Кіріспе

Genentech, Inc. – штаб-пәтері Калифорния штатының Оңтүстік Сан-Франциско қаласында орналасқан американдық биотехнология корпорациясы. 2009 жылы Roche компаниясының тәуелсіз еншілес компаниясы болды. Genentech зерттеу және даму орталығы Roche ішінде тәуелсіз түрде жұмыс істейді. Тарихи тұрғыдан алғанда, бұл компания әлемдегі алғашқы биотехнология компаниясы саналады. 2021 жылдың шілде айына дейін Genentech компаниясында 13 539 адам жұмыс істеді.

Тарих

Компания 1976 жылы венчурлық капиталист Роберт А. Суонсон және биохимик Герберт Бойер құрды. Бойер рекомбинантты ДНҚ технологиясы саласындағы пионер саналады. 1973 жылы Бойер және оның әріптесі Стэнли Норман Коэн шектеу ферменттерін қызығушылық тудыратын ДНК фрагменттерін бір көзден кесу үшін "қиыршық" ретінде пайдалануға болатынын көрсетті, оларды сол сияқты кесілген плазмидтік векторға қосу қажет болды. Коэн академиялық зертханаға оралғанда, Суонсон компанияны құру үшін Бойермен байланысқа түсті. Бойер Артур Риггс пен Кеиити Итакурамен Бекман зерттеу институтында жұмыс істеді, және 1977 жылы соматостатин гормонын өндірген кезде бактерияларда адам генін сәтті экспресс еткен алғашқы топқа айналды. Кейін Дэвид Годделл мен Дэннис Клайд осы топқа қосылып, 1978 жылы синтетикалық адам инсулинімен оның жетістігіне үлес қосты. 1990 жылы F. Hoffmann La Roche AG компаниясы Genentech компаниясының басым үлесін сатып алды. 2006 жылы Genentech Tanox компаниясын алғашқы сатып алу операциясы ретінде сатып алды. Tanox Xolair-ді әзірлеуді бастады, ал даму Novartis және Genentech компанияларының бірлескен еңбегімен аяқталды; бұл сатып алу Genentech-ке кірістің көбін өзінде сақтауға мүмкіндік берді. 2009 жылдың наурызында Roche компаниясы Genentech компаниясын, оның барлық акцияларын шамамен 46,8 миллиард долларға сатып алды. 2014 жылдың шілдесінде Genentech/Roche Seragon компаниясын, оның кішкентай молекулалы қатерлі ісікке қарсы препараттарының құбыр желісі үшін 725 миллион доллар қолма-қол ақшамен сатып алды, ал Seragon құбыр желісіндегі өнімдердің сәтті дамуына байланысты қосымша 1 миллиард доллар төлем қарастырылды.

Мекемелер

Genentech корпоративтік штаб-пәтері Оңтүстік Сан-Францискода, Калифорния штатында орналасқан, ал қосымша өндіріс орындары Вакавиллде, Калифорнияда; Оушенсайд, Калифорнияда; және Хиллсборо, Орегон штатында бар. 2024 жылдың наурызында швейцариялық Lonza фармацевтикалық компаниясы Vacaville орналасқан жерін аналық компания Roche-тан 1,2 миллиард долларға сатып алғаны жарияланды. 2006 жылдың желтоқсанында Genentech өзінің Поррино, Испаниядағы зауытын Lonza компаниясына сатты және Сингапурда салынып жатқан Lonza компаниясының сүтқоректілер жасушаларын өндіру зауытын сатып алуға эксклюзивті құқық алды. 2007 жылдың маусым айында Genentech Сингапурда Lucentis (ранибизумаб инъекциясы) активті фармацевтикалық ингредиентін бүкіл әлем бойынша өндіру үшін E. coli бактериясын өндіру зауытын салу және дамыту жұмыстарын бастады. 2023 жылы компания Оңтүстік Сан-Францискодағы өндіріс орнын жабуды жоспарлап отырғанын, сонымен бірге Оушенсайдтағы өндірістік қуатын кеңейтетінін хабарлады.

Саяси лоббистік қызмет

Genentech – Денсаулық сақтау стратегиялары орталығының демеушісі, ол АҚШ үкіметіне «Медикейд» мәселелері бойынша ықпал ететін үкіметтік емес ұйым.

Genentech Inc саяси іс-қимыл комитеті

Genentech Inc Political Action Committee – АҚШ Федералдық саяси іс-қимыл комитеті (PAC), мүшелер немесе қызметкерлер мен олардың отбасыларынан федералдық лауазымдарға кандидаттарға қаржылай көмек көрсету үшін жарна жинау мақсатында құрылған.

Даулар

1999 жылдың қараша айында Genentech компаниясы Сан-Францискодағы Калифорния университетімен тоғыз жылдық патенттік дауды реттеу үшін 200 миллион доллар төлеуге келісті. 1990 жылы UCSF компаниясы Genentech-ті университетте жасалған және 1982 жылғы патентпен қорғалған технологияны ұрлады деген айыппен 400 миллион доллар өтемақы талап етіп сотқа берді. Genentech компаниясы UCSF-тен тәуелсіз Protropin (рекомбинантты соматотропин/адам өсу гормоны) өндіргенін мәлімдеді. 1999 жылдың шілдесінде сот қазылар алқасы университет патентінің жарамды екенін анықтады, бірақ Протропин UCSF зерттеулеріне негізделген-негізделмегенін шеше алмады. Протропин – нанғылылықты емдеуге қолданылатын препарат, Genentech компаниясының нарыққа шығарған алғашқы дәрісі болды және оның 2 миллиард долларлық сатылымы индустриядағы көшбасшы статусына үлкен үлес қосты. Келісім төмендегідей бөлінуге тиіс: Калифорния университетінің жалпы қорына – 30 миллион доллар, үш ойлап табушы және екі ынтымақтас ғалымға – 85 миллион доллар, UCSF үшін жаңа оқу және зерттеу кампусына – 50 миллион доллар, ал университет жүргізетін зерттеулерді қолдауға – 35 миллион доллар. 2009 жылы The New York Times газеті Genentech компаниясының денсаулық сақтау реформасы бойынша ұсыныстары ұлттық денсаулық сақтау реформасы талқылау кезінде бірнеше Конгресс мүшесінің ресми мәлімдемелерінде сөзсіз келтірілгенін хабарлады. АҚШ өкілдерінің екеуі, Джо Уилсон мен Блейн Луеткемейер бірдей жазбаша мәлімдеме жасады: «Мен АҚШ биотехнология индустриясын ұзақ жылдар бойы қолдауымның себебі – ол отандық сәттілік оқиғасы және елде жұмыс орындарын құрудың локомотиві. Алайда, биосимиляр нарығына кіруге тырысатын көптеген ірі компаниялар өздерінің зерттеулерін Үндістан сияқты шетелдерге аутсорсинг арқылы тапқан ақшаны пайдаланған». Бұл мәлімдеме Genentech компаниясының лоббистері жасаған.

Өнімдер кестесі

1982: Синтетикалық «адамдық» инсулин АҚШ-тың Тамақ және Дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) арқылы бекітілді, инсулин өндіруші Eli Lilly and Company компаниясымен серіктестік құрылды, ол өнімді FDA мақұлдау процесінен өткізді. Бұл өнім (Humulin) Lilly компаниясына лицензияланды және олар өндірді, бұл генетикалық инженерия арқылы жасалған алғашқы адамға арналған терапиялық препарат болды. 1985: Протропин (соматрем): Өсу гормоны жетіспеушілігі бар балаларға қосымша өсу гормоны (2004 жылы өндірісі тоқтатылды). 1987: Активаза (алтеплаза): Жіті миокард инфарктісі бар науқастардағы қан ұйырын еріту үшін қолданылатын рекомбинантты тіндік плазминоген активаторы (tPa). Сондай-ақ, геморрагиялық емес инсультті емдеу үшін де қолданылады. 1990: Actimmune (интерферон гамма 1b): Созылмалы грануломатоздық ауруды емдеу (Intermune лицензиясы). 1993: Nutropin (рекомбинантты соматропин): Балалар мен ересектерге арналған өсу гормоны, созылмалы бүйрек ауруына байланысты бүйрек трансплантациясы алдында емдеу үшін. 1993: Pulmozyme (дорназа альфа): Кистоздық фиброзбен ауыратын балалар мен жасөспірімдерге арналған ингаляциялық емдеу – рекомбинантты ДНҚаза. 1997: Rituxan (ритуксимаб): Ходжкин емес лимфомалардың белгілі бір түрлерін емдеу. 2006 жылы ревматоидты артритке де рұқсат берілді. 1998: Herceptin (трастузумаб): HER2 генін жоғары экспрессиялайтын ісіктері бар метастаздық сүт безі қатерлі ісігімен ауыратын науқастарды емдеу. Жақында сүт безі қатерлі ісігіне қосымша емдеу ретінде де мақұлданды. FDA сондай-ақ HER2 рецепторлары оң болатын метастаздық асқазан қатерлі ісігіне арналған трастузумабты да жақында мақұлдады. 2000: TNKase (тенектеплаза): Жедел миокард инфарктісін емдеуге арналған «ұйымды ерітетін» препарат. 2003: Xolair (омализумаб): Орташа және ауыр тұрақты астмаға арналған тері астына инъекция. 2003: Raptiva (ефализумаб): Псориаздың дамуына себеп болатын T-жасушаларының белсенділігі мен қайта белсенділігін тоқтатуға арналған антидене. XOMA компаниясымен серіктестікте әзірленген. 2009 жылы прогрессивті мультифокалды лейкоэнцефалопатия туралы хабарламаларға байланысты АҚШ нарығынан ерікті түрде алынды. 2004: Avastin (бевацизумаб): Колоректальді қатерлі ісікті емдеуге арналған VEGF-қа қарсы моноклональды антидене. 2006 жылы, сондай-ақ, жергілікті түрде кеңейген, рецидивтеуші немесе метастаздық ұсақ клеткалы емес өкпе қатерлі ісігіне де рұқсат берілді. 2008 жылы Avastin бұрын емделмеген HER2 теріс дамыған сүт безі қатерлі ісігіне химиялық терапиямен бірге қолданылуына үдетілген мақұлдау берілді. 2009 жылы Avastin глиобластома мультиформды емдеу үшін бесінші және метастаздық бүйрек клеткалы карциноманы емдеу үшін алтыншы мақұлдауын алды. Ол ең көп таралған, өйткені оның сүт безі қатерлі ісігінің кешенді емдеуіндегі мақұлдауы, бірақ FDA сүт безі қатерлі ісігінің емдеуіндегі мақұлдау 2011 жылдың қараша айында кері қайтарылды. 2004: Tarceva (ерлотиниб): Жергілікті түрде кеңейген немесе метастаздық ұсақ клеткалы емес өкпе қатерлі ісігі және бүйрек безі қатерлі ісігімен ауыратын науқастарды емдеу. 2006: Lucentis (ранибизумаб инъекциясы): Жасқа байланысты макулярлық дегенерацияның (АМД) неоваскулярлық (ылғалды) түрін емдеу. FDA LUCENTIS-ті алты айлық басымды тексеруден кейін мақұлдады. Genentech өнімді 2006 жылдың 30 маусымында, яғни өнім мақұлдаған күні, жөнелте бастады. 2010: Actemra (тоцилизумаб): Ревматоидты артритті (РА) емдеуге мақұлданған алғашқы интерлейкин 6 (IL 6) рецепторын тежеуші моноклональды антидене. 2011: Zelboraf (вемурафениб): BRAF мутациясынан туындаған метастаздық меланоманы емдеу үшін. 2012: Erivedge (vismodegib): Базальді жасушалы карциноманы (BCC) емдеу. Hedgehog сигналдық жолындағы маңызды белокты бағыттайтын кішкентай молекулалық тежегіш. Бұл – алғашқы кезеңдегі BCC-ні емдеуге мақұлданған алғашқы препарат. 2012: Perjeta (пертузумаб): HER2 оң метастаздық сүт безі қатерлі ісігімен бұрын емделмеген науқастарды емдеу үшін Herceptin (трастузумаб) және доцетаксел химиотерапиясымен бірге қолдануға арналған. 2013: Kadcyla (ado trastuzumab emtansine): FDA мақұлдауына ие болған алғашқы Genentech антидене-дәрі конъюгаты (ADC). Ол трастузумабтан (Herceptin) және цитотоксикалық агент мертанзиннен (DM1) тұрады, HER2 оң метастаздық сүт безі қатерлі ісігін емдеу үшін қолданылады. 2013: Gazyva (обинутузумаб): Бұрын емделмеген созылмалы лимфоциттік лейкозбен (СЛЛ) ауыратын науқастарды емдеу үшін хлорамбуцилмен бірге қолдануға арналған. Gazyva – FDA мақұлдауына ие болған алғашқы жаңа терапиялық препарат. 2014: Esbriet (пирфенидон): Идиопатиялық өкпе фиброзын (ИПФ) емдеуге арналған антифиброздық препарат. Intermune, Inc. компаниясымен әзірленген. 2015: Cotellic (кобиметиниб): BRAF мутациясынан туындаған метастаздық меланоманы емдеу үшін ZELBORAF (вемурафениб) препаратымен бірге қолдануға арналған. 2015: Alecensa (алектиниб): Ұсақ клеткалы емес өкпе қатерлі ісігін (NSCLC) емдеу. 2016: Venclexta (венеклакс): 17p-делециясы бар және бұрын кемінде бір рет емделген созылмалы лимфоциттік лейкозбен (СЛЛ) ауыратын науқастарды емдеу. 2016: Tecentriq (атезолизумаб): Жіті немесе метастаздық ұсақ клеткалы емес өкпе қатерлі ісігінің (NSCLC) және прогрессивті қуық қатерлі ісігінің емдеуі үшін алғашқы сыныпты PD-L1 антиденесі, екеуі де платинаға негізделген химиотерапиядан кейін сәтсіздікке ұшыраған. Tecentriq өкпе қатерлі ісігінің кезеңі ІІ нәтижелеріне байланысты үдетілген мақұлдау алды. 2017: Ocrevus (окрелизумаб): Рецидивтеуші-ремиттингті және біріншілік прогрессивті көп склерозды (PPMS) емдеуге мақұлданған алғашқы FDA препараты. PPMS ауруының бұрын мақұлданған емдеуі болған емес. 2017: Hemlibra (эмицизумаб): А гемофилиясын емдеу. Chugai Pharmaceutical Co. компаниясымен әзірленген. 2018: Xofluza (Балоксавир марбоксил): Influenza A және Influenza B грипін емдеуге арналған антивирустік препарат. Shionogi компаниясымен әзірленген. 2019: Polivy (Полатузумаб ведотин пиик): Бұрын емделмеген диффузды ірі B-жасушалы лимфоманы емдеу үшін бендамустин және ритуксимабпен бірге қолданылады.

Марапаттар мен мадақтамалар

Fortune журналы Genentech компаниясын 22 жыл қатарынан "Жұмыс істеуге ең жақсы 100 компания" тізіміне енгізді, ал 2006 жылғы тізімінде бірінші орынды иеленді. Рейтинг жылдар бойы 1-ден 80-ге дейін өзгеріп отырды. Рейтинг компания саясаты мен корпоративтік мәдениетін бағалаумен қатар, қызметкерлердің анонимді сауалнамаларының нәтижелеріне негізделген. Working Mother журналы 2004, 2006 және 2010-2011 жылдары Genentech компаниясын жұмыс істейтін аналар үшін 100 ең жақсы компанияның бірі деп атады. 2006 жылы Business Ethics журналы Genentech компаниясын 100 ең жақсы корпоративтік азаматтардың бірі деп таныды. Компания TechNet сияқты түрлі саясат және қоғамдық басшылық топтарына қатысады, сондай-ақ Nature журналы сияқты тәуелсіз зерттеулер мен жарияланымдарды қолдайды. Science журналы 2010 жылдың 7 қазанында Genentech компаниясын үздік жұмыс беруші деп атады, бұл компания тоғыз жыл қатарынан осы құрметке ие болды. 2008 жылдың наурыз айында Fortune журналы Genentech компаниясын екінші жыл қатарынан ең танымал фармацевтикалық компания деп таныды. 2010 жылдың шілдесінде ComputerWorld журналы Genentech компаниясын "IT саласында жұмыс істеуге ең жақсы 100 орын" тізіміне енгізді. 2008 жылдың желтоқсан айында Glassdoor.com Genentech компаниясының бас директоры Артур Д. Левинсонды 93% мақұлдау көрсеткішімен 2008 жылдың "ең жақсы" бас директоры деп бағалады. Genentech компаниясы 2011 жылы көрсетілген "Something Ventured" деректі фильмінде де орын алды. The Economist журналы 2013 жылы Genentech компаниясын ең инновациялық корпорация деп таныды.