Кіріспе

Электрондық музыка туындысы Карлхайнц Штокхаузеннен

Gesang der Jünglinge ("Жастар әні" деген мағынада) – Карлхайнц Штокхаузеннің электрондық музыка туындысы. Ол 1955–56 жылдары Кельндегі Westdeutscher Rundfunk студиясында жасалды және композитордың каталогында 8-ші туынды болып тіркелген. Дауыстық бөлімдерді 12 жасар Йозеф Прочка орындады. Ұзақтығы дәл 13 минут 14 секунд. Бұл туынды, әдетте "электрондық музыканың тұңғыш шедеврі" және "терминнің ең толық мағынасында туынды" деп сипатталады, дауыс резонанстарын биіктікпен үйлестіру және фонемалардың дыбыстарын электрондық жолмен құру арқылы электрондық дыбыстарды адам дауысымен біте қатар келеді. Осылайша, ол алғаш рет таза электрондық түрде жасалған неміс elektronische Musik және акустикалық құбылыстарды жазбаға түсіріп өңдейтін француздық musique concrète сияқты екі қарама-қарсы әлемді табысты біріктірді. Gesang der Jünglinge кеңістіктік эффекттерді ерте пайдаланғанымен де ерекшеленеді; бастапқыда ол бес арналы дыбыста жасалған, кейіннен төрт арнаға дейін азайтылды (коммерциялық жазба үшін моно және кейін стерео форматтарына түрлендірілді).

Тарих

1954 жылдың күзінде Стокхаузен электронды дыбыстар мен дауыстарға арналған месса жазу идеясын ойлап тапты. Оның ресми өмірбаянында айтылғандай, Стокхаузен бұл мессаны жеке сенімінен туған қасиетті туынды деп санады және өз ұстазы, WDR электронды студиясының директоры Герберт Эймерттен Кельн архиепископының епархиялық кеңсесіне жұмысты Кельн соборында орындауға рұқсат беру туралы хат жазуын сұрады. Бірақ шіркеуде дыбыс күшейткіштерге орын жоқ деген себеппен өтініші қабылданбады, бұл Стокхаузенді қатты көңілді етті. Стокхаузеннің электронды месса жазуға ниеттенгені және шіркеу тарапынан лайықты қасиетті орын немесе құлшылық қызметіне рұқсат берілмейтініне алаңдағаны сөзсіз, алайда "ол Кёльн архиепископтығының Бас викариатына ресми өтініш жасаған емес, демек, нәтижесіне қарамастан, олардан ресми жауап ала алмады". Сонымен қатар, протестант болған Эймерт бұл мәселені сол кездегі Кельн архиепископтығының жауапты шенеунігі Йоханнес Овератпен (сондай-ақ 1955 жылдың 2 наурызынан бастап Хабар тарату кеңесінің мүшесі) тіпті бейресми түрде де талқылағандығына ешқандай дәлел жоқ. Осылайша, Курц ұсынған оқиғаның нұсқасы заманауи құжаттар негізінде растала алмайды.

Материалдар мен форма

Материалдың үш негізгі түрі қолданылады: (1) электронды түрде жасалған синустық тон, (2) электронды түрде жасалған импульстар (кліктер) және (3) сүзгіленген ақ шу. Бұларға сопрано дауысының жазылған нұсқасы қосылады, ол осы үш түрдің элементтерін қамтиды: дауысты әріптер – гармониялық спектрлер, оларды синустық тонға негізделген деп қарастыруға болады; үскіргіш және тілдік дыбыстар сүзгіленген шуға ұқсас; жарық дыбыстар импульстарға еліктейді. Олардың әрқайсысы дискретті жағдайлардан бастап, статистикалық тұрғыдан құрылған "кешендерге" дейінгі шкала бойынша құрастырылуы мүмкін. Соңғы категория алғаш рет Stockhausen-нің электрондық музыкасында, "Gesang der Jünglinge" шығармасында пайда болады және Stockhausen-нің 1954-1956 жылдар аралығында Бонн университетінде Вернер Мейер Эпплермен өткен оқуларынан туындайды. "Gesang der Jünglinge" мәтіні – Даниял кітабындағы Набуходоносордың Шадрах, Мисах және Әбдінегоны отқа лақтырған оқиғасы, бірақ олар керемет түрде зардап шекпейді және Құдайға мадақ айта бастайды. Бұл мәтін жеті деңгейлі түсініктілік шкаласында мұқият жасалған, және бұл идея да Вернер Мейер Эпплердің семинарларынан келген.

Популярлы музыкаға әсері

The Beatles-тің 1966 жылғы Revolver студиялық альбомының соңғы трегі "Tomorrow Never Knows" әнінің маңызды ерекшеліктері Gesang der Jünglinge шығармасынан шабыттанды. "Tomorrow Never Knows" Леннон-Маккартни авторлығында көрсетілгенімен, негізінен Джон Леннон жазған, ал Пауль Маккартни аранжировкасына зор үлес қосты. Трекке циклдық таспа эффектілері енгізілді. Маккартни трек үшін үйде Gesang der Jünglinge тыңдағаннан кейін жасаған 1/4 дюймдік аудио таспалар жиынтығын ұсынды. The Beatles осыған ұқсас тәсілді "Revolution 9" трегінде де қолданды, ол 1968 жылы The White Album үшін жасалған және дыбыстық коллаждарды пайдаланды.