Кіріспе
Ағылшын романы Анжела Олив Пирс (бұрын Картер, Сталкер; 7 мамыр 1940 – 16 ақпан 1992), Анжела Картер есімімен жариялаған, ағылшын романы, әңгімелер авторы, ақын және журналист, феминистік, сиқырлы реализм және пикарескалық туындыларымен белгілі. Ол негізінен "Қанды бөлме" (1979) кітабымен танымал. 1984 жылы оның "Құбыжықтар компаниясы" әңгімесі сол атпен фильмге бейімделді. 2008 жылы "Таймс" газеті Картерді "1945 жылдан бергі 50 ең ұлы британ жазушысы" тізімінде оншы орынға қойды. 2012 жылы "Nights at the Circus" Джеймс Тейт Блэк естелік сыйлығының ең үздік жеңімпазы деп таңдалды.
Angela Olive Pearce (formerly Carter, Stalker; 7 May 1940 – 16 February 1992), who published under the name Angela Carter, was an English novelist, short story writer, poet, and journalist, known for her feminist, magical realism, and picaresque works. She is mainly known for her book The Bloody Chamber (1979). In 1984, her short story "The Company of Wolves" was adapted into a film of the same name. In 2008, The Times ranked Carter tenth in their list of "The 50 greatest British writers since 1945". In 2012, Nights at the Circus was selected as the best ever winner of the James Tait Black Memorial Prize.
Өмірбаян
1940 жылы Истборн қаласында Анжела Олив Сталкер дүниеге келді. Оның әкесі журналист Хью Александр Сталкер (1896–1988), анасы София Олив (құрметті аты Фартинг; 1905–1969) Сельфридж басқаруындағы кассир болған. Картер бала кезінде анасының әжесімен бірге Йоркширге эвакуацияланды. Ол оңтүстік Лондондағы Стритэм және Клэпхам орта мектебін бітірген соң, әкесінің қадамын басып, The Croydon Advertiser газетінде журналист болып жұмыс істеді. Картер Бристоль университетінде ағылшын әдебиетін оқыды. Ол екі рет үйленді, алғаш рет 1960 жылы Пол Картерге тұрмысқа шықты. Жаңа қоғам журналындағы мақалаларында және «Отшашу: Тоғыз сақылдақ туынды» (1974) атты әңгімелер жинағында ол ондағы тәжірибесі туралы жазды, ал Жапониядағы тәжірибесінің куәлігін Доктор Хоффманның тозақтық құмарлық машиналары (1972) романында табуға болады. Одан кейін ол француз және неміс тілдерін жетік меңгергендігінің арқасында АҚШ, Азия және Еуропаны аралады. 1970-ші және 1980-ші жылдардың соңында ол Шеффилд университеті, Браун университеті, Аделаида университеті және Шығыс Англия университеті сияқты университеттерде тұрақты жазушы ретінде көп уақыт өткізді. 1977 жылы Картер Марк Пирспен танысты, олардан бір ұлы болды және ол қайтыс болғанға дейін аз уақыт бұрын оған үйленді. 1979 жылы «Қанды бөлме» және оның феминистік эссесі «Садей әйел және порнография идеологиясы» жарық көрді. Жазушы Марина Уорнердің сөзіне сүйенсек, эсседе Картер «Қанды бөлменің негізінде жатқан аргументтерді жоққа шығарады. Бұл – құштарлық пен оның құрылуы, әйелдердің өзін-өзі жоюы, әйелдердің құлдыққа қалай келісіп, құлық жасауы туралы. Ол өз заманының дәстүрлі феминисінен гөрі тәуелсіз ойлы болды». Картер көркем әдебиеттің жемісті авторы болғанмен қатар, The Guardian, The Independent және New Statesman газеттеріне көптеген мақалалар жазды. Ол өзінің бірнеше әңгімелерін радиоға бейімдеп, Ричард Дадд және Рональд Фирбанк туралы екі түпнұсқа радиодрама жазды. Оның екі туындысы фильмге түсірілді: «Күгірткелер компаниясы» (1984) және «Сақылман ойыншықтар дүкені» (1967). Ол екі бейімдеуге де белсенді қатысты; оның сценарийлері кейіннен «The Curious Room» жинағында жарық көрді, онда радио сценарийлері мен «Орландо» операсының либреттосы бар оның драмалық жазбалары жинақталған. Картердің «Сирк түндері» романы 1984 жылы Джеймс Тейт Блэк әдебиет сыйлығын жеңіп алды. 1991 жылы жазған «Дана балалар» романы британдық театр және мюзик-холл дәстүрлері арқылы сюрреалистік саяхатты ұсынады. Картер 1992 жылы 51 жасында өпке қатерлі ісігінен кейін Лондондағы үйінде қайтыс болды. Ол қайтыс болған кезде Шарлотта Бронтенің «Джейн Эйр» романына жалғас ретінде, Джейннің әкесі Адель Варенстің кейінгі өміріне негізделген туындыны бастаған еді; тек қана синопсисі сақталған.
Талдау және сын
Интернетте «Анжела Картердің феминистік мифологиясы» деп жарияланды. Крофтс, Шарлотта, «Қызықсыз гибрид» ме, әлде «радикалды қайтажазу» ма? – Нил Джордан мен Анжела Картердің «Құсқырлар компаниясы». Картмелл, Дебора, I. Q. Хантер, Хайди Кей және Имельда Уэлехан (ред.), Әдебиет пен медианың арасындағы әйелдік байланыстар, Лондон: Pluto Press, 1998, 48–63-беттер. Крофтс, Шарлотта, Ыңғайсыз анаграммалар: Анжела Картердің радио, кино және теледидарға арналған жазулары. Манчестер: Манчестер университетінің баспасы, 2003. Крофтс, Шарлотта, «Басқаның өзгесі»: Анжела Картердің «Жаңаша» ориентализмі. Мунфорд, Ребекка (ред.), Анжела Картердің мәтіндеріне қайта оралу: контексттер, интертексттер. Лондон және Нью-Йорк: Palgrave Macmillan, 2006, 87–109-беттер. Димовиц, Скотт А., Анжела Картер: сюрреалист, психолог, аhlақылық порнограф. Нью-Йорк: Routledge, 2016. Димовиц, Скотт А. «Мен айнаға жазылған сөйлемнің тақырыбы болдым: Анжела Картердің қысқа әңгімелері және психоанализдік тақырыпты жою». Lit: Әдебиетті түсіндіру теориясы 21.1 (2010): 1–19. Димовиц, Скотт А., «Анжела Картердің баяндау хиазмы: Доктор Хоффманның тозақтық құштарлық машиналары және Жаңа Еваның құштарлығы». Genre XVII (2009): 83–111. Димовиц, Скотт А., «Картезиандық жаңғақтар: Анжела Картердің жапон сюрреализміндегі Платондық андрогинге қайта жазу». FEMSPEC: Пәнаралық феминистік журнал, 6:2 (2005, желтоқсан): 15–31. Дмитрієва, Валерія V., «Ағылшын және француз модернистік «Көксақал» ертегілеріндегі гендерлік өзгерістер». Ағылшын тілі мен әдебиеті зерттеулері, 6:3 (2016): 16–20. Гордон, Эдмунд, Анжела Картердің тууылған күні: өмірбаян. Лондон: Chatto & Windus, 2016. Керши, Анна, Анжела Картердің романдарынан дене мәтіндері. Тілдік-танымдық перспективадан жазу. Льюистон, Нью-Йорк: Edwin Mellen Press, 2008. Милн, Эндрю, Анжела Картердің қанды палатасы, Париж: Editions Le Manuscrit, Université, 2006. Милн, Эндрю, Анжела Картердің «Қанды бөлме: Оқырманға арналған нұсқаулық», Париж: Editions Le Manuscrit Université, 2007. Мунфорд, Ребекка (ред.), Анжела Картердің мәтіндеріне қайта оралу: контексттер, интертексттер. Лондон және Нью-Йорк: Palgrave Macmillan, 2006. Тонкин, Мэгги, Анжела Картер және декаданс: сындық фантастика / фантастикалық сын. Басингстоук: Palgrave Macmillan, 2012. Топпинг, Анжела, «Қанды бөлме және басқа да әңгімелерге» назар аудару. Лондон: The Greenwich Exchange, 2009. Уискер, Джина. «Үйде барлығы қан мен қауырсын: ас үйдегі қасқыр – Анжела Картер және қорқыныш». Клайв Блум (ред.), Creepers: ХХ ғасыр британдық қорқыныш пен фантазиясы. Лондон және Боулдер, Колорадо: Pluto Press, 1993, 161–175-беттер.
Еске алу
2019 жылдың қыркүйек айында Англия мұрасы Картердің соңғы тұрған үйінің қабырғасына, Оңтүстік Лондонның Клапхэм қаласындағы Чейс көшесі, 107-үй нөмірінде көк тақта орнатты. Ол бұл мекенжайда өткен он алты жылда көптеген кітаптарын жазды, сонымен қатар жас Кадзуо Исигуроға жеке сабақтар берді. Британ кітапханасы 2008 жылы Анжела Картердің жеке құжаттарын иеленді, бұл 224 файл мен томдық үлкен жиынтық, оның ішінде қолжазбалар, хаттар, жеке күнделіктер, фотосуреттер және аудиокассеталар сақталған. Брикстон қаласындағы Анжела Картер көшесі оның құрметіне аталған.