Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Орақ машинасы
Harvesting machine
Орақшы – егін піскен кезде дақылды оратын (кесіп, көбінесе жинайтын) құрал немесе адам. Әдетте, бұл астық тұқымдас шөптерге қатысты. Егін оратын машиналардың алғашқы құжатталған мысалдары – б.з.д. Рим империясының заманында, қазіргі Франция аумағында қолданылған галл орақтары еді. Галл орақтары бастарды жинап алатын тарақтан тұрды, ал оператор астықты кейін үгіту үшін қорапқа түсіретін. Көптеген қазіргі заманғы механикалық орақшылар шөпті кеседі, сондай-ақ оны жинайды, яғни желге шашып немесе тікелей жинап алады. Қазіргі заманғы машиналар шөпті кесіп қана қоймай, оның тұқымдарын (астықты) да қырып, тазалап, тікелей жүк машинасына немесе вагонға жеткізеді. Мұндай машиналар астық жинағыш немесе жай ғана жинағыш деп аталады және олар ертерек орақшылардың инженерлік мұрагерлері болып табылады. Шөп жинау астықтан сәл өзгеше; қазіргі заманғы шөп шабуда шөпті кесетін машина шөп кескіш деп аталады, ал егер кондиционермен біріктірілсе – шөп кескіш-кондиционер. Қолмен орындалатын жұмыс ретінде, астық пен шөпті кесу орақпен, тырнақпен және жинағышпен орылып, содан кейін әртүрлі кезеңдерден өтеді. Дәстүрлі түрде, мұндай кесудің барлығын орау деп атауға болады, бірақ астық шөптерін орау мен шөп шөптерін кесу арасындағы айырмашылық ұзақ уақыттан бері бар. Механикалық құралдарды жобалаушылар тек он жыл бойы астық орағыш/шөп кескіш машиналарын біріктіруге тырысқаннан кейін (1830-1840 жылдар) ғана оларды бөлек санаттарға жатқыза бастады. Механикалық орақшылар 1830 жылдардан бастап 1860-1880 жылдарға дейін ауыл шаруашылығын айтарлықтай өзгертті, содан кейін олар орақты жинағыш, астық жинағыш, орақ байлаушы, астық байлаушы, байлаушы сияқты әртүрлі атаулармен аталатын ұқсас машиналарға айналды, олар астықтың бір шоғындарын сым немесе арқанмен жинап, байлайтын.
A reaper is a farm implement or person that reaps (cuts and often also gathers) crops at harvest when they are ripe. Usually the crop involved is a cereal grass. The first documented reaping machines were Gallic reapers that were used in Roman times in what would become modern day France. The Gallic reaper involved a comb which collected the heads, with an operator knocking the grain into a box for later threshing. Most modern mechanical reapers cut grass; most also gather it, either by windrowing or picking it up. Modern machines that not only cut and gather the grass but also thresh its seeds (the grain), winnow the grain, and deliver it to a truck or wagon, called combine harvesters or simply combines, which are the engineering descendants of earlier reapers. Hay is harvested somewhat differently from grain; in modern haymaking, the machine that cuts the grass is called a hay mower or, if integrated with a conditioner, a mower conditioner. As a manual task, cutting of both grain and hay may be called reaping, involving scythes, sickles, and cradles, followed by differing downstream steps. Traditionally all such cutting could be called reaping, although a distinction between reaping of grain grasses and mowing of hay grasses has long existed; it was only after a decade of attempts at combined grain reaper/hay mower machines (1830s to 1840s) that designers of mechanical implements began resigning them to separate classes. Mechanical reapers substantially changed agriculture from their appearance in the 1830s until the 1860s through 1880s, when they evolved into related machines, often called by different names (self raking reaper, harvester, reaper binder, grain binder, binder), that collected and bound the sheaves of grain with wire or twine.
Қолмен орып алу
Егінді қолмен орып-жыюдың түрлі тәсілдері бар, оның ішінде дәнді егістің басын қолмен жұлып алу, орақпен дәнді сабақтарын кесу, орақпен немесе дәнді орақпен кесу. Орақ жинау, әдетте, осыған ұқсас құралдарды қолданатын шөп шабудан ерекшеленеді, бірақ дәнді дақылдарды жинауға қарағанда, шөпті шөп үшін кесуге арналған дәстүрлі термин. Астық тұқымдас өсімдіктердің қатаң, құрғақ сабақтары мен шөп үшін жасыл шөптер әдетте машиналарда әртүрлі пышақтарды қажет етеді. Орақтанған дәнді сабақтар жиналып, баумен немесе сабанмен байланған қаптарға салынады. Содан кейін бірнеше қаптар біріне-бірі сүйеніп, құлақтары жерге тимей, кептіріледі, осылайша бір тұтқын жасалады. Кептіргеннен кейін қаптар даладан жиналып, құлақтары ішке қарай орналастырылып үйіледі, сосын сабанмен немесе қамытпен жабылады; мұны үйме немесе қаптама деп атайды. Британ аралдарында қаптардың жиынтығы дәстүрлі түрде жүгері үймесі деп аталады, оны шөп үймесінен ажырату үшін ("жүгері" британдық ағылшын тілінде "дән" деген ескі мағынасын сақтайды, "мәржән" емес). Үймелер малға қол жеткізе алмайтын жерде салынады, оны үйме алаңы немесе қаптама алаңы деп атайды. Жүгері үймесі кейін бұзылып, қаптардан дәнді сабаннан бөліп алады. Егінді жинағаннан кейін даладан төгілген дәнді жинауды жинау дейді, және дәстүрлі түрде қолмен немесе тауық немесе шошқа сияқты жануарларды далаға жіберу арқылы жасалады. Қолмен орып-жинау қазір өнеркәсіптік дамыған елдерде сирек кездеседі, бірақ машиналар жоқ немесе оларға қол жеткізу қиын болған жерлерде (мысалы, тар террасаларда) әлі де қалыпты әдіс болып табылады. Айыптық орақпен жыртушының скелеттей келген бейнесі – "Өлімнің Орақшысы" деп белгілі – көптеген батыс дәстүрлері мен мәдениеттерінде өлімнің әдеттегі бейнесі болып табылады. Бұл метафорада өлім тірілерді жинайды, сияқты фермер егінді жинайды.
Hand reaping is done by various means, including plucking the ears of grains directly by hand, cutting the grain stalks with a sickle, cutting them with a scythe, or a scythe fitted with a grain cradle. Reaping is usually distinguished from mowing, which uses similar implements, but is the traditional term for cutting grass for hay, rather than reaping cereals. The stiffer, dryer straw of the cereal plants and the greener grasses for hay usually demand different blades on the machines. The reaped grain stalks are gathered into sheaves (bunches), tied with string or with a twist of straw. Several sheaves are then leant against each other with the ears off the ground to dry out, forming a stook. After drying, the sheaves are gathered from the field and stacked, being placed with the ears inwards, then covered with thatch or a tarpaulin; this is called a stack or rick. In the British Isles a rick of sheaves is traditionally called a corn rick, to distinguish it from a hay rick ("corn" in British English retains its older sense of "grain" generally, not "maize"). Ricks are made in an area inaccessible to livestock, called a rick yard or stack yard. The corn rick is later broken down and the sheaves threshed to separate the grain from the straw. Collecting spilt grain from the field after reaping is called gleaning, and is traditionally done either by hand, or by penning animals such as chickens or pigs onto the field. Hand reaping is now rarely done in industrialized countries, but is still the normal method where machines are unavailable or where access for them is limited (such as on narrow terraces). The more or less skeletal figure of a reaper with a scythe – known as the "Grim Reaper" – is a common personification of death in many Western traditions and cultures. In this metaphor, death harvests the living, like a farmer harvests the crops.
Механикалық жинайды
Механикалық орақшы немесе орақ машинасы – егін жинауға арналған механикалық, жартылай автоматтандырылған құрылғы. Механикалық орақшылар және олардың кейінгі машиналары механикаландырылған ауыл шаруашылығының маңызды бөлігі және ауыл шаруашылығы өнімділігінің негізгі факторы болып табылады.
A mechanical reaper or reaping machine is a mechanical, semi automated device that harvests crops. Mechanical reapers and their descendant machines have been an important part of mechanized agriculture and a main feature of agricultural productivity.
XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдағы орақшылар
Алғашқы орақшылар жасалып, патенттелгеннен кейін, әлемде бірнеше өндірушілер сәл өзгеше орақшыларды таратты. XIX ғасырдың екінші жартысында Огайо штатының Спрингфилд қаласында Champion Interest тобы (Champion Machine Company, кейін Warder, Bushnell & Glessner, 1902 жылы IHC-ге қосылды) шығарған Champion (біріктірілген) орақшы-жүгірушілер мен жүгірушілер 1880 жылдары АҚШ-та үлкен табысқа ие болды. Спрингфилд қаласы әлі күнге дейін "Чемпион қаласы" деп аталады. Жалпы, орақшылар 1872 жылы ойлап табылған орақшы-байлаушыға дамыды, ол егінді орып, оны бірге байлап шоғырларға түйреп берді. 1896 жылға қарай 400 000 орақшы-байлаушы астық жинауға қолданылып жатқандығы бағаланды. Бұл өз кезегінде, егінді орып, содан кейін бірден астық сабауға арналған комбайнмен алмастырылды. Орталық Еуропа ауыл шаруашылығында орақшылар – орақшы-байлаушылармен бірге – 20 ғасырдың ортасына дейін кеңінен қолданылатын машиналар болды.
After the first reapers were developed and patented, other slightly different reapers were distributed by several manufacturers throughout the world. The Champion (Combined) Reapers and Mowers, produced by the Champion Interest group (Champion Machine Company, later Warder, Bushnell & Glessner, absorbed in IHC 1902) in Springfield, Ohio in the second half of the 19th century, were highly successful in the 1880s in the United States. Springfield is still known as "The Champion City". Generally, reapers developed into the 1872 invented reaper binder, which reaped the crop and bound it into sheaves. By 1896, 400,000 reaper binders were estimated to be harvesting grain. This was in turn replaced by the swather and eventually the combine harvester, which reaps and threshes in one operation. In Central European agriculture reapers were – together with reaper binders – common machines until the mid 20th century.