Кіріспе

Максималды тығыз байланысқан Абелийлік Lie субтобы. Компактты Лай топтарының математикалық теориясында торус субтоптары, әсіресе максималды торус субтоптары ерекше рөл атқарады. G компактты Лай тобындағы торус – G-нің компактты, байланысқан, Абелийлік Lie субтобы (сондай-ақ стандартты торус Tn-ге изоморфты). Максималды торус – мұндай субтоптардың арасында максималды болып табылатын торус. Яғни, егер T′ торусы T торусын қамтыса, онда T = T′ болса, T максималды торус болып есептеледі. Кез келген торус тек өлшемдік қарастырулар бойынша максималды торустың ішінде орналасады. Қалысқа тұрмайтын Лай тобында тривиальды емес торустар болуы міндетті емес (мысалы, Rn). G-дегі максималды торустың өлшемі G-нің ранкі деп аталады. Ранк жақсы анықталған, себебі барлық максималды торустар конъюгат болып шығады. Жартылай қарапайым топтар үшін ранг байланысты Динкин диаграммасындағы түйіндер санына тең.

Мысалдар

U(n) бірлік тобының ең үлкен торы – барлық диагональдық матрицалардың кіші тобы болып табылады. Яғни, T нұқсаны n шеңбердің көбейтіндісіне анық изоморфты, сондықтан U(n) бірлік тобының рангі n-ге тең. Арнайы бірлік тобындағы SU(n) ⊂ U(n) ең үлкен торы – T және SU(n) қиылысы, ол n-1 өлшемді тор болып табылады. Арнайы ортогональды топтағы SO(2n) максималды торы – кез келген белгіленген n жұппен ортогональды жазықтықтағы барлық бір мезгілдегі айналулардың жиынтығымен беріледі (яғни екі өлшемді векторлық кеңістіктер). Нақтырақ айтқанда, бір максималды тор – диагональдық блоктардан тұратын барлық блок-диагональдық матрицалардан тұрады, мұнда әрбір диагональдық блок айналу матрицасы болып табылады. Бұл сондай-ақ SO(2n+1) тобындағы максималды тор болып табылады, онда әрекет қалған бағытты бекітеді. Осылайша, SO(2n) және SO(2n+1) екеуінің де рангі n-ге тең. Мысалы, айналу тобындағы SO(3) максималды торлары – белгіленген ось маңындағы айналулармен беріледі. Симплектикалық топ Sp(n)-нің рангі n-ге тең. Максималды тор – барлық диагональдық матрицалардың жиынтығымен беріледі, олардың барлық элементтері H-нің белгілі бір күрделі субальгебрасында жатыр.

Тамыр жүйесі

Егер T – G компактты Lie тобындағы максималды тор болса, түбір жүйесін келесідей анықтауға болады. Түбірлер – G-нің күрделендірілген Lie алгебрасындағы T-нің қосымша әрекетіне сәйкес салмақтар. Нақтырақ айтқанда, T-нің Lie алгебрасын деп белгілейік, – оның Lie алгебрасы, ал – күрделендірілуі. Онда элемент – G-нің T-ға қатысты түбірі деп аталады, егер және нөлдік емес бар болса, барлық үшін келесі теңдік орындалса:

. Мұнда – байланысқан компактты Lie топтарының қосымша әрекеті кезінде өзгермейтін, үстіндегі белгілі бір ішкі көбейту. Түбір жүйесі, T-нің Lie алгебрасының ішкі жиыны ретінде, түбір жүйесіне тән барлық қасиеттерге ие, бірақ түбірлер кеңістігін толық қамтымайды. Түбір жүйесі G-нің жіктелуі мен өкілдік теориясын түсінудегі маңызды құрал болып табылады.

Вейл тобы

Торус T (қажетті түрде максималды емес) берілгенде, G тобының Weyl тобы T-ға қатысты T нормализаторының, T орталықтандырғышына қатысты нормальды бөлінуі ретінде анықталады. Яғни, G-де максималды торус фиксирленсе; содан кейін сәйкес Weyl тобы G-нің Weyl тобы деп аталады (бұл T таңдауына изоморфизмге дейін байланысты). Weyl тобы туралы алғашқы екі маңызды нәтиже төмендегідей: G-де T орталықтандырғышы T-ға тең, сондықтан Weyl тобы N(T)/T-ға тең. Weyl тобы оған байланысты Lie алгебрасының түбірлеріне қатысты симметриялар арқылы туындайды. Осылайша, T-ның Weyl тобы G Lie алгебрасының түбірлік жүйесінің Weyl тобына изоморфты. Енді осы негізгі нәтижелердің кейбір салдарына тоқталайық. T-дағы екі элемент W элементімен конъюгацияланғанда және тек сонда ғана конъюгацияланған болады. Яғни, G-нің әрбір конъюгация класы T-мен дәл бір Weyl орбитасында қиылысады. Шындығында, G-дегі конъюгация кластары кеңістігі T/W орбиталық кеңістігіне гомеоморфты. Weyl тобы T (және оның Lie алгебрасы) бойынша (сыртқы) автоморфизмдер арқылы әрекет етеді. T нормализаторының толық бөлігі де T-ға тең. Сондықтан Weyl тобы N(T) компоненттік тобына тең. Weyl тобының саны шекті. G-нің өкілдік теориясы негізінен T және W арқылы анықталады. Мысал ретінде, жағдайды қарастырайық, егер және тек қана болса, онда диагональды кіші топқа жатады, яғни әрбір стандартты базистік элементті басқа стандартты базистік элементтің еселігіне бейнелейтін болса, яғни стандартты базистік элементтерді кейбір тұрақтыларға көбейтуге дейін өзгертетін болса. Бұл жағдайда Weyl тобы элементтердің пермутациялық тобы болып табылады.

Вейл интегралы формуласы

f функциясы G-де үздіксіз деп есептейік. Онда f-тың G бойынша интегралы нормаланған Haar өлшемі dg арқылы келесідей есептелуі мүмкін:

мұнда нормаланған көлем өлшемі quotient manifold-қа және нормаланған Haar өлшемі T-ге берілген. Мұнда Δ Вейль атаушы формуласымен берілген және – Вейль тобының реті. Бұл нәтиженің маңызды ерекше жағдайы f сыныптық функция болған кезде туындайды, яғни конъюгацияға қатысты өзгермейтін функция. Ондай жағдайда, мысалы ретінде , диагональды кіші топ ретінде қарастырайық. Онда сыныптық функциялар үшін Вейль интегралдық формуласы келесі нақты түрде болады:

Мұнда нормаланған Haar өлшемі , ал – диагональдық элементтері болатын диагональдық матрицаны білдіреді.