Кіріспе
Канададағы тау жотасы – Канаданың Роки таулары немесе Канаданың Роки таулары, Альберта Роки және Британдық Колумбия Роки тауларын қамтиды, Солтүстік Америка Роки тауларының Канадалық бөлігі болып табылады. Бұл Канаданың Кордильерасының ең шығыс бөлігі, ал ол Солтүстік Америка Кордильерасының солтүстік бөлігі – Ішкі жазықтар мен Тынық мұхитының жағалауы арасындағы байланысқан тау жүйесі, Алясканың орталық бөлігінен Мексикадағы Теуантепекқа дейін солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай созылған. Канада Роки таулары жүйесін ресми түрде Британдық Колумбияның солтүстігіндегі Лиард өзені аңғарынан Нью-Мексикодағы Альбукерке алабына дейінгі Роки тауларының шығысындағы тау тізбегі ретінде анықтайды, бірақ Юкон мен Аляскадағы Маккензи, Ричардсон және Британдық таулары/Брукс жотасын (АҚШ-тың Роки таулары жүйесінде "Арктикалық Роки" деп аталады) қамтымайды. Осы тізбектің солтүстік бөлігі болып табылатын Канаданың Роки таулары Солтүстік Америка Кордильерасының орталық-шығыс бөлігін қамтиды, Альбертаның далалары мен солтүстік-шығыс Британдық Колумбияның Лиард жазығынан шығысқа қарай, ал батысқа қарай Ішкі таулар/плато және Колумбия тауларына дейін созылады. Ол Солтүстік Роки тауларына (Мусква және Харт жоталарына бөлінеді) және Континентальды тау жоталарына бөлінеді, оларды Макгрегор өзені аңғары, Макгрегор асуы және Каква өзені аңғары бөліп тұрады. Канада Роки тауларының оңтүстік бөлігі Монтана штатының ішінде Уилсон жотасы, Верхний Уотертон көлі, Баундери-Крик, Камерон көлі, Форум-Пик, Лонг-Найф-Пик, Норт-Форк-Флэтхед өзені және Фрозен көлі сияқты жерлерге дейін созылады. Географиялық тұрғыдан алғанда, шекара 49-шы солтүстік параллельдегі Канада-АҚШ шекарасында орналасқан, бірақ геологиялық тұрғыдан Монтананың солтүстігіндегі Мариас асуы деп қарастырылуы мүмкін. Канада Роки тауларында Робсон және Колумбия таулары сияқты көптеген биік шыңдар мен тау жоталары бар. Канада Роки таулары шифер мен әк тастан тұрады. Көп бөлігі ұлттық және провинциялық парктермен қорғалады, олардың бірнешеуі Дүниежүзілік мұра нысаны болып табылады.
The Canadian Rockies or Canadian Rocky Mountains, comprising both the Alberta Rockies and the British Columbian Rockies, is the Canadian segment of the North American Rocky Mountains. It is the easternmost part of the Canadian Cordillera, which is the northern segment of the North American Cordillera, the expansive system of interconnected mountain ranges between the Interior Plains and the Pacific Coast that runs northwest–southeast from central Alaska to the Isthmus of Tehuantepec in Mexico. Canada officially defines the Rocky Mountains system as the mountain chains east of the Rocky Mountain Trench extending from the Liard River valley in northern British Columbia to the Albuquerque Basin in New Mexico, not including the Mackenzie, Richardson and British Mountains/Brooks Range in Yukon and Alaska (which are all included as the "Arctic Rockies" in the United States' definition of the Rocky Mountains system). The Canadian Rockies, being the northern segment of this chain, is thus defined as comprising the central eastern section of the North American Cordillera, between the Prairies of Alberta and the Liard Plain of northeastern British Columbia to the east and the Interior Mountains/Plateau and Columbia Mountains to the west. It is divided into the Northern Rockies (which is further subdivided into the Muskwa and Hart Ranges) and Continental Ranges, separated by the McGregor River valley, the McGregor Pass and the Kakwa River valley. The southern end of the Canadian Rockies extends into the U. S. state of Montana at various sites such as the Wilson Range, Upper Waterton Lake, Boundary Creek, Cameron Lake, Forum Peak, Long Knife Peak, North Fork Flathead River and Frozen Lake. In geographic terms, the boundary is at the Canada–United States border on 49th parallel north, but in geological terms it might be considered to be at Marias Pass in northern Montana. The Canadian Rockies have numerous high peaks and ranges, such as Mount Robson and Mount Columbia The Canadian Rockies are composed of shale and limestone. Much of the range is protected by national and provincial parks, several of which collectively comprise a World Heritage Site.
География
Канада Роки таулары – Канада Кордильерасының шығыс бөлігі, яғни Батыс Канада тауларының жалпы атауы. Олар Аляскадан Оңтүстік Американың ең шеткі нүктесіне дейін созылатын Америка Кордильерасының бір бөлігін құрайды. Кордильера, өз кезегінде, Тынық мұхитының айналасын қоршап жатқан Тынық мұхитының отты шеңберінің шығыс бөлігі болып табылады. Канада Роки таулары шығысында Канада далаларымен, батысында Роки тауларының ойысымен (траншеясымен) және солтүстігінде Лиард өзенімен шектеледі. Көптеген адамдардың қате пікіріне қарамастан, Роки таулары Юконға немесе Аляскаға солтүстікке қарай, не Британдық Колумбияның орталық бөлігіне батысқа қарай созылмайды. Лиард өзенінің солтүстігінде Юкон мен Солтүстік-Батыс территорияларының арасындағы шекараның бір бөлігін құрайтын Маккензи таулары орналасқан. Оңтүстік Британдық Колумбиядағы Роки тауларының батысындағы тау тізбектері Колумбия таулары деп аталады және Канада геологтары оларды Роки тауларының құрамына жатқызбайды.
Ең биік шыңдар
Робсон тауы – Канада Роки тауларының ең биік шыңы, бірақ Британдық Колумбияның ең биік шыңы емес, себебі Жағалау таулары мен Сент-Элиас тауларында одан да биік таулар бар. Робсон тауы, Канада Роки тауларындағы ең төмен өткелдердің бірі – Желтохед өткеліне жақын орналасқан және Желтохед тас жолынан үлкен арақашықтықта емес. Оның табаны теңіз деңгейінен жоғары орналасқан, ал толық тік рельефі құрайды. Колумбия тауы – Канада Роки тауларындағы екінші ең биік шың және Альбертадағы ең биік тау. Snow Dome – Солтүстік Американың екі гидрологиялық бөлініс нүктесінің бірі. Су Snow Dome-нан үш мұхитқа – Тынық мұхитына, Солтүстік Мұзды мұхитына және Атлант мұхитына (Гудзон шығанағы арқылы) ағып түседі. Канада Роки таулары Канададағы ең биік тау жүйесі емес. Сент-Элиас таулары (Канададағы ең биік нүктесі – Логан тауы) және Жағалау таулары (ең биік нүктесі – Уоддингтон тауы) одан да биік шыңдарға ие.
Mount Columbia is the second highest peak in the Canadian Rockies, and is the highest mountain in Alberta. Snow Dome is one of two hydrological apexes of North America. Water flows off Snow Dome into three different watersheds, into the Pacific Ocean, Arctic Ocean, and Atlantic Ocean via Hudson Bay. The Canadian Rockies are not the highest mountain ranges in Canada. Both the Saint Elias Mountains (highest point in Canada Mount Logan at ) and the Coast Mountains (highest point Mount Waddington at ) have higher summits.
Тау жоталары
Канаданың Роки таулары көптеген тау жоталарынан тұрады, олар екі негізгі топқа бөлінген: Континенттік жоталар, оның ішінде Үлгілі жота, Парк жоталары және Кутенаи жоталары бар, және Солтүстік Роки таулары, олар Харт жоталары мен Мусква жоталарынан құралған. Екі негізгі топтың арасындағы шекаралық нүкте Робсон тауының солтүстік-батысында және Овингтон тауының оңтүстік-батысында орналасқан Монкман асуы болып табылады.
Өзендер
Канаданың Роки таулары бірнеше ірі өзен жүйелерінің бастауы болып табылады, сонымен қатар тау ішіндегі көптеген өзендерімен де танымал. Роки таулары батыста Тынық мұхитының, ал шығыста Гудзон шығанағы мен Солтүстік Мұзды мұхиттың суайдыратын аймағын құрайды. Тау өзендерінің ішінде тек Бейбіт өзен ғана тауды тесіп өтеді. Канаданың Роки тауларынан бастау алатын маңызды өзендерге Фрейзер, Колумбия, Солтүстік Саскачеван, Боу және Атабаска өзендері жатады.
Геология
Канаданың Роки таулары сыртқы түрі мен геологиясы жағынан оңтүстіктегі Американың Роки тауларынан едәуір өзгеше. Канаданың Роки таулары әктас және тақта тас сияқты қабатты шөгінді тау жыныстарынан құралған, ал Американың Роки таулары көбінесе гнейс және гранит сияқты метаморфты және магмалық тау жыныстарынан тұрады. Канаданың Роки таулары Американың Роки тауларына қарағанда көбірек тік жарлы, себебі Канаданың Роки таулары күшті мұздық әсеріне ұшыраған, нәтижесінде мұздықтармен ойылған кең, U пішіндес аңғарлармен бөлінген ұштар таулар қалыптасқан, ал Американың Роки таулары көбінесе дөңгелек келіп, араларында өзендермен қазылған V пішіндес аңғарлар орналасқан. Канаданың Роки таулары салқын және ылғалды, осыдан олардың топырағы ылғалды, өзендері үлкен және мұздықтары көп. Ағаштар өсетін биіктік Канаданың Роки тауларында Американың Роки тауларына қарағанда әлдеқайда төмен.
Саябақтар
Канада Роки тауларында бес ұлттық саябақ орналасқан, олардың төртеуі бірімен-бірі іргелес жатыр және Канада Роки таулары ұлттық саябақтарын құрайды. Бұл төрт саябақ – Банф, Джаспер, Кутенэй және Йохо. Бесінші ұлттық саябақ – Уотертон көлдері – қалғандарына іргелес емес. Уотертон көлдері оңтүстікке қарай орналасқан, Канада мен АҚШ шекарасын кесіп өтеді және Уотертон-Глейшер халықаралық бейбітшілік паркінің Канада бөлігін құрайды. Төрт іргелес саябақ, Британдық Колумбияның үш провинциялық саябағымен бірге, 1984 жылы ондағы бірегей таулы ландшафттар үшін Біріккен Ұлттар Ұйымының Дүниежүзілік мұрасының тізіміне енгізілді. Канада Роки тауларында көптеген провинциялық саябақтар бар, оның ішінде Хамбер, Ассинибойн тауы және Робсон тауы саябақтары. Альпілік клуб Канада Роки тауларының барлық аймақтарында, әсіресе ұлттық саябақтарда альпинистер мен саяхатшылар пайдалануы үшін альпинистік паналар желісін ұстап тұрады.