Мардоний (б.з.д. 479 ж. қайтыс болған) – ежелгі Грек-Парсы соғыстарындағы парсы әскербасы. Платея шайқасында қаза тапты, Дарий I-нің күйеуі және туысы болған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Персиялық әскери қолбасшы (б.з.д. 479 жылы қайтыс болды)
Persian military commander (died 479 BC)
Мардоний (; wikt:Μαρδόνιος (Μαρδόνιος) ; б.з.д. 479 жылы қайтыс болды) – б.з.д. 5 ғасырының басында Грекиямен болған Персия соғыстары кезінде Платея шайқасында қаза тапқан жетекші парсы әскери қолбасшысы.
Mardonius ( ; wikt:Μαρδόνιος (Μαρδόνιος]]) ; died 479 BC) was a leading Persian military commander during the Persian Wars with Greece in the early 5th century BC who died at the Battle of Plataea.
Алғашқы жылдар
Мардоний – Гобриястың ұлы, персиялық ақсүйек, ол Ахеменид әскербасы Дарий таққа таласқанда көмектескен. Жаңа патша мен оның досы арасындағы одақ дипломатиялық некелер арқылы бекітілді: Дарий Гобрияның қызына үйленді, ал Гобрия Дарийдің қарындасына үйленді. Сонымен қатар, Мардоний Дарийдің қызы Артозостраға үйленді. Осылайша, Дарий Ұлы Мардонийдің әкесі, қарындасының күйеуі және інісі болды.
Mardonius was the son of Gobryas, a Persian nobleman who had assisted the Achaemenid prince Darius when he claimed the throne. The alliance between the new king and his friend was cemented by diplomatic marriages: Darius married Gobryas' daughter, and Gobryas married Darius' sister. Furthermore, Mardonius married Darius' daughter Artozostra. Thus, Darius the Great was simultaneously Mardonius' uncle, father in law, and half brother in law.
Персияның Грекияға алғашқы шабуыл жасауы
Дарий Мардонийді өзінің генералдарының бірі етіп тағайындады және Иондықтар көтерілісінен кейін оны б.з.д. 492 жылы Афинаға қарсы шабуыл жасау үшін жіберді, себебі афиналықтар иондықтарға көмектескен. Афинаға жол тартқанда, ол өз әскерін Ион қалаларында грек тирандарын құлату және демократиялық үкіметтер құру үшін пайдаланды, бұл сол кезде гректерді таң қалдырды. Тарихшылар оның мұндай қадам жасауының себебі, парсы әскері өтіп кеткеннен кейін иондықтар екінші рет көтеріліс жасамас үшін болғанын болжайды. Оның флоты мен әскері Геллеспонтты кесіп өтті. Мардоний алдымен алтын кендері бар грек аралы Тасосқа шабуыл жасады. Тасос Ахменид империясына қарасты боліп қосылды. Флот пен әскер Македонияға қарай жол тартты, ол жақын арада Парсы империясына толық бағынышты клиенттік мемлекет ретінде қосылды және оның әкімшілік жүйесінің бір бөлігіне айналды. Бірақ, осы жеңістерден кейін Мардонийдің флоты Афон тауының жанындағы жағалауда болған дауылда қирады. Геродоттың сөзіне сүйенсек, парсылар 300 кеме мен 20 мың жауынгерін жоғалтты. Осы шақта Мардоний Тракиядағы шайқаста әскерге басшылық етіп тұрды. Шайқаста жараланғанмен, Мардоний жеңіске жетіп, Тракияны империя құрамына қайта бағындырды. Дегенмен, флотты жоғалту оны Кіші Азияға қайта шегінуге мәжбүр етті. Дарий оны қызметтен шеттетуге шешім қабылдады және Грецияға 490 жылы шабуыл жасау үшін Датис пен кіші Артаферн тағайындалды. Олар Наксосты басып алып, Эретрияны қиратқанмен, кейіннен Марафон шайқасында жеңіліске ұшырады.
Darius appointed Mardonius as one of his generals and, after the Ionian Revolt, sent him in 492 BC to retaliate against the Greek city state of Athens for assisting the Ionians. On his way to Athens, he used his army in the Ionian cities to depose the Greek tyrants and set up democratic governments, an action which surprised the Greeks at that time. Historians consider that he may have taken this action so that the Ionians would not revolt a second time after the Persian army had passed through. His fleet and army then passed across the Hellespont. Mardonius first attacked Thasos, a Greek island which possessed gold mines. It became a tributary of the Achaemenid empire. The navy and the army continued onto Macedonia, which was soon added to the Persian Empire as a fully subordinate client kingdom, becoming also part of its administrative system. However, after these victories, Mardonius’ fleet was destroyed in a storm off the coast near Mount Athos. According to Herodotus, the Persians lost 300 ships and 20,000 men. Around this time, Mardonius was commanding the army in a battle in Thrace. While Mardonius was wounded in the battle, he was victorious, re subjugating Thrace into the empire. Nevertheless, the loss of the fleet meant that he had to retreat back into Asia Minor. He was relieved of his command by Darius, who appointed Datis and Artaphernes junior to lead the invasion of Greece in 490 BC, and though they were subsequently successful in capturing Naxos and destroying Eretria, they were later defeated at the Battle of Marathon.