Кіріспе
Қорқыныш фильмдеріндегі жұмысымен танымал актриса.
"Айқай патшайымы" (экран патшайымы деген сөз ойыны) – қорқыныш фильмдерінде көзге түсетін және ықпалды актриса, ол өзінің ерекше түрімен немесе қайта-қайта ойнайтын рөлдерімен танымал. "Айқай патшасы" – оның еркек әдепкісі. Белгілі әйелдердің мысалдары: Барбара Стил, Сандра Пибоди, Линда Блэр, Оливия Хасси, Мэрилин Бернс, Нев Кэмпбелл, Дарья Николоди, Ди Уоллес, Джейми Ли Кертис, Хизер Лангенкамп, Шоуни Смит, Сара Мишель Геллар және Линнеа Куигли.
Анықтама
"Қыбырлаған патшайым" термині көбінесе қорқыныш жанрындағы көптеген фильмдерде кездесетін, әдемі жас қыздар бейнесіндегі қиын жағдайдағы қаһарманды көрсетеді. Troma Entertainment компаниясының негізін қалаушы Ллойд Кауфман, "айқайлау патшайымы болу – тек жылау мен үстіңе кетчуп лақтырудан асып түседі. Сіз әдемі ғана емес, сонымен қатар зерек болуыңыз керек. Қорқуға, қайғыруға, романтикалық сезімдерге толы болуыңыз шарт." Деген пікірін айтқан. Алғашқы "айқайлау" патшайымдары фильмнің батыры оларды құтқарып келгенше әдемі көрініп, көп айқайлаған әйелдер болса, кейінгі патшайымдар жігітке емес, басқа мәселелерге алаңдайды, тіпті кейбіреулері жаманды жеңіп, кек алады.
Басталуы
Әйелдердің қорқынышты фильмдердегі маңыздылығы үнсіз фильмдер дәуіріне дейін жетеді, мысалы, «Доктор Калигари кабинеті» (1920) және «Носферату» (1922) сияқты фильмдерде. Кинотарихшы және Warner Home Video компаниясының кинотеатр каталогын сату жөніндегі аға вице-президенті Джордж Фелтенштейн: «Қорыққаннан айқайлаған әйелдер Голливудтың берік дәстүрі болды – тіпті фильмдер үнсіз болған кезде де». Крис Пайннің әжесі Энн Гвинн 1930 және 1940 жылдары «айқайлау ханымы» рөлдерімен танымал. Альфред Хичкоктың «Психо» (1960) фильміндегі Марион рөлін ойнаған Джанет Ли қорқынышты фильмдер тарихындағы «ең танымал» айқайлау ханышаларының бірі саналады.
1990 жылдар
1990 жылдары Дебби Рошон Troma Production компаниясының ондаған қорқынышты фильмдерінде ойнады және Draculina журналы оны "Он жылдықтың айқайлайтын патшайымы" деп таныды. Шерил Ли "Твин Пикс" (1990–1991) телесериалында және "Твин Пикс: Отпен билеу" (1992) фильмінде өлтірілген Лора Палмер мен Мэдди Фергюсон рөлін ойнады, сонымен қатар "айқайлайтын патшайым" деп аталды, әсіресе әлемнен тыс Black Lodge сахналарындағы рөлі үшін. Нев Кэмпбеллдің алғашқы американдық көркем фильмі культтіқ қорқынышты классика "The Craft" (1996) болды. Кейін ол "Шыңырлау" фильмдер сериясында Сидни Прескотт рөлін ойнады. Дженифер Лав Хьюит "Кеше не істедіңіңді білемін" фильмдеріндегі Джули Джеймс рөлін ойнағаннан кейін "айқайлайтын патшайым" атанды. Бұл трилогияның алғашқы фильмінде Сара Мишель Геллар Хелен Шиверс рөлінде ойнады, ол 1990-шы жылдар мен жаңа мыңжылдықта түсірілген басқа да қорқынышты фильмдерде, соның ішінде "Шыңырлау 2" және "The Grudge" фильмдер сериясында пайда болды.
2000 жылдар
2005 жылы Шона Макдональд «The Descent» фильмінде ойнады, бұл оны «айқай патшайымы» ретінде таныстырды және ол үшін «Сатурн» сыйлығының «Ең үздік әйел актер» номинациясына ие болды. Элиша Катберт «House of Wax» (2005) және «Captivity» (2007) қорқыныш фильмдерінде ойнап, осы фильмдер арқылы осы мәртебеге қол жеткізді. 2007 жылы USA Today қазіргі заманғы «айқай патшайымдары» туралы мақала жариялады, онда Шери Мун Зомби, Джейми Александр, Андреа Богарт, Мерседес МакНаб, Тиффани Шепис және Серина Винсент сияқты актрисалармен сұхбаттастырылды.
2010 жылдар
Бипаша Басу "Болливудтың айқайлау ханымы" деп аталды, себебі ол "Рааз" (2002) және "Рааз 3D" (2012) сияқты кассалық табысқа ие қорқынышты фильмдерімен, сондай-ақ "Аатма" (2013), "Creature 3D" (2014) және "Alone" (2015) фильмдерімен Үндістандағы қорқыныш жанрына үлкен үлес қосты. 2016 жылы Screen Rant "Қорқыныш тарихындағы ең ұлы 15 айқайлау ханышасын" тізімге енгізді, оған Линда Блэр, Даниэль Харрис, Лиза Уилкокс, Вера Фармига, Джанет Ли, Мэрилин Бернс, Вероника Картрайт, Нев Кэмпбелл, Наоми Уоттс, Хизер Лангенкамп, Ева Грин, Хлоя Грейс Морец, Сара Мишель Геллар, Барбара Стил және Джейми Ли Кертис кірді. Индонезиялық актриса Тара Басро Жоко Анвардың "Шайтанның құлдары" (2017) және "Импетигор" (2019) фильмдеріндегі рөлдері үшін "айқайлау ханышасы" деп сипатталды. Австралиялық актриса Самара Уивинг "Аш vs Зұлым өлік" (2015) сериалының бірінші маусымында ойнап, қорқыныш жанрына үлес қоса бастады, содан кейін "Бейбиситтер" (2017) фильмінде басты рөлді ойнады. Уивинг "Ready or Not" (2019) фильміндегі коммерциялық және сын тұрғысынан сәтті рөлімен "айқайлау ханымы" ретіндегі беделін нығайтты. 2023 жылы Уивинг "Scream VI" фильміндегі алғашқы құрбанның рөлін ойнады, бұл рөл "Scream" франшизасымен танымал болды.
2020 жылдар
Мелисса Баррера "Шығуық" (2022) және оның жалғасы "Шығуық VI" (2023) және қорқынышты триллер "Бед Рест" (2022) фильмдерінде ойнап, өзін "қайқайу патшайымы" деп таныстырды. Миа Гот бұрынғы бірнеше қорқынышты фильмдерде ойнағаннан кейін, X трилогиясындағы (2022–2024) рөлдерімен танымал болды, сондықтан ол "қайқайу патшайымы" атағын алуы заңды болды. Дженна Ортега "Шығуық" және X (екеуі де 2022 жылы) слэшер фильмдерінде ойнап, "қайқайу патшайымы" ретінде белгілі болды. Ортега "Шығуық VI" (2023) жалғасы үшін өзінің "Шығуық" рөлін қайта ойнады.
" Scream Queens Illustrated " журналы
Scream Queens Illustrated журналында Барбара Бауэр, Бекки Саншайн, Тина Крауз, Джулия Хейс, Джули Стрейн, Моник Габриэлл, Бринк Стивенс, Линнеа Квигли, Ронда Шир, Ксения Грацсос ("Бриони Фаррелл"), Лорисса Маккомас, Джун Уилкинсон, Дебби Рошон, Шерри Фрейзер, Мелисса Вольф және Кассандра Петерсон ("Эльвира") сияқты Голливудтың «айқайлау ханызаларының» суреттері, сұхбаттары, рецензиялары және басқа да мазмұны жарияланды.
Патшаның айқасы
"Қыбырлаған патша" термині қорқынышты фильмдерде "соңғы жігіт" рөлінде басты рөлдерді орындап, танымал болған еркек актерлерді атау үшін қолданылады. Рейчел Рот "қыбырлаған патшалардың" пайда болуын ерлердің әдетте әйел кейіпкерге қарсы күресу үшін монстр ретінде бейнеленетін, ал әйел актерлердің құрбан рөлінде аз көрсетілуіне, кейде тіпті монстр немесе жамандық жасаушы рөлдерде ойнауына байланысты деп түсіндіреді. Рот "Evil Dead" франшизасындағы рөлі үшін Брюс Кэмпбеллді "қыбырлаған патшаның" алғашқы мысалы ретінде келтіреді. Кэмпбелл сондай-ақ "нағыз қыбырлаған патша" деп аталды. Басқа да белгілі "қыбырлаған патшалар": "Idle Hands" және "Final Destination" фильмдерімен таныс Девон Сава; "Insidious" және "The Conjuring" франшизаларында ойнаған Патрик Уилсон; "American Horror Story" сериалындағы қайта-қайта келетін рөлдері үшін Эван Петерс; "It", "Barbarian" және "Nosferatu" фильмдеріндегі рөлдері үшін Билл Скарсгард; "Get Out" және "Nope" фильмдеріндегі өнер көрсетуі үшін Даниэль Калуя; "The Haunting in Connecticut", "Scream" және "Smile" фильмдерінде ойнаған Кайл Галлнер; "It" және Netflix сериалы "Stranger Things"-тегі рөлдері үшін Финн Вольфхард; "Land of the Dead", "Diary of the Dead" және "Resident Evil" франшизаларында ойнаған Шон Робертс. "A Nightmare on Elm Street 2: Freddy's Revenge" (1985) фильмінің жұлдызы Марк Паттон, қорқынышты фильмдер фестивальдерінде негізгі ағымдағы қорқыныштың алғашқы "еркек айқайлау ханымы" ретінде танылды.