Кіріспе

Америкалық химик, ботаник және колледж президенті (1826–1886)

Уильям Смит Кларк (31 шілде, 1826 – 9 наурыз, 1886) – американдық химия, ботаника және зоология профессоры; Американдық Азамат соғысы кезінде полковник; және ауыл шаруашылығы білімі саласындағы жетекші. Кларк Массачусетс штатының Истгемптон қаласында өсіп, білім алған. 1848 жылы Амхерст колледжін бітіріп, 1852 жылы Геттингендегі Георг Август университетінен химия ғылымдарының докторы дәрежесін алды. Содан кейін 1852-1867 жылдар аралығында Амхерст колледжінде химия профессоры болып жұмыс істеді. Азамат соғысы кезінде Амхерсттен 21-ші Массачусетс ерікті жаяу әскер полкіне қатысуға рұқсат алып, полковник шеніне және сол бөлімнің басшылығына жетті. 1867 жылы Кларк Массачусетс ауыл шаруашылығы колледжінің (MAC), қазіргі Массачусетс Амхерст университетінің үшінші президенті болды. Ол алғашқылардың бірі болып оқытушылар құрамын тағайындады және студенттерді қабылдады. Бастапқыда табысқа жеткенімен, MAC саясаткерлер мен газет редакторлары тарапынан сынға ұшырады, олар мұны өсіп келе жатқан индустриалды мемлекетте қаржыны ысырап ету деп есептеді. Батыс Массачусетс штатының фермерлері колледжді қолдауды кешіктірді. Осы кедергілерге қарамастан, Кларк инновациялық академиялық мекемені ұйымдастырудағы жетістіктері үшін халықаралық деңгейде танылды. Мейдзи реставрациясынан кейін елдің жылдам жаңғыруын қамтамасыз етуге тырысқан жапондық шенеуніктер Кларк жұмысына ерекше қызығушылық танытты. 1876 жылы Жапон үкіметі Кларкты Саппоро ауыл шаруашылығы колледжін (SAC), қазіргі Хоккайдо университетін құру үшін шетелдік кеңесші ретінде шақырды. Саппородағы сегіз ай ішінде Кларк SAC-ті сәтті ұйымдастырды, Хоккайдо аралының ғылыми және экономикалық дамуына маңызды үлес қосты және жапон мәдениетінде терең із қалдырды. Кларк Саппорода орналасқан бірнеше ескерткіштен қарайды, ал жапон студенттеріне айтқан қоштасу сөзі – "Жігіттер, амбициялы болыңдар!" (「少年よ大志を抱け Shōnen yo, taishi o idake」) – бүкіл елде танымал ұранға айналды. 1879 жылы MAC президенті лауазымынан кеткеннен кейін Кларк академиялық қызметтен қол үзді және тау-кен компаниясы – Кларк & Ботуэллдің президенті болды. 1881-1882 жылдар аралығында жұмыс істеген компания Юта және Калифорния штаттарындағы бірнеше күміс кен орындарын сатып алды. Кларктың серіктесі Джон Р. Ботуэлл жемқор екені анықталды, нәтижесінде компания тез құлдырап, Кларктың беделін, қаржылық жағдайын және көптеген достары мен туыстарының мүлігін жойды. Осы оқиғадан кейін Кларк денсаулығын жоғалтты. 1886 жылы Амхерсттегі үйінде жүрек ауруынан қайтыс болды.

Білім және ерте мансап

1826 жылы 31 шілдеде Массачусетс штатының Эшфилд қаласында туған Уильям Смит Кларк, ауыл дәрігері Атертон Кларк пен Харриет Смит Кларктың ұлы болды. Шамамен 1834 жылы оның отбасы Массачусетс штатының Истгемптон қаласына көшіп келді. Кларк Истгемптондағы Уиллистон семинариясында (қазіргі Уиллистон Нортгемптон мектебі) білім алды және 1844 жылы Амхерст колледжіне түсті. Ол беделді Фи Бета Каппа академиялық құрмет қоғамының мүшесі атанды және 1848 жылы бітірді. Содан кейін Кларк 1848 жылдан 1850 жылға дейін Уиллистон семинариясында химия пәнін оқытты. 1851 жылы ол Германиядағы Джорджия Аугуста университетінде химия мен ботаниканы оқу үшін кетті, қазір ол Геттинген университеті деп аталады, онда 1852 жылы химия ғылымдарының докторы (Ph.D.) дәрежесін алды. Сол жылы Кларк Амхерстке оралып, Амхерст колледжінде аналитикалық және қолданбалы химия профессоры қызметін қабылдады. Ол 1867 жылға дейін осы лауазымда болды. Сонымен қатар, 1852 жылдан 1858 жылға дейін зоология, ал 1854 жылдан 1858 жылға дейін ботаника профессоры болды. Тағайындалғаннан кейін көп ұзамай Кларк ауыл шаруашылығы білімін насихаттауды бастады, бұл тақырып Геттингенде болған кезінде оның назарын аударған еді. 1853 жылдан бастап ол ауыл шаруашылығының теориялық және практикалық зерттеулері үшін жаңа ғылым бөлімін басқарды. Бірақ, бағдарлама жеткіліксіз тіркелуге байланысты 1857 жылы тоқтатылды. Кларк ауыл шаруашылығы білімін тиімді оқыту үшін жаңа типтегі мекеме қажеттігіне көз жеткізді. Ол 1859 жылдан 1861 жылға дейін Массачусетс штатының Ауыл шаруашылығы кеңесінің мүшесі болды және 1860 жылдан 1861 жылға дейін, сондай-ақ 1871 жылдан 1872 жылға дейін Гэмпшир штатының Ауыл шаруашылығы кеңесінің президенті болды. Ол осы ұйымдардағы лауазымын Массачусетс штатында ауыл шаруашылығы колледжін құруға қолдау іздеу үшін пайдаланды.

Отбасы

Германиядан оралғаннан кейін бірнеше ай өткен соң, 1853 жылдың 25 мамырында Кларк Харриет Кеопулани Ричардс Уиллистонға үйленді. Харриет Уиллистон – Гавайи Корольдігіндегі американдық миссионерлер Кларисса мен Уильям Ричардстың қызы. 1838 жылы Харриет және оның ағасы Лайман Гавайиден Самуэль Уиллистонның тәрбиесіне жіберілді, осылайша олар Истхэмптон қаласындағы Уиллистон семинариясында білім алатын болды. Уильям Ричардс 1847 жылы Гавайиде қайтыс болды. Оның әйелі Кларисса одан кейін де өмір сүрді, бірақ күйеуінің өлімінен кейін біраз уақыт Гавайиде қалды және Уиллистон Харриет пен Лайман Ричардстарды асырап алуға келісті. Кларктың асырап алған қайын атасы, Самуэль Уиллистон, оның мансабына маңызды қолдау көрсетті. Уиллистон Амхерст колледжінің негізгі демеушісі және Батыс Массачусетс штатындағы өте ықпалды тұлға болды. Уильям мен Харриет Кларктың 11 баласы болды, олардың тек 7-сі ересек жасқа жетті. Олардың үлкен баласы және қызы Эмили Уиллистон Кларк белгілі саудагер және дүкен иесі Р.Х. Стернстің ұлы Ф.В. Стернске үйленді. Олардың ұлдарының бірі Хьюберт Лайман Кларк көрнекті зоолог атанды.

Азаматтық соғыс

Кларктың академиялық мансабы Азамат соғысы кезінде үзіліске ұшырады. Соғыста Одақ мүддесін ынталы қолдаған Кларк Амхерст колледжінде студенттік әскери оқу-жаттығуларын өткізіп, бірнеше студенттерді қатарына қосты. 1861 жылдың тамызында ол 21-ші Массачусетс ерікті жаяу әскер полкінде майор шеніне ие болды. Кларк екі жылға жуық 21-ші Массачусетс полкінде қызмет етті, ақырында 1862 жылы полк командирі, ал 1862-1863 жылдары полк полковнигі болды. Қызмет ете бастаған алғашқы айларында 21-ші Массачусетс полкі Мэриленд штатының Аннаполис қаласындағы АҚШ Әскери-теңіз академиясында гарнизондық міндеттерді атқарды. 1862 жылдың қаңтарында полк генерал-майор Амброуз Бернсайд басқаратын Жағалау дивизиясына қосылып, Солтүстік Каролинадағы операцияларға дивизиямен бірге аттанды. Кларк 1862 жылдың ақпанында полкке қолбасшылық етіп, 1862 жылдың 14 наурызында Нью-Берн шайқасында басқарды. Осы шайқаста Кларк батырлығымен көзге түсіп, полк Конфедерацияның артиллериялық батареясына шабуыл жасағанда, жаудың зеңбірегіне мінгізіп, полкін алға жылжуға шақырды. Осы шайқаста Одақ әскері алғаш рет жаудан зеңбірек тартып алды. Бұл зеңбірек генерал Бернсайд Амхерст колледжіне, Амхерст колледжінің президентінің ұлы және 21-ші Массачусетс полкінің адъютанты, шайқаста қаза тапқан лейтенант Фразер Стернстің құрметіне табыс етілді. Зеңбірек Амхерст колледжінің Морган залында орнатылды. 1862 жылдың шілдесінде 21-ші Массачусетс полкі Солтүстік Вирджинияға ауыстырылып, ақырында Потомак армиясының құрамына кірді және соғыстың бірнеше ірі шайқастарына қатысты, оның ішінде Екінші Булл-Ран, Антиетам және Фредериксбург шайқастары болды. Полк ең көп шығынға 1862 жылдың 1 қыркүйегінде Шантилли шайқасында ұшырады. Найзағай кезінде қалың орман ішінде болған шайқастың салдарынан Кларк полкінен айырылып, төрт күн бойы Вирджиния ауылдарында адасып, содан кейін ғана әскерін таба алды. Ол жоғалып кеткен кезде, қателікпен қаза тапқан деп есептелді және Амхерст газеті оның некрологын "Тағы бір батыр кетті" деген тақырыппен жариялады. Кларктың соғысқа деген ынтасы Фредериксбург шайқасынан кейін күрт төмендеді, онда Одақ әскері қатты бекітілген тас қабырғаға қарсы қайта-қайта шабуыл жасағанда ауыр шығынға ұшырады. 1863 жылдың қаңтарында досына жазған хатында Кларк "біз үшін күресетін принциптер дұрыс және құрметті" деп санағанымен, үкімет пен әскерге "көңілі толып, қанағаттанбағанын" жазды. 1863 жылдың сәуірінде 21-ші Массачусетс полкінің қатары Кларк "соғыстың қатыгез тағдыры" деп атаған нәрсеге байланысты соншалықты азайды, полк іс жүзінде жойылды және Кларктың басқаруы тек номиналды болды. Сондықтан ол шенінен кетіп, Массачусетс штатына оралды.

Массачусетс ауыл шаруашылығы колледжі

Массачусетс штатында ауыл шаруашылығы колледжіне қатысты қозғалыс Кларк қатыспағанға дейін, 1830 жылдары басталған. Бұл қозғалыстың жетекшілері арасында Бостонның табысты саудагері және Норфолк ауыл шаруашылығы қоғамының президенті Маршал Уайлдер, сондай-ақ Массачусетс ауыл шаруашылығы колледжінің бірінші президенті болған судья Генри Флаг Френч сияқты адамдар болды. Олардың күш-жігері 1862 жылы Морриллдің жер беру туралы заңы қабылданғанға дейін көп нәтиже бермеді. АҚШ өкілі Джастин Смит Моррилл демеушілік еткен бұл заң батыстағы федералды жерлерді әр штатқа бөлуді қарастырды. Бұл жерді сатудан түскен түсім "ауыл шаруашылығы және қолөнерге қатысты" колледждер құруға жұмсалуға тиіс болды. Массачусетс осы федералдық бағдарламадан пайдалануға шешім қабылдап, 1863 жылдың сәуірінде Массачусетс ауыл шаруашылығы колледжін құрды. Ауыл шаруашылығы біліміне жақтас болғандар, соның ішінде Кларк, ғылыми жетістіктер фермерлерді толығымен айналып өтіп жатыр деп санайтын. Кларк Массачусетс штатының фермерлерінің жоғары білімге қол жеткізуі шектеулі екенін және осының салдарынан кәсіп экономикалық және интеллектуалдық тұрғыдан құлдырап бара жатқанын айтып қайғырды. Кларк жазғандай: "Алдағы жарқын уақытта жоғары интеллектуалды және эстетикалық мәдениеттің ізгілендіруші, көтеруші және нығайтушы әсері медицина, құқық немесе дінтану сияқты ауыл шаруашылығы саласында да қажет деп есептеледі. Егер практикалық фермерлер білімнің жоғары деңгейлерінен хабарсыз болып, тек қана елдің мемлекеттік мектептерінің ақыл-ой тәртібі мен мәдениетін игерсе, олар қоғамдағы лайықты орнын ешқашан иелей алмайды". Ауыл шаруашылығы біліміне қатысты қозғалыстың жетекшілерінің пікірінше, шаруаның "қоғамдағы лайықты орны" Жаңа Англияда ерекше қауіпте болды. 19 ғасырдың ортасында индустрияландырудың өсуі, әсіресе Массачусетс штатының батысында, ауылдық қалалардың халқының өсуіне және көптеген қалалардың толығымен тасталып кететініне әкелді. Бұл дағдарысты батысқа қарай көші-қон және Орта Батыстағы арзан жерге деген құштарлық күшейтті. Массачусетс штатындағы ауыл шаруашылығы біліміне қатысты қозғалыс осы дағдарысқа жауап ретінде жоғары моральдық сипатқа ие болды. Кларк Жаңа Англиядан кеткендерді сынға алып, былай деп жазды: "Дана адам Жаңа Англияның әдемі және алуан түрлі пейзажын алмастыра ма? Ол мектептер мен шіркеулерді және өркендеген қауымдастықтардың әлеуметтік мүмкіндіктерін жаңа және сирек қоныстанған аймақтардың жартылай варварлық жағдайына тастай ма?". Кларк сондай-ақ, егер Массачусетс штатының ауылдық аймақтарының құлдырауы жалғаса берсе, онда ауыл шаруашылығы "табиғатынан төмендеп, тек кедей, ақымақ, білімсіз немесе бақытсыз адамдар үшін ғана арналған" деп есептелетінін ескертті. Кларк MAC Массачусетс заң шығарушы органымен құрылғаннан кейін бір ай өткен соң армиядағы лауазымынан кетті. Амхерстке оралғаннан кейін ол жаңа институтқа қатысуға асықты және колледжді Амхерстке орналастыру үшін штаттық билікті көндіру үшін белсенді жұмыс істеді. Қарастырылып отырған бәсекелес орындарға Спрингфилд, Лексингтон және Роксберидегі Гарвард университетіне тиесілі мүлік кірді. 1864 жылы Массачусетс заң шығарушы органына сайланған Кларк Амхерст қаласына облигация алуға көмектесті, осылайша қала колледж ғимараттарының құрылысына 50 000 доллар үлес қоса алды. Бұл ақыр соңында сенімгерлерді Амхерстті таңдауға итермеледі. MAC алғашқы төрт жылында екі президентті алмастырды және 1867 жылға қарай әлі де факультеті, студенттері және аяқталмаған ғимараттары болмады. Кларк 1867 жылы колледждің президенті болды және дереу факультет тағайындады және ғимарат құрылысының жоспарын аяқтады. Кларктың шешімді басқаруы колледжге 49 студенттен тұратын алғашқы сыныпты қабылдауға мүмкіндік берді. Президенттік лауазымымен қатар, ол ботаника және бау-бақша шаруашылығының профессоры болды. MAC президенті қызметін аяқтағаннан кейін Кларк Бостоннан келген баспасөз бен саясаткерлердің күшейіп бара жатқан сыныбына ұшырады. Өсіп келе жатқан қарызға батып, MAC кейбіреулер тарапынан сәтсіздікке ұшыраған деп жарияланды. "Уақыт өтетін саясаткерлер мен тек қоғамдық пікірдің толқынымен жүзуге тырысатын қағидасыз газеттер" деп атаған Кларк 1879 жылы отставкаға кетті. Кларк 1863 жылы Массачусетс губернаторы Джон Альбион Эндрю тағайындаған үш адамнан тұратын комиссияның мүшесі болды, комиссия штаттық әскери академия құрудың мақұлдығын қарастырды. Ол 1864 жылы президенттік сайлаушы болды және 1864–1865 және 1867 жылдары Массачусетс штатының өкілдер палатасының депутаты болды. Ол бірнеше ғылыми қоғамның мүшесі болды.

Жапония

1876 жылы Кларк Жапония үкіметімен Саппоро ауыл шаруашылығы колледжін, қазіргі Хоккайдо университетін құру үшін шақырылды. 1867 жылы Мейдзи қайта жаңғыруынан кейін Жапонияның жаңа императорлық үкіметі қарқынды жаңғыру жолына түсті және осы процесті жеделдету үшін көптеген еуропалық және американдық ғалымдар мен әскери сарапшыларды жұмысқа алды. Жапон үкіметі осы адамдарды «оятои гаикокуджин» немесе «жалдамалы шетелдіктер» деп атады. АҚШ-тағы жапон елшісі Мори Аринори АҚШ Ауыл шаруашылығы министрлігінің комиссары Хорас Капроннан үлгілі ауыл шаруашылығы колледжін құру бойынша ұсыным сұрады. Капрон MAC-ті ұсынды. Колледжге барғаннан кейін министр Мори Кларкты Жапон үкіметіне SAC құруға лайықты кандидат ретінде ұсынды. Кларк 1876 жылдың 3 наурызында Вашингтонда Жапон үкіметімен келісімшартқа қол қойды. Аудармадағы қарама-қайшылықтарға байланысты Кларктың ресми лауазымы туралы бүгінге дейін дау бар. Биограф Джон Макидің айтуынша, Кларк келісімшартының жапон және ағылшын нұсқалары осы мәселеде өзгеше. Жапон нұсқасында Кларк «бас оқытушы (яғни директордың көмекшісі)» деп аталған. Осы себепті Жапонияда Кларк SAC-тің «директордың көмекшісі» немесе кейде «вице-президенті» деп аталады. Алайда келісімшарттың ағылшын нұсқасында «президент» сөзі мәтінге қосылып, сол кездегі АҚШ-тағы жапон елшісі Йошида Киёнари қол қойған. Кларк 1876-1877 жылдары Саппорода сегіз ай болды. Массачусетстегі жағымсыз жариялымдардан кейін ол жапон үкіметінен алған ынталы қолдауға риза болды. SAC бір айдың ішінде құрылды. Кларк әйеліне: «Мен MAC-ті жердің екінші жағында қайта құрып жатырмын» деп жазды. SAC-ті құру кезінде Кларк Жапониядағы алғашқы американдық үлгідегі ферма мен амбарды, сондай-ақ елдегі алғашқы әскери бөлімді енгізді. Ол сонымен қатар ауыл шаруашылығына, балық аулауға және мал шаруашылығына жаңа дақылдар мен жаңа техникаларды енгізді. Кларк SAC-те жұмыс істеген кездегі тікелей бастығы Хоккайдо губернаторы (және болашақ Жапония премьер-министрі) Курода Киётака болды. Екеуі де бір-бірін өте құрметтеді және екеуінің де әскери тәжірибесі болғандықтан, олардың арасындағы байланыс тығыз болды. Олардың оң қарым-қатынасы Кларктың Саппородағы көптеген жетістіктеріне көмектесті және Кларкқа SAC бағдарламаларын ғана емес, сонымен қатар Хоккайдоның отарлық дамуына да ықпал етуге кең мүмкіндік берді. Хоккайдо сол кезде Жапонияның шекаралық аймағы болды және аралды отарлауда көп жұмыс істеу қажет болғандықтан, Курода Кларктың кеңесін құптады және оны жиі іске асырды. Шындығында, Кларк өзінің отарлық істерге тигізген ықпалының ауқымына таң қалды, әйеліне: «Губернатор Курода менімен үнемі кеңеседі және менің кеңесімді әрқашан орындайды» деп жазды. Кейінірек ол: «Менің қаншалықты сенімділікпен қарап отырғанымды және күнделікті қандай жауапкершіліктерді мойныма алып жатқанымды ойлағанда қорқамын» деп жазды. Сабақтарда, бейресми кешкі әңгімелерде және ботаникалық үлгілерді жинауға шығу кезінде Кларк мораль туралы сөйлесті және студенттерін «әдепті адамдар болыңыздар» деп шақырды. Жапон үкіметі мемлекеттік мектептерде Киелі кітапты оқытуға тыйым салғанмен, Кларк көп күш жұмсап, Куродадан этика сабақтарында Киелі кітапты пайдалануға рұқсат алды. Осылайша Кларк колледждің алғашқы студенттеріне (протестанттық) христиандық қағидаларды таныстырды. Олар өз кезегінде Кларк кеткеннен кейін оқуға түскен екінші курс студенттеріне әсер етті. 1877 жылы SAC-тің 31 студенті христиан дінін қабылдап, Кларк жазған «Исаға сенушілердің келісімшарты» деп аталатын құжатқа қол қойды. Кейіннен олардың кейбіреуі ХХ ғасырдың басында Жапонияның жаңғыруын жалғастырған кезде христиандық, білім беру және халықаралық қатынастар саласында маңызды рөл атқарды. Мысалы, Учимура Кандзо (шіркеу емес қозғалыстың негізін қалаушы, жапондық христиандық қоғам) және Нитобе Инадзо (квакер, педагог және дипломат), бүгінгі күнге дейін Жапонияда бүкіл елге танымал, колледждің екінші курсынан шыққан. Хоккайдода болған кезінде Кларк жергілікті флораны зерттеп, Жапониядан АҚШ-қа өсімдіктер мен ағаштардың жаңа түрлерін әкелді. Ол Массачусетске көптеген тұқымдарды жіберді, олардың көптегені оның өзінің штаты үшін ерекше құнды болып шықты, өйткені олар іріктелген географиялық ендіктерден таңдалған. Саппородағы Тейне ку қаласында ол таудың беткейінде 3200 фут (975 метр) биіктікте жаңа лишайникті тапты, оны Эдвард Такерман оның құрметіне Cetraria clarkii деп атады. Кларктың айтылған сөздерінің бірнеше әртүрлі нұсқалары бүгінге дейін сақталған, оның ішінде: «Балалар, осы қарт кісідей амбициялы болыңыздар!» және «Балалар, Христос үшін амбициялы болыңыздар!» Қаржы қарастырылып, Кларк факультет президенті болып тағайындалды. Бірақ жобаны бастамас бұрын Вудреффтің күтпеген өлімі оның тоқтауына себеп болды. Осы соққыдан кейін Кларк академиялық қызметтен кетуге шешім қабылдады және 1880 жылы Джон Р. Ботвеллмен бірлесіп «Clark & Bothwell» кен компаниясын құрды. Кларк үшін кен өндіру химия және геология саласындағы біліміне логикалық жалғасы болды. Кларк Ботвеллмен, АҚШ армиясынан алаяздық үшін қуылған күмәнді тұлғамен қалай танысқандығы белгісіз. Ғалым ретінде Кларк қаржылық мансапқа дайын болмады. Бұған Ботвеллдің жаман танымы қосылғандықтан, фирманың қызметі қысқа болды. «Clark & Bothwell» фирмасы 1881 жылдың 10 наурызында Нью-Йорк қаласындағы Нассау және Уолл-стриттердің бұрышында орналасқан кеңсесімен жұмысын бастады. Компания инвестиция жасаған алғашқы кен – қазіргі Бэттл-Маунтин қаласының оңтүстігінде орналасқан Старр Гроув күміс кені болды. 1881 жылдың соңына қарай компания, президенті Кларк басқаруымен, негізінен Юта және Калифорния штаттарында жеті күміс кеніне қатысты. Батыс Америкаға бағытталғанмен, компанияның мүдделері Мексикадан Нова-Скотияға дейін жетеді. 1881 жылдың жазында «Clark & Bothwell» компаниясының еншілес компаниясы болған Танжердегі Сатемо кен компаниясы (Кларк өзінің түсіндіруінше, «жақсы» деген мағына беретін жапон сөзімен аталған) болды. Компания сол кезеңдегі Нова-Скотиядағы алтын асыруға қатысқан алғашқы компаниялардың бірі болды. Осы кендерді басқаруда Кларк белсенді рөл атқарды. Ол мыңдаған шақырым сапар шегіп, зауыттар мен машиналарын жақсартуға ұсыныстар жасады және жақсартуды қадағалады. Бастапқы табысқа жеткен компанияның құны тез миллиондаған долларға жетті. Инвестициялық ақшаның жоғалғаны үшін алғашқы сот процесі 1882 жылдың сәуір айында басталды. Ең зиянды жағдай болған кезде еншілес компаниялардың бірі – «Stormont Mining Company» Кларк пен Ботвеллден Stormont-қа берілмеген қаражат үшін сотқа шақырды. Тезірек Ботвелл, казнашы ретінде, компанияның Нью-Йорк кеңсесіндегі істерді дұрыс басқарамағаны және фирманың құлауына себеп болғаны анық болды. 1882 жылдың мамыр айында Ботвелл Сан-Францискоға жол тартты және одан кейін одан ешқандай хабар болмады. Оқиға ұлттық жаңалыққа айналды және туындаған сот процестері Нью-Йорк және Жаңа Англия газеттерінде жарияланды.

Мұра

Өзінің туған штаты Массачусетсте Кларк көбінесе естен шығып қалғанмен, Жапонияда ол ұлттық тұлға болып саналады. Оның Хоккайдоның ауыл шаруашылығы және экономикалық дамуына қосқан үлесі зор болды, бірақ оның мәдени үгіті бүгінгі күнге дейін әсерлі. Тарихшы Фумико Фуджитаның сөзінше, Кларктың «Балалар, ұмтылысшыл болыңдар!» деген сөзі «Жапонияда мәңгілікке сақталған» десе де болады. Жапон ұлттық туристік ұйымы осы ұранды «әйгілі» деп сипаттап, елдің түкпір-түкпірінде жиі айтылатынын мәлімдейді. Тарихшы Джон Маки, Жапонияның көптеген оқулықтарында «Кларктың еңбегі мен ұраны туралы қысқаша мәліметтер келтірілгенін», ал оның есімі «мектептерде, ғимараттарда, дүкендерде, кондитерлік бұйымдарда және сан алуан туристік сувенирлерде» кездесетінін жазды. Кларктың миссионерлік қызметінің нәтижесінде 1882 жылы Саппоро Тәуелсіз Христиан шіркеуі құрылды, оны SAC студенттері салды. Бұл Мэйдзи реставрациясынан кейін Жапониядағы алғашқы христиандық ошақтардың бірі болды. Кейіннен, Кларктың «Исаға сенушілердің келісіміне» қол қойған он адам 1922 жылы Саппорода Уильям С. Кларк ескерткіш шіркеуін салу үшін қаражат жинады. Шіркеу 1962 жылы бұзылып, басқа жерде қайта салынды және қазірге дейін алғашқы «Келісім» мен Кларк Саппороға әкелген бірнеше Киелі кітаптар сақталып тұр. АҚШ-та Кларктың ең маңызды мұрасы – ол құрған екі колледждің, қазіргі Массачусетс Амхерст университеті мен Хоккайдо университетінің арасындағы тығыз ынтымақтастық болып табылады. Студенттер мен оқытушылардың алмасуы көп жыл бойы бейресми түрде жүріп келді, бірақ журналист Дэниел Фитцгиббонстың мәлімдемесінше, 1960 жылдардың басында «АҚШ Мемлекеттік департаменті Хоккайдодағы ауыл шаруашылығы білімін жетілдіруге көмектесу үшін университетпен келісім жасады. Осы бағдарлама арқылы 11 UMass оқытушысы Саппороға барды, ал 52 жапондық оқытушы мен студент Амхерстте біліктілігін арттырды». Екі университет түрлі академиялық факультеттер арқылы алмасу бағдарламаларын жалғастырып келеді. 1969 жылы Халықаралық ауыл шаруашылығы зерттеулер орталығының профессоры Джон Х. Фостер осы институттар арасындағы ынтымақтастықты «АҚШ университеті мен шетелдік университет арасындағы ең көне техникалық көмек қарым-қатынасы» деп атады. Кларк мұрасын құрметтеу мақсатында салынған алғашқы өнер туындыларының бірі – 1926 жылы Хоккайдо университетінің кампусына орнатылған бюст болды, ол SAC құрылғанының 50 жылдығына арналған. Алғашқы бюст Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде балқытылып, 1947 жылы қайта жасалды. Кларктың Саппороға келгенінің 100 жылдығын атап өту үшін 1976 жылы Хицуджигаока обсерваториясында Кларк мүсіні орнатылды. Мүсіннің тұғырына Кларктың әйгілі сөзі – «Балалар, ұмтылысшыл болыңдар!» қашалып жазылған. Бұл орын туристердің таңдаулы мекеніне айналды.