Кіріспе

Кардифф шығанағы (Bae Caerdydd; әдетте "Құйық" деп аталады) – Уэльстің Кардифф қаласында орналасқан аймақ және тұщы сулы көл. Бұл бұрынғы тасқын шығанағы мен сағасының орны, және Таф және Эли өзендерінің құйып кіретін жері. Су кеңістігі 1999 жылы Кардифф шығанағындағы бөгет арқылы өзендерді бөгеу жобасы аясында Ұлыбритания үкіметінің қайта дамыту жобасының бір бөлігі ретінде көлге айналдырылды. Бөгет өзендерді Северн сағасынан бөгеп, су тасқынынан қорғауды қамтамасыз етеді және теңізге шектеулі қол жеткізілімі бар тұрақты, тасқынсыз көлді құрады, бұл 1990 жылдары аймақты қайта жаңартудың маңызды факторы болды. Көлді қоршап жатқан 11 км² аумақ – бұрынғы пайдаланылмаған доктардың қайта құрылған жері, ол осы аймақпен аттас. Аймақ Кардифф қаласының орталығы мен Пенарт арасында, Бутаун және Грангетон қауымдастықтарында орналасқан. Оның жағалауында атақты көрікті жерлер орналасқан, әсіресе Уэльс саясатына қатысты; Сенедд ғимараты (Уэльс Парламентінің орны – Сенед), Пирхед ғимараты және Тьи Хивел сияқты өкілеттік институттар; сондай-ақ Уэльс Мыңжылдық орталығы және Норвегиялық шіркеуі сияқты мәдени орындар бар. Кардифф шығанағындағы өкілеттік институттардың болуы оның атын децентрализацияланған Уэльс саясатының метафорасы ретінде пайдалануға әкелді. Кардифф кеңесінің мәліметінше, Кардифф шығанағын құру Ұлыбританиядағы ең сәтті жаңарту жобаларының бірі саналады. Бұрын шығанақ тасқынға ұшыраған, теңізге кіру мүмкіндігі жоғары су тасқынының екі жағынан шамамен екі сағатқа дейін шектелген, бірақ қазір үш шлюз арқылы тәулік бойы қол жетімді. Кардифф шығанағының ылғалды жерлер қорығы көлдің солтүстік жағында, бұрынғы тұзды батпақтың орнында орналасқан.

Тарих

1910 жылғы 15 маусымда Terra Nova экспедициясы Кардиффтің кемежайларындағы Роат бассейнінен шығып, Антарктидаға қарай бет алды. Кемеде капитан Роберт Фалькон Скотт және оның Британдық Антарктика экспедициясының мүшелері болды. Олардың мақсаты Оңтүстік полюске бірінші болып жету еді. Скотттың толық бес адамдық тобы полюстен қайтып келе жатып қаза тапты. Кардифф шығанағы Кардиффтің дамуында маңызды рөл атқарды, себебі ол Оңтүстік Уэльс аңғарларынан әлемге көмір экспорттауға мүмкіндік берді, соның арқасында өнеркәсіптік дәуірге қуат жеткізілді. Көмір өндіру саласы Кардиффтің Уэльстің астанасы болуына қаржылық қолдау көрсетті және кемежайдың иесі, Буттың үшінші маркизі, сол кездегі әлемдегі ең бай адамға айналды. Кардиффтің экспорты өскен сайын, оның халқы да көбейді; бүкіл әлемнен келген докерлер мен теңізшілер Тигр шығанағы деп аталатын кемежайларға жақын аудандарға қоныстанды, және 50-ге жуық ұлттан – норвегиялықтар, сомалиліктер, йемендіктер, гректер, испандықтар, итальяндықтар, Кариб теңізінен келгендер мен ирландтар сияқты әртүрлі халықтар осы аймақтың ерекше көпмәдениетті сипатын қалыптастыруға үлес қосты.

Даму

Кардифф шығанағын дамыту корпорациясы (CBDC) 1987 жылы 1100 гектар (2700 акр) аумақты қайта дамыту мақсатымен құрылды. Даму корпорациясының мақсаты – ауданды жақсартуға мемлекеттік қаржыны жұмсау арқылы жеке капиталды тарту болатын. Экологтар мен табиғатты қорғау ұйымдарының қарсылығына қарамастан, Таф және Эли өзендерінің сағасындағы лайлы жерлер суға батып, су құстарында мекен ету орындары жойылды. Бараж Хамадриад паркінің оңтүстігіндегі сулы-батпақты жерлер арқылы тұщы су түрлері үшін бірнеше жаңа орта құрды. 2000 жылдың 31 наурызында Даму корпорациясы таратылған кезде, ол көптеген мақсаттарына жетті. Бұл аудан он жыл бұрынғыдан толыққандай өзгеше болды. Көптеген жеке меншік жерлер енді халыққа ашық болды, әсіресе ішкі порты мен Роат бассейнінің солтүстік жағында. Қазір шығанақты айналатын 13 шақырымдық жолдың құрылысы жалғастырылуда. Бұдан өзге, бұл даму қала орталығындағы жерді қайта дамытуға, оның құнын арттыруға мүмкіндік берді. Шығанақты Кардифф орталығымен байланыстыру – доктарды дамыту жоспарлары алғаш талқыланған кездегі басты мақсат болды. Алғашқы жоспарларға екі жағындағы жоғары тығыздықтағы коммерциялық және тұрғын үйлермен үлкен бульвар (қазіргі Ллойд Джордж даңғылы орналасқан жерге ұқсас) кірді. Бұл жаңа Шығанақ аймағымен байланысты сапалы қоғамдық көліктің қажеттілігін арттыратын еді, бірақ қоғамдық көлік көбінесе нашар сапада болды. Алайда, қазір Кардифф автобусының BayCar қызметі және Кардифф Куин-стриттен Кардифф шығанағы теміржол станциясына дейінгі теміржол қызметі арқылы байланыс жақсарды. 2013 жылдың 30 қаңтарында жоспарлау консультанты Адриан Джонс Кардифф шығанағының «Британиядағы су жағалауын жаңартудың ең нашар мысалы» болуға мүмкіндігі бар екенін мәлімдеді.

Сент-Дэвид қонақ үйі

St David's Hotel & Spa – 5 жұлдызды сәнді қонақ үй, теңіз шығанағы мен Пэнартқа тамаша көрініс ашады. 2000 жылы Рокко Форте салған бұл қонақ үй 2007 жылы Principal Haley қонақ үйлеріне сатылды.

Пирхед ғимараты

Pierhead 1897 жылы салынған және Уильям Фрейм жобалаған, ол Уильям Бурджестің шәкірті болған. Бұрын Бьют док компаниясының, кейін Кардифф теміржол компаниясының, содан кейін Ұлы Батыс теміржолының бас кеңсесі қызметін атқарған. Бүгінде ол Сенат алаңының бір бөлігі болып табылады және іс-шаралар мен конференциялар өткізуге пайдаланылады, сонымен қатар ол I санаттағы ескерткіш болып саналады.

Сенат ғимараты

Сенат ғимараты – Сенаттың отырыстар залы мен комитеттер отырыс бөлмелерін орналастырған ғимарат.

Уэльс мыңжылдық орталығы

Уэльс мыңжылдық орталығы Уэльс Ұлттық операсының орны.

Норвегия шіркеуі

Норвегиялық шіркеу өнер орталығы – 1992 жылы қайта құрастырылған және өздігінен қаржыландырылатын, коммерциялық емес қайырымдылық ұйымы ретінде жұмыс істейтін құтқарылған тарихи ағаш шіркеу. Оны Кардифф портының басқармасы басқарады және ол кішкентай концерттер, өнер көрмелері, конференциялар, жиналыстар мен тойлар үшін қолданылады. Атақты балалар жазушысы Роальд Даль бала кезінде Кардиффте тұрғанда осы шіркеуге қатысқан.

Кемелер шығанақта

Жөнделген Виктория дәуіріндегі док ғимаратында Уэльстегі Шеберлер гильдиясының үйі – Craft in the Bay орналасқан.

Техникалық тапсырма

Техника – білім беру ғылымы мен жаңалықтарды зерттеу орталығы, онда ғылыми театр мен планетарий де бар.

Роалд Даль Пласс

Роалд Даль Пласс – жыл бойы карнавалдар мен фестивальдер өткізілетін үлкен, ашық амфитеатр тәрізді алаң.

Сирень теңіз жағалауы

Mermaid Quay су жағасында орналасқан түрлі-түрлі мейрамханалар, барлар, кафелер, дүкендер мен қызметтер жиынтығынан құралған.

БАҚ-тағы көріністер

Кардифф шығанағы Doctor Who эпизодының "Boom Town" және одан тараған "Torchwood" сериалы үшін жоғары технологиялық қалалық тұғыр ретінде пайдаланылды. Сериалдың авторлары Кардиффті бүгінгі таңдағы қазіргі заманғы қалалық орталық ретінде көрсету үшін Уэльстің қалыпты бейнелеулерінен қасақана бас тартты. "Torchwood" сериалында шығанақтың астында "Хаб" деп аталатын үлкен құпия база орналасқан, сол жерден "Torchwood" командасы жұмыс істейді. Сондай-ақ, Хабтан алаңға баратын лифт бар, оның қабылдау сүзгісі тұрған адамды көзге көрінбейтін етеді. "Torchwood" сериалының үшінші маусымы "Жердің балалары" атты эпизодында Кардифф шығанағы бомба жарылысының орталығы болды, нәтижесінде "Torchwood" Хабы мен Кардифф шығанағы қирады. Роалд Даль алаңы маңызды орынға ие. "Утопия" эпизодында аталған алаң – Доктордың TARDIS-ін қайта зарядтау үшін пайдаланатын жарылыстың орны. "Доктор Ху" эпизодының "Қашқан күйеу жігіті" атты бөлімінде Кардифф шығанағындағы кеңсе ғимараттары қолданылды.