбаттасулар жүргізілді. Оның айтуынша, ол сынға алған гигиеналық мәселелердің кейбірі (мысалы, инелерді қайта пайдалану) 1997 жылы Тереза ананың қайтысынан кейін жақсарды. Хинду ұлтшылдарының арасында "Бхаратия Джаната Партиясы" христиан далиттер мәселесі бойынша Тереза анамен келіспесе де, оның қазасынан кейін мадақтады және оның жерлеу рәсіміне өкіл жіберді. Алайда, "Вишва Хинду Паришад" үкіметтің оған мемлекеттік жерлеу рәсіміне рұқсат беруіне қарсы болды. Ұйым хатшысы Гиррадж Кишор "оның бірінші міндеті шіркеу болса, әлеуметтік қызмет екінші дәрежелі болды" деп мәлімдеді, оны христиандарды жақтауы және өлім аузындағыларды "жасырын шіркеуге қабылдауы" үшін айыптады. Үндістандық "Фронтлайн" журналының бірінші бетінде жарияланған мақаласында бұл айыптаулар "көзсіз жалған" деп танылды және олардың "оның еңбегіне, әсіресе Калькуттадағы, қоғамдық пікірге ешқандай әсері болмады" делінді. Оның "өз құрбандығымен қамқорлығын", энергиясын және батылдығын мақтаған мақала авторы Терезаның абортқа қарсы науқанын және оның саяси бейтараптылығы туралы мәлімдемесін сынға алды. 2015 жылдың ақпанында "Раштрия Сваямсевак Сангх" ұйымының басшысы Мохан Бхагват Тереза ананың мақсаты "қызмет көрсетілген адамды христианға айналдыру" болғанын айтты. Бұрынғы RSS өкілі М. Г. Вайдхья Бхагваттың бағасын қолдады, ал ұйым бұқаралық ақпарат құралдарын "Бхагваттың сөздері туралы фактілерді бұрмалауда" деп айыптады. "Тринамул Конгресс" депутаты Дерек О'Брайен, КПИ басшысы Атул Анжан және Дели қаласының басшысы Арвинд Кеджривал Бхагваттың мәлімдемесіне қарсылық білдірді. 1991 жылы елдегі алғашқы заманауи университет – Серампур колледжінің (Университет) Сенаты Д. С. Сатьяранжанның тіркеушілігі кезінде құрметті докторлық дәрежесін берді.

Mother Teresa lay in repose in an open casket in St Thomas, Calcutta, for a week before her funeral. She received a state funeral from the Indian government in gratitude for her service to the poor of all religions in the country. Cardinal Secretary of State Angelo Sodano, the Pope's representative, delivered the homily at the service. Mother Teresa's death was mourned in the secular and religious communities. Prime Minister of Pakistan Nawaz Sharif called her "a rare and unique individual who lived long for higher purposes. Her life long devotion to the care of the poor, the sick, and the disadvantaged was one of the highest examples of service to our humanity." According to former U. N. Secretary General Javier Pérez de Cuéllar, "She is the United Nations. She is peace in the world." She received the Padma Shri in 1962 and the Jawaharlal Nehru Award for International Understanding in 1969. She later received other Indian awards, including the Bharat Ratna (India's highest civilian award) in 1980. Mother Teresa's official biography, by Navin Chawla, was published in 1992. In Calcutta, she is worshipped as a deity by some Hindus. To commemorate the 100th anniversary of her birth, the government of India issued a special 5 coin (the amount of money Mother Teresa had when she arrived in India) on 28 August 2010. President Pratibha Patil said, "Clad in a white sari with a blue border, she and the sisters of Missionaries of Charity became a symbol of hope to many—namely, the aged, the destitute, the unemployed, the diseased, the terminally ill, and those abandoned by their families." Indian views of Mother Teresa are not uniformly favourable. Aroup Chatterjee, a physician born and raised in Calcutta who was an activist in the city's slums for years around 1980 before moving to the UK, said that he "never even saw any nuns in those slums". His research, involving more than 100 interviews with volunteers, nuns and others familiar with the Missionaries of Charity, was described in a 2003 book critical of Mother Teresa. According to him, some of the hygiene problems he had criticized (such as the reuse of needles) improved after Mother Teresa's death in 1997. On the Hindu right, the Bharatiya Janata Party clashed with Mother Teresa over the Christian Dalits but praised her in death and sent a representative to her funeral. Vishwa Hindu Parishad, however, opposed the government decision to grant her a state funeral. Secretary Giriraj Kishore said that "her first duty was to the Church and social service was incidental", accusing her of favouring Christians and conducting "secret baptisms" of the dying. In a front page tribute, the Indian fortnightly Frontline dismissed the charges as "patently false" and said that they had "made no impact on the public perception of her work, especially in Calcutta". Praising her "selfless caring", energy and bravery, the author of the tribute criticised Teresa's public campaign against abortion and her claim to be non political. In February 2015 Mohan Bhagwat, leader of the Hindu right wing organisation Rashtriya Swayamsevak Sangh, said that Mother Teresa's objective was "to convert the person, who was being served, into a Christian". Former RSS spokesperson M. G. Vaidhya supported Bhagwat's assessment, and the organisation accused the media of "distorting facts about Bhagwat's remarks". Trinamool Congress MP Derek O'Brien, CPI leader Atul Anjan and Delhi chief minister Arvind Kejriwal protested Bhagwat's statement. In 1991 the country's first modern University, Senate of Serampore College (University) awarded a honorary doctorate during registrarship of D. S. Satyaranjan.

Басқа жерлер

1962 жылы Тереза анаға Оңтүстік және Шығыс Азиядағы қызметі үшін берілетін «Бейбітшілік және халықаралық түсіністік үшін Рамон Магсейсей сыйлығы» табысталды. Сыйлықты табыстау кезінде айтылған цитатада: «Құтқарушылар кеңесі оның шетелдегі мұңайған кедейлерге көрсеткен мейірімділігін мойындайды және оның қызметімен жаңа қауымды басқарып жүргенін құрметтейді» делінген. 1970 жылдардың басында Тереза ана халықаралық деңгейде танымал болды. Ол 1969 жылы Малкольм Маггеридж түсірген «Құдай үшін нәрсе» атты BBC деректі фильмі арқылы әйгілілікке жетті, ал 1971 жылы осы аттас кітабын жариялады. Маггеридж сол кезде өзінің рухани жолында болған еді. Фильм түсіру тобының басқа мүшелері бұл Kodak компаниясының жаңа, аса сезімтал пленкасының нәтижесі екенін айтты. Кейін Маггеридж католицизмге ауысты. Осы кезеңде католик әлемі Тереза ананы ашық түрде құрметтеуді бастады. Папа Павел VI 1971 жылы оған алғашқы Жохан XXIII бейбітшілік сыйлығын табыстап, кедейлерге жасаған еңбегін, христиандық қайырымдылығын және бейбітшілікке атқарған үлкен еңбегін жоғары бағалады. 1976 жылы «Pacem in Terris» сыйлығына ие болды. Тереза ана дүниеден өткеннен кейін қасиеттілікке жоталау жолында жылдам қадамдар жасады. Ол түрлі үкіметтер мен азаматтық ұйымдардың құрметіне ие болды және 1982 жылы «Австралия қауымдастығы мен жалпы адамзатқа көрсеткен қызметі үшін» Австралия орденінің құрметті серігі атанды. Ұлыбритания мен АҚШ бірнеше марапаттармен марапаттады, оның ішінде 1983 жылы «Құрмет ордені» және 1996 жылғы 16 қарашада АҚШ-тың құрметті азаматтығы берілді. Тереза ананың туған Албания 1994 жылы оған «Ұлттың алтын белгісі» сыйлығын табыстады, сондай-ақ 1975 жылы Альберт Швейцер атындағы халықаралық сыйлыққа ие болды. 1976 жылғы сәуір айында Тереза ана Пенсильвания штатының солтүстік-шығысындағы Скрантон университетіне сапар шекті, онда университет президенті Уильям Байроннан адамгершілік қызметі үшін «La Storta» медалін алды. Ол 4500 тыңдаушыға «өз үйлеріңде және жергілікті аудандарыңдағы кедейлерді тануға», басқаларды тойдыруға немесе жай ғана қуаныш пен сүйіспеншілік таратуға шақырды. Тереза ана былай деді: «Кедейлер бізге қасиеттілікке жетелуге көмектеседі, өйткені олар – қиын жағдайдағы Мәсіх». Ол 4000-нан астам студент және Скрантон епархиясының мүшелеріне «кедейлердің ең кедейлеріне» қызмет ету туралы айтып, оларға «үлкен сүйіспеншілікпен шағын істер жасауға» кеңес берді. Өмірі бойында Тереза ана Гэллаптың жылдық ең танымал ерлер мен әйелдер сауалнамасында 18 рет ең көп танылған 10 әйелдің қатарына кірді, ал 1980 және 1990 жылдары бірнеше рет бірінші орынды иеленді. 1999 жылы ол Гэллаптың ХХ ғасырдың ең танымал адамдарының тізімінде көшбасшы болды.

Mother Teresa received the Ramon Magsaysay Award for Peace and International Understanding, given for work in South or East Asia, in 1962. According to its citation, "The Board of Trustees recognises her merciful cognisance of the abject poor of a foreign land, in whose service she has led a new congregation". By the early 1970s, Mother Teresa was an international celebrity. She had been catapulted to fame via Malcolm Muggeridge's 1969 BBC documentary, Something Beautiful for God, before he released a 1971 book of the same name. Muggeridge was undergoing a spiritual journey of his own at the time. Other crew members said that it was due to a new type of ultra sensitive Kodak film. Muggeridge later converted to Catholicism. Around this time, the Catholic world began to honour Mother Teresa publicly. Pope Paul VI gave her the inaugural Pope John XXIII Peace Prize in 1971, commending her work with the poor, her display of Christian charity and her efforts for peace. She received the Pacem in Terris Award in 1976. After her death, Teresa progressed rapidly on the road to sainthood. She was honoured by governments and civilian organisations and appointed an honorary Companion of the Order of Australia in 1982 "for service to the community of Australia and humanity at large". The United Kingdom and the United States bestowed a number of awards, culminating in the Order of Merit in 1983 and honorary citizenship of the United States on 16 November 1996. Mother Teresa's Albanian homeland gave her the Golden Honour of the Nation in 1994,

Universities in India and the West granted her honorary degrees. and the Albert Schweitzer International Prize (1975). In April 1976, Mother Teresa visited the University of Scranton in northeastern Pennsylvania, where she received the La Storta Medal for Human Service from university president William J. Byron. She challenged an audience of 4,500 to "know poor people in your own home and local neighbourhood", feeding others or simply spreading joy and love. Mother Teresa continued: "The poor will help us grow in sanctity, for they are Christ in the guise of distress". She spoke to over 4,000 students and members of the Diocese of Scranton about her service to the "poorest of the poor", telling them to "do small things with great love". During her lifetime, Mother Teresa was among the top 10 women in the annual Gallup's most admired man and woman poll 18 times, finishing first several times in the 1980s and 1990s. In 1999 she headed Gallup's List of Most Widely Admired People of the 20th Century,

Нобель сыйлығы

1979 жылы Ана Тереза "кедейлік пен қайғы-қасіретті жоюға жасаған еңбегі үшін, бұл бейбітшілікке де қауіп төндіреді" Нобель бейбіт сыйлығын алды. Ол лауреаттарға арналған дәстүрлі салтанатты банкеттен бас тартып, оның 192 000 доллар тұратын құнын Үндістандағы кедейлерге беруді сұрады және жердегі наградалар оған әлемдегі мұқтаждарға көмектесуге көмектессе ғана маңызды екенін айтты. Ана Тереза сыйлық алғанда, одан: "Әлемдік бейбітшілікті қалай нығайтуға болады?" деп сұрады. Ол: "Үйіңізге барып, отбасыңызды сүйіңіз!" деп жауап берді. Нобель лекциясында осы тақырыпты кеңейте келе ол былай деді: "Әлемде, жалпы кедей елдерде ғана емес, Батыстағы кедейлікті жоюдың өте қиын екенін байқадым. Мен көшеден ашқан адамды алып, оған бір табақ күріш, бір нан берсем, оның ашықтығын басамын. Мен осы аштықты жойдым. Бірақ, қоғамнан шеттетілген, өзін қаланбаған, сүйілмеген, қорқынышпен өмір сүретін, қоғамнан қуылған адамның кедейлігі одан да ауыр және көп, мен мұны өте қиын деп санаймын."

Рухани өмір

Оның іс-әрекеттері мен жетістіктерін талдай отырып, Папа Иоанн Павел II былай деді: "Мама Тереза өзін толығымен басқаларға қызмет етуге арнауға қайдан күш пен жігер тапты? Ол оны дұғада және Иса Мәсіхтің, Оның қасиетті Жүзінің, Оның қасиетті Жүрегінің үндемей ойлануында тапты". Жеке өмірінде Мама Тереза діни сенімдерінде шамамен 50 жылға созылған күмән мен күреске тап болды, бұл оның өмірінің соңына дейін жалғасты. Мама Тереза Құдайдың бар екендігіне күмән келтіріп, өзінің сеніміне ие болмауына қайғырды:

Басқа қасиеттілер (Мама Терезаның есімдесі Лизиелік Тереза сияқты, ол оны "ешнәрселіктің түні" деп атады) да рухани құрғақтыққа ұқсас тәжірибелерді бастан өткерді. Джеймс Лэнгфордтың сөзіне сәйкес, мұндай күмәндер қалыпты жағдай және канонизацияға кедергі келтірмейді. Мама Тереза 66 жыл бойына өзінің мойындаушылары мен басшыларына, әсіресе Калькутта архиепископы Фердинанд Периерге және иезуит діни қызметкері Селесте ван Эксемге (Миссионерлер қауымы құрылғаннан бері оның рухани кеңесшісі) көптеген хаттар жазды. Ол хаттарын жоюды өтінді, себебі "адамдар мені Исадан гөрі көбірек ойлайды деп қорқамын" деді. Дегенмен, хаттар "Мама Тереза: Менің нұрым бол" деген жинақта топтастырылды. Мама Тереза рухани достасы Михаэль ван дер Питке былай деп жазды: "Иса сені ерекше жақсы көреді. Ал менде үлкен үнсіздік пен бос кеңістік, мен қарасам көре алмаймын, тыңдасам естімеймін, тілім дұғада қозғалса да сөйлемейді. [ ] Мен үшін дұға жасаңдар, Оған толық еркіндік беруге мүмкіндік берсін". Ол былай деп жазды: "Дұға ету қабілетін тек ақылмен дұға ету және рухани оқу арқылы жетілдіруге болады". Оның ордені францискан ордендерімен байланысты болмаса да, Мама Тереза Ассизилік Францискке құрметпен қарады және францискан руханиятының ықпалында болды. Мама Терезаның ізбасарлары әр таңда Әулие Францисктің дұғасын айтады, сондай-ақ олардың миссионерлік қызметтері мен көптеген серттері ұқсас.

Керемет және ақталу

1997 жылы Ана Тереза қайтыс болғаннан кейін, Ватикан оның қасиеттілікке ие болу процесін (қасиеттілікке жеткізудің үш кезеңінің екіншісі) бастады және Брайан Колодейчук Калькутта дінбасылығының postulator-ы болып тағайындалды. "Бізге оның мінсіз болғанын немесе қателеспегенін дәлелдеудің қажеті жоқ" десе де, Колодейчук Ана Терезаның батырлыққа толы ізгіліктерін дәлелдеуге тиіс болды. Ол жалпы көлемі 35 000 беттен тұратын 76 құжатты ұсынды, олар 263 сұраққа жауап беру үшін тексерілген 113 куәгерлермен сұхбаттасуларға негізделген. Қасиеттілікке ие деп жариялау процесі болашақ әулиенің тілегімен орын алған кереметтің құжаттамалық айғақтарын талап етеді. 2002 жылы Ватикан Ана Терезаның суреті бар әшекейді қолданғаннан кейін үнді әйелі Моника Бесраның ішіндегі ісігінің жазылуын керемет деп мойындады. Бесраның сөзіне қарағанда, суреттен жарқын сәуле шығып, оның қатерлі ісігі жазылған; алайда оның күйеуі мен бірқатар медициналық қызметкерлер дәстүрлі медициналық ем ісікті жойғанын мәлімдеді. "The New York Times" газетіне сұхбат берген және Бесраны емдеген Ранджан Мустафи кистаның туберкулезден пайда болғанын айтты: "Бұл керемет емес. Ол тоғыз айдан бір жылға дейін дәрі-дәрмек қабылдады". Бесраның күйеуінің айтуынша, "Менің әйелімді дәрігерлер, емес керемет жазды. Бұл керемет – жалғандық". Бесраның медициналық жазбалары, соның ішінде ультрадыбыс суреттері, рецепттер және дәрігерлердің жазбалары, Қайырымдылық Миссионерлерінің Бетта әпкесі тәркілегенін мәлімдеді. "Time" журналының хабарлауынша, Бетта әпкеге және Нармала әпкеге (Ана Терезаның орнын басушы) қосылған телефон қоңырауларына жауап берілген жоқ. Бесра емделу үшін Балургхат ауруханасына жүгінген кезде, аурухана қызметкерлері оның жазылуын керемет деп мойындауға қысым көрсеткенін айтты. Ана Терезаның қасиеттілікке ие болу және қасиетті деп жариялау процесінде Ватикан оның өмірі мен қызметіне қатысты жарияланған және жарияланбаған сын-пікірлерді зерттеді. Кристофер Хитченс және Чаттерджи (Ана Терезаны сынаған "Соңғы үкім" кітабының авторы) трибунал алдында сөйледі; Ватикан шенеуніктерінің мәлімдемесіне сәйкес, көтерілген айыптамалар Қасиеттілердің істері жөніндегі Конгрегация тарапынан тексерілді. Оған жасалған шабуылдардың нәтижесінде кейбір католик жазушылары оны қайшылықтың белгісі деп атады. Ана Тереза 19 қазан 2003 жылы қасиеттілікке ие деп жарияланды және католиктер оны "Бақытты" деп атады.

After Mother Teresa's death in 1997, the Holy See began the process of beatification (the second of three steps towards canonization) and Brian Kolodiejchuk was appointed postulator by the Diocese of Calcutta. Although he said, "We didn't have to prove that she was perfect or never made a mistake", he had to prove that Mother Teresa's virtue was heroic. Kolodiejchuk submitted 76 documents, totalling 35,000 pages, which were based on interviews with 113 witnesses who were asked to answer 263 questions. The process of canonisation requires the documentation of a miracle resulting from the intercession of the prospective saint. In 2002 the Vatican recognised as a miracle the healing of a tumour in the abdomen of Monica Besra, an Indian woman, after the application of a locket containing Teresa's picture. According to Besra, a beam of light emanated from the picture and her cancerous tumour was cured; however, her husband and some of her medical staff said that conventional medical treatment eradicated the tumour. Ranjan Mustafi, who told The New York Times he had treated Besra, said that the cyst was caused by tuberculosis: "It was not a miracle She took medicines for nine months to one year." According to Besra's husband, "My wife was cured by the doctors and not by any miracle [ ] This miracle is a hoax." Besra said that her medical records, including sonograms, prescriptions and physicians' notes, were confiscated by Sister Betta of the Missionaries of Charity. According to Time, calls to Sister Betta and the office of Sister Nirmala (Teresa's successor as head of the order) produced no comment. Officials at Balurghat Hospital, where Besra sought medical treatment, said that they were pressured by the order to call her cure miraculous. During Mother Teresa's beatification and canonisation, the Vatican studied published and unpublished criticism of her life and work. Christopher Hitchens and Chatterjee (author of The Final Verdict, a book critical of Mother Teresa) spoke to the tribunal; according to Vatican officials, the allegations raised were investigated by the Congregation for the Causes of Saints. Because of the attacks on her, some Catholic writers called her a sign of contradiction. Mother Teresa was beatified on 19 October 2003 and was known by Catholics as "Blessed".

Қасиеттілер қатарына қабылдау

2015 жылдың 17 желтоқсанында Ватиканның баспасөз қызметі папа Францисктің Ана Терезаға тағы бір кереметті мойындағанын растады: 2008 жылы көптеген ми ісігімен ауырған бразилиялық ер адамның жазылуы. Бұл керемет алғаш рет 2013 жылғы Дүниежүзілік жастар күнінде, папа Бразилияда болған кезде, постулацияға (істі жүргізушілер) белгілі болды. 2015 жылдың 19-26 маусымы аралығында Бразилияда тергеу жүргізілді, одан кейін бұл іс Қасиеттілерді іздеу жөніндегі Конгрегацияға жіберілді, ол тергеу аяқталғанын растайтын жарлық шығарды. Бұл оқиға Ватикан арнасында тікелей эфирде көрсетілді және онлайн таратылды; Ана Терезаның туған қаласы Скопье оның қасиеттілікке ие болуына арналған бір апталық мереке жариялады. 2017 жылдың 5 қыркүйегінде Рим-католик Калькутта архиепископы және архиепископ Томас Д'Суза, Ана Терезаның Франциск Ксавьермен бірге Калькутта епархиясының қамқоршысы болып тағайындалатынын растады. 2017 жылдың 6 қыркүйегінде шамамен 500 адам кафедральдық соборда өткен қасиетті миссаға қатысты, онда жергілікті викарий Доминик Гомес оны архиепископтықтың екінші қамқоршысы етіп тағайындайтын жарлықты оқыды. Католик шіркеуі 1986 жылы Франциск Ксавьерді Калькуттаның бірінші қамқоршысы деп жариялаған. Олардың арасында ЖИТС/АИДС, мәйіс және туберкулезбен ауыратын адамдарға арналған емдеу орталықтары мен үйлер, азық-түлік тарату орталықтары, балалар мен отбасылық кеңес беру бағдарламалары, жетімдер үйлері мен мектептер болды. 1990 жылдары "Мейірімділік миссионерлеріне" бір миллионнан астам адам көмектескен.

Еске алу рәсімі

Тереза ананы мұражайлар еске алып, бірнеше шіркеудің қамқоршысы деп жариялаған. Оның есімімен ғимараттар, жолдар және кешендер аталды, соның ішінде Албанияның халықаралық әуежайы да бар. 5 қыркүйек – Тереза ана күні (Dita e Nënë Terezës) Албанияда мемлекеттік мереке болып саналады. 2009 жылы Солтүстік Македонияның Скопье қаласында Тереза ананың естелік үйі ашылды. Косовоның Приштина қаласындағы Қасиетті Ана Тереза соборы оның құрметіне аталған. Жаңа құрылыс үшін тарихи мектеп ғимаратын бұзу жоспары бастапқыда жергілікті қоғамда наразылық тудырды, бірақ мектеп кейіннен жаңа, кеңірек кампусқа көшірілді. 2017 жылдың 5 қыркүйегінде киеленген бұл собор Тереза ананың құрметіне салынған алғашқы және Косоводағы екінші собор болды. 1984 жылы Тамил Наду үкіметінің құрылысымен Кодайканал қаласындағы Ана Тереза әйелдер университеті ашылды. 1999 жылы Пудучерри үкіметінің құрылысымен Пундичеридегі Ана Тереза атындағы денсаулық сақтау ғылымдарының жоғары білім беру және ғылыми-зерттеу институты құрылды. «Севалая» қайырымдылық ұйымы Тамил Надудағы Касува ауылының жанындағы кедей және жетім қыздарға тегін тамақ, киім, баспана және білім беруді қамтамасыз ететін Ана Тереза қыздар үйін басқарады. Тереза ананың өмірбаяуын жазған Навин Чауланың көптеген құрмет көрсетулері үнді газеттері мен журналдарында жарияланды. Үндістан темір жолы 2010 жылдың 26 тамызында Тереза ананың туғанына 100 жыл толуын еске алу үшін «Ана экспресі» атты жаңа пойызды іске қосты. 2010 жылдың 4 желтоқсанында Тамил Наду үкіметі Ченнаида бас министр М. Карунанидхи басшылығымен Тереза ананы құрметтеуге арналған жүз жылдық мерекелік шараларды ұйымдастырды. 2013 жылдың 5 қыркүйегінен бастап оның қайтыс болған күні Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясымен Халықаралық қайырымдылық күні деп жарияланды. 2012 жылы Тереза ана «Outlook India» журналының «Ең ұлы үнді» сауалнамасында 5-орынды иеленді. Флорида штатының Аве-Мария университетінде Ана Тереза мұражайы орналасқан.

Mother Teresa has been commemorated by museums and named the patroness of a number of churches. She has had buildings, roads and complexes named after her, including Albania's international airport. Mother Teresa Day (Dita e Nënë Terezës), 5 September, is a public holiday in Albania. In 2009, the Memorial House of Mother Teresa was opened in her hometown of Skopje, North Macedonia. The Cathedral of Blessed Mother Teresa in Pristina, Kosovo, is named in her honour. The demolition of a historic high school building to make way for the new construction initially sparked controversy in the local community, but the high school was later relocated to a new, more spacious campus. Consecrated on 5 September 2017, it became the first cathedral in Mother Teresa's honour and the second extant one in Kosovo. Mother Teresa Women's University, in Kodaikanal, was established in 1984 as a public university by the government of Tamil Nadu. The Mother Teresa Postgraduate and Research Institute of Health Sciences, in Pondicherry, was established in 1999 by the government of Puducherry. The charitable organisation Sevalaya runs the Mother Teresa Girls Home, providing poor and orphaned girls near the underserved village of Kasuva in Tamil Nadu with free food, clothing, shelter and education. A number of tributes by Mother Teresa's biographer, Navin Chawla, have appeared in Indian newspapers and magazines. Indian Railways introduced the "Mother Express", a new train named after Mother Teresa, on 26 August 2010 to commemorate the centenary of her birth. The Tamil Nadu government organised centenary celebrations honouring Mother Teresa on 4 December 2010 in Chennai, headed by chief minister M Karunanidhi. Beginning on 5 September 2013, the anniversary of her death has been designated the International Day of Charity by the United Nations General Assembly. In 2012, Mother Teresa was ranked number 5 in Outlook India's poll of the Greatest Indian. Ave Maria University in Ave Maria, Florida is home to the Mother Teresa Museum.

Құжаттамалық фильмдер мен кітаптар

Тереза ана 1969 жылғы деректі фильмнің және 1972 жылғы Малкольм Маггеридждің "Құдай үшін бір сұлулық" атты кітабының тақырыбы болып табылады. Бұл фильм Батыс әлемінің назарын Тереза анаға аударды. Кристофер Хитченстің 1994 жылғы "Тозақтың періштесі" атты деректі фильмінде Тереза ана кедейлерді тағдырларын қабылдауға үндегені; ал байлардың Құдайға жақын деп бейнеленгені айтылады. Бұл Хитченстің "Миссионерлік позиция: Теория және практикада Тереза ана" атты мақаласының алғы күші болды. "Ғасыр анасы" (2001) және "Тереза ана" (2002) – Амар Кумар Бхаттачарья режиссерлік еткен, Үндістанның кедейлері арасындағы Тереза ананың өмірі мен қызметі туралы қысқа деректі фильмдер. Бұл фильмдерді Үндістан үкіметінің Кино бөлімі түсірді. "Тереза ана: Ең үлкен махаббат" (2022) – институционалдық мұрағаттарға ерекше қол жеткізілімін және оның кедейлерге Мәсіхке қызмет ету арманы Қайырымдылық миссионерлері арқылы қалай іске асырылып жатқанын көрсететін деректі фильм.

Драмалық фильмдер мен теледидар

Тереза ана 1990 жылдардың басында DD National телеарнасында көрсетілген, Киелі кітапқа негізделген үнділік христиандық телесериал «Bible Ki Kahaniyan»-да пайда болды. Ол кейбір бөлімдерді таныстырып, Киелі кітаптың мазмұнының маңыздылығын түсіндірді. Джеральдин Чаплин «Тереза ана: Құдайдың кедейлері атынан» фильміндегі Тереза ана рөлін сомдады, бұл фильм 1997 жылғы өнер кинофестивалінің жүлдесін алды. Оливия Хасси 2003 жылғы итальяндық телесериал «Калькутталық Ана Тереза»-да оның рөлін ойнады. 2007 жылы қайта шығарылған бұл туынды CAMIE жүлдесіне ие болды. Тереза ананы Джульет Стивенсон 2014 жылғы «Хаттар» фильмінде бейнеледі, ол Ватиканның дін қызметкері Селесте ван Эксемге жазған хаттарына негізделген. «FantasyGrandma» рөліндегі Кара Фрэнсис ойнаған Тереза ана, Nice Peter мен Epic Lloyd жасаған «Epic Rap Battles of History» комедиялық рэп YouTube сериясында Зигмунд Фрейдпен рэп шайқасына қатысты. Бұл рэп 2019 жылдың 22 қыркүйегінде YouTube-та жарияланды. 2020 жылғы «Рух» анимациялық фильмінде Тереза ана 22-нің бұрынғы кеңесшілерінің бірі ретінде шағын эпизодта көрінеді. «Mother Teresa & Me» (немесе «Kavita & Teresa») – 2022 жылы үнді-швейцариялық режиссер Камал Мусале түсірген фильм, онда оның Калькуттаның кедейлері мен мұқтаж адамдары арасындағы еңбегі, сондай-ақ оның қалдырған мұрасы мен шабылануы көрсетілген. Фильмде оның рөлін Жаклин Фрицчи Корназ ойнады.