Кіріспе

2001 жылы ғылым және технология саласында көптеген оқиғалар болды, соның ішінде кейбіреулері төменде көрсетілген.

Астрономия және ғарыш зерттеулері

12 ақпан – NEAR Shoemaker ғарыш кемесі 433 Эрос астероидінің "ернеуі" деп аталатын аймағына қонды, бұл астероид бетіне қонған алғашқы ғарыш кемесі болды. 21 маусым – 2001 жылғы 21 маусымдағы толық күн тұтылуы. 8 тамыз – NASA-ның Genesis ғарыш кемесі ұшырылды. 15 қазан – NASA-ның Galileo ғарыш кемесі Юпитердің Ио спутнігінің жанынан 180 км қашықтықта өтті. 27 қараша – Хаббл ғарыш телескопы HD 209458 b экзопланетасының атмосферасында натрийді анықтады, экзопланета атмосферасының алғаш рет өлшенгені. 14 желтоқсан – 2001 жылғы 14 желтоқсандағы сақиналы күн тұтылуы.

Биология

8 қаңтар – Құрып бара жатқан түрге жататын жануардың клондау арқылы туған алғашқы өкілі, Нұх есімді гаур, Айова штатының Сиу-Центр қаласындағы Trans Ova Genetics компаниясында дүниеге келді. Ол 48 сағат ішінде кең таралған дизентериядан қайтыс болды. Қаңтар – Құрып бара жатқан түрге жататын жануардың клондау арқылы туған екінші өкілі, еуропалық муфлон қозысы, Италияда дүниеге келді. Ақпан – Фрэнсис Коллинз басқаратын мемлекеттік қаржыландырылатын Адам геномдық жобасы мен Крейг Вентер басқаратын жеке қаржыландырылатын Celera жобасы бірдей уақытта адам геномын жазып шығарған нәтижелерін жариялады (сәйкесінше Nature және Science журналдарында). 6 сәуір – Линда Партридж және әріптестері жануарлардың қартаюындағы белгілі бір геннің қызметін анықтады. 19 сәуір – Пигмей үш саусақты жалқау алғаш рет сипатталды. Крейг Вентер мен Марк Адамс зертханалық егежкенің генетикалық картасын аяқтады. Пакистанның Балучистан провинциясынан Филипп Д. Гингерич киттердің Rodhocetus balochistanensis түрінің қазба қалдықтарын тапты.

Химия

15 ақпан – капсулалы талшық күшейтілген полимерлік композиттік материалдың өздігінен жазылатын түрінің өндірілінетіні жарияланды.

Компьютерлік ғылым

9 қаңтар – Apple Inc. iTunes медиа ойнатқышын (SoundJam MP-дан өңделген) шығарады. 15 қаңтар – Wikipedia интернетте іске қосылады. Мамыр – Тим Бернерс-Ли және әріптестері Semantic Web деп атады. 24 тамыз – Microsoft Windows XP жеке компьютерлік операциялық жүйесін шығарады; ол 25 қазанда саудаға түседі. 23 қазан – Apple Inc. алғашқы iPod портативті медиа ойнатқышын таныстырады. 1-2 желтоқсан – "Будапешт ашық қолжетімділік бастамасы", ғылыми әдебиетке ашық қолжетімділікті қолдайтын принциптердің жария мәлімдемесі, Будапештте "Ашық қоғам институты" ұйымдастырған конференцияда жарияланды. Желтоқсан – C# бағдарламалау тілінің сипаттамасы жарияланды. Кванттық есептеу саласында IBM Almaden Research Center-де алғашқы жұмыс істейтін 7 кубиттық NMR компьютері көрсетілді, ол Шор алгоритмін іске қосты. Eugene Goostman атты чат-бот әзірленді. Walkman Circ шығарылды.

Медицина

2 шілде – Әлемдегі алғашқы толыққанды жасанды жүрек АҚШ-та Роберт Тулзға имплантацияланды. Ферритиннің жеңіл тізбегі (FTL) мутацияларынан туындаған ересектердегі базальды ганглия ауруы сипатталды.

Палеонтология

Шілде – Чадта Мишель Брунет басқаратын экспедициясымен 7 миллион жыл бұрынғы (Sahelanthropus tchadensis) "Тумай" гоминидінің бас сүйегінің алғашқы қазба қалдықтары табылды.

Физика

Франсиско Мигель Маркес және Каендегі Ұлттық Ауыр Иондарды Үдеткішінің (Grand Accélérateur National d'Ions Lourds) әріптестері тетранейтронды анықтағандарын мәлімдеді; алайда, бұл байқауды қайтадан дәл солай шығару мүмкін болған жоқ.

Өлімдер

9 ақпан – Герберт А. Саймон (1916 ж.т.), американдық полимат, Экономикалық ғылымдар саласындағы Нобель сыйлығының иегері. 13 ақпан – Уго Фано (1912 ж.т.), итальяндық-американдық физик. 24 ақпан – Клод Шеннон (1916 ж.т.), американдық математик. 31 наурыз – Клиффорд Шулл (1915 ж.т.), американдық физик, Нобель сыйлығының лауреаты. 5 мамыр – Ван Инлай (1907 ж.т.), қытайлық биохимик. 8 мамыр – Уильям Т. Стерн (1911 ж.т.), ағылшын ботанигі. 28 мамыр – Франсиско Варела (1946 ж.т.), Чилилік биолог және философ. 4 маусым – Лу Цзяси (1915 ж.т.), қытайлық физикалық химик. 18 маусым – Рене Дюмон (1904 ж.т.), француз агрономы. 26 маусым – Джон Ф. Ярдли (1925 ж.т.), американдық авиациялық инженер. 9 тамыз – Сэр Алек Скемптон (1914 ж.т.), ағылшын топырақ ғылымының және инженерлік тарихты зерттеушінің алғашқысы. 15 тамыз – Катерина Ющенко (1919 ж.т.), украиндық компьютер ғалымы және академик. 20 тамыз – Сэр Фред Хойл (1915 ж.т.), ағылшын астрономы және ғылыми фантастика жазушысы. 31 тамыз – Дорис Каллоуэй (Нешейм) (1923 ж.т.), американдық диетолог. 2 қыркүйек – Кристиан Барнард (1922 ж.т.), Оңтүстік Африкалық жүрек хирургы. 31 қазан – Уоррен Эллиот Генри (1909 ж.т.), афроамерикалық физик. 30 қараша – Роберт Тулз (1942 ж.т.), 151 күн бойы жүрексіз болғаннан кейін, өзін-өзі ұстап тұратын жасанды жүрек алған алғашқы американдық. 5 желтоқсан – Франко Расетти (1901 ж.т.), итальяндық-американдық ядролық физик. 12 желтоқсан – Роберт Шоммер (1946 ж.т.), американдық астроном.