Кіріспе
Портадаун (ga Port an Dúnáin – «кіші бекіністің қону орны») – Солтүстік Ирландияның Армаг графтығындағы қала. Қала графтықтың солтүстігінде, Белфасттан оңтүстік-батысқа қарай Бэн өзенінің жағасында орналасқан. Ол Армаг қаласы, Банбридж және Крейгавон округтік кеңесінің құрамына кіреді және 2011 жылғы халық санауы бойынша шамамен 22 000 халқы бар. Кейбір жағдайларда Портадаун Крейгавон және Лурган қалаларымен бірге «Крейгавон қалалық аймағының» бөлігі ретінде қарастырылады. Портадаунның тарихы 17 ғасырдың басындағы Ольстер плантациясына дейін жетеді, бірақ ол Виктория дәуірінде және темір жол келгеннен кейін ғана ірі қалаға айналды. Ірі темір жол торабы болғандықтан, қала «Солтүстіктің хабы» деген лақап ат алды, мұнда Ұлы Солтүстік темір жолы Белфаст, Дублин, Армаг және Дерри қалаларына қарай тармақталды. 19 және 20 ғасырларда Портадаун тоқыма (негізінен зығыр) өндірісінің маңызды орталығы болды. Портадаун – бұл қаладағы католиктер тұратын ауданынан өтетін протестанттық Оранж Орденінің жыл сайынғы шерулеріне байланысты ұзаққа созылған Драмкри дауларының ортасы. Бұл шерулер көбінесе зорлық-зомбылық пен наразылықтарға әкеп соқты. 1990 жылдары даулар ушығып, Портадаунға бүкіл әлемнің назарын аударған кең ауқымды қауіпсіздік операциясына себеп болды.
Portadown (from ga Port an Dúnáin 'landing place of the little fort' ) is a town in County Armagh, Northern Ireland. The town sits on the River Bann in the north of the county, about southwest of Belfast. It is in the Armagh City, Banbridge and Craigavon Borough Council area and had a population of about 22,000 at the 2011 Census. For some purposes, Portadown is treated as part of the "Craigavon Urban Area", alongside Craigavon and Lurgan. Although Portadown can trace its origins to the early 17th century Plantation of Ulster, it was not until the Victorian era and the arrival of the railway that it became a major town. It earned the nickname "hub of the North" due to it being a major railway junction; where the Great Northern Railway's line diverged for Belfast, Dublin, Armagh and Derry. In the 19th and 20th centuries Portadown was also a major centre for the production of textiles (mainly linen). Portadown is the site of the long running Drumcree dispute, over yearly marches by the Protestant Orange Order through the Catholic part of the town, which often sparked violence and protests. In the 1990s, the dispute escalated and prompted a massive security operation, drawing worldwide attention to Portadown.
Алғашқы тарихы және Ольстердің плантациясы
Портадаун аймағында ирландтық гаэлдер ұзақ жылдар бойы қоныстанған. 1600 жылдардың басында ол Кланканн (Клан Чана) ауданының құрамында болды, ол үлкен Ониланд (Уи Ниаллайн) аумағының бір бөлігі еді. Бұл аудан жергілікті үстем клан – Макканн (Мак Кана) кланының атымен аталған, олар 13 ғасырға дейін бұл аймақта болған. Макканндар сол кезде О’Ниллдердің (Uí Néill) вассалдық руы болды. Қаланың аты ирланд тіліндегі Port a' Dúnáin (немесе, формальдырақ, Port an Dúnáin) деген сөзден шыққан, ол шағын бекіністің порты немесе жағалауы дегенді білдіреді. Бұл, әдетте, Макканндардың бекінісі болған. 1610 жылы плантация аясында Портадаун жерлері Уильям Пауэллге берілді, ал қазіргі Халық саябағы оның жерінің бір бөлігі болды. 9-ғасырда Ирландияға келген даниялықтардың ұрпақтары Блэкер отбасы Портадаун-Гилфорд тас жолында Карикке иелік құрды. Жерді полковник Валентин Блэкер Лоугаллдан сэр Энтони Коуптан сатып алған. Ол Карикблэкер деп аталды және қазір Портадаун гольф клубының орны. Блэкер отбасының белгілі өкілдерінің бірі, Армағ жоғары шерифі полковник Уильям Блэкер «Алмаз шайқасына» қатысып, «Оранж» орденінің негізін қалаушы мүшесі болды. Бұл және 1825 жылы орден «ерікті түрде» таратылғаннан кейін қалада «уақытша» Ұлы ложа құрылған сияқты келесі оқиғалар қаланың «Оранж цитаделі» деп танылуына және екі ғасыр бойы діни қақтығыстардың орталығына айналуына әкелді. Блэкер отбасының көптеген мүшелері әскери қызметкерлер немесе дін қызметкерлері болды. Отбасылық иелік 1937 жылы Портадаун гольф клубы сатып алды, ол 1988 жылы жаңа клуб үйіне орын беру үшін Каррикблэкер үйін бұзды.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Портадаун қаласында ірі әскери тұтқын лагері салынды. Ол қаланың батыс шетінде, бұрынғы спорт кешені орналасқан жерде салынған. Қазіргі таңда бұл аумақ Фицрой көшесі мен Браунстаун естіктерінің тұрғын үйлермен жабылған. Лагерьде (көбінесе) неміс әскери тұтқындары орналасқан. Бір кезде осы тұтқындарды Германиядан ауыстырылған ( "Bluecaps" деп аталған) Уэльс әскери қызметшілері күзеткен, олар Томас көшесіндегі Сент-Патрик залында орналасқан. Соғыстың соңына қарай Каррикблэкер иелігінде үшінші лагерь салынды, мүмкін Гилфордтағы жақын орналасқан Элмфилд лагеріне ағын ретінде, бірақ ол одақтас әскерлеріне жатақ ретінде пайдаланылды және онда ешқандай Орталық державалардың әскери тұтқындары ұсталған жоқ. 2005 жылы қала орталығынан тыс, өзен жағасындағы қазба жұмыстары кезінде халыққа арналған бомбадан қорғаныш алаңы табылған. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде кеңеспен салынған он алаңның бірі, қазіргі таңда қалған екеуінің бірі, екіншісі Гилфорд жолындағы жаңа айналма жолда орналасқан, және Солтүстік Ирландиядағы бомбадан қорғаныш алаңдарының сирек мысалы.
Қиындықтар
Қақтығыстар кезінде Портадаунда көптеген атыс-шабуылдар, бомбалаулар мен тәртіпсіздіктер болды. Осы қақтығыс салдарынан қалада 45 адам қаза тапты. Лоялистер 25 адамды өлтірді: он сегіз католик азаматы, үш протестант азаматы, екі қауіпсіздік күштерінің қызметкері, бір республикалық жарымәскери және бір лоялистік жарымәскери. Қақтығыс қаланың бөлінуіне әкелді – қаланың солтүстік-батыс бөлігі негізінен католик/ирланд ұлтшылдарымен, ал қалған бөлігі негізінен протестант/унионистермен қоныстанды. Портадаунның «католик ауданы» теміржол желісімен және Коркрен жолы бойындағы қауіпсіздік тосқауылымен («бейбітшілік қабырғасы») шектеледі. Қақтығыс сонымен қатар қаладағы католик бөлігі арқылы өтетін Оранж шерулеріне байланысты ұзақ жылдардан бері жалғасып келе жатқан Драмкри шеру дауын одан күшейтті. 1995 жылдан 2000 жылға дейін әр шілде айында бұл дау әлемдік назарды өзіне тартты, себебі ол Солтүстік Ирландияда наразылықтар мен зорлық-зомбылықты тудырды, ірі полиция/британ армия операциясын қажет етті және бейбітшілік процесіне бөгет болу қаупі тудырды. Армия Портадаунның католик бөлігін үлкен болат, бетон және тікенді сымдан жасалған баррикадалармен қоршады, ал жағдай «соғыс аймағы» мен «қоршау» сияқты болып сипатталды. Әр жазда, «шеру маусымы» кезінде қалада көптеген протестант/лоялистік шерулер өтеді. Лоялистер көптеген туларды іліп, кейбір көшелерге аркалар орнатады. Осы шерулер, сондай-ақ католик отбасыларының үйлерінің жанында осы тулар мен аркалардың орнатылуы әлі де шиеленіс пен кейде зорлық-зомбылықтың себебі болып табылады. Портадаунның қоғамдық лидерлері 1975 жылы басталған Ольстер жобасына қатысып келеді. Бұл жобаға Солтүстік Ирландияның екі негізгі қауымдастығынан келген жасөспірімдер қатысады. Мақсаты – олардың арасында жақсы қарым-қатынас пен достықты нығайту. Жыл сайын жасөспірімдер тобы АҚШ-қа сапар шегіп, бірнеше апта бойы американдық отбасымен бірге тұрады.
География
Портадаун Ирландияның салыстырмалы түрде жазық аймағында, Лауг Нигх көлінің оңтүстік жағалауына жақын орналасқан. Қала шетінде екі кішкентай батқылық аймақ бар; біреуі батыстағы Сельшионда, екіншісі оңтүстіктегі Аннагта. Баллибей өзені қалаға батыстан ағып келіп, кейін Бан өзенімен қосылады.
Бан өзені
Қаланың көп бөлігі Банн өзенінің батыс жағында салынған және өркендеуінің көп бөлігін өзенге қарыз. 1740 жылы Карлингфорд шығанағы мен Лау Неагті байланыстыратын Ньюри каналының салынуы Портадаун қаласын Ньюри мен Белфаст арасындағы су жолының торабына айналуына мүмкіндік берді. Портадаунда өзен арқылы үш көпір салынған. Бридж-стрит және Нортвей екеуі де автомобиль көпірлері, ал Нортвейдің жанында теміржол көпірі орналасқан. Бридж-стриттегі "Банн көпірі" ең ежелгісі. Бұл көпірдің тарихы ерекше, себебі ол өзен астынан өтпейтіндей етіп салынған. Құрылысы аяқталғаннан кейін, Банн өзенінің арнасы шамамен 100 метрге бұрылып, қисық бөлігі түзетілді. Ал ескі арнаның орнына қайтадан құрылыс жүргізілді. Ескі арна аумағында жүргізілген археологиялық қазбалар 1641 жылғы қырғын кезінде суға батып кеткендердің сүйектерін ашты.
Климат
Портадаунның климаты Ұлыбритания мен Ирландияның көп бөлігіне тән, мұхиттық климатқа жатады. Жыл бойы температура қоңыл болады, жазғы температура тым ыстыққа жете қоймайды, ал қыс суық болмайды. Жазғы температура 20°C-тан (68°F) асуы мүмкін, бірақ одан да жоғары температура сирек кездеседі. Ирландиядағы тұрақты ылғалды климат осы температуралар 20°C-тан (80-85°F) жоғарылағанда ыңғайсыздық тудырады, бұл Еуропаның басқа аймақтарындағы осындай температуралардан гөрі сезімдірек болады. Сонымен қатар, жыл бойы тұрақты жауын-шашын жауады.
Діни орындар
Портадаун екі шіркеу округінің шекарасында орналасқан. Бұл шекара – Банн өзені. Банн өзенінің батысындағы қала бөлігі Драмкри шіркеу округіне, ал Банн өзенінің шығысындағы қала бөлігі Сеаго шіркеу округіне қарасты.
Протестанттық шіркеулер
Мефодист шіркеуінің орны бірнеше рет ауысып, қазір Томас көшесінде орналасқан. 1826 жылы Ирландия шіркеуінің Сент-Мартин шіркеуі салынды, кейіннен ол Сент-Марк шіркеуі деп аталды. Бұрын Ирландия шіркеуінің мүшелері Драмкри шіркеуіне немесе Сеаго шіркеуіне барып қатысқан. Қазіргі Сеагое шіркеуі, Сент-Гобхан (Ирландия шіркеуі) 1814 жылы салынды және шамамен жүз метр қашықтықтағы Сеагое көне зиратында болған, шамамен 7-ші ғасырдан бастап салынған көптеген бұрынғы шіркеулердің негіздерін алмастырды. Шіркеумен бірге Сеаго бастауыш мектебі де бар, ол шіркеумен ұсталып, қалған аз ғана англикан бастауыш мектептерінің бірі болып табылады. Шотландия епископ шіркеуінің бұрынғы примусы, өте құрметті Дэвид Чиллингворт 19 жыл бойы Сеагоеде пастор болып қызмет етті. Лоугалл жолындағы Сент-Колумба епархиясы, сондай-ақ Блери жолындағы Ирландияның Нокнамакли шіркеуі (Сент-Матиас) да әлі де бар. Екі пресвитериан шіркеуі бар: Бірінші Портадаун (әрі Эдендерри) пресвитериан шіркеуі (1822) және Армаг Роуд пресвитериан шіркеуі (1859). Пастор Стаффорд Карсон 2009 жылдың маусымынан 2010 жылдың маусымына дейін Ирландиядағы пресвитериан шіркеуінің модераторы болды. Томас көшесі мен Килликомейн жолында баптисттердің жиналыс залдары, Клонавон даңғылында Элим шіркеуі, Портмор көшесінде квакерлердің жиналыс залы бар. Левагериде ірі еркін пресвитериан қауымы жиналады. Қала ішінде Елуінші күн мейрамының «Дүние жарығы» министрлігі және евангелистік неохаризматикалық Vineyard шіркеуі орналасқан. Құтқару армиясы Эдвард көшесінде залға ие.
Католик шіркеулері
Балиоран қалашығында 1783 жылы Сент-Джон Баптист шіркеуі салынған. Алғашқы шіркеу қазіргі үлкен зираттың ортасында орналасқан еді. 1835 жылы Уильям көшесінде екінші католик шіркеуі – Сент-Патрик шіркеуі салынды. 1980 жылдары Сент-Джон шіркеуі кірпіштен кірпіштей бұзылып, көшіріліп, Ольстер халық және көлік мұражайында қайта құрастырылды. Алғашқы шіркеу тұрған жерге жақын жерде жаңа Сент-Джон шіркеуі салынды; ол Гарваги және Дунганнон жолдарының қиылысында орналасқан және 1977 жылы аяқталды.
Басқа шіркеулер
Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілері шіркеуі Браунстаун жолында орналасқан. Сонымен қатар, Ехоба куәгерлері Кернан қаласының шетінде Патшалық залына ие.
Көлік
Портадаун теміржол станциясына жиналған жол, канал және теміржол байланыстарының бірігуі оған "Солтүстік хабы" деген лақап атты берді. Бұл жаппай өнеркәсіп арқылы жұмыс орындарының ашылуына және аймақтың дәстүрлі егіншілігіне көмектесті. 1742 жылы ашылған Ньюри каналы Карлингфорд шығанағы мен Ирланд теңізін Лаф Негге байланыстырды. Ол Портадаунның оңтүстік-шығысынан шамамен бірнеше шақырым жерде Бэнн өзенімен қосылады. Канал су арқылы сауда жасауға мүмкіндік берді және Портадаунды сауда жолдарынан толыққанды пайда алуға қолайлы жағдай жасады. Алайда, теміржол желісінің дамуымен канал маңызын жойып, 1936 жылы тауарлық тасымалдау үшін жабылды. Ұлы Солтүстік теміржолының құрылуымен құрлықтағы сауда жолдары кеңейтіліп, тауар жеткізілу уақыты қысқарды. Қаладағы алғашқы теміржол станциясы 1842 жылы ашылды. Портадаун теміржол станциясынан төрт бағытқа пойыз кетіп тұратын: бірі - солтүстік-шығысқа қарай Белфастқа, екіншісі - солтүстік-батысқа қарай Дунганнонға, үшіншісі - оңтүстік-батысқа қарай Армагқа, төртіншісі - оңтүстік-шығысқа қарай Ньюриге, ал одан әрі Дублинге. Бүгінде Белфаст-Дублин бағыты ғана сақталып қалды. 1925 жылы жөндеу шеберханалары ашылды, бұл үлкен бетонды ғимараттар қала орталығының батыс жағындағы көкжиекке үлкен әсер етті. Қазіргі станция 1970 жылы ашылды. Ұлттық велосипед жолы 9 Портадаунды Белфаст және Ньюри қалаларымен байланыстырады.
Киіз үй өндірісі
XIX және XX ғасырларда қаланың өнеркәсібінің көп бөлігі зығыр өндірісі мен саудасына байланысты болды. 1881 жылғы Слэйтерс анықтамалығында (Ирландия қалаларының жан-жақты тізімі) сол кезде Портадаунда 15 өндіріс кәсіпорны жұмыс беруші ретінде тіркелген.
Көрнекті орындар
Эдвард көшесіндегі Портадаун қалалық үйі 1972 жылғы жергілікті басқару реформасына дейін қаланың жергілікті билігінің орны болды. Бұл 1890 жылғы Виктория стиліндегі ғимарат, ол кеңінен қайта жаңартылып, ішкі театр мен конференциялар өткізуге арналған жабдықтарды ұсынады. Миллениум Корт өнер орталығында жергілікті суретшілердің туындыларын көрсете алатын екі галерея бар. Ардресс Хаусы – 17 ғасырда салынған шаруашылық үйі, ол грузин дәуірінде қайта жаңғыртылып, қазір Ұлттық трастқа тиесілі. Бұл орынға келушілерге экскурсиялар, жергілікті серуендер және шаруашылық өмірінің қайта жаңартылған көрінісі ұсынылады. Ньюри каналы жолы – толыққанды қалпына келтірілген каналдың жағалау жолы, қазір Ньюри қалалық үйі мен Портадаундағы Банн көпірі арасында велосипед жолы ретінде қолданылады. Бұл канал Ұлыбритания мен Ирландиядағы алғашқы саммит деңгейіндегі канал болды және Карлингфорд Лаух пен Лаух Неаг кіреберісінде 14 шлюз орналасқан. Ньюри каналы жолындағы тартымды орындардың бірі – Монипеннидің шлюзі, онда 18 ғасырға жататын шлюз сақшысының үйі, сарайлар және шарап қоймасы бар. Бұл каналдың өнеркәсіптік көлік желісінің бір бөлігі болған кезде каналдағы жұмысшылар мен олардың жылқыларына баспана берді. Бүгінде ол Мұражайлық қызметтер мен Оксфорд аралындағы Лаух Неаг ашу орталығының бірлескен басқаруында. Қаланың сыртында, Дунганнон жолында Солтүстік Ирландиядағы жалғыз толыққанды қалпына келтірілген Корольдік бақылау корпусының Суық соғыс кезеңіндегі ядролық мониторинг бункері орналасқан. 1958 жылы ашылған бұл бункер, Солтүстік Ирландияда орналасқан тағы 57 бункермен бірге, ядролық шабуылдың салдарына бақылау жүргізу және хабарлау үшін пайдаланылатын. 1991 жылы жабылып, тасталған бункер 1980-ші жылдарғы түріне толыққанды қайта жаңартылып, 2010 жылы мұражай ретінде ашылды.
Қайтыс болғандар
Харрис Бойл (1953–1975) – Ольстер еріктілер күшінің (UVF) жоғары дәрежелі мүшесі, ол тағы бір мүшесімен бірге Майами шоу-тобының микроавтобусына бомба орнату кезінде қаза тапты. Джордж Гилмор (1898–1985) – 1920-1930 жылдары Ирландия республикалық армиясының (ИРА) протестант көшбасшысы. 1934 жылы ИРА-дан шығып, Республикалық конгресс пен Коннолли колоннасын құруға көмектесті. Содан кейін Гилмор республикалық қозғалыстың маңызды солшыл тұлғасы болып қала берді. Марион Гривс MBE (1894–1979) – Солтүстік Ирландия Сенатының жалғыз екі әйел мүшесінің біріншісі. Ол 1950 жылдың маусымынан 1969 жылдың маусымына дейін тәуелсіз мүше ретінде қызмет етті. Сэр Роберт Харт (1835–1911) – Қытайдағы британдық консулдық қызметкері, 1863 жылдан 1911 жылға дейін Қытайдың Императорлық теңіз кедендік қызметінің (IMCS) екінші бас инспекторы болып қызмет етті. Эрик Мервин Линдсей OBE (1907–1974) – Армаг планетарийын құруға үлкен үлес қосып, оның ашылуына мұрындық болған астроном. Ол сондай-ақ Ирландия үкіметін және Гарвард университетін Оңтүстік Африкадағы Бойден станциясында оңтүстік аспанды картаға түсіру мақсатында телескоп құруға көндірді. Ай бетінде оның құрметіне аталған кратер бар. Гарольд Маккаскер (1940–1990) – Өліміне дейін Үстіңгі Банн округінен парламент депутаты болған және болашақ партия жетекшісі болуы мүмкін деген болжам жасалған саясаткер. Роберт Расселл (шамамен 1858–1938) – Ирландиялық математик және ғалым, Дублин Тринити колледжінде Эразм Смит атындағы математика профессоры болған. Александр Уокер (1930–2003) – 1950 жылдары «Бирмингем Пост» газетінде, ал 1960 жылдан өліміне дейін «Лондон Ивнинг Стандарт» газетінде кино сыншысы болып жұмыс істеді. Ол кино индустриясындағы өте ықпалды тұлға болды және осы тақырыпта бірнеше кітап жазды. Д’Арси Уэнтуорт (1762–1827) – хирург және Австралиядағы саяси династияның негізін қалаушы. Билли Райт (1960–1997) – өмірінің көп бөлігін Портадаунда өткізген лоялисттік жарымәскери күштердің көшбасшысы. 1996 жылы Лоялист еріктілер күші (LVF) деп аталатын жаңа топ құруға дейін UVF-тің Орталық Ольстер бригадасын басқарды. Ол Ирландия Ұлттық Азаттық Армиясы (INLA) тарапынан өлтірілді.
Alexander Walker (1930–2003) was a film critic who worked for the Birmingham Post in the 1950s and the London Evening Standard from 1960 until his death. He was a highly influential figure within the film industry and also wrote a number of books on the topic. D'Arcy Wentworth (1762–1827), surgeon and founder of an Australian political dynasty. Billy Wright (1960–1997) was a loyalist paramilitary leader who spent much of his life in Portadown. He led the Mid Ulster Brigade of the UVF before founding a breakaway group called the Loyalist Volunteer Force (LVF) in 1996. He was assassinated by the Irish National Liberation Army (INLA).
Білім
Портадаунда бұрынғы және қазіргі академиялық мекемелердің кең таңдауы болған (немесе бар). Бүгінде Портадаун мектептері Диксон жоспары бойынша жұмыс істейді, бұл Армағдың солтүстігіндегі 11 жастағы оқушыларға грамматикалық мектептерге түсу үшін 11+ емтиханын тапсыру мүмкіндігін береді, ал толыққанды жасөсперім мектептеріндегі оқушылар грамматикалық және грамматикалық емес бағыттарға бөлінеді. Оқушылар оқу үлгерімінің дамуына қарай осы мектептерде оқып жүргенде грамматикалық бағытқа көтерілуі немесе төмендеуі мүмкін. 14 жасында олар GCSE және A level деңгейлерін оқу үшін арнайы грамматикалық мектепке түсуге құқық беру үшін, оқу бағдарламасы бойынша пәндік емтихандар тапсыра алады.
Бастауыш білім беру
Мемлекеттік Томас көшесі бастауыш мектебі мен Чёрч-стрит бастауыш мектебі, бұрын "Дюк мектебі" деп аталған, 1970 жылы Миллингтон бастауыш мектебіне біріктірілді. Басқа мемлекеттік бастауыш мектептерге Баллиор бастауыш мектебі, Бокомбра бастауыш мектебі, Эдендерри бастауыш мектебі, Харт еске алу бастауыш мектебі, Мойаллан бастауыш мектебі, Портадаун бастауыш мектебі, Ричмаунт бастауыш мектебі және Англикандық Сеаго бастауыш мектебі жатады. Деррикарн бастауыш мектебі қазір Оранж орденінің Оранж залы ретінде қолданылады. Католиктік білім беру кеңесі басқаратын бастауыш мектептер: Презентация монастыры бастауыш мектебі, Сент-Джон Баптист бастауыш мектебі (ирланд тілінде: Bunscoil Eoin Baiste), онда ағылшын және ирланд тілінде оқыту бар, және Сент-Джон бастауыш мектебі. Карлтон көшесіндегі Сент-Колумба бастауыш мектебі жабылды. Қалада 1990 жылы ашылған көп конфессиялық немесе біріктірілген бастауыш мектеп бар – Портадаун біріктірілген бастауыш мектебі.
Денсаулық сақтау
Портадаун денсаулық орталығында жеке дәрігерге қол жеткізу мүмкіндігі қарастырылған. Ауруханалық көмек және жедел жәрдем қызметтері 1972 жылы қала сыртында, Крейгавон қала құрылысы аясында салынған Крейгавон аймақтық ауруханасында бар.
Спорт
Футбол Портадаун ФК және Анага Юнайтед командалары NIFL чемпионатында, ал Борнвиу Йонг Мэн ФК, Ганновер ФК, Сент-Мэри жастар ФК және Сеаго ФК Орта Ульстер футбол лигасынде ойнайды. Регби Портадаун регби клубында, ал гэль футбол Тир на ног ГАА клубында ойналады.
Медиа
Портадаунның негізгі жергілікті газеті – Johnston Publishing (NI) баспасынан шығатын Portadown Times. Газет Портадаун аймағына басымдық берсе де, солтүстік Армагтағы қалалар мен ауылдарға да қызмет көрсетеді. Ол 1924 жылы құрылған және апта сайын жарық көреді. 2001-2005 жылдар аралығында Портадаун тұрғыны Ньютон Эмерсон «Портадаун Ньюс» деп аталатын polemikaлық сатирикалық онлайн газетін басқарды. Екі апта сайын жаңарып тұратын бұл сайт Солтүстік Ирландия саясаты мен мәдениетін әжуалай сынай отырып, бұқаралық ақпарат құралдарының назарын өзіне тартты.