Кіріспе

Томиичи Мураяма (村山 富市) – 1994-1996 жылдары Жапонияның премьер-министрі болған жапон саясаткері. Ол Жапония социалистік партиясын басқарды және 1996 жылы оның атын Жапонияның әлеуметтік-демократиялық партиясына өзгертуге жауапты болды. Премьер-министр болғаннан кейін ол Жапонияның шамамен 50 жылдан бері тұңғыш социалистік басшысы болды. Ол бүгінде "Соғыстың аяқталуының 50 жылдығына арналған" сөзімен танымал, онда ол Жапонияның бұрынғы отаршылдық үстемдігі мен агрессиясы үшін көпшілік алдында өтініш айтты. Жапонияның қазіргі уақытта тірі он бұрынғы премьер-министрінің ішінде, 2019 жылдың 29 қарашасында Ясухиро Накасоне қайтыс болғаннан кейін ол ең үлкені болып табылады. Мураяма сонымен қатар Тайшо дәуірінде туған жалғыз тірі жапон бұрынғы премьер-министрі.

Ерте өмір және білім

Мураяма 1924 жылдың 3 наурызында Оита префектурасында дүниеге келген. Оның әкесі балықшы болған. Ол отыз бір баланың алтыншысы еді. Әкесі он төрт жасында қайтыс болғандықтан, ол газет тасып, күнкөріс үшін түрлі шағын жұмыстар істеуге мәжбүр болды. 1938 жылы Оита қалалық орта мектебін бітіргеннен кейін Токиоға көшіп, күндіз баспа фабрикасында жұмыс істесе, түнде Токио қалалық сауда мектебінде оқыды. 1943 жылы Мейдзи университетіне философия факультетіне студент болып түсті, бірақ 1944 жылы әскерге шақырылып, Ишикаважима кеме құрылыс зауытында жұмыс істеуге жіберілді. Сол жылы Императорлық армияға тарталып, 23-ші дивизияның 23-ші бригадасының 72-ші жаяу әскер полкіне екінші сыныпты сарбаз ретінде бекітілді. Жапонияның капитуляциясынан кейін офицерлік үміткер лауазымымен демобилизацияланды және сержант шенімен кадет ретінде соғысты аяқтады. 2019 жылы Ясухиро Накасоне және 2023 жылы Джорджио Наполитано қайтыс болғаннан кейін, Мураяма соғысқа қатысы бар әскери қызмет өткерген жалғыз тірі бұрынғы премьер-министр болып табылады. 1946 жылы Мейдзи университетін бітірді, ал 1948 жылы Оита префектурасының Балықшылар ауылының жастар лигасының бас хатшысы болды. Балықшылар ауылының жастар одағы балық шаруашылығы кооперативін құру сияқты жетістіктерге жеткеннен кейін таратылғаннан соң, ол Оита префектурасының мемлекеттік қызметкерлер еңбек одағының хатшысы болып жұмыс істеді.

Ерте мансап

1951 жылы Оита қалалық кеңесіне сайлауға түсті, бірақ екінші орын алып жеңіліске ұшырады. 1953 жылы Йошиэ Мураямаға үйленді. 1955 жылы ол қайтадан Оита қалалық кеңесіне сайлауға қатысып, Жапон социалистік партиясының мүшесі болып сайланды және одан кейін екі рет қайта сайланды. Сегіз жыл қызмет еткен соң, 1963 жылы Оита префектурасының мәжілісіне сайланды, онда тоғыз жыл қызмет етті. Содан кейін 1972 жылғы Жапонияның жалпы сайлауында бұрынғы Оитаның 1-ші сайлау округінен түсті, тізімнің басына қойылып, жеңіске жетті. Одан кейін ол осы округтен тағы тоғыз рет сайланды. 1973 жылы Такахиро Йокомичи және Хидео Денмен бірге "Жаңа ағын қауымдастығына" қосылды.

Азық-түлік істері жөніндегі комитеттің төрағасы

Макото Танабе Такако Дойдың орнын басып, ЖСП төрағасы болған кезде, Мураяма Ұлттық диета комитетінің төрағасы болды. 1992 жылы «Бейбітшілік сессиясы» деп аталған, онда Жапонияның Өзін-өзі қорғау күштерінің Біріккен Ұлттар Ұйымының бейбітшілік жұмысына қатысуы талқыланған жиында, Мураяма заң жобасына басты қарсылас ретінде көшбасшылық етті. Дегенмен, ол ЛДП және басқа да либералдық партиялардың қолдауымен қабылданды. Diet істері төрағасы ретінде басқа партиялармен байланыста болғандықтан, ол ЛДП-нің Сейроку Каджияма және Комейтоның Такехо Канзаки сияқты бірнеше партияның жоғары лауазымды өкілдерімен байланысқа түсті. 1993 жылдың қаңтарында Садао Ямахана Макото Танабенің орнына Социалистік партияның төрағасы болды, бірақ Мураяма Ұлттық диета комитетінің төрағасы қызметін сақтап қалды. 1993 жылдың шілде айында өткен сайлауда ЛДП 50-ден астам орынды жоғалтты, ал Садао Ямахана басшылығындағы ЖСП де сондай құлдырауға ұшырады, Жапонияны жаңарту партиясы және Жапонияның жаңа партиясы сияқты жаңа оппозициялық партияларға орын берді. Екеуі де бұрынғы ЛДП мүшелері Цутому Хата мен Морихиро Хосокава басшылығында болды. Тамыз айында Хосокава кабинеті құрылды – бұл партия құрылғаннан бері ЛДП емес алғашқы кабинет болды. Ең ірі партия болғанына қарамастан, ЖСП-ға премьер-министрлік лауазымы берілмеді. Оның орнына Садао Ямахана саяси реформалар жөніндегі министр болып тағайындалды. Ямахана 1993 жылғы сайлаудағы нәтижеге жауапкершілікті мойнына алып, ЖСП төрағалығынан кетті. Мураяма көп қарсылықсыз көшбасшы болып сайланды және Бас хатшылыққа Ватару Кубоны тағайындады. Хосокава кабинеті 1994 жылғы Жапонияның сайлау реформасын қабылдағаннан кейін бір жыл бойы сақталды, содан кейін Хосокава сайлау қаржысымен байланысты ақпараттар жарияланғаннан кейін отставкаға кетті. Хосокаваның отставкасынан кейін оның орнын кім алмақшы деген пікір таласы басталды, Хосокава кабинетінің барлық партиялары ақырында Цутому Хатаны таңдады. Хата кабинеті жақын арада сенімсіздік дауысымен ант берді. Алайда, бірнеше күннен кейін Жапонияны жаңарту партиясы, Комейто, Демократиялық социалистік партия, Либералды реформа федерациясы және Жапонияның жаңа партиясы бірігіп, Хата кабинетіндегі ЖСП-нің ықпалын әлсірету мақсатымен «Кайшин» атты бірыңғай парламенттік топ құрды. Бұл топ жақын арада Жаңа шекара партиясын құрды. Мураяма осы жағдайға қанағаттанбады және ЖСП коалициядан шығатынын жариялады, нәтижесінде коалиция азшылыққа айналды. ЖСП ішіндегі күрес күшейді, Ватару Кубо сияқты басқа да көшбасшылар Хата кабинетіне қайта оралу керек деп ойлады. 25 маусымда Хата кабинеті сенімсіздік дауысынан өтпейтініне сенімді болғандықтан, жаппай отставкаға кетті. Көп ұзамай Йохей Коно Мураямамен үлкен коалиция құру мүмкіндігі туралы келіссөздер жүргізді, нәтижесінде Мураяма Хатадан премьер-министрлік лауазымын мұраға алатын болды. Алайда, Ясухиро Накасоне және Тошики Кайфу сияқты бірнеше ЛДП саяхатшылары бұл идеяға қарсы болды, олар «Біз Социалистік партия төрағасын көшбасшы ретінде қолдамаймыз» деді. Содан кейін Кайфу Мураямаға қарсы шықты, ол бүлікші ЛДП мүшелерімен премьер-министрлікке ұсынылды. Жапондық өкілдер палатасында көпшілік орын болмағандықтан, Кайфу мен Мураяма арасында қосымша сайлау өтті, онда Мураяма жеңіске жетті, осылайша ол 1955 жылы ЛДП құрылғаннан бергі алғашқы социалистік премьер-министр атанды.

Мураяма кабинетінің әкімшілігі

Мураяма кабинеті – коалициялық үкімет болды, кейде оны «үлкен коалиция» деп те атайды. Ол 1970-ші және 1980-ші жылдары үшінші партиялар пайда бола бастаған кезде де, барлық сайлауларда басым болған LDP және JSP арасындағы жиі шиеленіске толы қақтығысты аяқтауға маңызды рөл атқарды. Цунео Ватанабе 2000 жылы Мураяманы жоғары бағалап, «Оның ең үлкен жетістігі – ол шынайы мағынасындағы прогрессивті кабинет болды. Ол Социалистік партияның қауіпсіздікке, Америкаға қарсылығын, сондай-ақ ұлттық әнұран мен туға наразылығын басып, ұлттық пікірді біріктіру мүмкіндігін едәуір кеңейтті» деді.

Мураяма мәлімдемесі

Тынық мұхиты соғысының 50 жылдығына арналған салтанатта Мураяма «Соғыстың аяқталуының 50 жылдығы» деп жариялады, бұл Жапонияның Тынық мұхиты соғысы мен Екінші Қытай-Жапон соғысына дейін және оның барысында Азияны «басқыншылықпен» және «колониялық үстемдікпен» ұрып-соғуы үшін жасалған ресми кешірім сұрау еді. Премьер-министр Біріккен Министрлер кабинетінің отырысынан кейін «Екінші дүниежүзілік соғыстың аяқталуын еске алу туралы» мәлімдеме жасады. Мураямадан бастап барлық үкіметтер осы мәлімдемеге сәйкес әрекет ететінін анық айтты. Орынды атауымен «Мураяма мәлімдемесі» бекітіліп, Жапон үкіметінің ресми позициясы ретінде қарастырылады.

Мәлімдеменің дамуы

Соғыстың аяқталуының 50 жылдығына орай, үш тараптың барлығы келісіп, қандай да бір мәлімдеме жарыялау қажеттігіне тоқтасты. Премьер-министр лауазымына кіріскен соң Мураяма АСЕАН елдерін аралап, былай деді: «Азия елдері Жапонияға сырттай жақсы қарайтын сияқты көрінсе де, шындығында экономикалық қуатқа ие болған елдер қайтадан әскери күшке айналуы мүмкін. Олар өздерінен кейін тазаламағанын сезіндім және олардың осы қателікті қайталамауына үміттенемін». Кейін, 1995 жылдың 9 маусымында, Өкілдер палатасының жалпы мәжілісінде Фусен Кетсуги мәлімдемесін қабылдауға келісім берілді. Ұзын-келісті орталық позицияны табу қиын болды, бірақ нәтижелер де жаман болған жоқ; барлық партиялардың көптеген мүшелері күштірек немесе әлсіз мәлімдеме жасау ниетімен дауыс беруден бас тартса, Либераль-демократиялық партияның (LDP) 50 ғана мүшесі әлсіз мәлімдеме жасауды қалап дауыс беруден бас тартты. Бір ауыздан қабылдау үшін қажетті дауыстарды таба алмағанына көңілі толмаған Мураяма жеке мәлімдеме жасауға көшті. Бас хатшы Козо Игараши бастаған бірнеше ғалымдар Мураяманың бұрынғы сөздерінен алынған материалдарды қосып, мәлімдеме жасады. Мураяма мәлімдеме мәтінін аяқтағаннан кейін, оны Рютаро Хашимотоға және Жапония соғыс жәбірленген отбасылар қауымдастығының төрағасына көрсетті. Олар мәтіндегі «соғыстың аяқталуы» және «жеңіліс» туралы мәселелерде алғашқыда келіспеушілікке ұшырады, бірақ жеңіліс – соғыстан кейін халықты біріктірудің негізі деген келісімге келді. 1995 жылдың 15 тамызында, соғыс аяқталғанына 50 жыл толуына орай, Мураяма: «Енді социалистік партияның төрағасы премьер-министр болғандықтан, егер ол осы деңгейдегі мәлімдеме жасай алмаса, онда бұл мәлімдеменің мәні қалмайды» деді. Егер қарсылықтар туса, Мураяма премьер-министрліктен кетуге ант берді. Кабинеттегі қайта құру кезінде жаңа бас хатшы болып тағайындалған Кокен Носака, мәлімдемеге қарсылық білдірген кабинет мүшесін дереу қызметтен босатуға дайын болды. Кабинет отырысында бас хатшының орынбасары Тейдзиро Фурукава мәлімдемені оқып берді, ал Носака: «Сендердің қарсылықтарың бар ма?» деп сұрады. Кабинет мүшелерінің барлығы (Мураяманың қайта құруына дейін) бірде-бір қарсылық білдірмей мәлімдемеге қол қойды және ол Кабинетпен бірауыздан мақұлданды, ал Мураяма мәлімдемесі жақын арада жарияланды.

Мураяма мәлімдемесінің әсері

Өзінің мәлімдемесін жасаған кезде Мураяма «барлығына белгілі нәрсені айтып отырмын» деді. Ол өзінен кейін келетін Рютаро Хашимотоның бұл мәлімдемені толық құрметтейтініне күтпеген. Содан бері барлық кабинеттер мәлімдемені құрметтеу ниетін білдірді. Мураяма мәлімдемесі Жапон үкіметінің ресми тарихи ұстанымы саналады. Консервативті саясаткерлер және басқалары Жапония жасаған қылмыстарды жоққа шығаратын, мәлімдемеден өзгеше пікірлер білдірді, осы себепті Қытай және Оңтүстік Корея үкіметтері тарапынан қатты сынға ілесті. Көпшілігі «Жапония соғыс кезінде жасады деп саналатын агрессиялық әрекеттері үшін ресми түрде кешірім сұрап, зардап шеккен елдерге өтемақы төледі, енді қосымша кешірім сұраудың қажеті жоқ» деген пікірде. Тағы басқалары Мураяма мәлімдемесінің мәні жоқ екенін, Жапонияның осы әрекеттер жасағаны өздігінен болған нәрсе екенін айтты. 2008 жылдың қараша айында Әуе күштерінің бастығы Тосио Тамогами «Жапония агрессивті ұлт болды ма?» деген мақала жариялады. Ол Мураяма мәлімдемесінде белгіленген көзқарасқа қайшы болғаны үшін сол кездегі премьер-министр Таро Асодан қатты сын естіді және Тамогами Жапониядағы оңшылдардың маңызды тұлғасына айналды, бұл оның 2014 жылғы Токио облысының губернаторы сайлауында көрінді. Премьер-министр болып тағайындалғанға дейін Синдзо Абэ Мураяма мәлімдемесін сынаған болатын, ал 2015 жылы соғыс аяқталғанына 70 жыл толуына орай Синдзо Абэ қандай мәлімдеме жасайтынына ішкі және халықаралық деңгейде қызығушылық танылды. Бірақ сол жылдың 5 қаңтарында Жаңа жылдық баспасөз конференциясында ол: «Абе кабинеті бұрынғы кабинеттердің ұстанымдарын, оның ішінде Мураяма мәлімдемесін мұра етті. Осыған орай, болашаққа бағытталған жаңа мәлімдеме жасағым келеді», – деп мәлімдеді, осылайша Абе кабинетінің Мураяма мәлімдемесіне белгілі бір дәрежеде құрмет ететінін көрсетті.

Азия әйелдер қорын құру

1994 жылдың тамызында Жапон әскерінің екінші дүниежүзілік соғыста күштеп жұбаныш әйелдер ретінде жұмыс істеуге мәжбүрлеген әйелдер мен олардың отбасыларына жеке қаражат есебінен көңіл айту ақшасы беру жоспары жарияланды. 1995 жылдың шілдесінде Премьер-министр кеңсесі мен Сыртқы істер министрлігінің басқаруында Азия әйелдер қоры құрылды. Мураяма осы бастаманы қолдады. 1997 жылдың қаңтарында қор бұрынғы корей жұбаныш әйелдеріне иендерді бөліп бере бастады. Мураяма кабинеті құрылмас бұрын, бұрынғы жұбаныш әйелдері мемлекеттік қаражат есебінен зиянды өтеу және Жапон үкіметінен жасалған әрекеттері үшін ресми кешірім сұрау талаптарымен әртүрлі жерлерде сотқа шағымданып келді. Алайда, Жапон үкіметі басқа елдермен жасалған келісімдер арқылы бұл мәселелер шешілгенін мәлімдеді және мемлекеттік қаражатты пайдалану арқылы бұрынғы жұбаныш әйелдеріне өтемақы төлеу мүмкін емес деп саналды. Мураяма ұсынған идея бойынша, үкімет қор құрып, қаражатты жеке сектордан түсетін қайырымдылықтар арқылы жинау жоспарланды. Осылайша, мемлекеттік қаражаттың тікелей жұмсалуынан аулақ болып, қайырымдылыққа жауап берген азаматтардың шынайы ниеттерін білдіру көзделді. Мақсат – мәселені үкімет емес, жеке ұйымдар арқылы шешу болатын. Мураяма осы мәселенің туындауына қатысты: "Кейбіреулер "үкімет өтемақы төлеуі керек" дейді, ал енді біреулер "соғыс кезеңіндегі барлық өтемақылар заңды түрде шешілді. Оларды қайта қараудың қажеті жоқ" деп санайды. Отандық және халықаралық деңгейде пікірлер қарама-қайшы, кейбіреулер "өз міндеттемелерімді орындадым" дейді. Біз ортақ шешім тауып, қорды іске қосуға қол жеткіздік. Бұрынғы жұбаныш әйелдерінің жасы ұлғайған сайын, жапон халқының кешірім сұрау сезімін олардың өмірлік жолында жеткізе білдік, олардың жүрегі ауырған тәжірибелерін еске ала отырып". Әртүрлі сынға қарамастан, сол кездегі қиын жағдайларда бұл жалғыз мүмкіндік болатын. Соңында, кешіктірілген жауаптың толық көрінісі айқындалғанда, Жапон үкіметінің дағдарысты басқару жүйесінің, соның ішінде заң жүйесінің кемшіліктері анықталды. Жер сілкінісі таңғы сағат 5:46-да болды, бірақ сол кезде Премьер-министр кеңсесінде дағдарысты басқаруға жауапты қызметкер болмады. Сонымен қатар, апаттан қорғану шараларын жүзеге асыруға жауапты 国土庁-да жұмыс істейтін адам болған жоқ. Коалициялық үкіметке адалдығы жоқ Кабинет хатшылығы мен бюрократтардың жағдайы да мәселе ретінде көтерілді. Жер сілкінісінен кейін, Масахару Готоданың тапсырмасымен 佐々淳行 кабинетке дағдарысты басқару бойынша лекция оқыды. Саса Мураяманың кабинет мүшелерінің арасында осы лекцияны тыңдаған жалғыз адам екенін және Саса кабинеттің алаңдаушылығына байланысты оларды сөккенін жазды. Саса сондай-ақ Мураяманың жер сілкінісінен кейін бірден баспасөз мәслихатын өткізуге тырысқанын, бірақ оны Кабинет хатшылығының бюрократтары тоқтатып қалғанын баяндады. Мураяма өзі: "Егер қазіргі дағдарысты басқару жүйесі қолданыста болғанда, бастапқы жауапты тезірек беруге болар еді деп ойлаймын. Көптеген адамдардың қаза болуына қатты ұяламын. Жыл сайын 7-ші күні таңертең үйімде үнсіз дұға оқимын". Ол сондай-ақ "Дағдарысты басқаруға ешқандай дайындық болған жоқ. Бастапқы жауапты кешіктіруге ешқандай ақталу жоқ. Иә, шынымен өкінемін" деді. Ол жауап берудегі сәтсіздікке ешқандай дәлел немесе ақталу жоқ екенін мәлімдеді. Сол кездегі Премьер-министр кеңсесіндегі ең ұзақ қызмет еткен Премьер-министрдің орынбасары 石原信雄: "Бұл бұрын-соңды болмаған апатта және жетілмеген заң жүйесінде Мураямадан басқа кім Премьер-министр бола алады? Дегенмен, жылдам жауап беру мүмкін емес еді" деді. Одан әрі ол: "Егер шалқалап қарасаңыз, (Кабинеттің дереу әрекет етуіне кедерес келтірген жүйе болмауының себебі) Социалистік партия екенін көресіз. Социалистік партия Кабинеттің өкілеттіктерін күшейтуге қарсы тұруын жалғастырды" деді. Адам таңғаларлық жайт, Социалистік партиядан шыққан Премьер-министр дағдарысты басқаруға тап болды. Бұл өте қиын жағдай еді. Міне, осылай болды".

Құқықтық жүйе мәселелері

Заң жүйесіне байланысты, Жапонияның Өзін-Өзі Қорғау Күштері Хиого префектурасының губернаторы Тошитами Кайхараның жергілікті өтініші болмаса жіберілмейтін еді. Сол күні сағат 8:10-да Қорғаныс министрлігі және Жердегі Өзін-Өзі Қорғау Күштерінің Химеджи гарнизоны Хиого префектурасының кеңсесіне байланысып, күштерді жіберу туралы өтініш жасады. Таңертеңгі сағат 10-ға дейін JSDF тікұшақтары апат болған аймақтан ақпарат жинау үшін жіберілді. Бірақ Кайхара қорғаныс агенттігіне содан кейін ғана қосылды, және ағылған жағдайды түсінуге тырысып, көп уақыт кетірілді. Ақырында, Кайхараның бұйрығын күтпей, Хиого префектурасының кеңесшісі (апаттан қорғау ісін басқаратын) сағат 10:10-да күштерді жіберу туралы өтініш берді, ал Өзін-Өзі Қорғау Күштері төрт минуттан кейін, 10:14-те жіберілді. 2007 жылы Токио губернаторы Шинтаро Ишихара "[Ханшин] жер сілкінісі кезінде басшылардың шешім қабылдауда кешіккені салдарынан (JSDF-ті орналастыру туралы) қосымша 2000 адам қаза тапты" деп мәлімдеді. Оған жауап ретінде Кайхара "Мырза Ишихара қате түсінген. Дағдарысты басқару тұрғысынан өкініш бар, бірақ өлім-жітім саны өтініш кешіккендіктен артқан жоқ. Құрбандардың 80%-дан астамы бірден қаза тапты" деді. Ол күштерді жіберуді күту мен құрбандар санының өсуі арасында тікелей байланыс жоқ екенін айтты. Сонымен қатар, Хиого префектурасының апаттан қорғау жөніндегі бақылаушысы болып тағайындалған Томио Сайто Ишихараның бұл пікірлері "толық негізсіз және өте өкінішті" екенін мәлімдеді.

БЖП-дағы ішкі қақтығыс

Мураяма құрған коалиция қатты дау тудырды. Партия ішінде Хата кабинетінің қолдаушыларын, соның ішінде бұрынғы төраға Садао Ямахананы тартуға бағытталған қозғалыс басталды. 16 қаңтарда өткен жиында Банри Кайеда және Демократиялық Жаңа Партия Клубының өкілдері жаңа партия құруды қолға алғандарға қосылды. Ол 17 қаңтарда ұйымнан шығу туралы хабарлама беруге жоспарланған еді. Ерте таңда болған жер сілкінісі салдарынан бұл шара тоқтатылуы мүмкін деп есептелді, бірақ Ямахана және басқалар сол күні таңертең ұйымнан шығу туралы хабарлама берді. Келесі күні, 18 қаңтарда, жаңа партияны құру уақытқа шегерілді, ал Ямака 10 мамырда Социалистік партиядан кетті.

Токио метросында зариндік шабуыл

1995 жылдың 20 наурызында Токио метросында сарин шабуылы болды, бұл қазіргі стандарттар бойынша Жапониядағы ең қасіретті террористік шабуыл саналады. Мураяма тиісті министрлер арқылы тергеу жүргізді, оның ішінде Әділет министрі Исао Маэда, Ұлттық қоғамдық қауіпсіздік комиссиясының төрағасы Хирому Нонака, Ұлттық полиция агенттігінің комиссары Кодзи Куниматсу және Кабинет хатшысы Козо Игараши. Мураяма өзі тергеуге жетекшілік етті. Токио метросындағы сарин шабуылына, сондай-ақ бірқатар басқа оқиғаларға жауапты болған Аум Шинрикё ұйымы бүлікшіл қызметке қарсы заңға бағынуға тиіс деп есептелді, ал Қоғамдық қауіпсіздік барлау агенттігі осы сектаға қатысты тәртіптік шаралар қолдану туралы өтініш берді. Қоғамдық қауіпсіздікті тексеру комитеті бүлікшіл қызметке қарсы заңның қолданылу талаптары орындалмағанын анықтады және өтініш кейінге шегерілді. 1952 жылы қабылданған «Бүлікшіл әрекеттерге қарсы» заңы зорлық-зомбылықпен төңкеріс жасауға тырысатын ұйымдарға қатысты реттеу шараларын қарастырады. Бастапқыда заңның мақсаты Жапон коммунистік партиясы және Жапон қызыл армиясы сияқты солшыл күштердің пролетариат революциясы арқылы либералды-демократиялық үлгіні құлату әрекеттерін тоқтату болды. 1955 жылғы жүйеде Социалистік партия және басқа оппозициялық партиялар ең ірі оппозиция күшіне айналғандықтан, үкімет заңды қолдануда сақтық танытты. Аум Шинрикёға «Бүлікшіл әрекеттерге қарсы» заңның қолданылуына қатысты мәселелер күрделі болды, бұрынғы полиция қызметкері Масахару Готода және басқа да ықпалды құқық қорғау органдары қарсылық білдірді. Мураяма Әділет министрі Хироси Миязавамен және Хирому Нонакамен тағы бір рет кездесті, олар екеуі де Қоғамдық қауіпсіздік барлау агенттігінің тергеуін құрметтеуге келісті, бұл Қоғамдық қауіпсіздікті тексеру комиссиясына жазалау туралы өтініш беруге мүмкіндік берді. Метродағы сарин газына жасалған шабуылға қатысты тергеуге байланысты оның жеке істер бойынша тұтқындауға шақырған пікірлері әртүрлі бағаланды, соның ішінде адам құқықтары адвокаттарынан күшті наразылық туды. 2007 жылдың 12 наурызында ол «Метродағы сарин оқиғасы туралы естеліктер» жинағына меморандум жазды, оны «Метродағы сарин оқиғасының құрбандары қауымдастығы» дайындады. Бұл кітапқа «Жер асты» атты шабуыл туралы кітап жазған Харуки Мураками да үлес қосты.

All Nippon Airways ұшағының ұшырылуы

1995 жылы 21 маусымда All Nippon Airways 857 рейсі Ханедадан Хакодатеге қатынайтын шақырылып алынды. Қылмыскер үкіметтен Аум Шинрикё сектасының басшысы Шоко Асахараны босатуды талап етті, ол бір ай бұрын тұтқындалып, қамауға алынған еді. Мураяма Ұлттық қоғамдық қауіпсіздік комиссиясының төрағасы Хирому Нонакамен және көлік министрі Шидзука Камеймен кеңесіп, ұшқышпен келіссөздер жүргізбеуге шешім қабылдады. Содан кейін ол Токио полициясының 6-шы бүкілқұлық полиция бөлімінің арнайы қарулы полициясына хабарласып, ұшақты күшпен басып алуға бұйрық берді. Мураяма бұйрықтан кейін: "Егер жандар болса, мен ақ киімде қайғырысқан туыстарға кешірім сұрауға дайынмын" деді. Нонака: "Солай болса, мен сізбен бірге барамын" деп жауап берді. Алайда, оқиға орны туралы жиналған мәліметтерге сәйкес, қылмыскер Аум Шинрикёның нағыз жақтасы емес еді. ТМПД-ның тәртіпсіздікке қарсы полициясы ұшақты басып алуға қатыспады, оның орнына Хоккайдо тәртіпсіздікке қарсы полициясына логистикалық қолдау көрсетті. Қылмыскер тұтқындалды, бір адам жеңіл жарақат алды. Сарин деп саналған зат қарапайым су екені анықталды, ал ұшқыш – Тойо Траст пен Банкинг (қазіргі Мицубиси УФЖ Траст пен Банкинг) қызметкері, ол Аум Шинрикёмен ешқандай қатысы жоқ психикалық денсаулығына байланысты демалыста болған. Ол кезде Ұлттық полиция агенттігі арнайы қарулы полицияның бар екенін құпия ұстады, тіпті олар қолға алынғаннан кейін де оның бар екендігі жарияланбады. 1996 жылы Ұлттық полиция агенттігі Хоккайдо, Чиба, Канагава, Айчи және Фукуокада қосымша бөлімшелер құрды, ал Токио мен Осакадағы арнайы қарулы полициямен бірге Арнайы шабуыл тобы құрылды, соның нәтижесінде бөлімнің бар екендігі ресми түрде жарияланды.

Дипломатиялық

Хата кабинетінен Мураяма кабинетіне ауысу үкіметтің алмасуы болғанымен, сыртқы саясат негізінен бұрынғы жапон үкіметінен мұраға қалды, әкімшілік үзіліссіздікті сақтап қалды.

Америка Құрама Штаттары

Мураяма кабинеті құрылған кезде АҚШ президенті Билл Клинтон Социалистік партиядан келген премьер-министрге күдіспен қарады. Бірақ 1994 жылғы G7 саммитіне дейінгі кездесуде Мураяма кедей балықшы ауылындағы балалық шағы мен саясаткер болуға қалай ұмтылғаны туралы түсініксіз айтты. Клинтон мұны естігенде терең сезімге бөленді, тіпті келесі саммиттерде де Мураяманы қолдады, әйтсе де Мураяма бұрын мемлекеттік сапарлармен мүлдем таныс емес еді. Мураяма бұрын небәрі төрт рет шетелге саяхаттаған, қатысуға қорқыныш білдіргенімен, іс-шараны үлкен қиындықсыз аяқтады. Бұл көптің назарына ілікті. Бұл Мураяманың Социалистік партиясы үшін қиын бетбұрыс болды. Шешім жоғарыдан қабылданғаны үшін еркіндіксіз деп сынға түсілгенімен, партия оны мақұлдады, ал қазіргі СДП ЖСП-дан гөрі қоңыл көзқарас ұстанады.

Ішкі саясат

Нобуо Ишихара, Кабинет хатшысы орынбасары қызметін атқарған, Мураяма кабинеті туралы: "Ол ұлттық саясаттағы көптен бері тоқтап тұрған мәселелердің көп бөлігін шешті. Олар үлкен жұмыс жасады. Реформа, жапон азаматтарын эвакуациялау мақсатында Өзін-өзі қорғау күштері заңының қайта қаралуы, атом бомбасынан зардап шеккендерге көмек көрсету заңының қабылдануы және әкімшілік реформа заңының қабылдануы."

Нарита әуежайының күресі

Мураяма кабинеті билікке келген кезде Санризука күресі зорлық-зомбылықтан бейбіт қарсылыққа өтті, бірақ екі тараптың да пікірталасы қызу болды. 1991 жылдың қарашасынан бастап 15 рет өткізілген «Нарита әуежайы мәселесі жөніндегі симпозиумның» және 1993 жылдың қыркүйегінен бастап 12 рет өткізілген «Нарита әуежайы мәселесі жөніндегі дөңгелек үстел конференциясының» қорытындыларына жауап ретінде Мураяма 1995 жылы бұл мәселе бойынша шешім қабылдады. Ол әуежай мәселесіне байланысты жағдай үшін жергілікті тұрғындардан толық кешірім сұрады. Осының нәтижесінде кейбір жер иелері құрылыстың екінші кезеңі үшін жерді сатып алуға келісім білдірді. Кейін, 1996 жылы, сатып алынбаған жерлерді айналып өтетін уақытша ұшу-қону жолағын салу жоспары жасалды. Мураяма және басқа да үкімет шенеуніктерінің кешірім сұрауымен қатар, Нарита халықаралық әуежайына қарсы тұрғындардың қатал позициясы бейтарап комиссия мүшелерінің үздіксіз күш-жігерінің арқасында бірте-бірте жұмсалды.

Таңдаулы тегіс жүйе

Мураяма некедегі жұбайларға некеге дейінгі тегін сақтап қалуға рұқсат беретін, таңдаулы тегтер жүйесін енгізуді ынталы түрде қолдады.

Діни корпорация заңын қайта қарау және Сока Гаккаймен күрес

Токио метросындағы Аум Шинрико тобы жасаған зарин шабуылына жауап ретінде Мураяма Білім министрі Ёсинобу Шимамураға "Дін ұйымдары туралы заңды" қайта қарау жөніндегі заң жобасын ұсынуды тапсырды. Талқылаулар барысында биліктегі үш партия (Либерал-демократиялық партия, Жапон социалистік партиясы және Жаңа саяси партия) Сока Гаккайдың құрметті президенті Дайсаку Икеда мен Сока Гаккай президенті Эйносуке Акияны куә ретінде шақыруды талап етті, бұл "Жаңа шекара" партиясының және Комейто партиясынан бөлініп шыққан мүшелерінің қарсылығына ұшырады. Үш партияның келіспеушілігінен парламент жұмысын тоқтатты, себебі Комейто партиясының және "Жаңа саяси партияның" мүшелері дауыс беруге кедергі келтіру үшін Кеңесшілер палатасындағы Дін ұйымдары жөніндегі арнайы комитеттің төрағасы Ман Сасакиді бөлмеге қамап, Ұлттық диета ғимаратының ішінде және сыртында пикет ұйымдастырды. Ақырында Акия сарапшы куә ретінде парламентке шақырылып, "Дін ұйымдары туралы заңның" жаңа редакциясы қабылданды. Сонымен қатар, Мураяманың Сока Гаккай қозғалысына қатысты сыншыл көзқарасы бар екені белгілі болды. Котаро Тавара Сока Гаккайдың саяси қызметіне қатысты қатты сын айтқан "Шигацу кай" ұйымын құрғанда, Мураяма Жапон социалистік партиясының Бас хатшысы лауазымымен қатысты. 1996 жылғы қаңтарда премьер-министр лауазымынан кеткен кезде ол биліктегі үш партияның жетекшілеріне: "Мен үш партиялық коалицияның сақталуын қалаймын. Міне, менің тілегім. Мен бұл елдің Сока Гаккайдың бақылауында болуын қаламаймын. Біз бұл мәселені бір ғана саяси партияның шешуіне мүмкіндік бере алмаймыз", – деді. Бұған қоса, Мураяма кабинетінде Комейто және Сока Гаккай қозғалысының мақсаттарын қатты сынаған көптеген адамдар болды, олардың ішінде шіркеу мен мемлекеттің қатаң ажыратылуын қамтамасыз ететін Конституцияның 20-бабын күшейтуді жақтағандар да бар еді.

Премьер-Министрдің Кеңсесін нығайту

Премьер-министр кеңсесіне кірген кезде Мураяма дағдарыс сезімін сезінді, себебі премьер-министрден, Бас кабинет хатшысы мен Бас кабинет хатшысының орынбасарынан басқа, премьер-министр кеңсесінің барлық қызметкерлері мансапты бюрократтар еді. "Премьер-министр кеңсесі – тек әкімшілік жұмыс істейтін кеңсе ғана емес, сонымен қатар саяси шешімдер қабылдайтын кеңсе". Осы себепті "Премьер-министрдің көмекшісі" лауазымы құрылды. Премьер-министрдің көмекшілері биліктегі үш партияның парламент мүшелерінен таңдалды, Хиденао Накагава, Масару Хаякава, Джун Нисикори және Сабуро Тоида осы лауазымға тағайындалды. Тағайындалған көмекші премьер-министрдің сөздері мен жауаптарына пікір білдірумен және саяси мәселелер туралы ақпарат жинаумен айналысты. "Премьер-министрдің көмекшісі" лауазымы премьер-министрдің жеке кеңесшісі деп есептелді, бірақ кейіннен Министрлер кабинеті туралы заңға түзетулер енгізіліп, "Премьер-министрдің көмекшісі" лауазымының саяси сипаты заңмен бекітілді.

Саясатта

2000 жылы Мураяма саясаттан қанағаттанып, зейнетке шықты. Ол Мюцуко Микимен бірге екі ел арасындағы қарым-қатынастарды жақсарту мақсатында 2000 жылы Солтүстік Кореяға сапар жасады. Мураяма бұрынғы «қылық әйелдеріне» өтемақы төлеу үшін құрылған, мемлекеттік емес ұйым – Азия әйелдер қорының президенті болды. Өтемақы төленіп, түрлі жобалар іске асырылғаннан кейін, қор 2007 жылдың 31 наурызында таратылды. Мураяма 2024 жылдың 3 наурызында 100 жасқа толды.