Солтүстік Суматраның астанасы – Медан қаласы

Кіріспе

Солтүстік Суматраның астанасы және қаласы, Индонезиядағы қала.

Медан (mɛˈdɑːn) – Индонезияның Солтүстік Суматра провинциясының астанасы және ең ірі қаласы. Жақын орналасқан Малакка бұғазы, Белаван порты және Куаланаму халықаралық әуежайы Меданды аймақтық хаб және көпмәдениетті мегаполис етеді, ол Суматраның қаржы орталығы және Индонезияның батыс бөлігіне қақпа ретінде қызмет етеді. Солтүстік Суматра экономикасының шамамен 60% сауда, ауыл шаруашылығы және өңдеу өнеркәсібімен, соның ішінде 4 миллион акр пальма майы плантацияларынан түсетін экспортпен қамтамасыз етіледі. Ұлттық даму жоспарлау агенттігі Меданды Индонезияның төрт негізгі орталық қаласының бірі деп атады – Жакарта, Сурабая және Макассар қалаларымен бірге. Халық саны бойынша, ол Ява аралынан тыс Индонезиядағы ең көп халқы бар қала. 2023 жылғы мәліметтер бойынша, Медан халқы шамамен Молдова мемлекетінің халқына тең. 2020 жылғы халық санауы бойынша Медан қаласының шегінде 2,435,252 адам тұрады; 2023 жылдың ортасындағы ресми бағалау бойынша 2,474,166 адамды құрайды, оның ішінде 1,231,673 ер адам және 1,242,493 әйел. Айналасындағы қалалық аймақтарды ескергенде, халық саны 3,4 миллионнан асады, бұл Индонезиядағы төртінші ірі қалалық аймақ. Медан қалалық аймағы – көршілес Бинжай, Дели Серданг және Каро аймағының бір бөлігін қамтиды, ол Явадан тыс ең үлкен қалалық аймақ болып табылады, 2020 жылғы халық санауы бойынша 4,744,323 тұрғыны бар. Қала Дели және Бабура өзендерінің қосылған жерінде Гуру Патимпус есімді каро батырының күшімен құрылған. Бұрын Кампунг Медан Путри деп аталған ол 1632 жылы құрылған Дели сұлтандығының бір бөлігі болды. 19 ғасырдың соңында, жаңа плантациялық аймақтарды іздеген голланд отаршылдары Медан мен Делиді плантациялық орталықтар ретінде таңдап, Дели компаниясын құрды. Бірнеше жылдың ішінде голландтың темекі саудасы Меданды экономикалық орталыққа айналдырып, оған Het Land Dollar ("ақшалы жер") деген лақап атты берді. Темекі, каучук, шай, ағаш, пальма майы және қантты Меданнан Белаван портына, одан әлемдік экспортқа тасымалдау үшін құрылған Дели темір жолы Меданның одан әрі қарқынды дамуына ықпал етті. Қала алдымен Шығыс Суматра штатының астанасы, содан кейін Солтүстік Суматра провинциясының астанасы болды.

Medan (/m//ɛ/'/d//ɑː//n/ mehDAHN, ) is the capital and largest city of the Indonesian province of North Sumatra. The nearby Strait of Malacca, Port of Belawan, and Kualanamu International Airport make Medan a regional hub and multicultural metropolis, acting as a financial centre for Sumatra and a gateway to the western part of Indonesia. About 60% of the economy in North Sumatra is backed by trading, agriculture, and processing industries, including exports from its 4 million acres of palm oil plantations. The National Development Planning Agency listed Medan as one of the four main central cities in Indonesia, alongside Jakarta, Surabaya, and Makassar. In terms of population, it is the most populous city in Indonesia outside of the island of Java. Its population as of 2023 is approximately equal to the country of Moldova. As of the 2020 Census, Medan had a population of 2,435,252 within its city limits; the official population estimate as of mid 2023 was 2,474,166 comprising 1,231,673 males and 1,242,493. When the surrounding urban area is included, the population is over 3.4 million, making it the fourth largest urban area in Indonesia. The Medan metropolitan area—which includes neighbouring Binjai, Deli Serdang Regency, and a part of Karo Regency—is the largest metropolitan area outside of Java, with 4,744,323 residents counted in the 2020 Census. The city was founded at the confluence of the Deli River and the Babura river by a Karonese man named Guru Patimpus. Then called Kampung Medan Putri, it became part of the Deli Sultanate, established in 1632. In the late 19th century, colonial Dutch seeking new plantation areas chose Medan and Deli as plantation hubs to found the Deli Company. Within a few years, the Dutch tobacco trade transformed Medan into an economic hub, earning it the nickname Het Land Dollar ("the land of the money"). The Deli Railway, established to ship tobacco, rubber, tea, timber, palm oil, and sugar from Medan to the Port of Belawan for worldwide export, brought further rapid development to Medan. The city became first the capital of the State of East Sumatra, and then the provincial capital of North Sumatra.

Номенклатура

Медан термині батак каро сөзінен (ᯔᯑᯉ᯳) алынған болуы мүмкін, бұл сөзбе-сөз "айыққан", "батылған" немесе "қалпына келген" дегенді білдіреді. Бұл термин тарихи Каро Батак тұлғасы және қаланың негізін қалаушы Гуру Патимпуспен байланысты, ол "емші" немесе дәстүрлі дәрігер ретінде белгілі болды. Қалаға қатысты осы терминнің ең ерте кезде пайда болған дәлелі 13-15 ғасырлар аралығында Ару, Каро монархының билігі тұсында кездеседі. Сондай-ақ, "медан" сөзінің малай тілінен шыққандығы туралы, сөзбе-сөз "дала" дегенді білдіретін кең таралған теория бар. Малай тіліндегі "медан" (مدان) термині малаялам тілінен (മൈതാനം, "дала") шыққан болуы мүмкін, ол тамил тіліндегі "майданам" (மைதானம், "жер") сөзімен туыс.

Тарих

Медан қаласы бұрын Ару патшалығы болған аймақта орналасқан. Медан маңында көптеген археологиялық орындар сақталған, соның ішінде Хэмпаран Перак ауданындағы порттық қонысы Кота Рентанг, Медан Мареландағы ежелгі сауда орны Кота Сина және Дели Туадағы қамал қираған Бентенг Путри Хиджау. XVI ғасырда Каро регентшілігінің каронийлік адамы Гуру Патимпус Сембиринг Пелави Пеменадан ислам дінін қабылдады. Датук Кота Бангунның үйретуімен айналысқан кезінде Гуру Патимпус Пулу Браянның ханшайымымен танысып, үйленді. Екі ұлы Колок пен Кечикпен бірге олар Дели мен Бабура өзендерінің арасында Медан ауылын құрды. 1632 жылы Ачех сұлтандығы Гоках Пахлаванның басшылығымен Меданды қамтыды. Перунггит 1669 жылы әкесінен кейін Дели сұлтандығын Ачехтан тәуелсіз деп жариялады. 1860 жылдардан бастап голланд билігі темекі плантациялары үшін жаңа жерлерді бөліп бере бастады. Дели сұлтаны Махмуд Перкаса Аламның туысы Саид Абдулла Бильсагих голланд темекі саудагері Якоб Нинхьюсті бизнесін Явадан Делиге көшіруге көндірді. Голланд саудагерлері Ван дер Фальк пен Эллиот, сондай-ақ қытай бауырлары Тжонг Йонг Хиан мен Тжонг А Фи Делидің темекі өнеркәсібінің негізін қалаушылары болды. 1867 жылы Нинхьюс, Яннсен, П. В. Клемен және Кремер De Deli Maatschappij компаниясын құрды; 1869 жылы олар бас кеңсесін Лабуан Делиден Меданға көшірді. Бұл Меданды темекі саудасының орталығына айналдырды, ол 1869 жылы Суэц каналының ашылуымен одан әрі дамыды. 1873-1924 жылдар аралығында билік еткен султан Мамун Аль Рашид Перкаса Аламья патшалық астанасын Меданға көшірді. Ол 1888 жылы Маймун сарайының құрылысын аяқтап, 1907 жылы Меданның Ұлы мешітін салғандығымен танылды. 1898 жылы голланд бизнесмені Эйнт Герман де Боер Меданға келетін еуропалық туристердің круиздік кемелерін орналастыру үшін "Хотел де Боер" салды. 1942 жылы Голланд Шығыс Индиясына жасалған жорық кезінде жапондықтар велосипедтермен Меданға кірді және қаланы басып алды. Билікті беру хаостық болды, бірақ Кемпетайді пайдалану арқылы жапондықтар 1945 жылы капитуляцияға дейін қаланы ұстап тұра алды. Осыдан кейін Медан британдық адмирал лорд Луи Маунтбеттен басқарған Оңтүстік-Шығыс Азия қолбасшылығының билігіне өтті. 17 тамызда Индонезияның тәуелсіздігі жарияланғанда, Медан жаңадан тәуелсіз Индонезия Республикасының құрамына кірді, бұл жаңалық Меданда 30 қыркүйекте жарияланды. Қазан айында одақтас әскерлер Белаванға қонды және Меданға қарай жорық жасады. Одақтастар мен Индонезия армиясы арасындағы келесі қақтығыстар Медан шайқасы деп аталды. 1946 жылдың сәуір айында одақтастар Меданды қайта басып алды, ал 1947 жылдың желтоқсанында голландтықтар Меданды астанасы етіп Шығыс Суматра мемлекетін құрды. Бұл 1949 жылы Индонезия Құрама Штаттарының бөлігі болды және 1950 жылы Индонезия Республикасына таратылды. Медан Амалүддин Әл Сани Перкаса Аламсияның билігі кезінде сауда орталығы ретінде өсуін жалғастырды. 1970 жылдардағы даму, әсіресе пальма майы және каучук плантациялары Меданды Явадан тыс ең қарбалас қалаға айналдырды, трансмиграция бағдарламасы көптеген явандықтар мен батактарды әкелді. 1998 жылдың мамыр айында Меданда 1997 жылғы Азия қаржы дағдарысына қарсы студенттік наразылықтар бірнеше ай бойы тәртіпсіздікке ұласты, өйткені қауіпсіздік күштерімен болған қақтығыста бір студент қаза тапты. Келесі күні наразылықтар күшейді, сауда ауданындағы көптеген дүкендер мен көлік құралдары (көбінесе қытай тұрғындарына тиесілі) өртеліп, тоналды. Нәтижесінде, тыныштық орнағанша екі аптадан астам уақыт бойы коменданттық сағат енгізілді. 2005 жылдың 5 қыркүйегінде Mandala Airlines 091 рейсі Джакартаға бағытталған ұшу үшін Меданның ескі Polonia халықаралық әуежайынан ұшып шыққаннан кейін бір минуттан кейін құлады. Ұшақ Паданг Буланның Джамин Гинтинг көшесі бойындағы тығыз қоныстанған тұрғын ауданына құлады. Ұшақтағы 117 жолаушы мен экипаждың тек 17-сі ғана аман қалды, ал жердегі 49 бейбіт тұрғын қаза тапты. Нәтижесінде, ескі әуежайдың орнына Дели Сердангта Куаланаму халықаралық әуежайы салынды, құрылысы 2012 жылы аяқталды. Жаңа әуежайға көшкеннен кейін Медандағы биіктік шектеулері жеңілдетілді.

Medan is located in what was once the Kingdom of Aru, founded by the Karo people and flourishing between the 13th and 16th centuries. A number of archaeological sites survive near Medan, including Kota Rentang, a port settlement in the Hamparan Perak area; Kota Cina, an ancient trading site in Medan Marelan; and Benteng Putri Hijau, a fort ruin in Deli Tua. In the sixteenth century, Guru Patimpus Sembiring Pelawi, a Karonese man from the Karo Regency, converted from Pemena to Islam. While traveling to study under Datuk Kota Bangun, Guru Patimpus met and married the Princess of Pulo Brayan [id]. Accompanied by their two sons, Kolok and Kecik, the couple founded Medan village between the Deli and Babura Rivers. In 1632, the Aceh Sultanate under Gocah Pahlawan expanded to include Medan. Perunggit succeeded his father in 1669, and declared the Deli Sultanate, including Medan, independent of the Aceh Sultanate. Starting in the 1860s, Dutch authorities began to release new land for tobacco plantations. Said Abdullah Bilsagih, brother in law of the Deli Sultan Mahmud Perkasa Alam, persuaded Dutch tobacco merchant Jacob Nienhuys to move his business from Java to Deli. Dutch merchants Van der Falk and Elliot, and Chinese brothers Tjong Yong Hian and Tjong A Fie, were also pioneers of Deli's tobacco industry. In 1867, Nienhuys, Jannsen, P. W. Clemen, and Cremer founded De Deli Maatschappij; in 1869, they moved its head office from Labuhan Deli to Medan. This made Medan a centre of the tobacco trade, which continued to grow with the 1869 opening of the Suez Canal. Sultan Ma'mun Al Rashid Perkasa Alamyah, who ruled from 1873 to 1924, moved the kingdom's capital to Medan. He became known as the builder of early Medan, finishing the construction of the Maimun Palace in 1888 and building the Great Mosque of Medan in 1907. In 1898, a Dutch businessman named Aeint Herman de Boer built Hotel de Boer to accommodate the cruise ships of European tourists which had begun to visit Medan. During the 1942 Dutch East Indies campaign, the Japanese entered Medan on bicycles and occupied the city. The handover of power was chaotic, but through the use of the Kempetai, the Japanese were able to hold the city until their surrender in 1945. Following that, Medan came under the authority of the South East Asia Command led by British Admiral Lord Louis Mountbatten. With the Proclamation of Indonesian Independence on 17 August, Medan became part of the newly independent Republic of Indonesia, news announced in Medan on 30 September. In October, Allied troops landed in Belawan and marched on Medan. The subsequent conflicts between the Allies and the Indonesian Army became known as the Battle of Medan. The Allies regained control of Medan in April 1946, and in December 1947 the Dutch established the State of East Sumatra with Medan as its capital. This became part of the United States of Indonesia in 1949, and was dissolved into the Republic of Indonesia in 1950. Medan continued to grow as a centre of commerce during the reign of Amaluddin Al Sani Perkasa Alamsyah [id]. Developments of the 1970s, especially palm oil and rubber plantations, made Medan the busiest city outside Java, with the transmigration program bringing many Javanese and Batak migrants. In May 1998, months of student demonstrations in Medan over the 1997 Asian financial crisis turned into riots when a student was killed in a clash with security forces. The next day, the mobs became bigger, and many shops and vehicles in the business district (mostly owned by Chinese residents) were burned and looted. As a result, a curfew was imposed for more than two weeks until peace returned. On 5 September 2005, Mandala Airlines Flight 091 stalled a minute after taking off from Medan's old Polonia International Airport for a flight to Jakarta. The aircraft crashed into a heavily populated residential area along Djamin Ginting road in Padang Bulan. Of the 117 passengers and crews on board, only 17 survived, and an additional 49 civilians on the ground were killed. As a result, Kualanamu International Airport was built in Deli Serdang to replace the old airport, with construction finished in 2012. After the move to the new airport, height restriction laws in Medan were relaxed.

География

Медан Суматра аралының солтүстік-шығыс бөлігінде, Солтүстік Суматра провинциясында орналасқан. Қала Дели Серданг ауданының ішінде жартылай анклав болып табылады, үш жағынан ауданмен және солтүстік жағынан Малакка бұғазымен шектеседі. Дели және Бабура өзендерінің бұғазға құйылатын жерінде пайда болған табиғи порты Меданның сауда порты ретінде дамуына көмектесті. Меданның биіктігі теңіз деңгейінен басталып, оңтүстіктегі Барисан тауларымен және қаладан көрінетін Сибаяк және Синабунг таулары сияқты жанартаулармен өзгереді.

Климат

Кёппен климаттық жіктелімі бойынша Медан тропикалық жаңбырлы орман климатына (Af) ие, нақты құрғақ маусымы жоқ. Оның ең құрғақ айы (қаңтар) орташа есеппен ең жауынды айының (қазан) үштен біріне жуық жауын-шашын алады, ал жылдық жауын-шашын мөлшері шамамен бірдей, қаладағы орташа температура жыл бойына шамамен бірдей болады.

Мэр

Медан қаласын 2000 жылдан 2008 жылға дейін Абдилла басқарды, ол және оның вице-мэрі Сыбайлас жемқорлықты жою комиссиясымен ұсталды. Солтүстік Суматра провинциясының губернаторы Сямсул Арифин Аффифудин Лубисті қала әкімі міндетін атқарушы етіп тағайындады, ал 2009 жылы Лубистің отставкасынан кейін Рахудман Харахап оның орнына келді. Харахап 2010 жылғы қала әкімі сайлауына қатысу үшін отставкаға кетті, содан кейін Арифин өзі қала әкімі міндетін атқарушы болды. 2013 жылы Харахап та жемқорлық үшін тұтқындалды, ал оның орынбасары Дзюльми Элдин қала әкімі міндетін атқарушы болды. Дзюльми Элдин 2016 жылы қала әкімі болып сайланды және 2019 жылы жемқорлық үшін тұтқындалғанға дейін қызмет етті. Оның орнына вице-мэрі Ахяр Насутион тағайындалды, ол 2021 жылғы өкілеттігінің соңына дейін қызмет етті. Қазіргі уақытта Медан қаласының әкімі – Боби Насутион, вице-мэрі – Аулия Рахман.

Әкімшілік бөлімшелер

Медан 21 ауданға бөлінеді, олардың аумағы мен халқы 2010 жылғы санақ бойынша, 2020 жылғы санақ бойынша және 2023 жылдың ортасына ресми бағалаулармен бірге төмендегі кестеде көрсетілген. Кестенің құрамына әр ауданның қаладағы ауылдар/аумақтар саны және олардың пошталық кодтары кіреді. Код Wilayah Аудан атауы (kecamatan) Аймағы (км²) 2010 жылғы халық саны 2020 жылғы халық саны 2023 жылдың ортасындағы халық саны Ауылдар саны Пошталық кодтары 12.71.07 Медан Тунган 25.16 80,942 97,249 100,132 9 20134 20141 12.71.11 Медан Жохор 16.73 123,851 151,756 154,868 6 20142 20146 12.71.09 Медан Амплас 10.65 113,143 129,726 131,770 7 20147 20149, 20219 & 20229 12.71.04 Медан Денай 9.37 141,395 169,643 171,896 6 20226 20228 12.71.10 Медан Аймақ 4.24 96,544 117,029 118,057 12 20211 20217 12.71.01 Медан Кота 5.75 72,580 84,666 84,778 12 20211 20219 12.71.15 Медан Маимун 3.02 39,581 49,231 49,708 6 20151 20159 12.71.16 Медан Полония 8.77 52,794 59,915 60,679 5 20152 20157 12.71.17 Медан Бару 5.43 39,516 36,522 36,191 6 20153 20156 12.71.21 Медан Селаянг 16.45 98,317 103,176 104,144 6 20131 20133 12.71.02 Медан Сунгал 13.26 112,744 129,063 133,273 6 20121 20128 12.71.03 Медан Хельветия 13.05 144,257 164,910 168,292 7 20123 20126 12.71.19 Медан Петисах 5.28 61,749 71,844 72,432 7 20112 20119 12.71.05 Медан Барат 6.34 70,771 88,602 89,248 6 20111 20117 12.71.20 Медан Тимур 8.89 108,633 116,985 117,035 11 20231 20239 12.71.18 Медан Пержуанган 4.54 93,328 103,813 105,317 9 20232 20237 12.71.14 Медан Тембунг 7.85 133,579 146,534 149,274 7 20221 20225 12.71.06 Медан Дели 18.83 166,793 189,321 191,743 6 20241 20244 12.71.13 Медан Лабухан 35.09 111,173 133,765 135,622 6 20251 20254, 20524 & 20525 12.71.12 Медан Марелан 30.03 140,414 182,515 189,469 5 20250 20256 12.71.08 Медан Кота Белаван 33.27 95,506 108,987 110,238 6 20411 20415 Барлығы 281.99 2,097,610 2,435,252 2,474,166 151

Қала орталығы Медан Петисах, Медан Бару, Медан Полония, Медан Маимун, Медан Кота және Медан Барат (Батыс Медан) аудандарынан тұрады. Медан Лабухан (Медан Белаван және Медан Мареланмен бірге) аумағы бойынша ең ірі аудандардың бірі және қаланың солтүстік бөлігінде орналасқан. Медан Тунган Каро регентшілігіне, Медан Хельветия Бинжай қаласы мен Лангкатқа, ал Медан Амплас Тебинг Тингги және Пематанг Сиантар қалаларына қақпа болып табылады.

Дін

Медан тұрғындарының көп бөлігі мұсылман, ол халықтың шамамен 65 пайызын құрайды. Маңызды христиандық демографиялық топ (жалпы халықтың шамамен 25 пайызы) католиктер, методистер, лютерандар және Батак христиан протестант шіркеуін қамтиды. Буддистер халықтың 9 пайызын құрайды, сондай-ақ кішкентай индуист, конфуций және сикх қауымдары бар. Кейбір Батактар Пемена және Пармалим сияқты дәстүрлі діндерді ұстанады. Гунунг Тимур ғибадатханасы – Меданның ең көне даосистік ғибадатханасы. Джалан Джемара Асридегі Маха Вихара Майтрея – Оңтүстік-Шығыс Азиядағы ең үлкен будда ғибадатханасы. Қаланың ең көне шіркеуі – Медан соборы, Джалан Пемудада орналасқан, бастапқыда голланд және үнді қауымдары Indische Kerk ретінде салған. Шри Мариамман ғибадатханасы – Кампунг Мадрастағы Джалан Зайнул Арифиндегі ең көне индуист ғибадатханасы, ол 1881 жылға дейін салынған; оның айналасында әртүрлі құдайлардың жүзден астам мүсіндері орналасқан. Индо-моғол стиліндегі католик шіркеуі Граха Мария Аннаи Велаканни 2005 жылы Джалан Сакура III-де, 17 ғасырда Тамил Надуда болған Марияның көрінуіне арналған.

Экономика

Медан қалалық аймағы 28/2008 №-лі Үкімет қаулысымен Индонезияның ұлттық стратегиялық аймағы ретінде танылды. Индонезияның маңызды сауда және экономикалық орталығы болып табылатын Медан, корица, темекі, шай, кофе, каучук және пальма майы сияқты тауарларды өндіру және саудалау орталығы. Сонымен қатар, автомобильдер, жабдықтар, плитка, қағаз және целлюлоза сияқты өнімдерді шығаратын дамып келе жатқан өндіріс секторы да бар. Меданның географиялық орны оны Батыс Индонезиядағы халықаралық сауданың негізгі орталығына айналдырады, экспорт Еуропа, Солтүстік Америка және Таяу Шығысқа жүзеге асырылады. Оның сауда және туризм бизнесі Индонезия-Малайзия-Таиланд өсу үшбұрышы үшін де маңызды рөл атқарады. Азия Агри, Лондон Суматра, Мусим Мас, Филипс Лайтинг, Тоба Пулп Лестари, Мариотт, Уилмар, ABB тобы және DBS Банк сияқты көптеген көпұлтты компаниялар қалада кеңселерін ұстап тұр. Меданның қарқынды дамуы тұрғын үй бағаларының өсуіне алып келді. Медан, Жакарта, Бандунг және Сурабаямен қатар, Индонезияның ірі сауда орталықтарының бірі болып табылады. Медан қаласындағы сауда орталықтары:

Ас мәзірі

Медан өзінің әр түрлі этникалық тағамдары мен көрнекті көше саудагерлері үшін «Индонезияның асхана жұмағы» ретінде танымал. Меданның танымал мейрамханаларына Нелаян (халал қытай теңіз өнімдері мен дим-сум), Гаруда және Уда Саянг (наси падан және гулай), Сате Афризал Амир (сате падан), Кахая Бару (чапати және тандори), Ондо Батак грилі және Тесалоника (баби панганг (тоңқан шошқа) және саксанг), Джалан Селат Панжанг және Джалан Семаранг (қытай тағамдары), Джалан Пагюнгарунг (индия және малай тағамдары) және Джалан Падан Булан (батак тағамдары) жатады. Меданның басқа да маңызды тағамдық орындары – бірнеше мейрамханалары бар ашық ауадағы Мэрдека-Уолк және күнделікті ашық базар Pasar Rame. Меданның жергілікті асханасы әр түрлі аспаздық дәстүрлердің қосындысынан тұрады. Сото Медан – әртүрлі еттер мен кокос сүтінен жасалған дәмді сорпа, әдетте күріш пен перкеделмен бірге беріледі. Бика амбон – жергілікті халық арасында танымал торт, дәстүрлі түрде панданус хош иісімен жасалады, бірақ банан, дуриан, ірімшік және шоколад хош иісімен де кездеседі. Баби Панганг Каро – қанға малынған пісірілген шошқа еті, жергілікті бұрыштардан жасалған самбал андалиманмен бірге ұсынылуы мүмкін. ISO (豆干虾炸) – қуырылған креветка, көкөністер, тофу және чили соусы қосылған рожақтың жергілікті қытай нұсқасы. Медандық швейцар рулеттері (Болу Меранти) және кептірілген анчоустар – танымал сувенирлер.

Көрнекті орындар

Медан қаласында голланд колониялық архитектурасының көптеген мысалдары сақталған. Ең танымал нысандарға ескі қалалық әкімшілік ғимараты, Медан пошта бөлімі, Инна Дхарма Дели қонақ үйі, Тити Гантун көпірі, Лонсум ғимараты, Тжонг А Фей сарайы, А. В. Р. О. С. ғимараты, Варенхуйс ғимараты және Тиртанади су мұнарасы жатады. Дели сұлтаны (қазіргі лауазымы тек рәсімдік) әлі де 1887-1891 жылдары салынған Маймун сарайында тұрады. 1906 жылы салынған Меданның Ұлы мешіті голланд архитектор А. Й. Дингеманс тарапынан марокко стилінде жобаланған.

Мұражайлар

Қала орталығынан оңтүстікке қарай орналасқан Солтүстік Суматра мұражайы 1982 жылғы сәуір айында Білім және мәдениет министрі Даоед Жосефпен ресми түрде ашылды. Мұражайдың қоры Солтүстік Суматра этностарының артефактілеріне негізделген. Букит-Барисан мұражайы – 1971 жылғы 21 маусымда бригад генерал Лео Лопулиса ашқан әскери мұражай. 8 Jalan H. Zainul Arifin мекенжайында орналасқан мұражайда 1958 жылғы Солтүстік Суматрадағы көтерілісте қолданылған тарихи қару-жарақтар мен Нидерландыға қарсы көтеріліс суреттері көрсетілген. 1999 жылы ашылған Rahmat International Wildlife Museum & Gallery қаланың ең көрнекті таксидермия коллекциясы саналады. Ол Летжен С. Парман көшесі, 309 нөмірде орналасқан.

Әуежай

2013 жылдың 25 шілдесінде Куаланаму халықаралық әуежайы (KNO) Полония әуежайының орнына ашылды. Медан қаласының орталығынан шалғай орналасқан, бұл Индонезияның қаламен тікелей теміржол байланысы бар алғашқы әуежайы. Әуежайда бір жолаушылар терминалы бар және Garuda Indonesia, Indonesia AirAsia, Lion Air, Susi Air және Wings Air әуе компанияларының хабы болып табылады. Суматраның көптеген ірі қалаларына тікелей ішкі рейстер, сондай-ақ Жавадан және басқа елдерден Малайзия, Сингапур, Таиланд, Сауд Арабиясы және Шри-Ланкаға халықаралық рейстер бар.

Теңіз порты

Белаван порты Суматраның солтүстік-шығыс жағалауында, Меданның солтүстігінде орналасқан және аралдың оңтүстігіндегі арна арқылы темір жолмен қол жетімді. 1890 жылы еуропалық темекі экспорты үшін салынған порт 1907 жылы қытай және жергілікті саудагерлер үшін жаңа бөліммен кеңейтілді. ХХ ғасырдың басында Солтүстік Суматрадағы каучук және пальма майы плантацияларының өсуі портқа жаңа даму әкелді. 1920 жылдары бірнеше ірі кеме тоқтау орындары салынды, ал 1938 жылға қарай порт Голландиялық Шығыс Индиядағы ең көп жүк көлемін өңдеді. Индонезия тәуелсіздік алғаннан кейін сауда көлемі айтарлықтай төмендеді, бірақ 1960 жылдардың ортасында тәуелсіздік алғанға дейінгі деңгейге қайта жетті. 1985 жылы өткізілген ірі қайта құрулар контейнерлік терминалдың құрылысына әкелді; ол дереу Индонезияның контейнерленген экспортының шамамен бес бөлігін қамтыды. Экспортталатын негізгі өнімдерге каучук, пальма майы, шай және кофе жатады. Қазіргі порттың екі терминалы бар. Біріншісі жолаушыларға қызмет көрсетеді және Пенанг, Ланкави, Батам, Джакарта және Сурабая қалаларына паром қызметтерін ұсынады. Екіншісі, Белаван халықаралық контейнерлік терминалы (BICT), экспорттық және импорттық қызметтер үшін пайдаланылады және Индонезиядағы ең ірі теңіз тасымалы порттарының бірі болып табылады.

Жолдар

Медан қаласынан өтетін маңызды жолдарға Транс-Суматра тас жолы және Белмера ақылы жолы жатады. Басқа ақылы жолдар қаланы әуежаймен, Бинжаймен және Тебинг Тингимен байланыстырады.

Теміржол

Меданның ең үлкен теміржол вокзалы – Медан вокзалы. Қалада Медан Пасар, Пулу Брайан, Тити Папан, Лабуан және Белаван сияқты бірнеше кішігірім станциялар да бар. Олардың ішінде Тити Папан мен Пулу Брайан станциялары тек жүк пойыздарына арналса, қалғандары жолаушылар пойыздарына да қызмет көрсетеді. Медан мен Тебинг Тингги, Пематанг Сиантар, Танжунгбалай және Рантау Прапат қалалары арасында экспресс пойыздар қатынайды, ал Куаланаму әуежайының теміржол қызметі Медан вокзалы мен Куаланаму халықаралық әуежайы станциясы арасында экспресс пойызын іске қосады. Меданды Бинжай және Белаван сияқты қалалармен байланыстыратын тағы да басқа теміржол желілері бар. Медан маңындағы бірнеше теміржол бағыттарының үстінен салынған биік теміржол деңгейлес қиылыстарды болдырмай, жол ағлағын азайтады.

Теледидар

Меданның телеарналары мемлекеттік және жеке ұлттық желілерді, сондай-ақ жергілікті арналарды қамтиды. Солтүстік Суматраға қызмет ететін TVRI Sumatera Utara мемлекеттік телеарнасының бас кеңсесі қалада орналасқан. Қазіргі уақытта Медан қаласында қолжетімді арналар:

Радио

RRI Medan – Медан қаласының жалғыз мемлекеттік радиосы. Радиода батак тіліндегі Kardopa Radio, қытай тіліндегі CityRadio FM және A Radio FM, малай тіліндегі Symphony FM сияқты бірнеше жергілікті тілдерде де хабар таратылады. Медан қаласындағы танымал радиостанциялардың ішінде Prambors FM, MNC Trijaya FM, I Radio, KISS FM, VISI FM және Delta FM бар.

Газеттер

"Мимбар Умумум" – Меданның ең көне газеті. Медандағы тағы да ірі газеттер: "Васпада", "Аналиса", "Журнал Медан", "Берита Соре", "Харьян Глобал", "Харьян Медан Бизнес", "Сумут Пос", "Посметро Медан", "Синар Индонезия Бару" және "Трибун Медан". Сонымен қатар, ұлттық мандарин тіліндегі газеттер, мысалы, "Харьян Индонезия" (印尼星洲日报), "Гуо Джи Ри Бао" (国际日报) және "Шанбао" (印尼商报), және "The Jakarta Post" сияқты ағылшын тіліндегі газеттер де бар.

Спорт

Футбол Медан қаласының ең танымал спорт түрлерінің бірі болып табылады, онда бес жергілікті клуб бар: Persatuan Sepakbola Medan dan Sekitarnya (PSMS Medan деп белгілі), Medan Jaya, Medan Chiefs, Bintang PSMS және Medan United. Теладан стадионы, Меданның көп мақсатты стадионы, көбінесе футбол матчтары үшін пайдаланылады. Медан қаласында Вушу жаттығу орталығы (Джалан Пладжуде орналасқан) және Angsapura Sania баскетбол клубы да бар.

Денсаулық сақтау

Меданда 30-нан астам тіркелген аурухана бар, олардың үшеуі мемлекеттік, ал қалғаны жекеменшік.

Бастауыш, орта және жоғары мектептер

Медан қаласында 827-ден астам тіркелген бастауыш мектеп, 337 орта мектеп және 288 жоғары мектеп бар, оның ішінде мемлекеттік, жекеменшік, діни және халықаралық мектептер де бар.