1843-1845 жылдар: Оқиғалар мен жаңалықтар

Кіріспе

1843 1844 1845

Филиппинде бұл 365 күндік жалғыз жыл болды, онда 31 желтоқсан сейсенбісі өткіріліп, 30 желтоқсан дүйсенбіден кейін бірден 1845 жылдың 1 қаңтары, сәрсенбі күні келді. Бұл өзгеріс сондай-ақ Каролин аралдарына, Гуамға, Мариан аралдарына, Маршалл аралдарына және Палауға, Филиппиннің Бас капитандығының құрамында, қатысты; олар Халықаралық дата сызығын қайта қарастырған Жер бетіндегі алғашқы аймақтар болды.

Сәуір-маусым

1 мамыр – Гонконг полициясы, әлемдегі екінші және Азиядағы алғашқы заманауи полиция күші құрылды. 23 мамыр – Персия пайғамбары Баб, күн батқаннан кейін Мулла Хусейнге жеке аянды жариялап, Ширазда (Персия, қазіргі Иран) Бабтілік дінін (Бабтың ниетімен кейіннен Бахаи дініне айналған) құрды. Осы күні, Тегеранда Бахаи дінінің негізін қалаушы пайғамбары Бахаулланың үлкен ұлы Абдул-Баха дүниеге келді. Бабтың миссиясы – Алла Тағаланың көрінуін жариялау. Абдул-Баха кейіннен Бахаулланың өзінің мұрагері деп жариялайды, осылайша Бахаи дінінің үшінші "орталық тұлғасы" атанды. 24 мамыр – Самуэль Морз Вашингтондағы АҚШ Капитолинен Балтимордағы B&O теміржолының "сыртқы депосына" "Құдай не жасады?" деген алғашқы электр телеграммасын жіберді. Маусым-шілде – 1844 жылғы Ұлы су тасқыны Миссури және Миссисипи өзендерін қамтыды. 3 маусым – Исландияның Эльдей аралында соңғы тіркелген үлкен гагарка жұбы өлтірілді. 6 маусым – Джордж Уильямс (Лондонда) әлемдегі алғашқы жастар ұйымы деп жиі еске алатын "Жас ерлер христиан қауымдастығын" (ЖМҚА) құрды. Ол 125 ұлттық қауымдастықтан 57 миллионнан астам адамға көмек көрсететін, Швейцарияның Женева қаласында орналасқан дүниежүзілік ұйымға айналды. Джордж Уильямстың мақсаты – христиандық принциптерді "дене, жан және рух" саулығын дамыту арқылы іс жүзіне асыру. Бұл үш аспект YMCA логотипіндегі (қызыл) үшбұрыштың әртүрлі жақтарында бейнеленген. 15 маусым – Чарльз Гудиер резеңкеге күш беру процесі – вулканизациялау үшін АҚШ патентін алды. 17 маусым – Данияда Сорен Кьеркегордың "Қорқыныш тұжырымы" (Vigilius Haufniensis) жарияланды. 22 маусым – АҚШ-тың Йель колледжінде Delta Kappa Epsilon студенттік бауырластығы құрылды. ΔΚЕ-де АҚШ президенттері Джордж Буш, Джордж Буш-ұлы, Джеральд Форд және Теодор Рузвельт сияқты көптеген танымал тұлғалар өмір сүрді. 27 маусым – Джозеф Смит өлтірілді: Соңғы күнгі қасиеттілер қозғалысының негізін қалаушы Джозеф Смит және оның інісі Хайрум, Карфаген түрмесінде қарулы топтың қолынан қаза тапты, бұл қозғалыста мұрагерлік дағдарысына әкелді. Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуінің болашақ президенті Джон Тейлор ауыр жарақат алды, бірақ аман қалды, ал бөлмеде болған төртінші адам, елші Уиллард Ричардс, құлағына сызатпен құтылды.

May 1 – The Hong Kong Police Force, the world's second and Asia's first modern, police force is established. May 23 – Persian prophet The Báb privately announces his revelation to Mullá Husayn, just after sunset, founding the Bábí faith (later evolving into the Baháʼí Faith as the Báb intended) in Shiraz, Persia (modern day Iran). Contemporaneously, on this day in nearby Tehran, is the birth of `Abdu'l Bahá; the eldest Son of Bahá'u'lláh, Prophet Founder of the Baháʼí Faith. The Báb's mission is to proclaim He whom God shall make manifest. `Abdu'l Bahá Himself is later proclaimed by Bahá'u'lláh to be His own successor, thus being the third "central figure" of the Baháʼí Faith. May 24 – The first electrical telegram is sent by Samuel Morse from the U. S. Capitol in Washington, D. C. to the B&O Railroad "outer depot" in Baltimore, saying "What hath God wrought". June–July – The Great Flood of 1844 hits the Missouri River and Mississippi River. June 3 – The last definitely recorded pair of great auks are killed on the Icelandic island of Eldey. June 6 – George Williams sets up (in London) what is often cited as the first youth organisation in the world – "The Young Men's Christian Association", commonly known as YMCA. It will grow to a worldwide organisation based in Geneva, Switzerland, with more than 57 million beneficiaries from 125 national associations. George Williams aims to put Christian principles into practice by developing a healthy "body, mind, and spirit." These three angles are reflected by the different sides of the (red) triangle – part of all YMCA logos. June 15 – Charles Goodyear receives a United States patent for vulcanization, a process to strengthen rubber. June 17 – Søren Kierkegaard's The Concept of Anxiety is published in Denmark (as Begrebet Angest by 'Vigilius Haufniensis'). June 22 – The Delta Kappa Epsilon student fraternity is founded at Yale College in the United States. ΔΚΕ will be home to many well known figures, such as U. S. Presidents George W. Bush, George H. W. Bush, Gerald Ford and Theodore Roosevelt. June 27 – Killing of Joseph Smith: Joseph Smith, founder of the Latter Day Saint movement, and his brother Hyrum, are murdered in Carthage Jail, Carthage, Illinois by an armed mob, leading to a succession crisis in the movement. John Taylor, future president of the Church of Jesus Christ of Latter day Saints, is severely injured but survives, while the fourth man inside the upper room, then apostle Willard Richards, escapes with only a graze to his upper ear.

шілде-қыркүйек

3 шілде – АҚШ Цин империясымен Ванхия шартына қол қойды. Шарт Қытайдағы экстратерриториялық бес АҚШ шарты портын белгілейді және бұл АҚШ-тың осы династияға таңған алғашқы тең емес шарт болып табылады. 19 шілде – 1844 жылғы Банк жарғысы бекітілді, ол британдық банктердің өкілеттіктерін шектейді, Англия Банкінен тыс банкнота шығару құқығын азайтады. 8 тамыз – Наувуда (Иллинойс штаты) өткен мәжілісте Бригам Янг басқаратын Он екі елшінің кворумы, Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиетті шіркеуінің басқару органы ретінде тағайындалды. 10 тамыз – Неміс астрономы Фридрих Бессел, Сириус және Проционның жарқын жұлдыздарының қозғалысынан олардың қара серіктері бар екенін анықтады. 14 тамыз – Абделькадер Эль Джезаири Мароккодағы Исли шайқасында жеңіліске ұшырады; Марокко сұлтаны Абд аль Рахман көп ұзамай одақтасынан бас тартты. 16 тамыз – Филиппиннің генерал-губернаторы Нарсисо Клаверия 1844 жылдың 30 желтоқсанына дүйсенбіден кейін 1845 жылдың 1 қаңтарына сәрсенбі күні келеді деп жарлық жариялады. (1521 жылдан бері Филиппин Азия елдерінен бір күн қалып қойғандықтан, 1844 жылдың 31 желтоқсаны сейсенбі күні Филиппин күнтізбесінен алынып тасталды.) 28 тамыз – Фридрих Энгельс пен Карл Маркс Парижде кездесті. 25-27 қыркүйек – Нью-Йорк қаласында АҚШ және Канада провинциялары арасында алғашқы халықаралық крикет матчы өтті.

Қазан-желтоқсан

18 қазан – 1844 жылғы Салта жер сілкінісі. Аргентинаның Салта провинциясында 6,5 балдық жер сілкінісі болды. 22 қазан – Миллеролиттер Исаның екінші келуіне болжаған екінші күн (сонымен қатар, жаратылыстан 6000 жыл өткені айтылады, олар оны жаратылыстың 6 күнімен байланыстырып, «бір жыл – бір күн» қағидасын қолданып, Құдаймен бірге көкте 1000 жылдық демалыс 7000 жылды құрайтынын дәлелдеді, бұл жаратылыстың аяқталуын білдіреді, яғни 7 күн, бірақ 7-ші күн демалысқа арналған, сол сияқты 7000-ші жыл да көкте демалысқа арналған), Ұлы Ашу-Үлкен Көңілсіздікке алып келді. Жетінші күндік адвентистер шіркеуі осы күнді Исаның екінші келуіне дейінгі Тергеу сот ісінің басталуы деп санайды, бұл туралы Жетінші күндік адвентистердің 28 негізгі доктринасының 26-сында жазылған. 23 қазан – Баб исламның уәде етілгені (Қаим немесе Махди) екені жарияланды. Ол сонымен қатар, Ілия, Жақия және Зороастризм кітаптарында айтылған «Ушидар Мах» ретінде қайтып келгені де саналады. Ол әлемге «Құдай білдіретін (танытатын) Мәсіхтің» келетінін жариялады. Ол Бахаулланың алда жүрушісі – Бахаи дінінің негізін қалаушысы ретінде қарастырылады, оның талаптарында Исаның қайта оралуы да бар. 3 қараша – Джузеппе Вердидің «I due Foscari» операсы Римдегі Аргентина театрында тұңғыш рет қойылды. 6 қараша – Доминикан Республикасы өзінің алғашқы Конституциясын қабылдады. 1844 жылғы 4 желтоқсан – АҚШ президенттік сайлауы: Джеймс К. Полк Генри Клейді жеңді. 13 желтоқсан – Венгр тілі Венгрияның ресми тілі болып жарияланды. 21 желтоқсан – Рочдейл пионерлері Англияның Рочдейл қаласындағы кооперативтерінде жұмыс істеуге кірісті. 31 желтоқсан – Бұл күн Филиппинде күнтізбеден шығарылды.

Күні белгісіз

Швед химия профессоры Густав Эрик Паш қауіпсіз сіріңке ойлап тапқаны үшін арнайы құқыққа ие болды. Роберт Чемберстің "Жаратылыстану тарихының іздері" атты анонимді еңбегі Ұлыбританияда жарық көрді, бұл Дарвиннің "Түрлердің шығу тегі" еңбегін қабылдауға жол ашты. Преподобный Александр Дафф Калькуттада (Үндістан) Еркін шіркеу институтын құрды. Кейіннен ол Бас Ассамблея институтымен бірігіп, Шотландия шіркеу колледжіне айналды, ол бенгалдық жаңарудың бастаушы мекемелерінің бірі болды. Мюнхенде Фельдхерн залы құрылысын аяқтады. Тибеттегі Қорғаушылар ғибадатханасы өртеніп кетті. Осман империясының тулары: империяның мемлекеттік туы қабылданды.

Күні белгісіз

ықтимал – Абдурахман Хан, Кабул әмірі, Қандаһар әмірі, Ауғанстан әмірі (қ. 1901)

Шілде-желтоқсан

11 шілде – Евгений Баратынский, орыс ақыны, философ (туған 1800)
27 шілде – Джон Далтон, ағылшын химигі, физик (туған 1766)
28 шілде – Жозеф Бонапарт, Наполеон I-нің інісі, Неаполь және Испания королі (туған 1768)
29 шілде – Франц Ксавер Вольфганг Моцарт, австриялық композитор (туған 1791)
Қыркүйек ? – Роберт Тейлор, ағылшын жазушы, еркін ойды қолдаушы (туған 1784)
14 қараша – Флора Тристан, француз феминисі (туған 1803)
29 қараша – Глостер ханшайымы София (туған 1773)
2 желтоқсан – Евстахий Эразм Сангушко, поляк әскери қайраткері (туған 1768)
14 желтоқсан – Мельчор Мусквиз, Мексиканың 5-ші президенті (туған 1790)
24 желтоқсан – Фридрих Бернхард Вестфаль, даниялық-неміс суретшісі (туған 1803)

Күні белгісіз

Чжэн И Сао, қытай әйел қарақшысы (туған жылы 1775)