Кіріспе

[[Файл:MacCready шаңғысы және вариометр. jpg|thumb|350px|Вариометрге арналған МакКреди жылдамдық сақинасы. Сыртқы сақинада әртүрлі әуе жылдамдықтары көрсетілген, ал вариометр көтерілу жылдамдығын көрсетеді. Сақинадағы ақ үшбұрыш тәрізді көрсеткіш, келесі термалдық ағында күтілетін көтерілу жылдамдығына сәйкес орналастырылады. Вариометрдің мұзы, сол термалдық ағынға ұшу үшін сақинада көрсетілген оңтайлы әуе жылдамдығын көрсетеді. Күтілетін көтерілу жылдамдығы жоғары болған сайын, сақина сағат тілі бойынша бұрылады және оңтайлы жылдамдық артады. Ұшу жылдамдығы – ең ұзаққа сырғанауға немесе ең жылдам орташа қашықтыққа ұшуға мүмкіндік беретін, төмен немесе жоғары ағындағы ауа массасы арқылы оңтайлы жылдамдық. Көптеген жылдамдық сақиналары сағатына километр (км/сағ) және секундына метр (м/с) немесе түйін (kn) және минутына фут (фут/мин) бірліктерін қолданады.]

Тарих

Бұл идея әдетте Пол МакКридиге жатқызылады, бірақ теорияның алғашқы нұсқасын 1938 жылы Вольфганг Спете алғаш рет сипаттады. Дегенмен, Спете термалдар арасындағы төмен қарайтын ауа ағынын ескермеген болуы мүмкін, және бұл туралы 1947 жылға дейін, Эрнест Дьюинг пен Джордж Пири бұл аспектіні тәуелсіз түрде қосығанға дейін ештеңе айтылмады. 1954 жылы Пол МакКриди 1947 жылдан бері қолданып келе жатқан Оптималды Ауа Жылдамдығы Таңдаушын сипаттады. МакКридидің сөзіне қарағанда, алыс қашықтыққа ұшу жылдамдығын таңдаушы – «желкенқанаттың термалдар арасында қандай оптималды жылдамдықпен ұшу керектігін көрсететін қарапайым құрылғы. Термалдар әлсіз және төмен қарайтын ағымдар нашар күні, ұшқыш желкенқанатты ең жақсы сырғу бұрышымен термалдар арасында ұшуы керек. Егер келесі термал күшті болады деп күтілсе, ұшқыш оған мүмкіндігінше жылдам жету үшін жоғары жылдамдықпен бетке қарай құлауы керек. Ауа массасымен бірге қозғалатын термалдарды қарастырғанда желдің күші маңызды емес. Ауа жылдамдығын таңдау құралын шығару үшін желкенқанаттың термалдыққа жету және бастапқы биіктігін қайта қалпына келтіру уақытын азайту керек». Боб Вандердің айтуынша, «Жалпы энергия вариометрі үшін айналатын ұшу жылдамдығы сақинасын жасаудың басты артықшылығы – жылдамдықты ұшу процесіне термалдардың күшін ескерген кезде, алыс қашықтықтағы жылдамдықтарды оңтайландыру мүмкіндігі. Мысалы, термалдар әлсіз болғанда, консервативті ұшуға – ең төменгі бату жылдамдығына – бару пайдалы. Күшті термалдар болғанда термалдар арасында жылдамдырақ ұшуға болады, өйткені күшті ағында биіктіктің қалпына келуі оңай».

Аспаптар

Қажетті ең аз мөлшердегі құралдар – жылдамдық көрсеткіші және вариометр. Ұшқыш белгілі бір жолқанаттың полярлық қисық туралы ақпаратты пайдаланып, көтерілу және төмен түсу жағдайларына байланысты ұшуға қажетті нақты жылдамдықтарды – ең төменгі суға түсу жылдамдығын немесе ең жоғары L/D коэффициентін анықтайды. Ұшақтың вариометріне орнатылған жылдамдық шеңбері (MacCready шеңбері деп аталады) термальдар арасында максималды қашықтыққа ұшу үшін оңтайлы жылдамдықты көрсетеді. Шеңбер әдетте түйін немесе секундқа метрмен калибрленеді және оның белгілері ұшақтың полярлық қисығына сүйенеді. Термальдар арасындағы сырғанау кезінде индекс көрсеткіші келесі термальда күтілетін көтерілу жылдамдығына орнатылады. Жылдамдық шеңберінде вариометрдің тілі термальдар арасында ұшудың оңтайлы жылдамдығын көрсетеді. MacCready шеңберінің электрондық нұсқалары жолқанатты басқару компьютеріне енгізілген, ол ұшқышқа жылдамдықты арттыру немесе азайту туралы дыбыстық ескертулер береді. Осындай мүмкіндіктер PDA-ға да орнатылуы мүмкін. Компьютер ұшақтың жылдамдығы мен төмен түсу жылдамдығын анықтайтын сенсорлармен байланыстырылған. Егер GPS-ке қосылса және желдің жылдамдығы есептелген немесе қолмен бағаланған болса, жолқанатты басқару компьютері белгілі бір пунктке сырғанау үшін қажетті жылдамдық пен биіктікті есептей алады. Бұл сырғанау соңғы сырғанау деп аталады, себебі мақсатқа жету үшін қосымша көтерілуге мұқтаждык болмайды. Осы сырғанау кезінде қалған биіктікті тиімді пайдалану үшін ұшу жылдамдығы туралы ақпарат қажет.