Кіріспе

Чарлтон – Англияның оңтүстік-шығыс Лондонындағы, Гринвич корольдік округіне кіретін аудан. Ол Гринвичтің шығысында және Вулвичтің батысында, Темза өзенінің оңтүстік жағалауында, Чарринг Кростан оңтүстік-шығысқа қарай 11,3 шақырым (7,2 миль) қашықтықта орналасқан. Кент графтығындағы ежелгі приход болған ол, 1855 жылы Лондонның метрополитен аймағының құрамына кірді және «Чарлтон Атлетик» футбол клубы мен Чарлтон Хаусқа мекенжай болып табылады.

Топонимика

Шарлтон 1086 жылғы Domesday Book-та Cerletone деп тіркелген. Ол көне ағылшын тіліндегі "ceorl" және "tūn" сөздерінен құралған және "еркін адамдардың немесе шаруалардың шаруашылығы" деген мағынаны білдіреді. Бұл Англияда жиі кездесетін жер-атау, ал приход Дувердегі Чарлтоннан ерекшелену үшін Вулуич маңындағы Чарлтон деп те аталып келген. 19 ғасырда аймақтың өзен жағасындағы бөлігі Жаңа Чарлтон деп белгілі болды. 1093 жылы Чарлтон иелігі Линкольн епископы Роберт Блойттың бұйрығымен Бермондси аббаттығына берілді. 1268 жылы аббаттыққа Шарлтонда дүйсенбі күнгі базар, сондай-ақ Пасхадан кейінгі сегізінші жексенбіде тойланатын Троица жексенбісіне арналған үш күндік жәрмеңке рұхсаты берілді.

Қайта өрлеу дәуірі

1607 және 1612 жылдар аралығында Джеймс I-нің үлкен ұлы, принц Генридің тәрбиешісі сэр Адам Ньютон ауылда жаңа Чарлтон үйін салдырды. Архитектор Джон Торп салған Якоб стиліндегі сарайды ханзада ешқашан пайдаланбады, себебі ол 1612 жылы қайтыс болды. Үйдің бағының солтүстік жағында 1608 жылы Джеймс патшаның бұйрығымен жібекқұрт өсіру үшін отырғызылған түтін ағашы бар. Сэр Адамның өлімінен кейін оның мұрагерлері Питер Ньютон мен Аухенхарвидің Дэвид Каннингеміне Сент-Люк шіркеуін қайта жаңарту жұмысы тапсырылды.

Индустрияландыру

Чарльтон өзенінің жағалауындағы Темзаға іргелес жатқан жазық жер Виктория дәуірінен бері маңызды өнеркәсіптік аймақ болып табылады. Чарльтон пирсіне ауыр өнеркәсіптің орналасуы, 19-ғасырдың ортасында аймақта бірнеше ірі өрттердің туындауына себеп болды. Ерекше кәсіпорын – 1863 жылы ашылған Siemens Brothers Telegraph Works (негізінен Вулвич ауданында болғанымен), 1880 жылдары екі жаңа трансатлантикалық кабельді жасап шығарды және екінші дүниежүзілік соғыста PLUTO жобасына үлес қосты. Осы өнеркәсіптік аймақта 1905 жылы «Чарльтон Атлетик» футбол клубы құрылды, ал 1919 жылы жақын жердегі «Долина» стадионына көшірілді.

20 ғасыр

1903 жылдан 1913 жылға дейін итальян жазушысы Итало Свево Чарлтон Черч Лэйндегі үйде тұрды, қазір оның құрметіне көк тақта орнатылған. Ол Триест қаласындағы кемелерге арналған жоғары сапалы су асты бояуын сату фирмасының директоры ретінде келген болатын. Оның тапсырмасымен Чарлтонның Анкор және Хоуп-Лейн көшелерінде зауыт ашылып, британдық Корольдік теңіз флотымен ірі келісімшарт жасалды. 1917 жылы Ж. Стоун мен компаниясының темірсіз қорыту зауыты Депфордтан Чарлтонға көшіріліп, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Корольдік флот үшін 22 000 пропеллер шығарды (өнімдері линкорларға, авианосецтерге, крейсерлерге және көптеген кіші кемелерге орнатылды), сондай-ақ RMS Queen Mary, RMS Queen Elizabeth және Royal Yacht Britannia кемелері үшін пропеллерлер мен су өткізбейтін есіктер дайындалды. 1963 жылы Стоун компаниясының теңіз пропеллерін өндіру бизнесі Manganese Bronze компаниясымен бірікті (бұл компания алғаш 1882 жылы Депфордта құрылып, кейін 1941 жылы Миллволлға, одан кейін Биркенхедке көшірілді) және өндіріс Биркенхедке ауыстырылды. Ал шегелер мен қаптамалар әлі де жақын жердегі Stone Fasteners зауытында жасалады. Чарлтон үйін айналасындағы жерлер біртіндеп бөлініп, 1925 жылы Мэрион Уилсон отбасының өкілдерінің қалғандары қайтыс болғаннан кейін, ашық кеңістіктер қоғамдық саябақтарға айналдырылды, олардың екеуі отбасының атын иеленді. Үйдің өзі жергілікті биліктің меншігіне (қазіргі Гринвич Корольдік ауданы) өтті және кітапхана мен қоғамдық орталық ретінде пайдаланылады. Мэрион паркі Микеланджело Антонионидің "Блоу-ап" (1966) фильміндегі маңызды қылмыс көрінісін түсіру үшін таңдалды.

Жергілікті билік

Чарлтон 1965 жылы құрылғаннан бері Лондонның Гринвич ауданының (қазіргі Гринвич Корольдік ауданы) құрамына кіреді. Оған дейін ол 1900 жылы Ли, бұрын Пламстед округінің орнын бастан кешірген Гринвич метрополиялық ауданының ең шығыс бөлігі болды. 1855 жылғы Метрополис басқару заңы қабылданғанға дейін Чарлтон жеке азаматтық приход болған. Аудан ішінде Чарлтон негізінен сол аттас округпен қамтылған. Чарлтонның өзен жағалаундағы аймақтары Вулвич өзен жағалауы округінің бір бөлігі болып табылады, оған Вулвич кемежайы және Арсенал да кіреді. Чарлтон 1971 жылдан бері тек Лейборист кеңесшілеріне ие, ал Вулвич Риверсайд 2002 жылы құрылғаннан бері Лейборист партиясының бақылауында. Вестминстер парламентінде Чарлтон Гринвич және Вулвич сайлау округімен қамтылған, оны 2015 жылдан бері Мэтью Пенникук өкілдік етеді. Лондон Ассамблеясында Чарлтон Гринвич және Льюишем сайлау округіне кіреді, оны 2000 жылы құрылғаннан бері Лейборист Лен Дювалл өкілдік етеді.

География

Чарлтонның орталығы, Чарлтон ауылы деп аталады, Лондонның оңтүстік-шығысына қарай 7 мильдей қашықтықта, B210 тас жолында, биік жердің жиегінде орналасқан. Ауылдың батысындағы басты жол – Charlton Road, ал шығысында – Charlton Park Road; ал ауылдың ортасындағы жолдың өзі ‘The Village’ деп аталады. Charlton Road бойында K2 үлгісіндегі қызыл телефон будкасы сақталған. Charlton Church Lane деп аталатын шағын жол солтүстікке қарай, St Luke’s шіркеуінен басталып, вокзалға және A206 тас жолына дейін төменге қарай жалғасады. Темір жолдан әрі қарай, New Charlton немесе Charlton Riverside деп аталатын, көбінесе өнеркәсіптік нысандар орналасқан өзен жағалауы жатыр. Чарлтонда әртүрлі ерекшеліктері бар бірнеше саябақтар бар, атап айтқанда, Maryon Park, Maryon Wilson Park, ескі Horn Fair жәрмеңкесінің құрметіне аталған Hornfair Park және негізінен спорт алаңдарынан тұратын Charlton Park. Maryon Park-ке жақын орналасқан Gilbert’s Pit – ғылыми тұрғыдан ерекше қызығушылық тудыратын жер, бұл жер бұрын құм өндірудің ірі орталығы болған. Көптеген саябақтар бір кезде Hanging Wood деп аталған ормандарды қамтыған аймақта орналасқан. Чарлтонның архитектурасы алуан түрлі, аймақтың әртүрлі бөліктері қалай дамығанын көрсетеді, өйткені ол Темза жағалауындағы шағын ауылдан бүгінгі Лондон қалашығына айналды. Чарлтон өз атын Charlton House-қа берген, сондай-ақ классикалық сәулетші Иниго Джонспен байланысты, оның құрметіне аталған көше бар. Чарлтондағы басқа көшелер де белгілі тұлғалардың немесе орындардың аттарымен аталады, мысалы, Montcalm, Henry, Prince of Wales, Canberra және Kashmir. Чарлтон ауылының жанында төрт негізгі паб бар, соның ішінде 17 ғасырдың соңында салынған The Bugle Horn атты бұрынғы пошта станциясы да бар. Ауылдың солтүстік жағындағы маңызды нысан – The Valley стадионы, 1919 жылдан бері Charlton Athletic F.C.-нің үйі. New Charlton – Темза бөгетінің оңтүстік жағында орналасқан, оның ішінде бөгеттің басқару орталығы мен келушілерге арналған орталық та бар. 2013 жылы Гринвич университетінің қолдауымен жақын жерде Royal Greenwich UTC атты университеттік техникалық колледж ашылды. Қазір ол Royal Greenwich Trust School деп аталатын тегін білім беретін мектеп. Жақын жерде орналасқан аудандар: Blackheath, Eltham, Greenwich, Kidbrooke, Maze Hill, North Greenwich, Plumstead, Welling, Westcombe Park және Woolwich.

Демография

2011 жылғы Ұлыбритания халық санағы бойынша Чарлтон округінің халқы 14 385 адамды құрады. Халықтың 47,2%-ы христиан, 29,1%-ы дінсіз; 8,4%-ы дінге сенбейтінін айтса, қалған ең ірі діни топ – мұсылмандар, олар халықтың 6,8%-ын құрайды. Аймақта Peninsula Retail Park және Stone Lake Retail Park сауда орталықтары орналасқан. 2015 жылы Woolwich Road және Bugsby's Way арасында жаңа Sainsbury's супермаркеті ашылды. Бұл жаңа дүкен Гринвич түбегіндегі бұрынғы филиалдың орнына салынды, ол ашылған кезде «болашақтың супермаркеті» деп мақтанған, 15 жылдан аспаған еді. Sainsbury's Нью-Чарлтон қаласында ірі тауарлық орталыққа ие; ол 2012 жылы қайта жаңартылып, кеңейтілді және 2013 жылы вице-премьер Ник Клегг тарапынан қайта ашылды. Нью-Чарлтон – аймақтағы ауыр өнеркәсіптің сақталған жері. 19 ғасырға дейін аймақтағы маңызды өнеркәсіптің бірі кен өндіру болды. Valley стадионы үлкен әк тасты карьердің орнында салынған, ал Gilbert's Pit бір кезде Лондонның орталық бөлігін үй тұрмысы үшін қажетті құммен қамтамасыз еткен. Бұл жер Чарлтон иелерінің бірнеше буынының және кісі өлтірілген премьер-министр Спенсер Персивальдің жерленген орны. 1848–50 жылдары Сент-Томасқа арналған екінші англикан шіркеуі салынды. Архитекторлар Джозеф Гвильт және оның ұлы Джон Себастьян Гвильтпен бірлесіп, романдық стильде жобаланған бұл шіркеу 1850 жылдың 31 шілдесінде киеленді. Қазіргі таңда ол Санкт-Лукадағы англикандық приход пен Британдық Православ шіркеуінің Апостол Томас қауымымен бірлесіп пайдаланылады; ғимарат II санаттағы мұра нысаны болып саналады. Рим-католик шіркеуі біздің Грейс ханымның Ассумпционист орденімен құрылды. Олар 1900 жылы Франциядан діни бұйрықтарды басу себебімен қуылғаннан кейін 1903 жылы Чарлтонға қоныстанды. Алғашқы монахтар Highcombe-ға көшіп, Чарлтон қаласында миссионерлік жұмыс бастады. Қазіргі шіркеу 1905 жылы салынды және 2005 жылдың 17 қыркүйегінде архиепископ Кевин Макдональд пен приход пасторы Фр. Майкл Лич басшылығымен бірлескен дінаралық әуе дұғасымен 100 жылдығы тойланды. Шіркеудің оңтүстік-шығыс Лондондағы ирланд қауымымен тығыз тарихи байланысы бар, бұл шіркеу ішінде орналасқан Әулие Патрик мүсінінен көрінеді. Қазіргі пресвитериум бұрын 19 ғасырдың көрнекті инженеры Уильям Генри Барлоудың (1812–1902) үйі болды, ол Санкт-Панкрас теміржол станциясын жобалаған және Англия мұрасы оның есіміне көк тақта орнатқан; бұл ғимарат та II санаттағы мұра нысаны болып саналады. Аймақтағы басқа шіркеулерге Чарлтон шіркеу жолындағы Жаңа Өсиет Құдай шіркеуінің Чарлтон шатырлары; Сент-Ричардтың англикан шіркеуі; Wyndcliff Road-тағы Біріккен реформаланған шіркеу; және Нью-Чарлтон және оның айналасындағы бірнеше евангелистік еркін шіркеулер кіреді. Чарлтон сонымен қатар Бареилви суфи дәстүрінде ерлер мен әйелдерге қызмет көрсететін шағын мешітке ие.

Лондон автобустары

Чарлтонға Лондон автобустарының 53, 54, 161, 177, 180, 380, 422, 472, 486 және N1 бағыттары жүреді.

Лондон метросы

Ең жақын станция – Юбилей желісіндегі Солтүстік Гринвич станциясы.

Ұлттық темір жол

Ең жақын станция – Шарлтон. Оңтүстік-шығыс (Southeastern) желісі бойынша Барнхерст, Крейфорд, Дартфорд, Гиллингэм, Лондон Канон-стрит және Лондон Чаринг-Кросс бағыттарындағы, сондай-ақ Говия-Темзлинк (Govia Thameslink Railway) желісімен солтүстік Кентке, Сент-Панкрас, Сент-Олбанс-Сити, Лютон және Лютон әуежайына қатынайтын пойыздар бар.

Жол желісі

Шарлтон солтүстікке қарай A206 және оңтүстікке қарай A207 тас жолдарының арасында орналасқан. Темза өзенін кесіп өтетін Блэкволл туннелінің оңтүстік жағы батыста, ал Оңтүстік айналма жолы шығысқа қарай шалқап жатыр. Батыс Шарлтон ауданында, Исткомб даңғылынан жақын жерде Полиция департаментінің айыптұрағы орналасқан.

Спорт

Чарлтон ең жақсы Шарлтон Атлетик ФК үйі ретінде танымал. Клуб ауылдың солтүстігінде, басты жол мен теміржол сызығына жақын орналасқан "The Valley" (бұрынғы әк тасты шұңқыры) стадионында ойнайды. 2016 жылға дейін "Блэкхит" регби клубының үйі болған "Ректори-филд" Блэкхит пен Чарлтоннің шекарасында орналасқан. "Чарлтон Лидо" Чарлтон ауылының оңтүстігінде, "Хорнфэр" паркінің батыс жағында жатыр. Лондон марафонының қашықтығы "Блэкхит"тен басталып, "Шарлтон" арқылы "Вулвичке" дейін шығысқа қарай жүргізіледі, содан кейін "Вулвич" жолынан батысқа бұрылады.