Кіріспе

Француз экономисі Жан Клод Трише (туған 20 желтоқсан 1942 жылы) – 2004 жылдан 2011 жылға дейін Еуропалық Орталық Банктің президенті болған француз экономисі. Президенттік лауазымға тағайындалғанға дейін 1993 жылдан 2004 жылға дейін Франция Банкінің губернаторы қызметін атқарды. Еуропалық Орталық банктегі қызметтен кейін Трише Франция бойынша лекциялар оқыды және Халықаралық есептесулер банкінің директорлар кеңесіне кірді. Ол Брюгель саяси емес сараптамалық орталығына қосылып, экономикалық саясат мәселелері бойынша кеңес беруге шақырылды. 2008 жылы Трише Newsweek журналының «әлемдегі ең ықпалды адамдар» тізімінде Бен Бернанке (төртінші орын) және Масааки Ширакавамен (алтыншы орын) бірге бесінші орынды иеленді.

Трише 1942 жылы Лион қаласында грек және латын тілдерінің профессорының ұлы ретінде дүниеге келді. Ол 1964 жылы бітірген Нанси тау-кен институтында білім алды. Кейін ол Париж университетінде экономика мамандығы бойынша магистр дәрежесін алды, содан кейін 1966 жылы Париж саяси институтында (Sciences Po деп белгілі) және 1969-1971 жылдары Францияның екі жоғары оқу орнында саясаттану және мемлекеттік басқару саласында оқыды.

**Мансап жолы**

**Мемлекеттік сектордағы мансабы**

1987 жылдан бастап Трише мемлекеттік қазынашылықтың басшысы болды. Осы қызметінде ол 1980-ші жылдардың ортасында несие беруші елдердің Париж клубына төрағалық етті және Латын Америкасы, Африка және Таяу Шығыстағы қарыздық мәселелерге тікелей қатысты. Ол сондай-ақ Вашингтондағы қаржылық кеңесші орган – Тридцать тобының мүшесі болды. Қазынашылыққа тағайындалғаннан кейін Трише Германиямен валюталық одақ құруға жол ашу үшін инфляцияға қарсы күшті франк саясатына көшуді қадағалады. 1993 жылы ол Франция Банкіне өз пайыздық ставкаларын белгілеуге тәуелсіздік беру үшін Қазынашылықтың қадамын басқарды. 1993 жылы Трише Франция Банкінің губернаторы болып тағайындалды. Франция Қазынашылығының директоры және кейін Франция Банкінің губернаторы ретінде ол Еуропалық валюталық одақтың архитекторының бірі ретінде кеңінен танылды. 1997 жылы премьер-министр Лионель Жоспен мен президент Жак Ширак Тришені Еуропалық Орталық Банктің президенті лауазымына Францияның үміткері етіп ұсынды, осылайша Еуроаймақ мүшелерінің көпшілігі ұсынған үміткер Вим Дюизенбергке қарсы шықты. Германияның қаржы министрі Тео Вайгель ұсынған келісім бойынша Дюизенберг өзінің сегіз жылдық мерзімі аяқталғаннан кейін Тришеге жол ашты. 2003 жылдың 1 қарашасында ол Вим Дюизенбергтің орнын басып алды. Өзінің қызметінің кезеңінде Трише Еуропалық борыш дағдарысына, оның ішінде Еурозонадағы мемлекеттік облигациялар нарығындағы дағдарысты тоқтату үшін ЕОБ-ның Бағалы қағаздар нарықтары бағдарламасын қадағалады. 2011 жылы ЕОБ басқарма мүшесі Юрген Старк осы саясатқа наразылық ретінде қызметтен кетті.

**Жеке сектордағы мансабы**

2012 жылдың 28 қаңтарында Еуропалық авиациялық және қорғаныс компаниясының директорлар кеңесі Тришенің директорлар кеңесіне кандидаттығын мақұлдады, онда ол (Lagardère тобының Доминик д'Хиннинмен бірге) француз мемлекетінің SOGEADE холдинг компаниясын өкілдік етті. Трише 2012 жылы Марио Монтиден кейін Үшжақты комиссияның Еуропалық бөлімшесінің төрағасы болды. Трише 2017-2018 жылдар аралығында G20 қаржы министрлері мен орталық банктерінің басшылары құрған жаһандық қаржылық басқару жөніндегі беделді тұлғалар тобының мүшесі болды. 2021 жылдың басында Трише G20 тарапынан пандемияға дайындық және оған жауап беру үшін әлемдік ортақ қаржыны қаржыландыру жөніндегі жоғары деңгейдегі тәуелсіз комиссияға (HLIP) тағайындалды, оның төрағалары Нгози Оконжо Ивеала, Тарман Шанмугаратнам және Лоуренс Саммерс болды.

**Басқа қызметтері**

**Халықаралық ұйымдар**

* Еуропалық Орталық Банк, Этика комитетінің төрағасы (2016–2019)
* Еуропалық жүйелік тәуекел жөніндегі кеңес (ESRB), төраға (2010–2011)

**Корпоративтік кеңестер**

* PIMCO, Глобалды консультативтік кеңестің мүшесі (2015 жылдан бері)

**Коммерциялық емес ұйымдар**

* Бреттон Вудс комитеті, консультативтік кеңестің мүшесі (2020 жылдан бері)
* Scope Foundation, Құрметті кеңестің мүшесі (2020 жылдан бері)
* Экономикалық және саяси зерттеулер орталығы (CEPR), Ерекше ғылыми қызметкер (2019 жылдан бері)
* Брюгель, Басқарма төрағасы (2012 жылдан бері)
* Билдерберг тобы, Басқару комитетінің мүшесі
* Еуропалық көкөрістер, Кеңесші
* Күрделілік зерттеу бастамасы жүйелік тұрақсыздықтар үшін (CRISIS), Кеңесші кеңесінің мүшесі
* Гете Франкфурт университетінің құқық және қаржы институты, Академиялық кеңесші кеңесінің мүшесі
* Жүйелік тәуекел кеңесі (SRC), Аға кеңесші

**Саяси ұстанымдары**

Еуро дағдарысының шыңында Трише президент Николя Саркози мен канцлер Ангела Меркельді, олар 2010 жылы Довильде өткен кездесуде мемлекеттік борыштартық құрылымдалуы жеке инвесторлардың үлесін төлеуге мүмкіндік беретіні туралы келісімге келгенін ауызша сынады; бұл жоспар ешқашан іске аспады. 2011 жылы Шарлемань сыйлығының салтанатында Трише еуро аймағын пайдаланатын елдердің шығыстарын бақылау үшін орталық қаржы министрлігін құруға шақырды. 2011 жылдың 5 тамызында Трише Марио Драгимен бірге Италия үкіметіне Италияда жақын арада іске асырылатын бірқатар экономикалық шараларды қабылдауға итермелеу үшін хат жазды. 2015 жылы Трише Франция Банкінің бұрынғы губернаторлары Мишель Камдессу мен Жак де Ларозьермен бірге президент Франсуа Олландтың Франсуа Виллеруа де Галоны орталық банк басшысы етіп тағайындауын қолдады. 2019 жылы Financial Times газетінде жарияланған мақаласында Трише Еуропалық Орталық Банктің бұрынғы әріптестеріне – Тришенің президенттігі кезінде ЕОБ бас экономисі қызметін атқарған Юрген Старк пен Отмар Иссингке қарсы сынға ұшырады, оларды Марио Драги президенттігінде жүргізілген жұмсақ монетарлық саясатқа сын көзбен қарағаны үшін «адасқан» деп атады.

Crédit Lyonnais скандалы

2003 жылдың қаңтар айында Трише Францияның ірі банктерінің бірі – «Кредит Лионь» банкіндегі тәртіп бұзушылықтар бойынша сегіз адаммен бірге сотқа тартылды. Ол кезде Трише француз қазынасының басшысы болған. 2003 жылдың маусымында ол кінәсіз деп танылды, соның арқасында Еуропалық Орталық Банкке (ЕОБ) өтуге мүмкіндік алды. Парламенттік тергеу Тришенің, басқа мемлекеттік қызметкерлердің және сол қиын кезеңде қызмет еткен үш қаржы министрінің ешқандай заңбұзушылық жасағандығын растамады.

2009 жылғы банктік дағдарыс

Еуропалық Орталық банкте Трише Грекияның қарызы бойынша төлемдерді тоқтату мүмкіндігін тіпті ойлауға да қарсылық көрсетті. Тек 2011 жылдың қазан айында, оның қызмет мерзімі аяқталуға жақын келгенде, грек облигацияларының құнын 50%-ға төмендетуге келісімге қол жеткізілді.

Hypo Alpe Adria компаниясын құтқару

2015 жылы Австрия парламенті тарапынан жүргізілген және банкрот болған "Hypo Alpe Adria" банкіне қатысты тергеу аясында, сол кездегі оппозициялық партия NEOS Тришетті 200 адамның ішінде сұраққа тартылуы тиіс деп атады. Австрия 2009 жылдың соңында "BayernLB" банкінен "Hypo Alpe Adria" банкін сатып алған кезде Трише осы мәмілені қолдауға тырысты. Трише Ұлы дағдарысқа Еуропалық Орталық Банктің (ЕОБ) жауабы үшін сынға ұшырады, онда қалпына келтіру мен өсуден гөрі баға тұрақтылығына басымдық берілді. Ол сондай-ақ ЕОБ басшысы лауазымына тағайындалғанша "Goldman Sachs" компаниясындағы қатысы туралы мүдделер қақтығысы жөніндегі сұраққа жауап беруден бас тартқандығы үшін де сынға ұшырады.

Жеке өмір

22 жасында Трише Альин Рыбалькаға үйленді, ол дипломат және аудармашы, оның ата-анасы Украинадан Францияға көшіп келген. Олардың екі ұлы бар: Пьер Алексис Трише (1971 жылы туған), Orange SA телекоммуникациялық компаниясында маркетинг стратегиясы директоры; және Жан Николас Трише (1974 жылы туған), музыкант және продюсер.