Кіріспе

Өмірді сақтандыру полисін үшінші тұлғаға сату

Виатикалық есептесу (латынша viaticum – өлім алдында алынатын нәрсе) – полис иесінің қолданыстағы өмірді сақтандыру полисін үшінші тұлғаға ақшалай тоқтату құнынан жоғары, бірақ таза өлім төлемінен төмен бағамен сату. Мұндай сату полис иесіне біржолғы сома береді. Үшінші тарап полистің жаңа иесі болады, ай сайынғы жарналарды төлейді және сақтандырылған адам қайтыс болған кезде полистің толық көлемін алады. Медицинаның жетістіктері созылмалы немесе өлімге әкелетін аурулармен күресіп жатқан адамдардың өмірін жақсартқанда, өмірлік есептесу индустриясы пайда болды. «Виатикалық есептесу» термині көне деп есептеледі. Индустрия ресми терминология ретінде «өмірлік есептесу» терминін қолданады. Техникалық тұрғыдан алғанда, виатикалық есептесу – бұл сақтандырылған адамның қалған өмір сүру мерзімі екі жылдан кем болған жағдайдағы өмірлік есептесу. Дегенмен, кейбір заңнамалық аумақтар, мысалы АҚШ-тың Мэриленд штаты, реттеу құжаттарында «өмірлік есептесу» орнына «виатикалық есептесу» терминін қолданады.

Тарих

Viatical қоныстары АҚШ-та 1980 жылдардың соңында, СПИД эпидемиясының ең жоғары деңгейге жеткен кезде кеңінен танымал болды. АҚШ-тағы СПИД-тің алғашқы құрбандары көбінесе жас, әйелдері мен балалары жоқ (өмірді сақтандыру полисі бойынша дәстүрлі мүрагерлер) гей ерлер болды, бірақ олардың көпшілігі жұмыс істеу арқылы немесе инвестициялар нәтижесінде өмірді сақтандырумен қамтылған. Полис бойынша мүрагерлер көбінесе ақшаға мұқтаж болмайтын ата-аналары болды. Viatical келісімдер полис иесі тірі кезінде полистен пайда алуға мүмкіндік берді. Кейбір инвесторлардың жағымсыз тәжірибесіне қарамастан, viatical келісімдер көптеген ауырған адамдардың жеке қаржысын басқару үшін пайдалы құрал болып табылады. 2002 жылы жасалған зерттеу көрсеткендей, viatical келісімдермен тәжірибесі бар хоспис қаржы кеңесшілерінің көпшілігі оң нәтижелерді байқаған.

Өзара пайда

Ең танымал виатикальдық істердің бірі Питер Ломбарди басқарған және Джоэл Стейнгер басқарған Өзара пайда корпорациясымен байланысты болды. Флорида штатындағы компания АҚТҚ жұқтырған адамдардан өмір сақтандыру полистерін сатып алып, 28 000 инвесторға болашақ түсімдерден үлес сатты. 2004 жылы Құнды қағаздар және биржалар комиссиясы бұл фирманы 1 миллиард долларлық Понци схемасы деп танып жапты. Ломбарди мен Стейнгер 20 жылға бас бостандығынан айырылды.

Келько

2008 жылдың тамызында Kelco Inc. компаниясының бұрынғы бас директоры Стивен Л. Келлер Кентукки штатының шығыс округінің АҚШ округтік сотына, судья Карл С. Форестерге, конспирация, алаяқтық және ақша жылыстыру бойынша сотталғанын күштен шығару туралы өтініш берді. Келлердің сотталуына себеп, Kelco компаниясының үшінші тарап сақтандыру агенттері жасаған жалған ақпарат негізінде, кейбір жағдайларда, ВИЧ/ЖИТС диагнозы қойылған адамдарға арналған өмірді сақтандыру полистерін сатып алып, сатуы, содан кейін осы полистерді виатикалық келісім арқылы сатып алу болды.

Жүктелу бойынша есеп айырысуларды бағалау

Өмірлік сақтандыру шартының есеп айырысулары "әділ құн" тәсілімен, жабық өмірлік сақтандыру шартының есеп айырысу операцияларының нарықтық бағаларын қарастыра отырып бағаланады. Нарықтық деректер бірнеше провайдерлерден жиналады және бұл ақпарат клиенттерге де, үшінші тараптарға да қолжетімді. Өмірлік сақтандыру шартының бағасы екі негізгі факторды: сақтандырылған адамның қалған өмір сүру мерзімін және ішкі қайтару мөлшерлемесін (өмірлік сақтандыру шартының басқа активтермен салыстырғандағы жоғары тәуекелді көрсетеді) есепке алуға негізделген. Актуарлық әдебиет өмірлік сақтандыру шартының есеп айырысуларын бағалаудың әртүрлі тәсілдерін ұсынады, соның ішінде детерминистік, ықтималдық, стохастикалық және бұлыңғыр әдістерді. Өмірлік сақтандыру шартының бағасының оған байланысты факторлардың (сақтандырылған адамның қалған өмір сүру мерзімі және пайыздық мөлшерлеме) өзгеруіне сезімталдығы екі өлшем арқылы анықталады: ұзақтығы және дөңгелектеуі.