Кіріспе

Роберт "Ромео" Коутс (1772 - 21 ақпан 1848) – ағылшын актері, көбінесе әуесқой актерлік карьерасымен танымал. Оның өзіндік бейнесі өзінің актерлік шеберлігіне қате сенімділігін қамтиды. Батыс Үндістандағы Антигуада туып, Англияда білім алған ол 1809 жылы Бат қаласындағы пьесаларда ойнауға кірісіп, басты рөлдерді ойнауға құштарлығымен әйгілі болды. Оның сүйікті рөлі – Шекспирдің "Ромео мен Джульетта" пьесасындағы ер адам рөлі болғандықтан, оған кеңінен танымал лақап ат берілді. Кәсіби театр продюсерлері Коутсты оның қанағаттануы үшін жеткілікті маңызды рөлдерге бекіте алмағаннан кейін, ол отбасылық капиталын өзінің өндірісін қаржыландыруға жұмсады, онда ол продюсер де, басты актер де болды. Коутс өзін Ұлыбританиядағы ең жақсы актер деп мәлімдеді. Ол өзінің дизайны бойынша ерекше костюмдермен пайда болатын, қойылым барысында жаңа көріністер мен диалогтар ойлап табатын және өте ұнаған ойынның бөліктерін – әдетте, драмалық өлім сахналарын – түніне үш-төрт рет қайталайтын. Оның даңқы тез тарап, адамдар Коутстың шынымен де естігендей нашар екенін көру үшін жинала бастады. Олар күліп, мазақтап, тіпті оған заттар лақтыратын (яғни, оны кикірететін); Коутс кейде көрермендерге бұрылып, оларға тиісінше жауап қайыратын. 1816 жылға қарай көрермендер Коутсты мазақтаудан жалықты, ал театр менеджерлері оған өз ғимараттарын пайдалануға рұқсат бермейтін болды. Ол қарыздардан қашу үшін бірнеше жыл Францияда тұрғаннан кейін Англияға оралды, 1823 жылы үйленді және екеуі де одан бұрын қайтыс болған екі баласы болды. Коутс 1848 жылы Лондон қаласында шамамен 76 жасында қайтыс болды, Дрюри Лейндегі Театр Рояльдің алдында хансом таксидің жүргізушісі оны қағып кеткеннен кейін.

Актер

Роберт Коутс Батыс Үндістандағы Антигуада бай қант плантаторы Александр Коутс пен оның әйелі Доротидің жалғыз баласы ретінде дүниеге келді. Ол Англияда білім алып, Антигуаға оралғаннан кейін әуесқойлық драмалық үйірмелерге қатысты. 1807 жылы әкесінен байлық пен үлкен алмастар жинағын мұра еткен соң, Англияның Бат қаласына көшіп, сәнді өмір сүрді. «Ромео мен Джульетта» пьесасында Ромео рөлін өзінің дизайны бойынша жасалған костюмде ойнады. Костюмде аққу түсті, кең жағалы пальто, қызыл шалбар, ақ муссалин желет, үлкен галстук және капитан Рис Хауэлл Гроноудың айтуынша, «опералық шляпа» болды, сонымен қатар ондаған алмаз бар еді – бұл рөлге мүлдем сай емес еді. Тым кішкентай киімдер оның қимылдарын өте қиын етіп, кейде шалбарының тігісі жарылып кетті. Көрермендер күлкіге қарыққан. Осыған қарамастан, Коутс Британ аралдары бойынша гастрольдік сапарлар жасады. Театр директоры оның талантын көрсетуге келіспесе, ол оларға пара беретін. Директорлар да, жағдай нашарлаған жағдайда полицияға хабарласатын. Коутс өзінің саладағы ең жақсы актер екеніне сендіретін, немесе кем дегенде солай мәлімдейтін. Ол әрдайым сөздерін ұмытып, жаңа сахналар мен диалогтарды сол жерде-сол кезде ойлап шығаратын. Ол трагикалық өлім сахналарын өте жақсы көріп, оларды немесе өзіне ұнаған кез келген сахнаны үш-төрт рет қайталап ойнайтын. Коутс классикалық шығармаларды жақсартуды мақсат еткенін айтқан. «Ромео» рөлінде алғаш рет сахнаға шыққанда ол қолына ломбард алып, Капулеттің мазарының есігін ашуға тырысты. Тағы бір әзіл кезінде ол Джульетта рөлін ойнаған актрисаны соншалықты ұялтып жіберді, ол бағанаға жабысып, сахнадан кетуден бас тартты. Ақырында, ешбір актриса онымен бірге ойнауға келіспеді. Көрермендер көбінесе ашуланып, келекелеумен жауап беріп, апельсин қабықтарын лақтырып, күлкіге толы болды. Оның актерлік әріптестері оны сахнадан кетуге мәжбүрлеуге тырысты. Егер Коутс көрермендердің тым бақылаудан шығып бара жатқанын сезсе, ол оларға бұрылып, жауап қайыратын. Оның жайлы әңгімелер таралып, адамдар оның шынымен де соншалықты нашар актер екенін көру үшін жиналатын. Бір қызығы, барон Фердинанд де Жерамб оның ең жақтасы болды. Тіпті ханзада (болашақ король Георг IV) оны көруге баратын. 1811 жылы Лондонның Хеймаркет театрында «Әдемі өкініш» пьесасында Лотарио рөлін ойнағанда, театр мыңдаған көрерменді қабылдауға шамасы келмеді. Суррейдегі Ричмонд қаласында өткен тағы бір қойылымда бірнеше көрерменге күлкіден тым көп күлгені үшін медициналық көмек көрсетуге тура келді. Коутс өзінің әзіл-қалжыңдарын жалғастырды. Бірде сахнадан шығып бара жатқанда алмаздық қалқаны тастап, оны іздеп сахнаның айналасын шарлады. «Ромео мен Джульетта» қойылымының алғашқы көрсетілімінде ол сахнаның ортасында тынық қорабын алып шығып, қораптың ішіндегілерге ұсынды. Содан кейін Ромеоның өлім сахнасында Коутс шапанын жерге жастық ретінде салып, оның үстіне жатуға дейін шаң-тозаңды сүртіп тастады. Ақырында, көрермендердің тілегімен ол Ромеоның өлімін екі рет ойнады, үшінші рет ойнауға асығып, Джульетта қайта тіріліп, оны тоқтатып қалғанша дайын еді. Көрермендердің қызығушылығы зор болды. Коутс өзінің ұлы актер екеніне шын сенгені ме, әлде оның қойылымдары керемет пароди болды ма деген сұрақ туындайды.

Сахна сыртында

Сахна сыртында Коутс киім таңдауымен жұртшылықты таң қалдыруға тырысты. Ол тіпті ыстық ауа райында да тері киетін. Ол әтештің әнін шығаратын белгісі және "Өмір бойында дауыс беремін" деген ұраны бар, арнайы жасалған каретамен жүретін. Қабылдауларда ол алмасты түймелермен және токалармен бас-аяғынан жарқырап тұрды. Оның барлық түріндегі алмаздарға құштарлығы оған "Алмазды Коутс" деген лақап атты берді. Коутс ешқашан кәсіби актер болған емес, ол тек қайырымдылық шараларын қолдау үшін сахнаға шықты: оның өзі таңдаған лақап аты – "Атақты қайырымдастық әуесқой". Кейін ол қаржылық қиындыққа ұшырап, кредиторлардан қашу үшін Булонь-сюр-Мерге көшіп кетті, онда теңіз лейтенантының қызы Эмма Анна Робинсонмен танысты. Роберт Коутс 1848 жылы Лондонда көшедегі апаттан кейін қайтыс болды. 15 ақпанда ол Корольдік театрдағы қойылымнан шығып бара жатқанда Хансом каретасы мен жеке каретаның арасында қысылып, жарақат алды. Алты күннен кейін ол үйде қайтыс болды. Тергеу барысында сот өкілі белгісіз біреулердің кінәсінен туған өлім деп шешім шығарды. Ол Кенсал Грин зиратында белгісіз қабірге жерленді.