Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дыбыс бір нүктеден шыққандай естілуі үшін жасалған дыбыс.
Sound intended to be heard as if it were emanating from one position
Монофондық немесе моно дыбыс жаңғырту (көбінесе моно деп қысқартылады) – дыбыстың бір нүктеден шыққандай естілуіне арналған. Бұл стереофондық дыбыс немесе стереодан өзгеше, ол оң және сол жақтағы екі микрофоннан дыбысты қайта жаңғырту үшін екі бөлек аудиоарнаны пайдаланады, бұл дыбыс көздерінің бағытын сезіну үшін екі бөлек динамикпен қайта шығарылады. Монода тек бір динамик қажет, бірақ бірнеше динамик немесе құлаққаптар арқылы ойнатылғанда, әр динамикке бірдей сигнал жіберіледі, нәтижесінде динамиктер арасындағы бір дыбыстық кеңістікте бір арналы дыбыстың «бейнеленуі» сезіледі (егер динамиктер дұрыс симметриялық тыңдау орнына орнатылған болса). Моножазбалар, стерео сияқты, әдетте бірнеше микрофонды бірнеше арнаға қосады, бірақ әр арна ортаға «бағытталады». Соңғы кезеңде әртүрлі орталыққа бағытталған сигналдар әдетте екі бірдей трекке араластырылады, олар бірдей болғандықтан, ойнату кезінде дыбыс сахнасының бір орнында бірыңғай сигнал ретінде қабылданады. Кейбір жағдайларда көп тректік көздер бір тректік таспаға араластырылады, осылайша бір сигналға айналады. Мастерлеу кезеңінде, әсіресе моно пластинкалар заманында, бір немесе екі тректік моно таспа моно пластинкаларды басуға арналған негізгі диск жасау үшін бір тректік токарға көшірілді. Алайда, қазіргі кезде моножазбалар көбінесе стерео және көп тректік форматтарда ойнатылатын етіп мастерлендіріледі, бірақ олардың ортаға бағытталған моно дыбыстық сахна ерекшеліктерін сақтайды. Моно дыбысы көбінесе ойын-сауық саласында стерео дыбысымен алмастырылды, бірақ радиотелефондық байланыс, телефон желілері және есту аппараттарымен пайдалану үшін аудио индукциялық тізбектер үшін стандарт болып қала береді. FM радиостанциялары стерео режимінде, ал көптеген AM радиостанциялары моно режимінде хабар таратады. (AM стерео хабар тарату стандарты болғанымен, оны қолдануға дайын AM станцияларының саны аз.) Аз ғана FM станциялары – әсіресе сөйлейтін радиостанциялар – монауральды түрде хабар таратуды таңдайды, себебі стандарттың сигнал күші мен жолақтығы бойынша бірдей қуаттағы стереофоникалық сигналға қарағанда шамалы артықшылығы бар.
Monaural or monophonic sound reproduction (often shortened to mono) is sound intended to be heard as if it were emanating from one position. This contrasts with stereophonic sound or stereo, which uses two separate audio channels to reproduce sound from two microphones on the right and left side, which is reproduced with two separate loudspeakers to give a sense of the direction of sound sources. In mono, only one loudspeaker is necessary, but, when played through multiple loudspeakers or headphones, identical signals are fed to each speaker, resulting in the perception of one channel sound "imaging" in one sonic space between the speakers (provided that the speakers are set up in a proper symmetrical critical listening placement). Monaural recordings, like stereo ones, typically use multiple microphones fed into multiple channels on a recording console, but each channel is "panned" to the center. In the final stage, the various center panned signal paths are usually mixed down to two identical tracks, which, because they are identical, are perceived upon playback as representing a single unified signal at a single place in the soundstage. In some cases, multitrack sources are mixed to a one track tape, thus becoming one signal. In the mastering stage, particularly in the days of mono records, the one or two track mono master tape was then transferred to a one track lathe used to produce a master disc intended to be used in the pressing of a monophonic record. Today, however, monaural recordings are usually mastered to be played on stereo and multi track formats, yet retain their center panned mono soundstage characteristics. Monaural sound has largely been replaced by stereo sound in most entertainment applications, but remains the standard for radiotelephone communications, telephone networks, and audio induction loops for use with hearing aids. FM radio stations broadcast in stereo, while most AM radio stations broadcast in mono. (Although an AM stereo broadcast standard exists, few AM stations are equipped to use it.) A few FM stations—notably talk radio stations—choose to broadcast in monaural because of the slight advantage in signal strength and bandwidth the standard affords over a stereophonic signal of the same power.
Моно және стерео дыбыс арасындағы үйлесімділік
Кейде моно дыбыс немесе моноаудио жай ғана стерео арналардың біріктірілген жұбын білдіреді, бұл "құлаған стерео" немесе "жұйылған стерео" деп те аталады. Уақыт өте келе, кейбір құрылғылар аппараттық құралдың құнын төмендету үшін екі немесе одан көп динамиктермен моно дыбысты күшейту схемасын қолданды. Стерео RCA шығыстары бар кейбір тұтынушы электроникасында қызыл RCA шығысында (яғни оң стерео арнада) стерео дыбыстың ақ (сол стерео арна) RCA шығысына бірігуін тоқтататын микросвитч болады. Мұндай құрылғыларға бейнежазба құрылғылары (VCR), DVD/Blu-ray ойнатқыштар, ақпараттық құрылғылар, приставкалар және т.б. жатады. Видео ойын консольдері кейде кабельдерінің ұшында патенттелген көп A/V плагині бар RCA ұрғаштарын қолданады, бұл адаптерлер қолданылмаса стереоның автоматты бірігуіне жол бермейді. Біріктірілген стереоның кемшіліктеріне фазалық өтелулер жатады, бұл соңғы дыбыс шығаруды нашарлатуы мүмкін. Егер арналар қуат күшейткішінен өткеннен кейін, бірақ динамикке қосылмас бұрын біріктірілсе, бұл динамикке қосымша жүктеме түсіреді. Жазу студиялары әдетте моно жазбалар үшін жеке микстер жасайды (стереодан моноға айналдырудың орнына), соның нәтижесінде соңғы моно мастер құлаған стереоның кемшіліктерінен аулақ болады. Видео ойындарда стерео дыбысты моноға айналдыру ойыншыға алыстағы дыбыс эффектілерінің қайдан келіп жатқанын анықтауын қиындатады, ал кері стерео да осындай мәселеге тап болады. Жеке күшейткіш шығыстарына қосылған динамиктердің массиві бір динамик катушкасының электр жүктемесімен байланысты мәселелерді азайтуға және тыңдаушыға динамиктер арасындағы кеңістікте дыбыстың "бейнесін" сезінуге мүмкіндік береді.
Sometimes mono sound or monaural can simply refer to a merged pair of stereo channels also known as "collapsed stereo" or "folded down stereo". Over time some devices have used mono sound amplification circuitry with two or more speakers since it can cut the cost of the hardware. Some consumer electronics with stereo RCA outputs have a microswitch in the red RCA output (i. e., the right stereo channel) that disables merging of stereo sound into the white (left stereo channel) RCA output. Common devices with this are VCRs, DVD/Blu ray players, information appliances, set top boxes, and the like. Video game consoles sometimes have male RCA ends of cables with a proprietary multi A/V plug on the other end, which prevents automatic stereo merging unless adapters are used. Disadvantages of merged stereo involve phase cancellations that may have the effect of muffling the final sound output. If channels are merged after being sent through a power amplifier but before being connected to a loudspeaker, it places more stress on the loudspeaker. It has usually been the practice in recording studios to make separate mixes for mono recordings (rather than folded down stereo to mono), so that the final mono master will avoid the pitfalls of collapsed stereo. In video games, merging stereo to mono sound prevents player from discerning what direction distant SFX are coming from, and reverse stereo has a similar setback too. Having an array of loudspeakers connected to their own amplifier outputs can mitigate issues with the electrical load for a single loudspeaker coil and allow the listener to perceive an "image" of sound in the free space between the speakers.
Көзбен көрінетін моно
Айналы моно дыбыс – біріктірілген стерео дыбыстың керісі, себебі бұл жағдайда стерео ойнату құрылғылары моно дыбысты автоматты түрде екі каналға көшіріп ойнатуы мүмкін. Сондай-ақ, бұл стерео күшейткіш тізбегіне қосылған моно кіріс немесе стерео құлаққаптармен үйлесімді моно жүйенің құлаққап шығысы болуы мүмкін. Біріктірілген стерео және айналы моно екеуі де қолданылатын мысал – компактты аудио кассетада стерео арналар моно оқу басында "қосылған" күйде ойнатылуы, ал моно дыбыс жазылған кассета стерео таспа басында ойнатылуы. "Айналы моно" термині екі канал да тек бір каналды қайталау үшін қосылған жағдайларда, "сол" (немесе керісінше) арнаның орнына оң стерео арнаны пайдалануды да қамтиды.
Mirrored mono sound is the opposite of merged stereo, since it can be a case where media with mono sound that stereo playback devices automatically mirror it with are played on both channels of the receiver. It can also mean having a mono input mixed down to stereo amplification circuitry, or a mono system with a headphone output compatible with stereo headphones. An example of an application where both merged stereo and mirror mono apply is when a compact audio cassette respectively plays back "summed" stereo channels on a mono reading head, and when a compact cassette recorded with mono sound is played back with a stereo tape head. Other instances of "mirrored mono" also include using the right stereo channel in lieu of a "left" one (or vice versa) where both channels are wired to mirror only one.
Екеуі де
"Біріктірілген стерео" және "көрініс моно" жағдайлары стерео арналар стерео құлаққаптармен үйлесімді моно жүйеге біріктірілгенде немесе моно жүйеде "екі динамик" (немесе "псевдо стерео") болғанда туындауы мүмкін. MONO құрылғының ішкі мүмкіндігі ретінде қол жетімді болғанда, ол STEREO және MONO арасында ауысуға мүмкіндік береді, мысалы, көптеген FM радиолар STEREO режимін моноға біріктіре алады, содан кейін дыбыс екі стерео динамикке таратылады. Бұл тәсіл басқа құрылғыларда да қолданылады, атап айтқанда компьютерлік бағдарламалық жасақтама мен кейбір бейне ойындарда саундтрек үшін STEREO немесе MONO опциясы болады. Кейде бұл мүмкіндік, гитара күшейткіштері сияқты моно жабдықтарды қолданғанда, сол және оң RCA ұңғыштары бар Y-адаптерді пайдалану қажеттілігін жою үшін стерео дыбысты ішкі түрде біріктіруге мүмкіндік береді.
Instances of both "merged stereo" and "mirrored mono" can occur when the stereo channels are merged to a mono system with stereo headphone compatibility or when a mono system has "twin speakers" (or "pseudo stereo"). Other applications that involve mirrored mono with merged stereo occur when MONO is available as an internal feature of a device that can toggle between STEREO and MONO, for instance many FM radios are capable of toggling between MONO and STEREO in a way where stereo can both MERGE into mono, and then MIRROR between both stereo speakers. This tactic can also be used on other devices, of which computer software and some video games will have a feature that will allow STEREO or MONO for the soundtrack, in which sometimes this can facilitate MERGING stereo internally to spare one from using a Y adapter with LEFT and RIGHT RCA plugs when using mono equipment, such as guitar amplifiers.
Моно-тек қана функциялары бар жергілікті стерео жабдықтар
Кейбір нарықтағы теледидар/бейнежазба құрылғыларында "екі динамикпен" стерео теледидар мүмкіндігі болды, ал бейнежазба функциясы тек моно форматта болды, бұл ондаған жылдар бұрынғы "тұтынушы деңгейіндегі бейнежазба құрылғыларына" тән еді. Көптеген мұндай құрылғыларда композиттік бейне (сары) және моно аудио (ақ) үшін алдыңғы RCA кірістері болды, тіпті кейбір құрылғыларда оң арнаға арналған RCA штекері (қызыл) болмады, тіпті оны моно саундтректерді бейнекассетаға жазу үшін стереоды моноға "біріктіру" үшін пайдалануға болса да. Бұл қызық, себебі теледидардың тюнерінде MTS стерео дыбысы бар болғандықтан, A/V кірісіне "оң арна" қосылуы керек деп ойлаған жөн. Кейбір стерео қабылдағыштарда моно микрофон кірістері де болады.
Some TV/VCR combo decks on the market had stereo TV functionality with "twin speakers", whereas the VCR feature was only mono, which is typical of "consumer grade VCRs" from decades ago. Some of these devices even had front RCA inputs for composite video (yellow), and mono audio (white) in which many of these devices didn't even have a right channel RCA plug (red) even if it was just for "merging" stereo into mono for mono soundtracks to be recorded onto videotapes. This is odd since one would think that a "right channel" would be included for A/V in on a TV which had MTS stereo TV sound on its tuner. Some stereo receivers will also include mono microphone inputs.