Кіріспе

Мори Терумото (毛利 輝元, 1553 жылғы 22 қаңтар – 1625 жылғы 2 маусым) – жапон даймё. Мори Такамотоның ұлы, әйгілі саяхатшы Мори Мотонаридің немересі және мұрагері, ол Ода Нобунагаға қарсы күресті, бірақ соңында жеңіліске ұшырады. Ол Тоётоми Хидэёшидің Корея жорығына (1592 жыл) қатысып, Хиросима қамалын салып, Хиросима қаласын іргелендірді.

Ерте өмір және өрлеуі

Мори Терумото 1553 жылы «Коцумару» деген атпен дүниеге келді. Бірақ, 1563 жылы әкесі Мори Такамото күрт қайтыс болды, Коцумару оның мұрагері ретінде таңдалды. Дегенмен, Мотонари қайтыс болғаннан кейін үш жыл ішінде өзінің билігін кеңейтуге тырысқан Ода Нобунагамен қақтығыс басталды. 1573 жылдың желтоқсанында Нобунага Мориге қарсы күштердегі маңызды тұлға Урагами Мунекагеге Бизен, Мимасака және Харима аймақтарын басқаруды тапсырды. Бұл шешім Бессо және Кодера сияқты жергілікті беделді тұлғалардың наразылығын тудырды. Мунекагенің вассалы Укита Наоие осы мүмкіндікті пайдаланып, көтеріліс бастады, ал Мори оны қолдады. Сонымен қатар, Мори кланы Ишияма Хонган-дзи соғысына араласып, Нобунагамен қарым-қатынасын күрделендірді. Терумото Мори теңіз күшінің күшіне жүгінді. 1576 жылы Кизугавагучи шайқасында Нобунаганың «адмиралы» Куки Йошитака Хонган-дзидің теңіз жолдарын кесіп, жағалауда блокада орнатты. Терумото Мураками Такейоши басқаратын әскерлеріне Сетцу аймағына баруды бұйырды. Олар келген соң, теңіз күші Кукиге ойсыратып жеңіліс сыйлады және Хонган-дзиге жабдықтау жолын ашты. 1577 жылы Хидэёси Харимадағы Козуки қамалын басып алып, оны Амаго Кацухисаға берді, оған әйгілі Яманака Шиканосуке қолдау көрсетті, ол жойылған Амаго кланын Идзумода қайта орнатуды үміттенеді. Бәлкім, Козукидің жаңа қорғаушысының атының өзі оны қызықтырды. 1578 жылы Терумото ағаларын Козуки қамалын қоршауға жіберді. Олар солай істеді, нәтижесінде Кацухиса мен Шиканосуке қаза тапты. Кейін, 1578 жылы Кизугавагучи шайқасының екінші кезеңінде Куки Йошитака Такейошиді жеңіп, Мори әскерін ығыстырды. Моридің келесі жылы блокаданы бұзуға жасаған тағы бір әрекеті сәтсіз аяқталды, ал 1580 жылы Хонган-дзи капитуляциялады. Хонган-дзинің капитуляциясы Нобунагаға Мориге назар аударуға мүмкіндік берді, ол Чугоку аймағына екі үлкен әскер тобын жіберді. Хашиба Хидэёси қолдың оңтүстік бөлігімен (Санъёдо) жүріп өтті, ал Акечи Мицухиде жоғарғы провинцияларға (Санъиндо) басты. Осы кезде Укита Наоие Ода кланына ауысып кеткендіктен, Мори кланы қиын әскери жағдайда қалды. 1582 жылға қарай Моридің жеңілуі анық көріне бастады. Хидэёси Битчу провинциясына еніп, Такамацу қамалын қоршады. Шимидзу Мунехару (бұрынғы Мимураның адамы) Такамацуды батырлықпен қорғады, бірақ оның құлауы Моридің отаны, Бинго және Акиге жол ашар еді. Хидэёси Такамацуды басып алу қиын болатынын және ауыр шығын Мориге пайдалы боларын білгендіктен, ол хитролыққа жүгінді. Жақын жердегі өзеннің арнасын өзгертіп, қамал аумағын су басты, Такамацуды су астындағы аралға айналдырды. Осы уақытқа дейін Терумото көмекші күштерді жеткізген, бірақ Хидэёшиге тікелей шабуыл жасаудан тартынды. Шимидзу Хидэёсидің өзінің әскерлерінің өмірін сақтап қалу туралы ұсынысына жауап берді және өз әскерлеріне капитуляциялауды бұйырғаннан кейін өзін-өзі өлтірді.

Хидэёшидің басшылығымен қызмет ету

1582 жылы Хоннодзи оқиғасында Нобунаганың қазасынан кейін, Хидэёшидің жомарттығына ең қуанған Терумото бейбітшілікке келісті, Хидэёшиге үйіне оралып, Акечи Мицухидені ешкім білмейтін бұрын жеңуге мүмкіндік берді. Морилер шындықты білгеніне наразы болғанымен, келісімді бұзбады, және уақыт өте Хидэёшидің ең жақын серіктеріне айналды. 1583 жылы Тоётоми Хидэёшидің қарауысына өтті. және Кюсю жорығы (1587). Ол Хидэёшиге Одавара қоршауында (1590) Ходжоларды басып алуға көмектесу үшін кемелер жіберді. Хидэёши 1592 жылы Кореяға жорық жасағанда, Терумото өзі 30 000 әскерден тұратын "7-ші дивизияны" басқарды, бірақ оның көп уақыты Кёнсан провинциясындағы корей партизандарымен шайқасқа кеткен сияқты.

Секигахара жорығы

Терумото Хидэёси тағайындаған Бес ақсақал кеңесінің мүшесі болды. 16 ғасырдың соңындағы билігінің шарықталу кезеңінде Терумото 1,2 миллион коку жерді басқарды. Бұл оның 40 мыңнан астам сарбазды соғысқа жұмылдыра алатынын білдірді. Ол Хидэёсидің Го Бугёсының бірі Ишида Мицунаридің жағына шығып, Токугава Иэясуға қарсы "Бас қолбасшы" ретінде күресті, бірақ Секигахара шайқасына қатыспады, ал майдан даласындағы басшылықты Ишида Мицунари жүзеге асырды. Терумото сол кезде Осака қамалында Тоётоми Хидэёриді қорғап тұрды, ал Мицунари Секигахара шайқасында жеңілгеннен кейін Иэясуға бағынды. Иэясу Терумотоның иеліктерін қысқартып, оған жалпы құны 369 000 коку болатын Нагато және Суо провинцияларын қалдырды.

Өлім

Ақырында, оның мінез-құлқы кейбір вассалдарының наразылығын тудырды, соның салдарынан ол зейнетке шықты. Оның орнын Мори Хиденари басты. Терумото 1625 жылдың 2 маусымында (72 жасында) Аки провинциясының Йошида ауылында қайтыс болды. Ол Хаги ыңдыршықтарының белгілі меценаты болды.