Кіріспе

1829 1830 1831

Еуропа тарихында 1830 жыл Франция, Бельгия, Польша, Швейцария және Италиядағы төңкерістермен байланысты, аса даулы жыл ретінде танымал.

Қаңтар-наурыз

11 қаңтар – ЛаГрандж колледжі (кейін Солтүстік Алабама университеті) жұмысын бастады, бұл Алабама штатындағы алғашқы мемлекеттік қаржыландырылатын колледж болды. 12-27 қаңтар – Вебстер-Хейн дебаты: Оңтүстік Каролинадан Роберт Й. Хейн АҚШ Конгресінде Массачусетстен Дэниел Вебстермен штаттардың құқықтары мен федералды билік арасындағы дауды талқылады. 3 ақпан – Лондон протоколы Грецияның Осман империясынан толық тәуелсіздігі мен егемендігін бекітеді, бұл Грек тәуелсіздік соғысының нәтижесі болды. 5 ақпан – Лондон филармониялық қоғамы концерттер өткізетін Аргилл залы өрттен қирады, бірақ өрт сөндірушілер жаңа жабдықтары – бумен жұмыс істейтін өрт сөндіру машиналарын пайдаланып, оның одан әрі таралуын тоқтатуға қол жеткізді. 26 наурыз – Мормон кітабы Нью-Йорк штатының Пальмира қаласында жарық көрді. 28 наурыз – Ява соғысы аяқталды.

Сәуір-маусым

6 сәуір – Джозеф Смит және тағы бес адам Нью-Йорк штатының солтүстік-батысында соңғы күндердің қасиеттілері қозғалысының алғашқы ресми түрде ұйымдастырылған шіркеуі – Мәсіх шіркеуін (кейіннен Соңғы күндердің қасиеттілері Иса Мәсіх шіркеуі деп аталды) құрады. 13 мамыр – Эквадор Ұлы Колумбиядан тәуелсіздік алды. 15 мамыр – Швеция Корольдік қайық клубы (KSSS) құрылды. 28 мамыр – АҚШ Конгресі Үндістерді қоныстандыру туралы заңды қабылдады, ол президентке АҚШ-тағы үндістермен олардың атамекендерінен кетуі туралы келіссөздер жүргізуге уәкілдік берді. Бұл Солтүстік Америкада бизондарды жаппай қырып салуға әкелді. 12 маусым – Қытайдың Хэбэй провинциясында 7,5 балдық жер сілкінісі болды, салдарынан 7400-ден астам адам қаза тапты. 26 маусым – Уильям IV ағасы Джордж IV-тің орнына Ұлыбритания Королі болды.

шілде-қыркүйек

5 шілде – Француздық Алжирге шабуыл, нәтижесінде Француз Алжирі құрылды. 13 шілде – Бас Ассамблея институты (кейін Шотланд шіркеу колледжі), Бенгалияның қайта жандануына бастама берген алғашқы институттардың бірі, Александр Дафф және Раджа Рам Мохан Рой тарапынан Үндістанның Калькутта қаласында құрылды. 17 шілде – Бартелем Тимонье тігін машинасына француз патентін (#7454) алды; ол минут сайын 200 тігіс тігуге қабілетті. 18 шілде – Уругвай өздерінің алғашқы конституциясын қабылдады. 20 шілде – Грекия Романиот еврейлеріне азаматтық берді. 26 шілде – Францияда шілде революциясы Париждегі халық Франция королі Карл X-тің Сент-Клаудта жариялаған шілде жарлықтарына қарсы көтерілген кезде басталды. 27 шілде – Францияда шілде революциясының «Үш мәнерлі күні» басталды. Париж жұрты Ұлттық гвардиямен қақтығысты: осы кезеңде 1800 көтерілісші және 300 солдат қаза тапты. 29 шілде – Францияда шілде революциясының «Үш мәнерлі күні» Парижде уақытша үкімет құрылуымен аяқталды. 31 шілде – Франция королі Карл X Рамбуйе сарайына қашып кетті. 2 тамыз – Франция королі Карл X өзінің немересі Шамбор графы Анридің пайдасына тақтан бас тарды, бірақ ол ешқашан таққа отырмады. 9 тамыз – Людовик Филипп Франция королі болды. 13 тамыз – Людовик Филипп герцог де Бройльді Францияның Премьер-министрі етіп тағайындады. 25 тамыз – Бельгия революциясы Брюссельде Нидерланды королі Вильгельм I-ге қарсы көтерілістермен басталды. 31 тамыз – Эдвин Бирд Буддингке газон шабу машинасының өнертапқышы ретінде ағылшын патенті берілді. 15 қыркүйек – Англияда Ливерпуль мен Манчестер темір жолының ашылуы, әлемдегі бірінші, тек бу локомотивтерімен жүретін қалааралық жолаушылар темір жолы. 26 қыркүйек – Бельгия революциясы: Нидерланд Біріккен Корольдігінің әскері Брюссельді қайта басып алуға сәтсіздікке ұшырады, Конституцияны жасау үшін Ұлттық конгресс шақырылды және Шарль Латур Рожер басшылығымен Бельгияның Уақытша үкіметі құрылды.

Күні белгісіз

Қытайда 10 мың сандық опий сатылады. Дерри қаласының Остинс фирмасы Солтүстік Ирландияда құрылды. 2016 жылы жабылуына дейін ол әлемдегі ең көне тәуелсіз универмаг болып саналды. Польшада "Энтузястки" қоғамы құрылды. Sogo – Осака қаласында (Жапония) құрылған және Seven & I Retail Group компаниясының алдыңғы бөлігі болған жапон универмаг бренді. Мюнхенде "Глиптотека" мұражайы ашылды.

Қаңтар - маусым

7 қаңтар – Альберт Биерштадт, неміс-американдық суретші (өлген 1902 ж.)
8 қаңтар – Ханс фон Бюлоу, неміс дирижері, пианиношы және композиторы (өлген 1894 ж.)
21 қаңтар – Лю Куньи, қытайлық генерал (өлген 1902 ж.)
23 қаңтар – Гастон Александр Август, Галлифет маркизі, француз генералы (өлген 1909 ж.)
31 қаңтар – Джеймс Г. Блейн, АҚШ-тың 28-ші және 31-ші Мемлекеттік хатшысы (өлген 1893 ж.)
3 ақпан – Роберт Гаскойн Сесил, 3-ші Солсбери маркизі, Ұлыбританияның премьер-министрі (өлген 1903 ж.)
8 ақпан – Абдул-Азиз, Осман сұлтаны (өлген 1876 ж.)
16 ақпан – Ларс Гертервиг, норвегиялық суретші (өлген 1902 ж.)
15 наурыз – Пауль Хейзе, неміс жазушысы, Нобель сыйлығының лауреаты (өлген 1914 ж.)
26 наурыз – Дьюитт Клинтон Сентер, американдық саясаткер, Теннесси штатының 18-ші губернаторы (өлген 1898 ж.)
5 мамыр – Джон Баттерсон Стетсон, американдық шляпа шебері (өлген 1906 ж.)
9 мамыр – Гарриет Лейн, АҚШ-тың Бірінші ханымы (өлген 1903 ж.)
10 мамыр – Франсуа Мари Рауль, француз химигі (өлген 1901 ж.)
14 мамыр – Антонио Аннетто Каруана, Мальта археологы, жазушы (өлген 1905 ж.)
29 мамыр – Луиз Мишель, француз анархисі (өлген 1905 ж.)
9 сәуір – Эдуард Муйбридж, ағылшын фотографы, қозғалыстың фототүсірілімдерінің пионері (өлген 1904 ж.)
21 сәуір – Клеменс Руайер, француз антропологы (өлген 1902 ж.)
1 маусым – Марта Хупер Блэклер Калопотакес, американдық миссионер, журналист, аудармашы (өлген 1871 ж.)
5 маусым – Кармин Крокко, итальяндық қарақшы (өлген 1905 ж.)
22 маусым – Теодор Лешетицкий, поляк пианиношысы, профессоры және композиторы (өлген 1915 ж.)

Шілде-желтоқсан

8 шілде – Фредерик У. Сьюард, американдық саясаткер (1915 ж.т.)
10 шілде – Камиль Писсарро, француз суретшісі (1903 ж.т.)
20 шілде – Клементс Маркхэм, ағылшын саяхатшысы (1916 ж.т.)
21 шілде – Джон Х. Льюис, американдық саясаткер (1929 ж.т.)
22 шілде – Уильям Сой Смит, американдық инженер және генерал (1916 ж.т.)
25 шілде – Джон Джейкоб Бауш, неміс-американдық оптик, Bausch & Lomb компаниясын құрастырушы (1926 ж.т.)
18 тамыз – Австрия императоры Франц Иосиф I (1916 ж.т.)
26 тамыз – Дэниел Вебстер Джонс, американдық соңғы күннің ізбасары (1915 ж.т.)
2 қыркүйек – Уильям П. Фрай, американдық саясаткер (1911 ж.т.)
8 қыркүйек – Фредерик Мистраль, француз жазушысы, Нобель сыйлығының лауреаты (1914 ж.т.)
12 қыркүйек – Уильям Спрагг IV, Род-Айленд штамынан американдық саясаткер (1915 ж.т.)
15 қыркүйек – Порфирио Диас, Мексиканың 29-президенті (1915 ж.т.)
17 қыркүйек – Мария Терезия Бонцель, неміс католик монахы және қасиетті кісі (1905 ж.т.)
20 қыркүйек – Эдвард Рид, британдық кеме жасаушы, автор, саясаткер және теміржол магнаты (1906 ж.т.)
22 қыркүйек – Кэролайн Вебстер Шермерхорн Астор, көрнекті американдық қоғамдық қайраткер (1908 ж.т.)
10 қазан – Испания королевасы Изабелла II (1904 ж.т.)
7 қараша – Эмануэле Луиджи Галиция, Мальта сәулетшісі, инженер (1907 ж.т.)
8 қараша – Оливер Отис Ховард, американдық Азамат соғысының генералы (1909 ж.т.)
5 желтоқсан – Кристина Розетти, ағылшын ақыны (1894 ж.т.)
10 желтоқсан – Эмили Дикинсон, американдық ақын (1886 ж.т.)
16 желтоқсан – Кальман Тиса, Венгрияның 9-премьер-министрі (1902 ж.т.)
17 желтоқсан – Жюль де Гонкур, француз жазушысы (1870 ж.т.)
19 желтоқсан – Сьюзан Хантингтон Гилберт Дикинсон, американдық жазушы және баспагер (1913 ж.т.)
21 желтоқсан – Бартоломе Масо, кубалық патриот (1907 ж.т.)

Күні белгісіз

Роберт Эбботт, австралиялық саясаткер (1901 ж. қайтыс болды)
Мэри Хант, американдық белсенді (1906 ж. қайтыс болды)
Чарльз Д.Ф. Филлипс, британдық дәрігер (1904 ж. қайтыс болды)
Су Саньян, қытайлық бүлікші (1854 ж. қайтыс болды)