1919 жылғы ғылым мен технологиядағы маңызды жаңалықтар: күн дақтарының магниттік поляризациясы, IUPAP құрылуы, коваленттілік анықтамасы, неон изотоптары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1919 жылы ғылым және техника саласында маңызды оқиғалар болды, олар төменде тізілген.
The year 1919 in science and technology involved some significant events, listed below.
Астрономия
Сәуір – Джордж Эллери Хейл және оның серіктестері 11 жылдық күн циклында күн дақтары жұптарының магниттік полярлығы керіліп, жарты шарлар бойынша өзгеретінін ашады, бұл Хейл заңы ретінде танылады. Халықаралық астрономиялық одақ Парижде құрылды.
April – George Ellery Hale and collaborators publish their discovery that the magnetic polarity of sunspot pairs reverses on an 11 year solar cycle and that the polarity varies by hemisphere, which becomes known as Hale's law. The International Astronomical Union is established in Paris.
Химия
1 маусым – Ирвинг Лангмюр химиялық байланысқа қатысты «коваленттілік» терминін алғаш рет қолданды. Ф. У. Астон неоның көптеген тұрақты изотоптарын ашты.
June 1 – The term covalence in relation to chemical bonding is first used by Irving Langmuir. F. W. Aston discovers multiple stable isotopes for neon.
Ғылым тарихы
Леонард Юджин Диксон «Сандар теориясының тарихы» еңбегін жариялауды бастайды.
Leonard Eugene Dickson begins publication of History of the Theory of Numbers.
Математика
Вигго Брун егіз жай сандар үшін Брун теоремасы B2-ні дәлелдейді.
Viggo Brun proves Brun's theorem B2 for twin primes.
Медицина
Доктор Джордж Ньюман Англия мен Уэльс Денсаулық сақтау министрлігінің алғашқы бас медициналық қызметкері болып тағайындалды.
Dr George Newman is appointed as the first Chief Medical Officer to the Ministry of Health in England and Wales.
Физика
29 мамыр – Эйнштейннің жалпы салыстырмалылық теориясы Артур Эддингтонның Принсипеде байқалған осы күні күннің толық тұтылуы кезінде "жарықтың бұрылуын" байқауымен және Эндрю Кроммелиннің Бразилияның Сеара штатындағы Собралда (6 қарашада расталды) байқауымен тексерілді. Арнольд Сомерфельд пен Вальтер Коссель өздерінің ығысу заңын жариялайды. Джеймс Джинс қозғалыс динамикалық тұрақтылары бөлшектер жүйесінің таралу функциясын анықтайтынын ашты. Неміс физигі Альберт Бец желден алынатын максималды қуатты, ашық ағындағы жел турбинасының конструкциясына қарамастан, көрсететін Бец заңын жариялады.
May 29 – Einstein's theory of general relativity is tested by Arthur Eddington's observation of the "bending of light" during the total solar eclipse on this day observed in Principe, and by Andrew Crommelin in Sobral, Ceará, Brazil (confirmed November 6). Arnold Sommerfeld and Walther Kossel publish their displacement law. James Jeans discovers that the dynamical constants of motion determine the distribution function for a system of particles. Betz's law is published by German physicist Albert Betz, indicating the maximum power that can be extracted from the wind, independent of the design of a wind turbine in open flow.
Психология
Берлинде доктор Магнус Хиршфельд және Артур Кронфельд Сексуалдық ғылым институтын құрды.
In Berlin Dr Magnus Hirschfeld and Arthur Kronfeld found the Institut für Sexualwissenschaft.
Технология
Атлант мұхитын әуемен алғаш рет кесіп өту. 8–27 мамыр – Альберт Кушинг Рид басқаратын АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Curtiss NC 4 ұшағы Рокавей әскери-теңіз әуе стансасынан Ньюфаундленд және Азор аралдары арқылы Лиссабонға дейін алғашқы трансатлантикалық рейсті жасады. 14–15 маусым – Джон Алкок пен Артур Уиттен Браун ұшқан Vickers Vimy Ньюфаундлендтің Сент-Джоннан Ирландияның Клифден қаласына тоқтамай алғашқы трансатлантикалық рейсті жүзеге асырды. 2–6 шілде – британдық R34 дирижаблі алғашқы трансатлантикалық рейсті және RAF East Fortune (Шотландия) стансасынан Mineola (Нью-Йорк) қаласына батысқа қарайғы алғашқы рейсті жасады. 29 мамыр – Чарльз Стрит электрлі тостерге АҚШ патентін тіркеді. 17 қазан – доктор Фрэнк Конрад Питтсбургтегі (АҚШ) 8XK стансасынан хабар таратуды бастады. Ли Де Форест Phonofilm дыбысты фильмге жазу технологиясына алғашқы АҚШ патентін алды. АҚШ-тың қару жасаушысы Джон Браунинг M1919 Browning пулеметінің дизайнын аяқтады. АҚШ-тың қару жасаушысы Джон Т. Томпсон Томпсон автоматтарының дизайнын аяқтады. Phillips Jones корпорациясы өздігінен бүктелетін көйлек жағасына АҚШ патентін алды.
First crossings of the Atlantic Ocean by air. May 8–27 – United States Navy Curtiss flying boat NC 4 commanded by Albert Cushing Read makes the first transatlantic flight, from Naval Air Station Rockaway to Lisbon via Newfoundland and the Azores. June 14–15 – A Vickers Vimy flown by John Alcock and Arthur Whitten Brown makes the first nonstop transatlantic flight, from St. John's, Newfoundland, to Clifden, Ireland. July 2–6 – British airship R34 makes the first transatlantic flight by dirigible, and the first westbound flight, from RAF East Fortune, Scotland, to Mineola, New York. May 29 – Charles Strite files a United States patent for the electric pop up bread toaster. October 17 – Dr. Frank Conrad begins broadcasting from 8XK in Pittsburgh (United States). Lee De Forest files his first United States patent for the Phonofilm sound on film process. United States firearms designer John Browning finalizes the design of the M1919 Browning machine gun. United States firearms designer John T. Thompson finalizes the design of the Thompson submachine gun. A United States patent for the self folding shirt collar is obtained by the Phillips Jones Corporation.
Туылғандар
23 қаңтар – Ханс Хасс (2013 жылы қайтыс болды), австриялық зоолог және мұхитты зерттеуші. 25 ақпан – Карл Х. Прибрам (2015 жылы қайтыс болды), австриялық-американдық нейроғалым. 1 сәуір – Джозеф Мюррей (2012 жылы қайтыс болды), Нобель сыйлығының иегері, американдық трансплантолог. 22 маусым – Анри Таджфел (1982 жылы қайтыс болды), Польшада туған әлеуметтік психолог. 26 шілде – Джеймс Лавлок (2022 жылы қайтыс болды), ағылшын қоршаған ортаны қорғаушы және болашақты зерттеуші. 12 тамыз – Маргарет Бербидж, туған аты Элеонора Маргарет Пичи (2020 жылы қайтыс болды), Англияда туған американдық астроном. 30 тамыз – Морис Хиллеман (2005 жылы қайтыс болды), американдық вакцина жасаушы. 6 қыркүйек – Уилсон Гретбэтч (2011 жылы қайтыс болды), американдық биомедициналық инженер. 21 қыркүйек – Марио Бунге (2020 жылы қайтыс болды), Аргентинада туған ғылым философы. 10 қараша – Михаил Калашников (2013 жылы қайтыс болды), орыс қару-жарақ конструкторы. 8 желтоқсан – Катерина Ющенко (2001 жылы қайтыс болды), украиналық компьютер ғалымы және академик.
January 23 – Hans Hass (died 2013), Austrian zoologist and oceanographer. February 25 – Karl H. Pribram (died 2015), Austrian American neuroscientist. April 1 – Joseph Murray (died 2012), American Nobel Prize winning transplant surgeon. June 22 – Henri Tajfel (died 1982), Polish born social psychologist. July 26 – James Lovelock (died 2022), English environmentalist and futurologist. August 12 – Margaret Burbidge, born Eleanor Margaret Peachey (died 2020), English born American astronomer. August 30 – Maurice Hilleman (died 2005), American vaccinologist. September 6 – Wilson Greatbatch (died 2011), American biomedical engineer. September 21 – Mario Bunge (died 2020), Argentine born philosopher of science. November 10 – Mikhail Kalashnikov (died 2013), Russian small arms designer. December 8 – Kateryna Yushchenko (died 2001), Ukrainian computer scientist and academic.
Өлімдер
15 қаңтар – Роза Люксембург (1871 жылы туған), поляк марксистік теоретик, философ, экономист, соғысқа қарсы белсенді және революциялық социалист. 19 ақпан – Фредерик Дюкен Годман (1834 жылы туған), ағылшын лепидоптеролог, энтомолог және орнитолог. 4 сәуір – Уильям Крукс (1832 жылы туған), ағылшын химигі және физигі. 8 сәуір – Лорánd Эотвос (1848 жылы туған), венгр физигі. 17 сәуір – Бернхард Зигмунд Шульце (1827 жылы туған), неміс акушері. 8 мамыр – ЛаМаркус Адна Томпсон (1848 жылы туған), американдық өнертапқыш. 1 маусым шамамен – Каролина Стилл Андерсон (1848 жылы туған), афроамерикандық дәрігер, педагог және белсенді. 30 маусым – Джон Уильям Струтт, 3-ші барон Рейли (1842 жылы туған), Нобель сыйлығының лауреаты, ағылшын физигі. 15 шілде – Эмиль Фишер (1852 жылы туған), Нобель сыйлығының лауреаты, неміс химигі (өзін-өзі өлтірді). 21 шілде – Густав Ретциус (1842 жылы туған), швед анатомы. 8 тамыз – Эрнст Геккель (1834 жылы туған), неміс зоологы. 23 тамыз – Август Джордж Вернон Харкорт (1834 жылы туған), ағылшын химигі. 23 қараша – Генри Гант (1861 жылы туған), американдық жобалау инженері. 16 желтоқсан – Юлия Лермонтова (1846 жылы туған), орыс химигі. 29 желтоқсан – Сэр Уильям Ослер (1849 жылы туған), Канадада туған дәрігер.
January 15 – Rosa Luxemburg (born 1871), Polish Marxist theorist, philosopher, economist, anti war activist, and revolutionary socialist. February 19 – Frederick DuCane Godman (born 1834), English lepidopterist, entomologist and ornithologist. April 4 – Sir William Crookes (born 1832), English chemist and physicist. April 8 – Loránd Eötvös (born 1848), Hungarian physicist. April 17 – Bernhard Sigmund Schultze (born 1827), German obstetrician. May 8 – LaMarcus Adna Thompson (born 1848), American inventor. c. June 1 – Caroline Still Anderson (born 1848), African American physician, educator and activist. June 30 – John William Strutt, 3rd Baron Rayleigh (born 1842), English Nobel Prize winning physicist. July 15 – Emil Fischer (born 1852), German Nobel Prize winning chemist (suicide). July 21 – Gustaf Retzius (born 1842), Swedish anatomist. August 8 – Ernst Haeckel (born 1834), German zoologist. August 23 – Augustus George Vernon Harcourt (born 1834), English chemist. November 23 – Henry Gantt (born 1861), American project engineer. December 16 – Julia Lermontova (born 1846), Russian chemist. December 29 – Sir William Osler (born 1849), Canadian born physician.