Кіріспе

Британдық теңеуі (1800–1879)

Уильям Джон Кавендиш Скотт Бентинк, 5-ші Портленд герцогы (17 қыркүйек 1800 – 6 желтоқсан 1879), 1824 жылға дейін Лорд Джон Бентинк, ал 1824 мен 1854 жылдар аралығында Тичфилд маркизі атанған, британдық армия офицері және теңеуі, ең көп эксцентрикалық мінез-құлқымен есте қалады. Қоғамнан уысынып, жеке өмір сүруді ұнататын ол, Солтүстік Нотингемширдегі Клумбер паркіне жақын Уэлбек аббаттығындағы өнімдігінің астында күрделі жер асты лабиринтін қаздырған.

Өмір

Ол Лондонда Портлендтің 4-ші герцогы Уильям Бентинк пен оның әйелі Генриеттаның екінші ұлы ретінде дүниеге келді. 30 қыркүйекте Ганновер алаңындағы Сент-Джордж шіркеуінде крещениеден өтті. Тоғыз баланың бірі болған ол отбасының барлық еркек мүшелері Уильям деп аталып, екінші есімі Джон болғандықтан Джон атымен танымал болды. Ол Шарлотта Денисонның ағасы, болашақ 1-ші виконт Оссингтон Эвелин Денисонның әйелі. Кавендиш Скотт Бентинк мектепке емес, үйде білім алды. Лорд Джон Бентинк ретінде танымал болды, ол 1818 жылдан бастап әскерде қызмет етті, алғаш Foot Guards-қа прапорщик болып қабылданды, кейін 1821 жылы 7-ші Жеңіл драгун гвардиясына ауыстырылды, онда капитан болды, ал 1823 жылы 2-ші Өмірлік гвардияға өтті. Ол "нашар денсаулығына" байланысты шаршағыштықтан зардап шеккені хабарланды. Әскерден кеткеннен кейін ол біраз уақыт континенттік Еуропада болды, денсаулығы кейде нашарлап тұратын. Оның ауруларының ішінде қысқа мерзімді есте сақтау қабілетінің жоғалтылуы және седақ ауруы болды. 1854 жылдың 27 наурызында ол әкесінен кейін 5-ші Портленд герцогы болды. Атақ оған Лордтар палатасында орын бергенімен, ол орын алу үшін үш жыл күтті, тек 1857 жылдың 5 маусымында ғана ант берді. Ол Уигтер мен Роберт Пилді қолдағанмен, саясатта белсенді рөл атқаруға қызығушылық танытпады. 1859 жылдан қайтыс болғанға дейін Ноттингемширдің лорд-лейтенантының орынбасары қызметін атқарды.

Уэлбек абатлығы

Герцогтың Уэлбек абаттығындағы ірі құрылыс жұмыстары мен даму жобаларына жеке қатысы халықтың қиялына күшті әсер етті. Бұл жобаларға зор қаржы жұмсалып, жергілікті аймақтан мыңдаған білікті және біліктісіз жұмысшылар тартылды. Жалақы мен жұмыс уақыты бойынша кейде еңбек даулары болғанымен, герцог көптеген қызметкерлерімен жақсы қарым-қатынаста болып, "жұмысшының досы" деген атаққа ие болды.

Негіздер

Үйдің бақшалары биік қабырғалармен қоршалған, қабырғаларында жемістерді пісіру үшін мангалдар орналастырылған. Шәрішкелерге арналған қабырғаның ұзындығы 1000 футтан (305 м) асты. 396 фут (121 м) ұзындығы, 108 фут (33 м) ені және 50 фут (15 м) биіктігі бар үлкен ат шабу айдыны салынды. Ол 4000 газ шаммен жарықтандырылды. Оның тұрақтарында 100 жылқы болғанмен, ол ешқашан оларды ат шабу айдынында мініп көрген емес. Роллер коньки танымал болғанда, ол қызметкерлерінің пайдасына көлдің жанына коньки алаңы орнатты және оны пайдалануға ынталандырды.

Үй

Герцог Велбек аббаттығының барлық бөлмелерін жиһазсыздандырды, оның ішінде гобелендер мен портреттер де басқа жерде сақталды. Ол сарайдың батыс қанатындағы төрт-бес бөлмеден тұратын, жиһазы азын-малы бар пәтерде тұрды. 1879 жылға қарай, ғимарат тозығы жеткен, герцогтың бөлмелері ғана тұруға жарамды болды. Барлық бөлмелер қызғылт түспен боялған, едендері паркетсіз, тек бір бұрышта ғана коммод тұрды, басқа жиһаз жоқ.

Жер асты

Герцогтың әкесі еменнің жетіспейтініне сеніп, жүздеген ағаш отырғызды. Оның ұлы сол ағаштардан жер асты бөлмелері мен туннельдер салды. Жер асты бөлмелері – барлығы қызғылт түспен боялған – 49 метр ұзындығы және 19 метр ені бар үлкен залды қамтиды, ол бастапқыда шіркеу ретінде жоспарланған, бірақ оның орнына сурет галереясы және кейде би залы ретінде пайдаланылды. Би залында 20 қонақты бірден көтере алатын гидравликалық лифт болған және төбесі алып күн батуының суретімен безендірілген. Герцог бұл би залында ешқандай би кеші өткізбеді. Басқа жер асты бөлмелерінің ішінде 76 метрлік кітапхана, үлкен шыны төбесі бар обсерватория және кең бильярд залы болды.

Эксцентрикалық

Герцог өте интроверт еді және эксцентриктігімен кеңінен танымал болды; ол адамдармен кездесуге жаратқан жоқ және ешкімді үйіне шақырмады. Ол әртүрлі құрылыс жобалары арқылы жүздеген адамды жұмысқа алды, және жақсы жалақы алғанымен, қызметкерлерге онымен сөйлесуге немесе оны тануға рұқсат берілмеді. Герцогқа күлдіреуімен амандасқан бір жұмысшы дереу жұмыстан босатылды. Оның иеліктеріндегі тұрғындар оның тілегін білді және оны кездестірген жағдайда назардан тыс қалдыруға міндетті екенін түсінді. Герцог өмірі бойы көптеген жақын және құпия қарым-қатынастарда болды, ал отбасына жастық шағында болған оқиға салдарынан балалы болуы қиын екені айтылды. Бұл диагноз дұрыс емес еді; қазіргі медициналық пікір бойынша, сол оқиғаның нәтижесінде бедеулік болуы "әбден мүмкін емес".

Өлім

Герцог 1879 жылғы 6 желтоқсанда Лондондағы Харкорт үйінде қайтыс болды. Ол Кенсал Грин зиратында, Англикан шіркеуіне жақын үлкен учаскеде қарапайым қабірге жерленді. Кіші інісі Генри Уильям 1870 жылғы 31 желтоқсанда ұлдары болмай қайтыс болғандықтан, Портленд герцогының титулы оның туысы Уильям Кавендиш Бентинкке көшті. Ноттингем университетінің қолжазбалар және ерекше жинақтар бөлімі 5-ші герцогқа қатысты бірнеше құжаттарды сақтайды: 5-ші герцогтың жеке және саяси құжаттары (Pw K) Портленд (Уэлбек) жинағының бір бөлігі; ал Портленд (Лондон) жинағында (Pl) 5-ші герцогтың мүлігі және «Дрюс ісі» туралы құжаттар бар. Харли галереясы Портленд коллекциясынан көрмелер ұсынады, бұл мұражай Бесінші герцогтың газ зауытының орнында орналасқан. Ноттингемшир архивіндегі Портленд мүліктік құжаттарында 5-ші герцогтың меншігіне қатысты материалдар да бар.

Танымал мәдениетте

Р. Остин Фрименнің 1933 жылғы «Др. Торндайк араласады» криминалды романы Дрюс Портленд ісіне негізделген. 1997 жылы Мик Джексон герцогтың өміріне шала-шала негізделген «Жер асты адамы» кітабын жариялады, ол Букер сыйлығының тізіміне енді. Билл Брайсон Велбек аббаттығына сапары барысында «Кішкентай аралдан жазбалар» атты саяхат кітабында оны егжей-тегжейлі талқылайды. Дрюс Портленд ісі 2014 жылдың қыркүйек айында жарық көрген «The Dead Duke, His Secret Wife, and the Missing Corpse» кітабында жан-жақты зерттелген.