Кіріспе

Ұлы Орталық темір жолы (GCR) – Англияның Лафборо қаласында орналасқан мұралық темір жол. Оның атауы осы темір жол учаскесін бастапқыда салған компанияның құрметіне берілген. Ол Лафборо қаласынан Лестердің солтүстігіндегі жаңа терминалға дейін 8,25 миль (13 км) қашықтықты қамтиды. Онда дәуірлік сигнализация, локомотивтер және вагондар бар. GCR қазіргі таңдағы әлемдегі жалғыз қос рельсті стандартты кеңдіктегі басты мұралық темір жолы болып табылады, оның 5,25 миль (8 км) жұмыс істейтін қос рельстік бөлігі бар. Төрт станса қызмет етеді, олардың әрқайсысы темір жолдың коммерциялық тарихының әртүрлі кезеңдеріне қайта жаңартылған: Лафборо Орталық (1950-жылдар); Куорн және Вудхаус (Екінші дүниежүзілік соғыс және 1940-жылдардың қалған бөлігі); Ротли (Эдвард дәуірі); Лестер Солтүстік (1960-жылдар).

Тарихтық дерек

1897 жылы Ұлы Орталық темір жолы құрылды, ол Ұлыбританиядағы соңғы бумен жүретін магистраль болып танылды. Екі жыл өткен соң, 1899 жылы "Лондондық тармақ" жолаушылар мен жүк тасымалы үшін ресми түрде ашылды, бұл астанадан Ноттингемге, Лестерге, Шеффилдке және Манчестерге тікелей қатынас жасауға мүмкіндік берді. Бұл құрылыс жобасын төраға сэр Эдвард Уоткин жасады, ол өз темір жолының бір күні Францияға тоннель арқылы өтіп, Ұлыбританияны Еуропамен байланыстыратынын армандаған. Алайда, бұл жоспар іске аспады. Шындығында, 1963 жылы жарық көрген Бичинг есебі, қысқартулар мен жабылуларға әкелді, ал тоннель толық құрылыс аяқталуына 31 жыл бұрын жарияланды. Есепте бұл желі Мидленд магистральдық желісінің көшірмесі ретінде сипатталды. Лондонға ең оңтүстік бөлігінен басқа, желі 1966 жылы Бичингтің реформалары аясында жабылды, бірақ Нотингем мен Рагби арасындағы бөлігі 1969 жылға дейін ашық қалды. Бұл жабылу Доктор Бичингтің жасаған ең ірі қысқартуларының бірі болды.

Сақтау

1960 жылдардың соңында жабылуға қарсы болған жергілікті топтар Лестер орталық теміржол стансасында бірнеше кездесу өткізіп, Main Line Preservation Group (MLPG) құрылды. Ноттингем Аркрайт көшесінен Регби Централға дейінгі жабық желінің барлығын қалпына келтіру туралы әңгіме болған, бірақ бұл Руддингтоннан Лестерге дейінгі бөлімге дейін шектелді. Кейіннен, British Rail Лоубороу мен Руддингтон арасындағы жалғыз жолды British Gypsum жүк тасымалы және жабық Қорғаныс министрлігі базасына кіру үшін сақтап қалғандықтан, топтың жоспарлары Лоубороу мен Лестер бөліміне шоғырланды. MLPG-нің жарияланған мақсаты – "паровозбен тартылған жолаушылар пойыздарын шынайы жылдамдықпен іске қосу үшін, тиісті ұзындықтағы негізгі желіні иелену" болды. Жоба үшін соңғы уақыттағы бұзудан мүмкіндігінше көп қайта пайдалануға болатын материалды құтқару жұмыстары басталды.

Алғашқы жылдары (1969-1976)

MLPG 1970 жылы Лафбороу-Сентрал станциясын, ғимараттарын және жолдың көп бөлігін жалға алды; бұл олардың операциялық базасы болды. Келесі жылы қалған темір жолды сатып алу бойынша келіссөздер сәтті аяқталды және топ оны бар болғаны 75 000 фунт стерлингке (£) сатып ала алды. 1972 жылы Лафбороу ауласының қалған бөлігі қорғалды. Сол жылы алғашқы жолаушылар вагондары жеткізілді. 1973 жылы алғашқы ашық есік күні жұмыс істейтін локомотивтер келгеннен кейін көп ұзамай өтті. Жолаушыларға шағын өндірістік локомотивтермен жүретін қарапайым вагондар немесе автобустар ұсынылды. 1973 жылдың 30 қыркүйегінде LMS Stanier Class 5 4 6 0 No. 5231 теміржол коммерциялық жабық тұрғаннан кейін Куорнға және кері бағытта алғашқы жолаушылар пойызын жүргізді, бірақ сол уақытта Birstall мен Quorn арасындағы төменгі жол BR-дің өсіп келе жатқан талаптарына байланысты демонтаждалды. Жолдың қалған бөлігін сатып алу үшін MLPG, Main Line Steam Trust (MLST) деп аталатын қолдау көрсетуші қайырымдылық қорына қайта құрылды. BR компаниясы жолдың барлық құнын 279 000 фунт стерлингке (£) қайта бағалады, ал MLST оны сақтап тұру үшін айына 3300 фунт стерлинг (£) төлеуге мәжбүр болды. 1976 жылдың 1 сәуірінде келісім жасалды: егер BR-дің ақша талабы орындалмаса, төменгі жолдың қалған бөлігі демонтаждалады. Сол кезде жолаушылар пойыздары әлі де Ротлиге дейін жүріп тұрды, бірақ жеткілікті мөлшерде жұмыс істейтін магистральдық локомотивтер болмағандықтан, траст бір рельстік жолда жұмыс істейтін өнеркәсіптік танк локомотивтерін пайдалануға мәжбүр болды – бұл жеті жыл бұрынғы MLPG-нің бастапқы көзқарасынан қашық болды.

Ұлы Орталық теміржол PLC

Жерді және жолды сатып алу үшін Great Central Railway (1976) PLC акциялар шығарды, ал MLPG компанияны қолдау үшін қайырымдылық ұйымға, MLST-ға айналды. Charnwood Borough Council жерді BR-ден сатып алуға және оны темір жолға 99 жылға жалға беруге келісті. Дегенмен, бұл GCR (1976) PLC-ге жолды сатып алу үшін £150,000-нан астам (£ in) қаражат жинау міндетін тастады. Нәтижесінде, мақсатқа жетілмеді және Лохборо мен Кворн арасындағы бір ғана жолға қол жеткізілді (BR Кворнды Ротлиге сатып алу үшін қаражат жинауға уақытты ұзартуға рұқсат берді). Ротлиден Белгрейв пен Бирсталлға дейінгі екі жол, сондай-ақ Лохбородан Ротлиге дейінгі 'төменгі' желісі алынып тасталды. 1980 жылдардың соңында желіні қайтадан Белгрейв пен Бирсталлға дейін ұзарту ниеті жарияланды. Бұрынғы станция вандализмге ұшырағандықтан, темір жол ғимараттарды бұзудан басқа амал қалмады. 1990 жылы Белгрейв пен Бирсталлдан оңтүстікке қарай жүз метр жерде «Лестер Норт» деп аталатын станция ашылды. Бұл орын ауысымы жаңа станцияны Лестер қаласының шегіне орналастырып, атауға «Лестер» деген сөзді қосуға және құрылысқа көмектесу үшін қосымша қаражаттарды тартуға мүмкіндік берді.

Екі жолды жоба (1991-қазіргі уақытқа дейін)

1990 жылдары Дэвид Кларк GCR президенті болды және темір жол басшылығына жолды екі рельсті ету мүмкіндігі туралы ұсыныс жасады. Сигнал беруге құштар болған Кларк екі рельсті магистральда сигнал беру пунктын басқаруды армандады, сондықтан Кворн мен Ротли арасындағы учаскені екі рельсті ету үшін қаражат жинау науқаны басталды, Кларк өзі капиталдың көп бөлігін қаржылады. Куорнға жеткен соң, екінші рельстің салынған жолы Лофбороға дейін жалғасты. Лофбороу мен Ротли арасындағы екі рельсті жол 2000 жылдың 1 маусымында ашылды. Бұл қосымша мүмкіндіктерді қамтамасыз етті, бұл әсіресе галалар кезінде өте пайдалы, онда бір уақытта алтыға дейін пойыз жұмыс істей алады. Бұл басқа мұралық темір жолдарға қарағанда гала кезінде жолаушы тасымайтын пойыздарды (жүк пойыздары, TPO жиынтығы) жиі пайдалануға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, кестеге қатаң орай беруге болады, себебі кешігулер бір рельсті жолдардағыдай тізбектей үстемеленбейді. Ұлыбританияның Теміржол инспекциясы жеке сынақ пойыздарын сағатына 60 миль жылдамдықпен жүргізуге рұқсат берді. Әдетте, Ұлыбританияның мұралық темір жолдарының ең жоғары жылдамдығы шектеулі. 2004 жылы Куорнда жаңа сигнал беру пункты ашылды, сол кезде Ұлыбританияда екі жағында екі рельсті жолы бар жалғыз сақталған пункт болды. Осы жаңа сигнал беру пунктының арқасында Лофбородан әр 10 минут сайын пойыз жөнелтілуі мүмкін. Swithland Sidings-тегі тағы бір сигнал беру пункты High Wycombe арқылы GCR/GWR бірлескен желісінің стилінде, Great Western Railway стилінде жабдықталды, бұл сақталған GCR-де қуаттылықты одан әрі арттыруға мүмкіндік берді. Swithland жобасы 2012 жылдың мамыр айында толық аяқталды. 2012 жылдың 5 желтоқсанында GCR осы ұзақ және күрделі жоба үшін NRHA Signalling Award сыйлығымен марапатталды.

Монтсоррел теміржолы жобасы

Mountsorrel темір жолы жобасы бастапқыда Railway Vehicle Preservations Limited компаниясы әзірлеген және қаржыландырған. Оның мақсаты – Mountsorrel тармағын қайта құру болды. 2006 жылы тармақ көбінесе сақталған, бірақ жол 1960-шы жылдардың ортасында демонтаждалды. Қайта құрудың бастапқы мақсаты – Railway Vehicle Preservations Ltd компаниясына тиесілі қалпына келтірілген вагондарды орналастыру және оларды ауа-райынан қорғау үшін вагондар сарайы салу еді. 2006 жылы RVP сарай салуға рұқсат алу үшін өтініш берді, бірақ ол жерде барсулардың қоныстары табылуына байланысты қабылданбады. Жобаны қайта құру жұмыстары алға жылжыды, оның орнына Стив Крамп басқаратын Mountsorrel Railway Project жеке тобы жүзеге асырды. 2008 жылы жұмыс басталды, мақсаты – Бонд-Лейндегі көпірге дейін 2 километрлік (1.25 миль) желіні қайта төсеу. 2012 жылы желі өзінің жартысынан астам бөлігінде, Вуд-Лейн көпірі арқылы және Mountsorrel ауданына өтіп, толық балластталды. RVP тармақтың соңында сарай салу жоспарларын қайта қарастырып, Swithland сайдингінің артында төрт жолдан тұратын сарай салуға өтініш беруге шешім қабылдады. 2013 жылдың 4 ақпанында амбициялық жоспарлар шартты түрде мақұлданды. Сегіз жылдық еңбек және 80 000 сағаттан астам еріктілер уақытынан кейін, Mountsorrel темір жолы 2015 жылдың 24 және 25 қазанында жұртшылыққа ашылды. Ашылу салтанатын Heritage Railway Association президенті және Science Museum вице-президенті, Уостер графы Ричард Фокнер жүргізді. Темір жолы ашылғаннан кейін Mountsorrel Railway Project бағытын өзгертіп, Mountsorrel және Rothley Community Heritage Centre болып дамыды, ол қазір Нанкли карьерінің бұрынғы орнында орналасқан. Соңғы кезде Lafarge (Mountsorrel Quarry операторы) Mountsorrel темір жолының соңында тас тиеу терминалын салуды ұсынды. Бұл ұсыныс Бонд-Лейн станциясының жанында 300-ден астам үй салу жобасына жауап ретінде жасалды және Lafarge компаниясының минералдық өндіру құқықтарын қорғауға бағытталған. Ұсыныс GCR-дың GCRN-ге дейін «Бөлігін жою» жобасына байланысты болады. GCR кейіннен Swithland Viaduct-тің оңтүстік жағынан Mountsorrel темір жолының түзу бөлігінің соңындағы қолданыстағы жолмен қосылатын солтүстік хордты салады. Ұсынысқа сәйкес, әр апта сайын ұсынылып отырған терминалдан 1000 тонналық 3 пойыз GCR арқылы Мидленд магистральдық желісіне қарай шығады.

Апаттар мен оқиғалар

2006 жылдың 4 ақпанында LMS Stanier Class 5 4-6-0 локомотиві 45305 Alderman A. E. Draper, алты вагоннан тұратын пойызбен соқтығысып, локомотив пен вагондардың бірі зақымдалады. Екі адам жарақат алды. Темір жол апаттарын тергеу бюросының (RAIB) жүргізген тергеуі көрсеткендей, жүргізуші апат болған кезде медициналық куәлігінде көздік кию талап етілгеніне қарамастан, көздік тақпаған. GCR пойыз экипажының есірткі немесе алкоголь қолдануын анықтау үшін ешқандай тексеру жүргізбеді. Локомотивте бірінші көмек жиынтығы болмаған, бірақ бұл Мемлекеттік темір жол инспекциясы барлық локомотивтерге ұсынған. RAIB апаттың нәтижесінде төрт ұсыныс жасады. 2013 жылдың 27 сәуірінде LMS Ivatt Class 2 2-6-0 локомотиві 46521, апат кезінде айырықтарда (trap points) рельстен шығып кетті. Оқиғаны теміржолға келген бір келуші бейнеге түсірді, кадрларда пойыздың қауіпті сигналға қарсы айналма жолдан шығып бара жатқаны анық көрінеді. Сигнал жұмыс істемегендіктен, сигнал беруші рұқсат берген. Алайда, сигнал беруші айырықтарды жапқан жоқ, ал жүргізуші ережеге сәйкес айырықтарды тексермеді. RAIB бұл оқиғаны тергемеді. 2014 жылдың 12 мамырында 37 класты дизель-электр локомотиві 37198, Quorn & Woodhouse станциясынан TPO вагонын итеріп, бақылаусыз қозғалыс жасады. Олар Лофборо Орталық станциясында бес вагоннан тұратын пойызбен соқтығысты. RAIB 2015 жылдың 21 мамырында жарияланған тергеу нәтижесінде, апаттың себебі пойыздың қашқындардан қорғау үшін тиімсіз тұрақталғаны болды. Қосымша факторлар – пойыздың GCR ережелеріне қайшы келетін тежегіш вагоны болмауы және пойыздың қашқынды тоқтатуға арналған құрылғылар (мысалы, айырықтар) жоқ жерде қалдырылуы. RAIB апаттың нәтижесінде төрт ұсыныс жасады. 2023 жылдың 14 қаңтарында Лофборо Орталық станциясында пойызбен жол аяғынан түсіп бара жатқан жолаушы ауыр жарақат алды. RAIB апатты тергеуді бастады. Апаттың нәтижесінде RAIB 29 наурызда мұражайлық теміржолдарға шұғыл қауіпсіздік кеңесін берді.

Кино және теледидар

Көптеген фильмдерді түсірушілер Ұлы Орталықтың атмосферасын пайдаланды және ол фильмдер мен телеарналарда көптеген есімді көріністерде пайда болды.

Локомотивтер мен жылжымалы құрам

Соңғы жылдары онда Ұлыбританияның ең ірі локомотивтері жұмыс істеді. Бу локомотивтерінің паркінде қазіргі уақытта оннан астам негізгі класс бар, олардың көпшілігі ауыр жүк, экспресс жолаушылар немесе маневрлік танк локомотивтері. Кейбір түрлері басқа жерлерде көптеп сақталған, ал басқалары Ұлттық коллекциядан жалға алынған. Көп күндері теміржолдың екі British Rail Class 101 DMU жиынтығының бірі Лоубородан Лестерге қатынайды. Теміржолда сонымен қатар Class 08 маневрлік локомотивтерінен бастап Class 37 және Class 50 локомотивтеріне дейін үлкен дизель локомотивтері паркі бар. 2022 жылдың 7 қазанындағы жағдай бойынша, теміржолда жұмыс істеп тұрған небары бірнеше дизель локомотиві бар. Олар – D123 (45 125), 37 714 және D6700 (37 119/37 350). 20, 25, 47, 50 және басқа локомотивтер жөндеуге алынған. Жылжымалы құрамнан басқа, теміржолда мұралық жылжымалы құрамның үлкен коллекциясы да бар. Жолаушылар вагондары 1950 және 60 жылдары салынған British Rail Mark 1 вагондарының біркелкі жиынтықтарынан тұрады. Олар Maroon, Carmine and Cream, Western Region Chocolate and Cream немесе Great Central Pullman бояуларында жасалған.

Қосымша органдар

Ұлы Орталық теміржолы PLC және Ұлы Орталық теміржолы (Ноттингем) әрбір жеке желіде орналасқан бірнеше қолдау көрсетуші ұйымдарға ие. Олардың көп бөлігі локомотивтер немесе вагондар тобы болып табылады, алайда өздерінің вагондары мен локомотивтерін осы желілерде орналастырған жеке меншік иелері де бар.

Негізгі желілік бу тресті

Main Line Steam Trust 1969 жылы Main Line Preservation Group ретінде құрылды, мақсаты – желінің екі мүмкін бөлігінің бірін сақтау болды: біреуі Латтервортта, Лестерден Регби Орталыққа дейін, екіншісі Лохбороға негізделген, Лестер мен Ноттингем арасында. Лохборо базасы таңдалды, станцияны қайта жаңарту жұмыстары басталды, Лохборо Орталық станциясында көше деңгейінде кеңсе жалға алынды, ал 1971 жылы MLPG-ге қайырымдылық статусы берілді, олар өздерінің атын Main Line Steam Trust Limited деп өзгертті. Лохборо мен Белгрейв және Бирсталл арасындағы құрылымды сақтап тұру үшін ай сайын үлкен төлемдер қажет болды, Лохборо Орталықтан Кворн және Вудхаус станциясына, содан кейін Ротли станциясына дейін бумен жүретін қызметтер іске қосылды. Ротлиден оңтүстікке қарайғы желіні сатып алуға жеткілікті қаражат болмады, сондықтан Charnwood Borough Council көмегімен Лохбородан Ротлиге дейінгі бөлігі ғана сақталды. Операция мен активтер Ұлы Орталық Темір Жолы (1976) Ltd. компаниясына берілді, ал MLST темір жолына еріктілердің қайырымдылық көмегін ұйымдастырушы рөлін алды. MLST Ұлы Орталық Темір Жолы PLC (кейіннен атаудан 1976 жылы алынып тасталды) және темір жолының басқа да ұйымдарына қолдау көрсетуді жалғастырды. Ол сондай-ақ Ұлы Орталық Темір Жолын (Ноттингем) қолдайды. MLST Ұлы Орталық Темір Жолына көп қаржы бөлді, оның ішінде екі рельстік жолға, Лестер станциясына, Кворн және Вудхаус сигнализациясына, Суитленд сигнализациясына, Лохборо Оңтүстік станциясын қайта жаңартуға көмектесті, сондай-ақ мерекелік шараларға келуші локомотивтерді әкелуге бірнеше рет көмектесті. MLST қазір Ұлы Орталық Магистралінің Достары (FoGCML) қосылысына енді, олар Дэвид Кларк Темір Жол Тресімен (DCRT) бірге еріктілер мен қаржыландыруды қамтамасыз етеді. Сыртқы коммерциялық мүдделер мен жеке тұлғалар әртүрлі жобаларға (Лохбороның 'Кристалл сарайы', Маунтсоррел Темір Жолы, RVPS қалпына келтіру жұмыстары және т.б.) DCRT арқылы қаржылай көмек көрсете алады, бұл оларға салық жеңілдіктерін алуға мүмкіндік береді.

Гресли қоғамы

Лофборо қаласындағы шағын топ LNER бас инженер-механигі, сер Найджел Греслиге адал. Олар сонымен қатар ірі қалалық танк локомотиві GNR N2 классының 1744 нөмірін иеленеді.

Қайта өрлеу дәуіріндегі вагондар

Renaissance Railcars-ке 101 класының алты вагоны мен Ұлы Орталық теміржолындағы 111 класының жалғыз қалған вагоны тиесілі. Қазіргі уақытта жолаушылар тасымалына жасыл үш вагондық және көк екі вагондық екі топ тұрақты түрде қолданылуда. Бір басқарушы вагон қазіргі уақытта қалпына келтірілуде, ал бір моторлы вагон сақтауда. Жақында келген 122-сыныпты "Bubble Car" осы топ жеке меншік иесі үшін сақтап тұр.

Боскалл локомотивтер синдикаты

Bulleid Pacific локомотиві 34039 Boscastle-дың иелері мен күтушілері, оның 3 жылға созылатын және 200 000 фунт стерлингтен астам қайырымдылық ақшасымен қаржыланатын күрделі жөндеу жұмыстары жүріп жатыр.

73156 Стандарт 5 қолдау тобы

1985 жылы құрылған топ BR Standard Class 5 73156 локомотивіне ие, ол теміржолда толыққанды қайта жаңартылды, сондай-ақ көптеген қойма вагондарында сақталды.

Loughborough Standard Locomotive Group компаниясының құрамына кіреді

Loughborough Standard Locomotive Group немесе LSLG бірнеше локомотивтерді күтіп ұстайды және бір бөлігіне иелік етеді. Оларға BR Standard 2MTs No.78018 және 78019, BR Standard 5MT No.73156, BR Standard Class 7 70013 «Оливер Кромвель» және LMS Ivatt Class 2 2 6 0 No.46521 жатады.

No.70013 «Оливер Кромвель» Ұлттық темір жол мұражайына тиесілі ұлттық коллекцияның бір бөлігі болып табылады және оның қалпына келтірілуіне LSLG және 5305 локомотивтер қауымдастығы бірлесіп атсалысты. «Кромвель» GCR және Network Rail желілерінде жүріп тұрады. LSLG сондай-ақ директорлар вагонын қамқорлығында ұстайды, No. M999504, ол EWS-тен уақытша алынған.

5305 Локомотивтер қауымдастығы

5305 локомотивтер қауымдастығының бірнеше локомотивтері бар, олар LMS Black Five No.45305 "Альдерман А. Э. Дрейпер", SR King Arthur No.777 "Сэр Ламиел", Ұлыбритания темір жолының 33 классы D6535 "Хертфордшир Railtours", BR Standard 7 No.70013 "Оливер Кромвелл" және Ұлыбритания темір жолының 45 классы "Лейстершир және Дербишир еоманри" Пик D123. No.777, D6535 және 70013 барлығы Ұлттық коллекцияның құрамына кіреді және Ұлттық теміржол мұражайына тиесілі. No.777 британдық теміржолының жасыл түсті ливреясында, BR 30777 нөмірімен ұзақ және күрделі жөндеуден өткен, ал қазір Оңтүстік малахит жасыл түсімен қайта боялды және 777 нөмірімен жұмыс істейді.

Бірінші типтегі локомотив компаниясы

Дизельдік топ, 20-сыныпты D8098, 31-сыныпты D5380 және 47-сыныпты D1705 локомотивтеріне иелік етеді және оларға күтім жасайды.

Темір жол көлігін сақтау Ltd

Теміржол көлігін сақтаушы компаниясы және оның мүшелері бүгінде сақтаудағы екінші ең ірі LNER вагондары коллекциясына ие. Олардың ішінде әйгілі LNER пошталық вагоны, екі LNER Beavertail байқау вагоны (соның ішінде қайта жаңартылған бір вагоны) және бірнеше "Гресли" ағаш панельді жолаушылар вагондары бар.

Quorn вагон және вагон

Бу дәуіріндегі жүк вагондарын қалпына келтіруге арналған топ. 75-тен астам жекеменшік көлікке жауапты, олардың көп бөлігі қораптық, аралас жүк және жол жөндеу пойыздарынан тұрады, сондай-ақ теміржолда пайдаланылатын 4 тежегіш вагоны да осы топтың қарауында. Қалпына келтіру жұмыстары Куорн және Вудхаус станциясы ауласының оңтүстік бөлігінде жүргізіледі.