Кіріспе

АҚШ Қарулы Күштерінің әскери наградасы

Тарих

Бірінші мәрте Құрметті ұшу крестімен президент Кальвин Кулидж 1927 жылы 2 мамырда АҚШ Әуе корпусының он авиаторына табыс етті. Олардың екеуі 1927 жылы 26 ақпанда Буэнос-Айреске қонуға тырысқанда ортада соқтығысып, қаза тапты және марапаттарын постұмы түрде алды. Бұл марапатты Конгресс өткен жылы ғана бекіткен, ал медальдар әлі соғылмағандықтан, Панамерикалық ұшқыштар бастапқыда тек куәліктер алды. Он авиатордың арасында майор Герберт Дарг, капитан Ира С. Икер, капитан Мьюр С. Фейрчайлд және кіші лейтенант Эннис С. Уайтхед болды. Чарльз Линдберг алғашқы медальді бір айдан кейін, 1927 жылы 11 маусымда Вашингтондағы үйге оралу салтанатында, Атлант мұхиты арқылы жасаған рейсі үшін Кулиджтен алды. Медальді асығыс түрде соғып, осы оқиғаға арнап дайындаған еді. 1927 жылғы Соғыс министрлігінің Бас бұйрығы (G. O. 8) Линдбергтің Құрметті ұшу кресіне уәкілеттік беру туралы мәлімдемеде, оны президент табыс еткенін көрсетеді, ал Панамерикалық ұшқыштардың Құрметті ұшу кресіне байланысты Жалпы бұйрық (G.O. 6) Соғыс министрлігі оны «Президенттің тапсырмасы бойынша» табыс еткенін көрсетеді. Әскери-теңіз авиаторына алғаш рет Құрметті ұшу кресін командашы Ричард Э. Бёрд, АҚШ Әскери-теңіз күштері, 1927 жылдың 29 маусымы мен 1 шілдесі аралығында Нью-Йорк қаласынан Франция жағалауына жасаған Атлант мұхиты арқылы ұшуы үшін алды. Бёрд пен оның ұшқышы Флойд Беннетт 1926 жылдың 9 мамырында Солтүстік полюске жасаған тарихи рейсі үшін бұрыннан-ақ Құрмет медалімен марапатталған. Медаль иегерлерінің көптегені басқа салаларда да танымал болды; бірнеше астронавт, актер және саясаткер, соның ішінде президент Джордж Буш-әке Құрметті ұшу кресімен марапатталды. DFC Бірінші дүниежүзілік соғысқа АҚШ-тың қатысуы басталғаннан кейін жасалған ерекше еңбектерді мойындау үшін кейіннен табыс етуге болады. 1929 жылдың 23 ақпанында Конгресс 1903 жылдың 17 желтоқсанындағы рейсі үшін Райт ағайындыларына DFC табыс етуге рұқсат беретін арнайы заң қабылдады. Сыйлық алған басқа да азаматтардың арасында Уайли Пост, Жаклин Кокран, Роско Тернер, Амелия Эрхарт, Гленн Х. Кертисс және Юджин Элли болды. Ақырында, бұл марапат атқарушы бұйрық арқылы әскери қызметкерлерге ғана шектелді. Амелия Эрхарт 1932 жылдың 29 шілдесінде DFC алған алғашқы әйел болды, оны сол жылдың басында Атлант мұхиты арқылы жеке ұшқандығы үшін Лос-Анджелесте вице-президент Чарльз Кертис табыс етті.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Бірінші дүниежүзілік соғыстағы қызметі үшін ең жоғары награда – «Абыройлы ұшқыш кресі» 2017 жылдың 14 маусымында қаза болғаннан кейін 95-ші аэроэскадрилья командирі, армия капитаны Джеймс Элли Миллерге берілді. Ол 1918 жылдың 9 наурызында жасаған ерлігі үшін марапатталды, соның нәтижесінде американдық бөлімде қызмет еткен алғашқы американдық авиаторы болып сол соғыста қаза тапты.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде медаль беру шарттары операция театрына, әуе шайқасына қатысуға және орындалған міндеттерге байланысты кең ауқымда өзгерді. Тынық мұхитында офицерлерге көбінесе DFC медалі, ал қатардағы әскерлерге Әуе медалі табысталды. Еуропада кейбір экипаждар оны қызметтік кезеңі бойындағы жалпы еңбектері үшін алды. Бірақ қолданылған шарттар командалар арасында немесе уақыт өте келе біркелкі болған жоқ. Жеке жетістіктері үшін де медаль беру мүмкін болды. Мысалы, Джордж Макговерн ұшағы бір қозғалтқышын жоғалтып, кейін аман-есен қонған бомбалау миссиясын сәтті аяқтағаны үшін осы медальмен марапатталды. 1944 жылдың 28 желтоқсанында Аледа Латц DFC медалін алған алғашқы әскери әйел атанды, ол оны қаза болғаннан кейін алды.

Критерийлер

Құрметті Ұшқыш айқасы АҚШ Әуе корпусы туралы заңның 12-тарауымен бекітілді, бұл заң 1926 жылғы 2 шілдеде Конгресс қабылдаған, және 1938 жылғы 8 қаңтардағы 7786-шы атқарушы бұйрықпен толықтырылды. Бұл заңды президент Барак Обама 2014 жылғы 25 шілдеде қол қойып заң күшіне енгізді.

DFC-нің белгілі иелері

Бұл толық тізім емес, себебі тек DFC-ні алғаны үшін ғана белгілі адамдар мұнда кірмейді. Ескерту: көрсетілген шен – адамның өмірінде атқарған ең жоғары шені.

Ғарышкерлер

Генерал-лейтенант Томас П. Стаффорд, АҚШ Әуе күштері: «Аполлон-10» миссиясымен Айға ұшты, «Аполлон-Союз» миссиясының командирі. Генерал-майор Майкл Коллинс, АҚШ Әуе күштері: «Аполлон-11» Айға ұшу миссиясының командалық модулінің пилоты. Генерал-майор Джо Энгл, АҚШ Әуе күштері: X-15 және ғарыш шаттлының пилоты. Контр-адмирал Алан Шепард, АҚШ Әскери-теңіз күштері: алғашқы жеті американдық астронавттың бірі, «Freedom 7» ғарыш аппаратымен ғарышқа шыққан алғашқы американдық, «Аполлон-14» миссиясының командирі. Бригад генерал Джеймс МакДивитт, АҚШ Әуе күштері: «Gemini 4» және «Apollo 9» миссияларының командирі. Бригад генерал Базз Олдрин, АҚШ Әуе күштері: «Аполлон-11» Ай модулінің пилоты, Айға аяқ басқан екінші адам. Полковник Фрэнк Борман, АҚШ Әуе күштері: «Аполлон-8» миссиясының командирі. Полковник Эйлин Коллинз, АҚШ Әуе күштері: ғарыш шаттлы миссиясына басшылық еткен алғашқы әйел. Полковник Гордон Купер, АҚШ Әуе күштері: алғашқы жеті американдық астронавттың бірі, «Faith 7» ұшқышы және «Gemini 5» миссиясының командирі. Полковник Гай Гарднер: ғарыш шаттлының пилоты және үш DFC орденінің иегері. Полковник Джон Гленн, USMC: (5 награда) Американың алғашқы жеті ғарышкерінің бірі, «Friendship 7» ғарыш аппаратымен Жерді айналған алғашқы американдық және АҚШ сенаторы. Полковник Дэвид Скотт, АҚШ Әуе күштері: «Gemini 8», «Apollo 9» және «Apollo 15» миссияларында ұшқан. Капитан Юджин Сернан, АҚШ Әскери-теңіз күштері: «Gemini 9A» ұшқышы, «Apollo 10» Ай модулінің пилоты және «Apollo 17» миссиясының командирі. Айға екі рет ұшқан үш адамның бірі. Капитан Пит Конрад, АҚШ Әскери-теңіз күштері: «Apollo 12» және «Skylab 2» миссияларының командирі. Капитан Роберт Криппен, АҚШ Әскери-теңіз күштері: алғашқы ғарыш шаттлы миссиясының пилоты. Капитан Марк Келли, USN: төрт ғарыш шаттлы миссиясының пилоты, екі миссияның командирі, соның ішінде «Endeavour» ғарыш шаттлының соңғы миссиясы және 2 DFC орденінің иегері. Капитан Скотт Келли, АҚШ Әскери-теңіз күштері: Халықаралық ғарыш станциясында бір жыл өмір сүрді. Капитан Джим Ловелл, АҚШ Әскери-теңіз күштері: «Gemini 7» ұшқышы, «Gemini 12» миссиясының командирі, «Apollo 8» командалық модулінің пилоты және «Apollo 13» миссиясының командирі. Капитан Уоли Ширра, USN: «Sigma 7», «Gemini 6A» және «Apollo 7» миссияларында ұшқан алғашқы жеті американдық астронавттың бірі. Капитан Джон Янг, АҚШ Әскери-теңіз күштері: «Apollo 10» және «Apollo 16» миссияларында ұшқан, алғашқы ғарыш шаттлы миссиясының командирі. Подполковник Дуэйн Кэри, АҚШ Әуе күштері: ғарыш шаттлының пилоты. Батырлық белгісімен марапатталған. Подполковник Гас Гриссом, АҚШ Әуе күштері: алғашқы жеті американдық астронавттың бірі, «Liberty Bell 7» ғарыш аппаратымен ғарышқа шыққан екінші американдық. Командир Скотт Карпентер, USN: алғашқы жеті американдық астронавттың бірі, «Aurora 7» ғарыш аппаратымен ұшқан және «SEALAB» жобасының акванавты. Майор Дэйк Слейтон, АҚШ Әуе күштері: алғашқы жеті американдық астронавттың бірі, NASA бас астронавты және «Аполлон-Союз» миссиясының док модулінің пилоты. Командир Джо Ф. Эдвардс-младший, USN: STS-89 миссиясына астронавт ретінде тағайындалғанға дейін, F-14B ұшағымен сәтті қонғаннан кейін, ұшу кезінде радом бөлініп, жарақат алғандықтан, соқыр көзбен қонуды орындауға мәжбүр болғандықтан марапатталды. Ескерту: Астронавт Нил Армстронгтың авиатор және астронавт ретіндегі жетістіктері DFC орденінің талаптарын асып түссе де, ол NASA-дағы мансабының барлық кезеңінде азаматтық адам болғандықтан, орденді беру үшін Конгрестің қаулысы қажет болды.

Саяси қайраткерлер

Лейтенант Джордж Буш, АҚШ президенті. Генерал-майор Патрик Дж. Харли, АҚШ әскери министрі. Контр-адмирал Джеремия Дентон, АҚШ Сенатының сенаторы. Бригад генерал Джо Фосс, ANG: Құрмет медалінің иегері және Оңтүстік Дакота штатының губернаторы. Полковник Брюс Сандлун, АҚШ Әуе күштері: Род-Айленд штатының губернаторы. Полковник Ллойд Бентсен, АҚШ Әуе күштері: АҚШ Сенатының сенаторы, Қаржы министрі және вице-президенттікке үміткер. Полковник Александр Баттерфилд, АҚШ Әуе күштері: президент Ричард Никсонның кеңесшісі. Капитан Джон С. Маккейн III, АҚШ Теңіз күштері: АҚШ Сенатының сенаторы және президенттікке үміткер. Капитан Джим Райт, АҚШ Әуе күштері: АҚШ Өкілдер палатасының спикері. Капитан Брюс Алгер, АҚШ Әуе күштері: АҚШ Өкілдер палатасының мүшесі. Капитан Питер Х. Доминик, АҚШ Әуе күштері: АҚШ Сенатының сенаторы. Капитан Уильям Хатауэй, АҚШ Әуе күштері: АҚШ Сенатының сенаторы. Капитан Джозеф Маккарти, АҚШ Теңіз корпусы: АҚШ Сенатының сенаторы. Капитан Джентнер Драммонд, АҚШ Әуе күштері: Оклахома штатының бас прокуроры. Бірінші лейтенант Джордж Макговерн, АҚШ Әуе күштері: АҚШ Сенатының сенаторы, президенттікке үміткер. Бірінші лейтенант Тед Стивенс, АҚШ Әуе күштері: АҚШ Сенатының сенаторы. Бірінші лейтенант Ричард Хардинг Пофф, АҚШ Әуе күштері: АҚШ Өкілдер палатасының мүшесі. Бірінші лейтенант Джон Эрлихман, АҚШ Әуе күштері: президент Ричард Никсонның кеңесшісі. Бірінші лейтенант Брендан Бёрн, USAAC: Нью-Джерси штатының губернаторы.

Азаматтық тұрғындар

Нил Армстронг: Аполлон-11 ғарыш кемесінің командирі, Айға алғаш аяқ басқан адам. Армстронг NASA-дағы қызметінің барлық кезеңінде азаматтық қызметкер болған. Гленн Кертисс: ұшақтарды жобалаушы. 1933 жылы қайтыс болғаннан кейін марапатталды. Амелия Эрхарт: ұшқыштардың жұлдызы. 1932 жылы Конгресс шешімімен DFC-ге ие болған алғашқы әйел. Юджин Бертон Эли: ұшақпен кемеге қонған алғашқы адам. 1933 жылы қайтыс болғаннан кейін марапатталды. Гарольд Гатти: Уайли Постпен бірге әлемді айналып ұшудың рекордтық көрсеткіштерін жаңартқан навигатор. 1932 жылы марапатталды. Уайли Пост: әлемді айналып ұшудың рекордтық көрсеткіштерін жаңартты және әлемді жеке ұшқан алғашқы адам болды. 1932 жылы марапатталды. Роско Тернер: әуе жарыстарының көшбасшысы. 1952 жылы таныстырылды. (Азаматтық тұлғаға DFC марапатының соңғысы.) Орвилл Райт: авиацияның негізін қалаушы. 1928 жылдың 18 желтоқсанында Конгресс шешімімен марапатталды. Уилбур Райт: авиацияның негізін қалаушы. 1928 жылдың 18 желтоқсанында Конгресс шешімімен қайтыс болғаннан кейін марапатталды. Капитан Джон С. Уолмсли-күлкі, АҚШ Әуе күштері: Корея соғысының B-26 ұшқышы. Капитан Хиллард А. Уилбанкс, АҚШ Әуе күштері: Вьетнам соғысының O-1 ұшқышы және «Құрмет медалі» иегері. Капитан Луи Замперини, АҚШ Әскери-әуе күштері: Екінші дүниежүзілік соғыстағы тұтқын. «Бұзылмас» фильмінің шабыт көзі. Бірінші лейтенант Джон Эрлихман, АҚШ Әскери-әуе күштері: B-17 навигаторы, президенттік кеңесші және Уотергейт жанжалының кейіпкері. Бірінші лейтенант Боб Гувер, АҚШ Әскери-әуе күштері: тұтқынға алынған және рекордтық көрсеткіштерді жаңартқан ұшқыш. Бірінші лейтенант Реймонд Л. Найт, АҚШ Әскери-әуе күштері: Екінші дүниежүзілік соғыстағы P-47 ұшқышы. Бірінші лейтенант Аледа Э. Латц, АҚШ Әскери-әуе күштері: Екінші дүниежүзілік соғыстағы армияның ұшу мейірбикесі. Бірінші лейтенант Мэри Луиза Хокинс, АҚШ Әскери-әуе күштері: Екінші дүниежүзілік соғыстағы армияның эвакуациялық ұшу мейірбикесі. Бірінші лейтенант Дональд Д. Паккет, АҚШ Әскери-әуе күштері: «Тайдл Вэйв» операциясы кезінде қаза тапты. Екінші лейтенант Дин Каллом Смит, USAACR: адмирал Бердтің 1928-1930 жылдардағы Антарктика экспедициясының пилоты. Бас сержант Дуэйн Д. Хакни, АҚШ Әуе күштері: төрт DFC марапатына ие болған. Техникалық сержант Бен Куроки, АҚШ Әскери-әуе күштері: 58 жауынгерлік тапсырмада болған жапон-американдық ардагер.

АҚШ әскері

Армия генералы Дуглас МакАртур: Құрмет медалімен марапатталған, АҚШ армиясының штаб бастығы (1930–1935), Оңтүстік-Батыс Тынық мұхиты аймағының қолбасшысы (1942–1945) және Кореядағы Біріккен Ұлттар Ұйымы күштерінің қолбасшысы (1950–1951). DFC Пхеньянның солтүстігіндегі Сукчон-Сунчон әуе десанттық операциясын жеке бақылауы мен қадағалауы үшін берілді. Генерал Александр Хейг, АҚШ: НАТО-ның Еуропадағы Жоғарғы Бас қолбасшысы және Мемлекеттік хатшы. Генерал Уэйн А. Даунинг, АҚШ: АҚШ Арнайы операциялар күштерінің қолбасшысы. Генерал Джон В. Фосс, АҚШ: Вьетнам соғысының қатысушысы және АҚШ Армиясының Оқу және доктриналық командасының қолбасшысы. Генерал Фредерик М. Фрэнкс, АҚШ: «Шөл даулы» операциясы кезінде VII корпустың қолбасшысы. Генерал Джон Галвин, АҚШ: НАТО-ның Еуропадағы Жоғарғы Бас қолбасшысы. Генерал Фредерик Крузен, АҚШ: Екінші дүниежүзілік соғыс, Корея және Вьетнам соғыстарында қатысқан және 7-ші АҚШ армиясының қолбасшысы. Генерал Гэри Э. Лак, АҚШ: Кореядағы АҚШ күштерінің қолбасшысы. Генерал Эдвард С. Мейер, АҚШ: АҚШ армиясының штаб бастығы. Генерал Деннис Дж. Реймер, АҚШ: АҚШ армиясының штаб бастығы. Генерал Роско Робинсон, АҚШ: АҚШ армиясының төрт жұлдызды тұңғыш афроамерикалық генералы. Генерал Бернард В. Роджерс, АҚШ: АҚШ армиясының штаб бастығы және НАТО-ның Жоғарғы Бас қолбасшысы. Генерал Норман Шварцкопф, АҚШ: «Шөл даулы» операциясының қолбасшысы. Генерал Донн А. Старри, АҚШ: АҚШ Армиясының Оқу және доктриналық командасының қолбасшысы. Генерал Сэм С. Уокер, АҚШ: генерал Уолтон Уокердің ұлы және Вирджиния әскери институтының бастығы. Генерал Уолтон Уокер, АҚШ: Кореядағы 8-ші армияның қолбасшысы және екі DFC иегері. Генерал Мелвин Зайс, АҚШ: Вьетнамдағы 101-ші әуе десанттық дивизияның қолбасшысы. Генерал-лейтенант Эдвард Алмонд, АҚШ: Корея соғысы кезінде X корпусына басшылық етті. Генерал-лейтенант Хобарт Р. Гей, АҚШ: Корея соғысында 1-ші кавалерия дивизиясына қолбасшылық етті. Генерал-лейтенант Дэвид Э. Грендж, АҚШ: Екінші дүниежүзілік соғыс, Корея және Вьетнам соғыстарында қатысқан және АҚШ-тың алтыншы армиясының қолбасшысы. Генерал-лейтенант Джеймс Ф. Холлингсворт, АҚШ: Екінші дүниежүзілік соғыс және Вьетнам соғыстарында қатысқан. Үш DFC иегері. Генерал-лейтенант Томас Такберри, АҚШ: Корея және Вьетнам соғыстарында қатысқан және XVIII әуе десанттық корпустың қолбасшысы. Генерал-майор Патрик Генри Брейди, АҚШ: Вьетнам соғысындағы тікұшақ ұшқышы. Генерал-майор Джордж Паттон IV, АҚШ: генерал Джордж С. Паттонның ұлы. Полковник Брюс П. Крандл, АҚШ: Вьетнам соғысындағы тікұшақ ұшқышы. Полковник Дэвид Хакворт, АҚШ: жоғары марапатталған армия офицері, комментатор және жазушы. Подполковник Бо Гриц, АҚШ: Вьетнамдағы Арнайы күштердің жоғары марапатталған офицері. Подполковник Джон Пол Ванн, АҚШ: Вьетнамдағы әскери кеңесші. Майор Лаури Тёрни, АҚШ: Фин армиясының қатысушысы, Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі Waffen SS және Вьетнамдағы АҚШ Армиясының Арнайы күштері. Бас сержант Ричард МакКой, АҚШ: Вьетнам соғысының қатысушысы және ұшақ ұрлаушы. Бас сержант Сайлас Л. Копленд, АҚШ: Армияның бас сержанты.