20 ғасыр басындағы Сент-Сиприан мектебінің тарихы

Кіріспе

басқа мектептер

Сент-Сиприан мектебі 20-шы ғасырдың басында Истборн, Шығыс Сассексте жұмыс істеген ұлдарға арналған ағылшын дайындық мектебі болды. Басқа дайындық мектептері сияқты, оның мақсаты оқушыларды емтиханды жақсы тапсырып (әдетте 13 жасында), жетекші жеке мектептерге қабылдануға және мектеп-интернат өмірімен таныстыруға даярлау болды.

Тарих

Сент-Сиприан мектебі 1899 жылы Льюис Воган Уилкс және оның әйелі Сисили Комин – жас, жиырма жастағы жұбайлардың күшімен құрылды. Алғашқыда мектеп Карлайл-роудтағы үлкен үйдің ішінде орналасқан, бірақ 1906 жылға қарай Саммердаун-роудтың артында кең ойын алаңдарымен жаңа, мақсатты түрде салынған ғимаратқа көшуге жеткілікті өсті. Мектеп, Томас Арнольдтың (Регби) дәуірінен бері жеке білім беруді сипаттайтын «Бұлшықетті христиандық» идеологиясымен жұмыс істеді, және өзін-өзі сенімділік пен адалдық («Мінез») қасиеттерін дамытуға ерекше мән берді. Көптеген жағынан Сент-Сиприан сол кездегі басқа да жетекші дайындық мектептерінен көп ерекшеленбеді. Мектеп жыл сайын Оксфордтың All Souls College-інің мүшесі, сэр Чарльз Грант Робертсон жүргізетін тәуелсіз академиялық бағалаудан өтетін. Мектеп формасы – көк жағалы жасыл жейде, қызыл жіптен тігілген шалбар және Мальта кресімен безендірілген қалпақ болды. Етон және Харроу сияқты жетекші жеке мектептерге стипендия алудың жоғары мүмкіндігі амбициялы ата-аналарды қызықтырды. Алайда, Уилкстер жеке мектеп стипендияларының көбінесе жағдайы нашар отбасылардан шыққан дарынды балаларға арналғанын түсінді, сондықтан олар лайықты жағдайлардағы оқушыларға стипендия алу үмітімен Сент-Сиприанда оқу ақысын едәуір төмендетіп орын берді. Сент-Сиприанды ерекшелендіретін тағы екі нәрсе болды. Біріншісі – Саут-Даунсқа жақын орналасқандығы, ол балаларға еркін жүгіруге, табиғатты зерттеуге, серуендеуге, пикникке, атпен саяхаттауға және тіпті жақын жердегі гольф алаңдарында ойнауға толық мүмкіндік берді. Екіншісі – Вилкс ханымның (әдетте «Ана» деп аталды) күшті ықпалы. Ол мектепті толық бақылауда ұстады, және әйелдердің құқықтары күш алғанға дейін ол оның шәкірттеріне үлкен әсер етті. Оның шаршағыс мінезі мен көңіл күйінің жиі өзгеруі осы әсерді күшейтті – ол бір кезде қатаң тәртіпті ұстаса, енді бір кезде жомарттықпен кешіретін. Миссис Уилкс тарих пәнін оқытуға үлкен мән берді және Харроу тарих сыйлығын классикалық пәндер басымдығын күйретуге мүмкіндік ретінде қарастырды. Сонымен қатар, ол ағылшын тілінен сабақ берді және өзінің анық, сапалы жазуға баса назар аударуы арқасында жазушылардың бірнеше буынын шабыттандырды. Миссис Уилкстен басқа, мектепке ашылғаннан кейін көп ұзамай қосылып, 30 жыл бойы қызмет еткен екінші ұстаз Р. Л. Силлар да маңызды рөл атқарды. Табиғат тарихына деген қызығушылығы, атудағы шеберлігі, өнер сабақтары және сиқырлы фонарь көрсетілімдері арқылы ол оқу бағдарламасын кеңейтті және бұрынғы оқушылардың естеліктерінде құрметпен еске алынады. 1939 жылдың 14 мамырында мектеп ғимараты өртеніп, үй қызметшісі жоғарғы қабаттан құлап қайтыс болды. Шұғыл жағдайға байланысты Истборндағы жабық дайындық мектебі Асхам Сент-Винсент мектебінде уақытша орналастыру ұйымдастырылды. 1939 жылдың 20 шілдесінде Сент-Сиприан Батыс Сассекстегі Мидхерстке жақын орналасқан Уисперске көшірілді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ғимарат әскерге берілгенге дейін 18 ай бойы сол жерде тұрды. Осы екі қиын жағдайдың салдарынан оқушылар саны азайды, және Розехилл мектебімен (Глостершир) қысқа ғана біріккеннен кейін қалған оқушылар сол кездегі директор В. Дж. В. Томлинсонмен (Билл) Оксфордтағы бұрынғы қарсыласы – Жазғы далалар мектебіне оқуға кетті. Мектептің ойын алаңдары Истборн колледжіне сатылды. 1997 жылдың сәуірінде Истборн азаматтық қоғамы (қазіргі Истборн қоғамы), Истборн округімен бірлесіп, мектеппен байланысты болған және кейінгі жылдары миссис Уилкс тұратын Саммердаун-роудтағы үйге ескерткіш тақта орнатты.

St Cyprian's was founded in 1899 by Lewis Vaughan Wilkes and his wife Cicely Comyn, a newly married couple in their twenties. It originally operated in a large house in Carlisle Road, but by 1906 had grown sufficiently to move into new purpose built facilities with extensive playing fields behind Summerdown Road. The school ran with the prevailing ethos of Muscular Christianity which had typified private education since the time of Thomas Arnold of Rugby, and placed much emphasis on developing self reliance and integrity ("Character"). In these and many other respects St Cyprian's was little different from the other leading prep schools of the time. The school submitted itself annually to an independent academic assessment, conducted by Sir Charles Grant Robertson fellow of All Souls College, Oxford. The school uniform was a green shirt with a pale blue collar, corduroy breeches and a cap with a Maltese Cross for a badge. The high success rate in achieving scholarships to leading public schools including Eton and Harrow attracted ambitious parents. However, the Wilkeses appreciated that public school scholarships were really intended for talented children from less well off families, and so they provided places at St Cyprian's at significantly reduced fees for deserving cases, in the hope that they would attain these scholarships. Two further features distinguished St Cyprian's. The first was the proximity to South Downs, which was fully exploited to give opportunities to the boys for running wild, studying natural history, walking, picnics, riding and even golf on the adjacent links. The second was the overwhelming impact of Mrs Wilkes (known as "Mum"). She was in total control of the school and in the days before female emancipation this made a great impression on her charges. The resulting ambivalence was exacerbated by a fiery temper and by the way her mood flipped between firm discipline and generous indulgence. Mrs Wilkes was a great believer in history teaching and saw the Harrow History Prize as an opportunity to bring it into the classics dominated curriculum. Mrs Wilkes also taught English, and stimulated generations of writers with her emphasis on clear, high quality writing. In addition to Mrs Wilkes, a major influence was the second master R. L. Sillar, who joined the school staff soon after it opened and stayed for 30 years. With his interest in natural history, his skill at shooting, his art teaching and his magic lantern shows he broadened the curriculum considerably and is revered in Old Boy's accounts. In its fortieth year, the school building was gutted by fire on 14 May 1939, and a housemaid died in a fall from an upper window. Emergency accommodation was arranged at Ascham St. Vincent's School, the buildings of a preparatory school in Eastbourne which had recently closed. On 20 July 1939, St Cyprian's moved to Whispers, near Midhurst in West Sussex. It stayed there for 18 months until the building was requisitioned by the army during World War II. As a result of this double blow, numbers dwindled and after a brief combination with Rosehill School in Gloucestershire the remaining boys went with the then headmaster, W. J. V. Tomlinson (Bill), to join the old rival Summer Fields School, in Oxford. The school playing fields were sold to Eastbourne College. In April 1997, Eastbourne Civic Society (now The Eastbourne Society), in conjunction with the County Borough of Eastbourne, erected a blue plaque at the house in Summerdown Road which was connected with the school and which was Mrs Wilkes's residence in later years.

Есеп және қайтарулар

Мектептің ең белгілі үш жазушысы өздерінің шығармаларында мектеп туралы айтқан. Коннолли «Уәделердің жауы» (1938) еңбегінде Сент-Сиприандағы уақытын еске алды, мектеп аты «Сент-Вулфрик» деп жасырылған. Ол әзілмен Уилкстерді және «Мінез қалыптастыру» идеологиясын сынайды, директорды Флип, ал оның орынбасарын Самбо деп атап, «Флип, жүйе толығымен оның айналасында құрылған, қабілетті, амбициялы, шаршағыссыз және қызу болды» деп жазды. Коннолли британдық ата-аналардың кішкентай балаларын интернаттық дайындық мектептеріне жіберуін сынға алды, бірақ «Дегенмен, қазір барған Сент [Сиприан] жақсы басқарылған, күшті мекеме еді, ол маған зор пайда келтірді» деген қорытындыға келді. Оның досы Джордж Оруэлл келіспеді және «Партизандық шолу» журналында (1952 жыл, қыркүйек-қазан) жарық көрген «Осындай қуаныштар» атты өзіндік эссесінде мектепті ащылықпен сынады. Оруэллдің өзі мойындағанынша, бұл эссе жариялануға тым жалаң, ал британдық заңдар бойынша, онда сипатталған адамдар тірі болғанда жарияланбауы керек еді. 1952 жылы АҚШ-та эссе басылып шықты, мектеп аты «Кросгейтс» деп өзгертілді, бірақ Ұлыбританияда миссис Уилкс қайтыс болғаннан кейін ғана жарық көрді. Оруэллтің сын-пікірлерінің бағыты 7-8 жастағы балаларды үйден алыс интернатқа жіберу жүйесіне және Бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрынғы Ұлыбританияның элиталық және сыныптық қоғамдық құрылымының ойсыздығына қатысты. Бұл Оруэллдің эссесінің соңғы абзацтарының бірінен көрінеді: «Егер мен қазіргі жасымда 1915 жылға оралып, мектепті сол күйінде көрсем, Сент-Сиприан маған қалай көрінер еді? Самбо мен Флип туралы не ойлар едім, олар осылай қорқынышты, күшті жандар еді? Мен оларды ақымақ, бетке ұрып, тиімсіз адамдар ретінде көрер едім, олар кез келген ойлы адам құлауға жақын деп көретін әлеуметтік сатыға асыққанша көтерілуге тырысады». Оруэлл мектептегі «жаңа байлардың» және аристократтардың артықшылыққа ие болуын сынады. Керісінше, Гэвин Максвеллдің ата-анасы мектепті оның ескі дайындық мектептерінен гөрі элиталық емес деп таңдады. Максвелл мектепті қиын деп тапты, бірақ ол негізінен шотландтық иеліктері бар аристократ ата-анасының наразылығына ұшырағанын сезінгендіктен кетті. Лонгхерст, мектепке және миссис Уилкске үлкен құрметпен қарады, бұл авторлардың мектеп туралы айтқандарын танымайтындықтарын айтты және Оруэллдің еңбектерін сынға алған рецензенттерге жауап ретінде «өте жақсы мектепті» қорғады. Оның пікірін Үндістан мемлекеттік қызметкері У. Дж. Л. Кристи де бөлісті, ол «Блэквуд журналында» (Дуглас Блэквудқа тиесілі және бас редакторы) Оруэллге қарсы жазба жариялап, мектепті қорғады. Екеуі де Вилкестерге қатысты, олардың пікірінше, толығымен дұрыс емес айыптауларға ашуланды. Оруэллмен бірге мектепте оқыған Сесил Битон басқаша пікір білдірді, оның еңбегін «Күлкілі, бірақ асыра сілтеулі» деп сипаттады. Оруэллдің эссесі Пирс тарапынан егжей-тегжейлі талданды және оның сенімділігі күмәнді деп бағаланды. Көптеген бұрынғы оқушылар мектептің өмірге жақсы бастама бергенін айтады, бірақ миссис Уилкс туралы пікірлер әртүрлі. Дэвид Огилви оны сынаса, Аларик Джейкоб оның оқытуын мақтайды, ал Фут, Риветт Карнак және Райт оны үлкен сүйіспеншілікпен еске алады. Коннолли, ата-анасының қағаздарын оқығаннан кейін кешірім сұрап жазды: «Уилкстер шынайы достар еді және мен олардың мінез-құлқын карикатуралап, олардың ниеттерін құлшыныс емес, пайдакүніс деп түсіндім» және ол миссис Уилксті «жылуымен және шабыттандырған мұғалім» деп сипаттады. Уолтер Кристинің фуражкасы және басқа да заттары қазіргі уақытта Уиллингдон қаласындағы Чалк Ферм қонақүйінде қойылған.

The school's three most prominent writers included accounts of the school in their works. Connolly recalled his time at St Cyprian's in Enemies of Promise, published in 1938 with the name of the school disguised as "St. Wulfric's". With wry humour, he mocked the Wilkes and the ethos of "Character building", writing "We called the headmistress Flip and the headmaster Sambo. Flip, around whom the whole system revolved, was able, ambitious, temperamental and energetic." Connolly questioned the practice of British parents sending young children to boarding preparatory schools but concluded "Yet St [Cyprian's] where I now went was a well run and vigorous example which did me a world of good." His friend, George Orwell, disagreed and wrote disparagingly and bitterly of the school in the quasi autobiographical essay Such, Such Were the Joys, first published in the Partisan Review (Sept. Oct. 1952). By Orwell's own admission this was too libelous to print and under British libel laws could not be published while the people described in it were still living. It appeared in print in the United States in 1952 with the name of the school changed to "Crossgates", but not in the United Kingdom until after the death of Mrs. Wilkes. The thrust of Orwell's criticism was directed at the system of boarding school education that sent children away from their homes when they were no more than 7 or 8 years old, and at the unreflective elitism and classism of Britain before the First World War. This is evident from one of the closing passages of Orwell's essay. "How would St Cyprian's appear to me now, if I could go back, at my present age, and see it as it was in 1915? What should I think of Sambo and Flip, those terrible, all powerful monsters? I should see them as a couple of silly, shallow, ineffectual people, eagerly clambering up a social ladder which any thinking person could see to be on the point of collapse." Orwell attacked the presence of "nouveaux riches" and aristocrats at the school, who he thought received preferential treatment. In contrast, Gavin Maxwell's parents had chosen the school because it was less elitist and aristocratic than older prep schools. Maxwell found the school tough, but left primarily because he felt he was the target of resentment because of his aristocratic parents with their Scottish estates. Longhurst, who had great admiration for the school and for Mrs. Wilkes, described these authors' accounts of the school as unrecognizable, and would frequently defend "a very fine school" in response to reviewers of Orwell's work. His views were shared by W J L Christie, Indian Civil Service, who wrote a riposte to Orwell in defence of the school in Blackwood's Magazine (owned and edited by Douglas Blackwood). Both were particularly incensed by what in their opinion were totally inaccurate accusations against the Wilkeses. Cecil Beaton, who was at the school with Orwell, had a different reaction, describing the work as "Hilariously funny – but exaggerated". Orwell's essay has been dissected in detail and its reliability questioned by Pearce. Nearly all accounts of former pupils declare that the school gave them a good start in life but views of Mrs. Wilkes vary. David Ogilvy is critical, but Alaric Jacob praises her teaching, and Foote, Rivett Carnac, and Wright refer to her with great affection. It was Connolly who, after reading his parents' papers, wrote apologetically: "The Wilkes were true friends and I had caricatured their mannerisms and read mercenary motives into much that was just enthusiasm" and he described Mrs. Wilkes as "a warm hearted and inspired teacher". Walter Christie's cap and other items are currently displayed at the Chalk Farm Hotel in Willingdon.