Кіріспе
Кейбір елдерде үкімет лауазымы премьер-министрден кейінгі орынға ие. Премьер-министрдің орынбасары немесе вице-премьер – кейбір елдерде премьер-министр уақытша болмаған кезде оның міндетін атқаруға толық құқылы. Бұл лауазым көбінесе вице-президент лауазымымен салыстырылады, себебі екеуі де «екінші» деңгейдегі лауазымдар, бірақ арасында айырмашылықтар бар. Австралия штаттары мен Канада провинцияларында осыған ұқсас вице-премьер лауазымы бар. Ұлыбританияның орталықтандырылған басқару органдарында осыған сәйкес келетін лауазым – Бірінші министрдің орынбасары, бірақ Солтүстік Ирландиядағы лауазым Бірінші министрмен бірдей өкілеттіктерге ие, тек атауларымен ғана ерекшеленеді. Канадада вице-премьер лауазымын Канада Премьер-министрінің аппаратының басшысымен шатастыруға болмайды, ол саяси емес мемлекеттік қызметкер. Австрия мен Германияда бұл лауазымдағы адам вице-канцлер деп аталады. Премьер-министрдің орынбасары премьер-министр уақытша болмаған немесе билікті жүзеге асыруға қабілетсіз жағдайда, оның міндетін атқаруға дәстүрлі түрде тағайындалады. Премьер-министрдің орынбасары премьер-министрдің күтпеген өлімі немесе отставкасы жағдайында оның кеңсесіне мұрагерлікке үміттене алады, бірақ бұл конституцияда міндетті түрде қарастырылмаған. Бұл үкімет лауазымы көбінесе басқа министрлікпен бірге атқарылады және әдетте кабинеттегі ең тәжірибелі немесе жоғары деңгейдегі министрлердің біріне беріледі. Бұл лауазымды иеленуші билеуші партияның төрағасының орынбасары немесе коалициялық үкіметтегі кіші партияның басшысы болуы мүмкін. Вице-премьерлерге ғылыми зерттеулер аз назар бөлген, себебі олар кейде үкіметтің саяси тартысына аз қатысып, қолдағы жұмысына көбірек назар аударады. 2009 жылғы «Саяси ғылым» журналындағы зерттеу вице-премьерліктің тоғыз қасиетін анықтады: мінез-құлық; кабинет және партиямен қарым-қатынас; партиямен қарым-қатынас; халық арасындағы танымалдық; БАҚ дағдылары; вице-премьер ретіндегі жетістіктер; премьер-министрмен қарым-қатынас; көшбасшылық амбициялары; және мұрагерлік тәртібі. Керісінше, Ресей Үкіметі мен Украина Министрлер Кабинетінің құрылымы бірнеше вице-премьерлерді көздейді. Ресей үкіметі жағдайында премьер-министр олардың әрқайсысының міндеттерін анықтайды, сондай-ақ олар белгілі бір министрлікті басқаруы мүмкін. Мысалы, Ресейдің бұрынғы қаржы министрі Алексей Кудрин да премьер-министрдің орынбасары болып қызмет еткен. Осы вице-премьерлердің бірі немесе екеуі бірінші вице-премьер атағын иеленуі мүмкін. Ресей Федерациясының заңдарында белгіленген тәртіпке сәйкес, премьер-министрдің орынбасарларының бірі премьер-министрдің болмаған жағдайында оның міндетін уақытша атқаруы мүмкін. Алайда, премьер-министрлік міндеттерді көбінесе «бірінші» вице-премьерлердің біріне жүктеу қалыпты жағдай. Сонымен қатар, премьер-министр отставкаға кеткен жағдайда, заң Ресей Президентіне жаңа үкімет бекітілгенге дейін премьер-министрдің міндетін атқарушы ретінде қызмет ету үшін қазіргі вице-премьерлердің кез келгенін таңдауға мүмкіндік береді. Бельгиядағы жағдай да ерекше: Бельгия Федералдық Үкіметінде премьер-министрдің орынбасары премьер-министрдің денсаулығына қарай оның орнын басады, сонымен қатар үкімет пен оның саяси партиясы арасындағы байланыс ретінде де қызмет етеді. Қысқасы, Бельгияда премьер-министрдің орынбасары – бұл саяси партияның федералды үкіметтегі дауысы, ал олар – үкіметтің саяси партиядағы дауысы. Премьер-министр мен вице-премьерлер «ішкі кабинетті» (kernkabinet; conseil des ministres restreint немесе kern) құрайды, онда ең маңызды саяси шешімдер талқыланып, қабылданады.
A deputy prime minister or vice prime minister is, in some countries, a government minister who can take the position of acting prime minister when the prime minister is temporarily absent. The position is often likened to that of a vice president, as both positions are "number two" offices, but there are some differences. The states of Australia and provinces of Canada each have the analogous office of deputy premier. In the devolved administrations of the United Kingdom, an analogous position is that of the deputy First Minister, albeit the position in Northern Ireland has equivalent powers to the First Minister differing only in the titles of the offices. In Canada, the position of deputy prime minister should not be confused with the Canadian deputy minister of the prime minister of Canada, a nonpolitical civil servant position. In Austria and Germany, the officeholder is known as vice chancellor. A deputy prime minister traditionally serves as acting prime minister when the prime minister is temporarily absent or incapable of exercising power. The deputy prime minister is often asked to succeed to the prime minister's office following the prime minister's sudden death or unexpected resignation, but that is not necessarily mandated by the constitution. This government position is often a job that is held simultaneously with another ministry, and is usually given to one of the most senior or experienced ministers of the cabinet. The holder of this office may also be deputy leader of the governing party, or perhaps the leader of the junior party of a coalition government. Little scholarly attention has focused on deputy prime ministers, as they are sometimes less involved in the political power plays of government and more focus on the work at hand. A 2009 study in Political Science identified nine 'qualities' of deputy prime ministership: temperament; relationships with their Cabinet and caucus; relationships with their party; popularity with the public; media skills; achievements as deputy prime minister; relationship with the prime minister; leadership ambition; and method of succession. By contrast, the structure of the Government of Russia and Cabinet of Ministers of Ukraine provides for several deputy prime ministers or vice prime ministers. In the case of the Russian government, the prime minister is responsible for defining the scope of the duties for each of their deputies, who also may head a specific ministry: e. g. the former Minister of Finance of Russia, Alexey Kudrin, also serves as one of the deputies of the prime ministers or vice premiers. One or two of these deputy prime ministers may hold the title of a first deputy prime minister. Russian federal law indicates that in accordance with the order established in advance, one of the deputy prime ministers may temporarily substitute for the prime minister in their absence. Customarily, however, it is to one of the "first" Deputy prime ministers that the prime ministerial duties may be delegated. At the same time, in the case of prime minister's resignation, the law allows the President of Russia to choose any of the current vice premiers to serve as an acting prime minister until the confirmation of the new government. There is also the special case of Belgium: in the Federal Government of Belgium, a deputy prime minister not only replaces the prime minister in the case they are incapacitated, but also acts as the link between the government and their political party. In short, in Belgium, a Deputy prime minister is the voice of their political party in the federal government, and they are the voice of the government in their political party. The prime minister and the deputy prime ministers form what is called the "inner cabinet" (kernkabinet; conseil des ministres restreint or kern), an instance where the most important political decisions are discussed and taken.
Премьер-министрлердің орынбасарларының тізімі
Мемлекеттік кеңсе Лауазым иесі Қызметке кірген күні Премьер-министрдің орынбасары Абдул Гани Барадар (әрекетте, бірінші) 2021 жылдың 7 қыркүйегі Абдул Салам Ханафи (әрекетте, екінші) Абдул Кабир (әрекетте, үшінші) 2021 жылдың 4 қазаны Премьер-министрдің орынбасары Арбен Ахметай 2021 жылдың 18 қыркүйегі Премьер-министрдің орынбасары Робин Йервуд Премьер-министрдің орынбасары Тигран Авинян 2018 жылдың 11 мамыры Мхер Григорян Премьер-министрдің орынбасары Ричард Марлес 2022 жылдың 23 мамыры Канцлер Вернер Коглер 2020 жылдың 7 қаңтары Премьер-министрдің орынбасары Честер Купер 2021 жылдың 17 қыркүйегі Премьер-министрдің орынбасары Сантия Брэдшоу 2022 жылдың 26 қаңтары Премьер-министрдің орынбасары Пьер Ив Дермань 2020 жылдың 1 қазаны Жорж Гилкине Винсент Ван Петегем Франк Ванденбрук Петра Де Суттер Дэвид Кларинваль 2022 жылдың 22 сәуірі Пол Ван Тигхелт 2023 жылдың 22 қазаны Премьер-министрдің орынбасары Кордел Хайд 2020 жылдың 16 қарашасы Премьер-министрдің орынбасары Аунь Пхорнмонирот 2018 жылдың 6 қыркүйегі Вонгсей Виссот 2023 жылдың 22 тамызы Сар Сокха Тиа Сейха Хангчуон Нарон Сок Ченда Сопхеа Кеут Рит Сай Сам Ал Сун Чантхоль Нет Савоеун Премьер-министрдің орынбасары Христия Фриланд 2019 жылдың 20 қарашасы Бірінші вице-премьер Дин Сюэсян 2023 жылдың 12 наурызы Екінші вице-премьер Хэ Лифэн Үшінші вице-премьер Чжан Гоцин Төртінші вице-премьер Лю Гочжун Премьер-министрдің орынбасары Дамир Крстичевич 2016 жылдың 19 қазаны Предраг Штром 2017 жылдың 9 маусымы Давор Божинович 2019 жылдың 19 шілдесі Здравко Марич Бірінші вице-премьер Вит Ракушан 2021 жылдың 17 желтоқсаны Премьер-министрдің орынбасары Мариан Юречка 2021 жылдың 17 желтоқсаны Иван Бартош 2021 жылдың 17 желтоқсаны Властимил Валек 2021 жылдың 17 желтоқсаны Премьер-министрдің орынбасары Троэльс Лунд Поульсен 2022 жылдың 23 қазаны Премьер-министрдің орынбасары Ирвинг МакИнтайр 2022 жылдың 13 желтоқсаны Премьер-министрдің орынбасары Арманда Берта дос Сантос 2020 жылдың 29 мамыры Жозе Мария дос Рейс 2020 жылдың 24 маусымы Премьер-министрдің орынбасары Темба Н. Масуку 2018 жылдың 4 қарашасы Эфиопияның Премьер-министрдің орынбасары Темесген Тируне 2012 жылдың 21 қыркүйегі Премьер-министрдің орынбасары Биман Прасад 2022 жылдың 24 желтоқсаны Премьер-министрдің орынбасары Анника Саарикко 2020 жылдың 10 қыркүйегі Грузияның Вице-премьері Теа Цулукиани 2021 жылдың 31 наурызы Леван Давиташвили 2021 жылдың 12 шілдесі Канцлер Роберт Хабек 2021 жылдың 8 желтоқсаны Премьер-министрдің орынбасары Бос (2023 жылдан бері) Қолданылмайды Премьер-министрдің орынбасары Жсолт Семйен 2010 жылдың 1 маусымы Премьер-министрдің орынбасары Бос (2004 жылдан бері) Қолданылмайды Танаисте Мичал Мартин 2022 жылдың 17 желтоқсаны Премьер-министрдің орынбасары Ярив Левин 2022 жылдың 29 желтоқсаны Вице-премьер Бос (2023 жылдан бері) Қолданылмайды Премьер-министрдің орынбасары Маттео Сальвини 2022 жылдың 22 қазаны Антонио Таяни 2022 жылдың 22 қазаны Премьер-министрдің орынбасары Хорас Чанг 2020 жылдың 7 қыркүйегі Премьер-министрдің орынбасары Бос (2021 жылдан бері) Қолданылмайды Бірінші вице-премьер Алихан Смаилов 2019 жылдың 25 ақпаны Премьер-министрдің орынбасары Роман Скляр 2019 жылдың 18 қыркүйегі Эралы Тоған 2020 жылдың 11 ақпаны Кабинет министрлері төрағасының бірінші орынбасары Арзыбек Кожошев 2021 жылдың 13 қазаны Кабинет министрлері төрағасының орынбасары өзгермелі, қазіргі уақытта үш орынбасар кабинет бойынша Премьер-министрдің орынбасары Премьер-министрдің орынбасары Саадех Аль Шами 2021 жылдың 10 қыркүйегі Премьер-министрдің орынбасары Матибели Мохоту 2020 жылдың 21 мамыры Премьер-министрдің орынбасарлары Франсуа Бош 2019 жылдың 11 қазаны Полетт Ленарт 2022 жылдың 5 қаңтары Премьер-министрдің орынбасарлары Ахмад Захид Хамиди 2022 жылдың 3 желтоқсаны Фадилла Юсоф Премьер-министрдің орынбасары Крис Фирни 2017 жылдың 17 шілдесі Премьер-министрдің орынбасары Луис Стивен Обигаду 2020 жылдың 25 маусымы Вице-премьер Фазила Жива Дауреаву 2017 жылдың 16 қарашасы Премьер-министрдің орынбасары Михай Попшой 2024 жылдың 29 қаңтары Думитру Алаиба 2023 жылдың 16 ақпаны Владимир Болеа 2023 жылдың 16 ақпаны Кристина Герасимов 2024 жылдың 5 ақпаны Олег Серебрян 2022 жылдың 19 қаңтары Премьер-министрдің орынбасары Амарсаихан Сайнбуян 2021 жылдың 29 қаңтары Премьер-министрдің орынбасары Владимир Йокович 2022 жылдың 28 сәуірі Рашко Коньевич Йована Марович Эрвин Ибрагимович Премьер-министрдің орынбасары Сое Вин 2021 жылдың 1 тамызы Мья Тун Оо 2023 жылдың 1 ақпаны Тин Аунг Сан Вин Шейн Тхан Све 2023 жылдың 3 тамызы Премьер-министрдің орынбасары Нетумбо Нанди Ндаитвах 2015 жылдың 21 наурызы Премьер-министрдің орынбасары Нараян Каджи Шреста 2022 жылдың 26 желтоқсаны Раби Ламичхане 2024 жылдың 6 наурызы Рагхубир Махасетх Упендра Ядав 2024 жылдың 10 наурызы Премьер-министрдің орынбасары Карола Схоутен 2022 жылдың 10 қаңтары Кариен ван Геннип 2023 жылдың 5 қыркүйегі Роб Йеттен 2024 жылдың 8 қаңтары Премьер-министрдің орынбасары Уинстон Питерс 2023 жылдың 27 қарашасы Премьер-министрдің орынбасары Артан Груби Славица Грковска Фатмир Битиқи Боян Маричиќ 2022 жылдың 16 қаңтары Премьер-министрдің орынбасары Фахд бин Махмуд Аль Саид 1972 жыл Аса'ад бин Тарик Аль Саид 2017 жыл Шихаб бин Тарик Аль Саид 2020 жыл Премьер-министрдің орынбасары Ишак Дар 2024 жылдың 29 наурызы Премьер-министрдің орынбасары Бос 2022 жылдың 11 мамыры Премьер-министрдің орынбасары Владыслав Косиняк Камыш 2023 жылдың 13 желтоқсаны Кшиштоф Гавковски Премьер-министрдің орынбасары Бос (2015 жылдан бері) Қолданылмайды Премьер-министрдің орынбасары Халид бин Мохаммад Аль Аттия 2016 жылдың қаңтары Премьер-министрдің орынбасары Дан Барна 2020 жылдың 23 желтоқсаны Премьер-министрдің орынбасары Келемен Хунор 2020 жылдың 23 желтоқсаны Үкімет төрағасының бірінші орынбасары Андрей Белоусов 2020 жылдың 21 қаңтары Үкімет орынбасарлары өзгермелі, кабинет бойынша сегіз орынбасарға дейін Премьер-министрдің орынбасары Шон Ричардс 2015 жылдың 22 ақпаны Премьер-министрдің орынбасары Эрнест Хилейр 2022 жылдың қаңтары Премьер-министрдің орынбасары Монтгомери Дэниел 2020 жылдың 7 қарашасы Премьер-министрдің орынбасары Туала Иосефо Понифасио 2021 жылдың 24 мамыры Премьер-министрдің орынбасары Бос (2022 жылдан бері) Қолданылмайды Бірінші вице-премьер Ивица Дачич 2014 жылдың 27 сәуірі Премьер-министрдің орынбасары Расим Ляич 2012 жылдың 27 шілдесі Зорана Михайлович 2014 жылдың 27 сәуірі Небойша Стефанович 2016 жылдың 11 тамызы Премьер-министрдің орынбасары Хенг Суи Кит 2019 жылдың 1 мамыры Лоуренс Вонг 2022 жылдың 13 маусымы Премьер-министрдің орынбасары Здравко Почивалшек 2020 жылдың 13 наурызы Матей Тонин Александра Пивец Премьер-министрдің орынбасары Манассе Мэланга 2019 жылдың 1 қарашасы Премьер-министрдің орынбасары Ли Джу Хо 2022 жылдың 7 қарашасы Чхве Санг Мок 2023 жылдың 29 желтоқсаны Премьер-министрдің орынбасары Надя Кальвиньо 2021 жылдың 12 шілдесі Премьер-министрдің орынбасары Маргот Валльстрём 2014 жылдың 3 қазаны Изабелла Лёвин 2016 жылдың 25 мамыры Премьер-министрдің орынбасары Али Абдулла Айюб 2020 жылдың 30 тамызы Вице-премьер Ченг Вэн Цсан 2023 жылдың 31 қаңтары Премьер-министрдің орынбасары Анутин Чарнвиракул 2019 жылдың 10 шілдесі Пхумтам Вечайачай 2023 жылдың 1 қыркүйегі Сомсак Тепсутин Парнпри Бахидданукара Патчарават Вонгсувон Пирапан Салиратхавибхага Премьер-министрдің орынбасары Поаси Тей 2021 жылдың 28 желтоқсаны Премьер-министрдің орынбасары Минут Алапати Таупо 2019 жылдың 20 қыркүйегі Премьер-министрдің орынбасары Ребекка Кадага Мозес Али Лукия Исанга Накадама 2021 жылдың маусымы Премьер-министрдің орынбасары Юлия Свириденко 2021 жылдың қарашасы Премьер-министрдің орынбасары Саиф бин Заид Аль Нахайян Мансур бин Заид Аль Нахайян Мактум бин Мохаммед Аль Мактум Премьер-министрдің орынбасары Оливер Дауден 2023 жылдың 21 сәуірі Премьер-министрдің орынбасары Исмаэль Калсакау 2020 жылдың 21 сәуірі Бірінші вице-премьер Фам Бинь Минь 2021 жылдың 6 қыркүйегі Премьер-министрдің орынбасары Тран Хонг Ха 2023 жылдың 5 қаңтары Ле Минь Кхай 2021 жылдың 8 сәуірі Ле Ван Тхань Премьер-министрдің орынбасары Бос (2022 жылдан бері) Қолданылмайды