Талқылауға тартылған мүлік бойынша сот процесі

Кіріспе

АҚШ азаматтық сот процессуалдық құралы

Интерпледер – талапкерге немесе жауапкерге екі немесе одан көп тарапты дауды сотқа тартуға және оны шешуге мәжбүрлеу үшін сот ісін қозғауға мүмкіндік беретін азаматтық сот процедурасы. Интерпледерлік іс талапкерде басқа біреудің иелігіндегі мүлік болғанда, бірақ оны кімге беру керектігі белгісіз болғанда басталады. Ол көбінесе сақтандыру шарты бойынша туындаған дауларды реттеу үшін қолданылады.

Терминология және жалпы түсінік

Аралық сот ісінде дауды қозғаған тарап, әдетте талапкер, мүдделі тарап деп аталады. Даулы ақша немесе өзге де мүлік res (латын сөзі, «зат» немесе «нәрсе» деген мағынаны білдіреді) деп аталады. Іс нысанына қызығушылық танытқан барлық жауапкерлер талапкерлер деп аталады. Кейбір юрисдикцияларда талапкер аралық сот ісінде талапкер деп, ал әрбір талапкер аралық сот ісіндегі талапкер деп аталады. Аралық сот ісі екі кезеңнен тұрады. Бірінші кезеңде мүдделі тараптың аралық сот ісін бастауға құқығы бар-жоғы және оның жауапкершіліктен босатылуы керек пе, жоқ па, анықталады. Екінші кезең – талапкерлердің қайсысының мүлікке құқығы бар екенін анықтау үшін соттағы іс сияқты болып келеді.

Қолдану

Мысалы, өмірді сақтандыру полисі қолданыста болған адам қайтыс болса, сақтандыру компаниясы полис иесінің соңғы көрсеткеніне сәйкес, аталған бенефициарларға полистің кірісін белгіленген пайыздық үлесте төлеуге дайын, ниетті және қабілетті. Бірақ, олардың және/немесе үшінші тараптардың арасында дұрыс бенефициарлар немесе бенефициарлар арасындағы кірістің дұрыс бөлісі туралы дау туындап, компания бұл туралы хабардар болады. Мұндай даулар көбінесе сақтандырушының мұрагерлері арасындағы жеке дау-жанжалдардан туындайды. Жарияланған істерде жиі кездесетін жағдайлардың бірі – полис иесінің өзінің бірі бенефициарлардың қолынан қаза тапқаны (мұндай жағдайда бұл бенефициар кіріс алу құқығынан айырылады). Мұндай дауды шешу үшін сақтандыру компаниясы араласу ісін қозғауы мүмкін. Сақтандыру компаниясы – мүдделі тарап, талапкерлер – полис бойынша игілік алуға құқығы бар тұлғалар, ал полис бойынша төленетін сома – даулы зат. Іс жүргізудің бастапқыдағы түрі бойынша мүдделі тарап даулы затты сотқа тапсырады, содан кейін сотталушылар өз талаптарын сотта қарастырады. Заңнамалық өзгерістерге байланысты, әр юрисдикцияда процедура әртүрлі болуы мүмкін, кейде мүдделі тарапқа іс бойынша соңғы шешім шыққанға дейін даулы затты өзінде қалдыруға рұқсат беріледі. Әдетте, мүдделі тарап даулы затты сотқа тапсырғаннан кейін (мысалы, сақтандыру полисінің номиналды құны), ол істен босатылады және талапкерлер олардың қайсысының заңды түрде даулы затқа құқығы бар екенін анықтау үшін бір-бірімен соттасады. Мүдделі емес тарап шығындарды, соның ішінде адвокат гонорарын өтеуге құқылы. Іс, тараптардың атауларын қоспағанда, сол юрисдикциядағы басқа азаматтық сот істері сияқты жүргізіледі. Кейбір юрисдикцияларда даулы зат сотқа тапсырылғанға дейін заңды мөлшерлеме бойынша пайыз есептеледі. Істі жеңіп алған талапкер пайызды да, негізгі соманы да алуға құқылы.

АҚШ-та

Бұрын талапкер мүлікке кез келген талаптан бас тартуға міндетті болған, бірақ бұл талап көптеген юрисдикцияларда қатаң өтініш беруші заң жобасы емес, жалпы өтініш беруші заң жобасы арқылы жеңілдетілді немесе жойылды. Қазір талапкерлердің ешқайсысының да даулы мүлікке құқығы жоқ деп талас жүргізе алады. Мысалы, адам өмірлік сақтандыру полисін жасаған, онда өзіне-өзі қол жұмсау жағдайы қамтылмаған. Полисте иемденуші деп екі адам өзін таныстырады. Сақтандыру компаниясы марқұмның өзіне-өзі қол жұмсағанына сенсе, талапкерлер өлімнің жазатайым оқиға салдарынан болғанына сендіреді. Сақтандыру компаниясы екі талапкерді де сотқа шақырып, талаптарды бір уақытта қанағаттандырмауға құқылы. АҚШ Жоғарғы Соты "New York Life v. Dunlevy" ісінде, талапкерге өтініш берушілік процесі тиесілі болса, ол тарап жеке юрисдикцияны қамтамасыз ететін тәртіппен сотқа шақырылуы керек деп шешім шығарды. 1922 жылы АҚШ Жоғарғы Соты "Liberty Oil Co. v. Condon Nat. Bank" ісінде, федералды соттағы заңға негізделген істе қорғаныс ретінде өтініш берушілік сот кодексінің 274б-бабына сәйкес қабылдануы мүмкін екенін растады, бұл соттағы іс-қимылдарда әділетті қорғаныс шараларын қолдануға рұқсат берді. 1917 жылғы Федералдық өтініш берушілік заңы АҚШ Конгресінің 64-ші сессиясымен 1917 жылдың 22 ақпанында қабылданды, бұл "New York Life v. Dunlevy" ісінде көтерілген мәселені шешуге бағытталған, яғни талапкерлер әртүрлі штаттарда тұрған жағдайда өтініш берушілік процесін жүргізуге мүмкіндік берді. 1917 жылғы Федералдық өтініш берушілік заңы сақтандыру компаниясына немесе бір полис бойынша бірнеше талап түскен бауырластық өзара көмек қоғамына АҚШ-тың аудандық соттарында өтініш берушілік туралы заңға сәйкес шағымдануға рұқсат берді, сондай-ақ еліз бойынша сотқа шақыруға мүмкіндік берді. Сақтандыру полисінің құны кемінде 500 доллар болуы керек, талапкерлер талап етуі немесе талап етуі мүмкін, бұл 1936 жылғы сот кодексінің §48(1) бабында белгіленген жалпы юрисдикция үшін қажетті 3000 доллардан кем. Сонымен қатар, екі немесе одан көп иеленушілер әртүрлі штаттарда тұруы керек. 1926 жылы заң күшін жойды және 1926 жылдың 8 мамырында бекітілген жаңа заңмен алмастырылды, ол сотқа талапкерді бірдей жауапкершілік бойынша кез келген штаттық немесе федералды сотта іс жүргізуден тыйым салуға және кейбір жағдайларда өтініш берушілік процесі үшін тиісті сотты анықтауға құқық берді, бірақ 1917 жылғы заңдағы "талап етуі мүмкін" деген сөздерді алып тастау арқылы нақты талаптарды талап етуді міндеттеді. 1936 жылы Федералдық өтініш берушілік заңы қайтадан күшін жойды және 1936 жылғы 20 қаңтарда бекітілген, Зәкәрия Чафи әзірлеген жаңа Федералдық өтініш берушілік заңымен алмастырылды, ол АҚШ сот кодексінің §41(26) бабында кодификацияланды және қазіргі заңды өтініш берушілік актісін құрды, бұл 500 доллардан жоғары құны бар ақша, мүлік немесе сақтандыру полисін иеленген кез келген адамға, фирмаға, корпорацияға, қауымдастыққа немесе қоғамға сотқа шағымдануға мүмкіндік берді, егер екі немесе одан көп талапкер әртүрлі штаттардың азаматтары болса, талаптардың ортақ шығу тегі болсын немесе болмасын, бірдей, жағымсыз немесе бір-біріне тәуелсіз болса, сондай-ақ соттағы іс-қимылдарда әділетті қорғаныс ретінде қолдануға мүмкіндік берді, сот кодексінің §274b бабына сәйкес. 1948 жылы АҚШ сот кодексі АҚШ кодексіне оң заң ретінде енгізілген кезде, ол қайта құрылды. Федералды соттар мүлікті сотқа тапсырудың нәтижесінде өтініш берушілік ісі анықталған мүлікке қатысты талаптардың жарамдылығын анықтауға бағытталған іс екенін шешті, бұл басқа түрдегі сотқа шақыруға рұқсат береді, соның ішінде сотқа шақырылмаған тараптарға қатысты юрисдикцияны алуға мүмкіндік береді.

Formerly a plaintiff had to disavow any claim to the res in order to avail himself of the interpleader remedy, but this requirement has also been relaxed or abolished in most jurisdictions by there being a Bill in the Nature of Interpleader rather than a strict bill of interpleader. A plaintiff may now argue that neither of the claimants has a right to the property at issue. For example, a person dies with a life insurance policy that excludes coverage for suicide. Two people come forward claiming to be the beneficiary named in the policy. The insurance company believes that the deceased committed suicide, but the claimants believe the death was by accident. The insurance company could interplead the two claimants and simultaneously deny the claims. The Supreme Court of the United States ruled in New York Life v. Dunlevy , that for a claimant to be bound by an interpleader that party must be served process in a way that obtains personal jurisdiction. In 1922 the United States Supreme Court in Liberty Oil Co. v. Condon Nat. Bank sustained that a defensive interpeader in an action at law in federal court could be taken under Judicial Code section 274b added by that authorized the interposing of equitable defenses in actions at law. The Federal Interpleader Act of 1917 was enacted by the 64th United States Congress approved February 22, 1917 to overcome the problem with an interpleader when the claimants live in different states raised in New York Life v. Dunlevy. The Federal Interpleader Act of 1917 allowed an insurance company, or fraternal benefit society subject to multiple claims on the same policy to file a suit in equity by a bill of interpleader in United States district courts and providing nationwide service of process. The policy must have a value of at least $500 claimed were claimed or may be claimed by adverse claimants; which is less than the amount in controversy of $3,000 in Judicial Code §48(1) then required for general diversity jurisdiction and two or more of the beneficiaries must live in different states. In 1926 it was repealed and replaced by, approved May 8, 1926, which added to those who can bring suit casualty company and surety company, empowered the court to enjoin claimant from proceeding in any state or other federal court on the same liability, adding provisions as to the proper venue for the interpleader in certain cases but required that there must be actual claims by eliminating the words "may claim" that were in the 1917 act. In 1936 the Federal Interpeader Act was again repealed and replaced by the Federal Interpleader Act of 1936, , approved Jan. 20, 1936, drafted by Zechariah Chafee which codified it in as United States Judicial Code §41(26), and established the modern statutory interpleader allowing suit to be brought by any person, firm, corporation, association or society having custody of money or property or insurance policy or instrument valued at $500 or more which there are two or more adverse claimant who are citizens of different states, whether or not the claims have common origins, identical, adverse or independent of each other, and allowed it to be an equitable defense in actions at law, Judicial Code §274b. When the United States Judicial Code was enacted into United States Code as positive law in 1948, approved June 25, 1948, it was reconstituted as , , and
Federal courts have held that because of the deposit of the res with the court an interpleader action is an action to determine the validity of competing claims to identified property that served may be under which authorize other forms of service to obtain in rem jurisdiction over absent defendants.

АҚШ-тың федералдық практикасындағы өтініш берушілердің әртүрлі түрлері

АҚШ федералды соттарында екі нақты түрдегі аралық шағым бар. Біреуі – Заңмен реттелетін аралық шағым, екіншісі – Азаматтық іс жүргізу ережелерімен белгіленген аралық шағым.

Банкроттық жағдай

Банкроттық сотта, Азаматтық іс жүргізудің федералды ережелеріне сәйкес, үшінші тараптардың талаптарын қарау (interpleader) банкроттық іс жүргізудің федералды ережелеріне сәйкес, қарсы сот процесі ретінде қаралуы мүмкін.

АҚШ-тың мемлекеттік практикасындағы аралаушы

АҚШ-тың барлық 50 штатында қабылданған Бірыңғай коммерциялық кодекс §7 603 бойынша, егер бірден көп адам тауарға меншік құқығын немесе иелігін құжат бойынша (сақтау қағазы немесе жүкқұжаты) талап етсе, сақтаушы бастапқы сот процесі ретінде немесе тауар жеткізілмегені үшін талап арызға қарсы қорғаныс ретінде араласуға шағымдануға құқылы. Луизиана штатында араласуға шағымдану конкурсус деп аталады. Көптеген штаттарда федералдық ережелерге ұқсас араласуға шағымдануды қамтамасыз ететін заңдар немесе сот ережелері бар.