Кіріспе
Спортшылардың жалақысын шектейтін келісім. Кәсіби спортта жалақы шегі (немесе еңбекақы шегі) – команданың ойыншылардың жалақысына жұмсай алатын сомаға қоятын келісім немесе ереже. Ол жеке ойыншыға арналған лимит немесе команданың жалпы құрамына арналған лимит, немесе екеуі де болуы мүмкін. Көптеген спорт лигалары жалақы шегін (көбінесе жабық лигалар) енгізді, оны жалпы шығындарды төмендету үшін, сондай-ақ қаржылық мүмкіндігі зор клубтардың қарсыластарынан басымдықпен озуына, көптеген талантты ойыншыларды сатып алуына жол бермей, бәсекелестік тепе-теңдігін сақтау үшін пайдаланады. Жалақы шегі лига басшылығы мен ойыншылар кәсіби одағы арасындағы келіссөздерде маңызды мәселе болуы мүмкін, себебі ол ойыншылар мен командалардың жалақыны арттыруға келісу мүмкіндігін шектейді, тіпті команда үлкен пайда табатын болса да. Сондай-ақ, бұл жағдай ойыншылардың ереуілдеріне және клуб иелері мен басшылардың жұмысты тоқтатуына себеп болған.
In professional sports, a salary cap (or wage cap) is an agreement or rule that places a limit on the amount of money that a team can spend on players' salaries. It exists as a per player limit or a total limit for the team's roster, or both. Several sports leagues have implemented salary caps (mostly Closed leagues), using them to keep overall costs down, and also to maintain a competitive balance by restricting richer clubs from entrenching dominance by signing many more top players than their rivals. Salary caps can be a major issue in negotiations between league management and players' unions because they limit players' and teams' ability to negotiate higher salaries even if a team is operating at significant profits, and have been the focal point of several strikes by players and lockouts by owners and administrators.
Артықшылықтары
Теориялық тұрғыдан алғанда, жалақы шектеуінен екі негізгі пайда бар: командалар арасындағы теңдікті арттыру және шығындарды бақылау. Бірінші кезекте, тиімді жалақы шектеуі бай командаларды зиянды әрекеттерден сақтайды, мысалы, қарсыластарының осы ойыншыларға қол жеткізуіне кедері келтіру үшін көптеген жоғары жалақы алатын жұлдыз ойыншыларды трансферлеуден және экономикалық артықшылықтары арқылы жеңіске жетуден. Жасы шектелген жалақы қоры бар клубтардың әрқайсысы ойыншыларды тарту үшін шамамен бірдей экономикалық мүмкіндіктерге ие болады. Бұл лигадағы әр команданың ойыншылық деңгейінің шамамен тең болуына әкеледі, ал бұл өз кезегінде лиганың және оның жеке командаларының экономикалық табысын арттырады. Лигалар командалар арасындағы теңдікті қамтамасыз етуі керек, сонда ғана ойын жанкүйерлерге қызықты болады және нәтижесі алдын ала белгілі болмайды. Жасы шектелген жалақы қоры бар лигалар, бай командаларға таланттарды жинауға мүмкіндік берудің, олар сатуға ниеттенген спорт өнімінің сапасына кері әсер етеді деп санайды: егер бір немесе бірнеше команда ғана тұрақты түрде жеңіске жетіп, чемпионат үшін күрессе, көптеген ойындар басым команданың үстемдігімен аяқталады, бұл спорттың стадиондағы жанкүйерлер мен теледидар көрермендері үшін тартымдылығын төмендетеді. Теледидар көптеген лигалар үшін маңызды табыс көзі болып табылады; ойындар неғұрлым тең және қызықты болса, теледидар өнімі соғұрлым тартымды болады және теледидар хабарларын тарату құқықтарының құны жоғарылайды. Теңгерімсіз лига әлсіз командалардың қаржылық тұрақтылығына қауіп төндіреді: әлсіз клубтардың жанкүйерлері, егер олардың командаларының жеңіске үміті болмаса, басқа спорт түрлеріне және лигаларға көшеді. Мұндай жағдайдың мысалы – 1884 жылы жұмыс істеген бейсбол лигасы, Юнион Ассоциациясы. Ассоциацияда Сент-Луис Марунс командасы басымдық танытты, оның иесі Генри Лукас сонымен қатар лига президенті болды (қазіргі таңда тыйым салынған мүдделердің қақтығысы), ол өзінің франшизасы үшін барлық үздік ойыншыларды сатып алды, нәтижесінде Марунс командасы 94–19 (.832 жеңіс көрсеткіші) есебімен жеңіске жетті, ең жақын бәсекелесінен 21 ойынмен озып кетті. Маусым соңында лига таратылды. Тағы бір танымал мысал – 1946-1949 жылдар аралығында жұмыс істеген Бүкіл Америка Футбол Конференциясы. Көптеген талантты ойыншылар мен инновациялық жаттықтырушыларға қарамастан, AAFC командасы Кливленд Браунс үстемдік танытты, төрт жылдың ішінде үш ойынды ғана ұтырып, лиганың төрт жылдық өмірінде барлық чемпионаттарды жеңді, 1948 жылы жеңіліссіз болды және үш чемпионатта үлкен есеппен жеңіске жетті. Бұл лиганың екінші маусымынан кейін Браунс үшін де, олардың қарсыластары үшін де қатысушылар санының төмендеуіне және ауыр шығындарға әкелді, нәтижесінде 1949 жылдың соңында лига таратылды. Теңдікке қажеттілік франшиза жүйесін қолданатын лигаларда, еуропалық футболда қолданылатын жоғарылау және төмендеу жүйесіне қарағанда көбірек білінеді. Жоғарылау және төмендеу жүйесінің құрылымы әлсіз командалардың төмендеу қаупімен күресуін, бұл әлсіз командалардың матчтарына маңыздылық пен қызығушылық қосады. Халықаралық клубтық жарыстар, мысалы, УЕФА Чемпиондар лигасы, үздік клубтардың тіпті ең теңгерімсіз ұлттық лигаларда да ойнауға себептері болуын қамтамасыз етеді. Жасы шектелген жалақы қоры командалардың шығындарын бақылауға көмектеседі және клубтың бірден танымалдық пен табысқа жету үшін жұлдызды ойыншыларға жоғары бағалы келісімшарттар жасауына жол бермейді, бірақ кейіннен осы шығындардың салдарынан қаржылық қиындыққа тап болады. Жасы шектелген жалақы қоры болмаған жағдайда, командалар ұзақ мерзімді тұрақтылық есебінен бірден жеңіске жету үшін артық шығынға түсуі мүмкін. Команда иелері, бизнесте қолданылатын тәуекел-пайда талдауын қолдана отырып, өз командаларының табысын және бүкіл лиганың беделін және тұрақтылығын тәуекелге салуы мүмкін. Спорт жанкүйерлері көбінесе команданы өмір бойы қолдауға тырысады, тек қысқа мерзімді емес. Егер командалар тұрақты түрде банкротқа ұшыраса немесе бизнес сияқты нарықты өзгертсе, жанкүйерлер спортты тұрақсыз деп санап, қызығушылықтарын жоғалтып, ұзақ мерзімді тұрақтылыққа көбірек сенімді спортқа ауыстыруы мүмкін.
Қатты шегі, жұмсақ шегі және жалақының төменгі шегі
Жалақы шегін қатты шек немесе жұмсақ шек деп анықтауға болады. Қатты шек – бұл қандай да бір себеппен асырылмауы тиіс ең жоғары сома. Команданың қатты шекті бұзуына себеп болатын келісімшарттар ауыр санкцияларға ұшырайды, оның ішінде келісімшарттардың күшін жою және жалақы шегінің ережелерін бұзып жеңілген чемпионаттарды алу, бұл NRL-дегі Мельбурн Шторм клубына қатысты болды. Қатты шектер, айыппұлдар шекті бұзудан ұстап тұру үшін жасалған, бірақ кейбір клубтардың шекті уақытында немесе жүйелі түрде бұзғанының көптеген мысалдары бар. Жұмсақ шек – бұл шектеулі жағдайларда асырылуы мүмкін соманы білдіреді, бірақ шектен асып кетсе, бұрыннан белгілі айыппұл қолданылады. Әдетте, бұл жазалар қаржылық сипатта болады; айыппұлдар немесе салықтар лигалар қолданатын кең таралған жазалар. Жалақы төменгі шегі – командаға жалпы жұмсалуы тиіс ең төменгі сома, және ол лига келіскен ойыншының ең төменгі жалақысынан бөлек. Кейбір лигаларда, әсіресе NFL-де, командалардың жыл сайын жалақы төбесін орындауын талап ететін қатты жалақы төменгі шегі бар, бұл командалардың шығындарды азайту үшін жалақы шегін пайдалануына кедергі келтіреді. Бұл сондай-ақ, кіріс бөлісуден түскен ақшаның иелерінің қалтасына түспей, ойыншылардың жалақысына жұмсалуын қамтамасыз етеді. Егер жалақының ең төменгі және ең жоғары шегі бірдей болса, нәтиже стандартты келісімшарт моделі болады, онда әр ойыншыға бірдей сома төленеді, кейде лауазымына қарай өзгеріп тұрады. Стандартты келісімшарт моделі Солтүстік Американың екінші лигаларында кеңінен қолданылады.
Резервтік шарт
Жалақы шегін енгізуге дейін клубтардың ойыншылар нарығындағы экономикалық ықпалы резервтік шарт арқылы бақыланды, бұл АҚШ-тағы кәсіби спортшылардың келісімшарттарында ұзақ жылдар бойы стандартты тармақ болып келді. Бұл шарт ойыншыға оның құқықтарын ұстап тұрған команданың рұқсатысыз, келісімшарт мерзімі аяқталғаннан кейін де басқа командамен келіссөздер жүргізуге тыйым салды. Бұл жүйе 1970-ші жылдары, негізінен ойыншылар кәсіби одақтарының белсенділігі және монополияға қарсы заңдық шаралар қаупіне байланысты ыдырап бастады. Сент-Луис Кардиналс клубының жұлдызы Курт Флад Филадельфия Филлиз клубына ауысудан бас тартқанда бұл процесті бастады. Ол 12 жыл бойы ойыншы болды және бейсбол ойнайтын жерін өзі таңдауға құқылы екенін сезінді. Жоғарғы Сотта ісін ұтып алмаса да, ол резервтік шартты жоюға тырысқан алғашқы бейсболшы болды. Монополияға қарсы шаралар бейсболға қауіп төндірмегенімен, ол көптен бері монополияға қарсы заңдардан босатылғандықтан, осы спорттың резервтік шарты АҚШ төрешісі тарапынан еңбек заңнамасын бұзу деп танылды. 1990-шы жылдарға қарай, бірнеше жылдық кәсіби тәжірибесі бар көптеген ойыншылар келісімшарттары аяқталғаннан кейін еркін агенттерге айналып, бұрынғы командаларымен немесе кез келген басқа командамен жаңа келісімшарт жасауға мүмкіндік алды. Бұл жағдай, "Шектелген еркін агенттік" деп аталады, ең жақсы ойыншылар үшін "байқау соғыстарына" әкелді – бұл жағдай, өз кезегінде, мұндай ойыншыларды ірі медиа нарықтарындағы қаржылық мүмкіндігі зор командаларға алуда артықшылық берді.
Жалақыға дейінгі шекті шегі
2004-2005 жылдардағы жұмыстан босату туралы шешімге дейін НХЛ Солтүстік Америкадағы жалғыз ірі кәсіби спорт лигасы болды, онда сән-салтанат салығы, өте шектеулі табыс бөлісімі және жалақы төлемақысы болмады. Алғашқы алты команданың дәуірінен бастап, кеңейту дәуірінің басында НХЛ-дің қатаң резервтік ережесі жалақы төлемақысын қажет етпейтін еді. Ойыншылардың жалақысы алғаш рет 1970 жылдары мәселе болды, сол кезде Алан Иглсон НХЛ ойыншылар қауымдастығын (NHLPA) құрды және жаңадан құрылған Әлемдік хоккей лигасы (WHA) НХЛ-мен ойыншылар үшін бәсекелесе бастады. Барлық НХЛ команда иелері сауда-саттыққа түсуге дайын болған жоқ, әсіресе Торонто Мейпл Лифс командасының Гарольд Баллард команда құрамына лиганың ең төменгі жалақысын жұмсады. Maple Leaf Gardens үнемі толып тұрғандықтан, Мейпл Лифс нашар ойнаса да, Баллардтың командасы ең табыстысы болды. 1994-1995 жылдардағы НХЛ жұмыстан босатуы жалақы төлемақысы мәселесі үшін болды. 1994-95 маусымы толыққанды жойылмады, 48 ойын және плей-офф өтті. Локдаут кезінде Канадада сегіз НХЛ франшизасы болды. 1990 жылдарға дейін Канада командалары ойыншылардың жалақысын Канада долларымен төлейтін, бірақ еркін агенттік күшейгенімен және Канада долларының құны төмендегенімен, ойыншылар мен олардың агенттері АҚШ долларымен төлеуді жиі талап ете бастады. Канада командаларының кірісі сол кезде де, қазір де көбінесе Канада долларымен түседі, ал айырмашылықтың әсері шағын нарықтағы франшизалар үшін айқын болды. Кішірек Канада нарықтарында бәсекелесудің қаржылық қиындықтары мен белгісіздіктері екі клубтың АҚШ-қа көшуіне әкелді: Квебек Нордикс Денверге, ал Виннипег Джетс Финикске. НХЛ комиссары Гэри Беттман АҚШ-тағы командаларды валюта бағамының кері әсерін азайту үшін бірлескен қорға үлес қосуға көндірді.
Келіссөздер
2004-2005 жылдардағы НХЛ ұжымдық келісімшарты бойынша келіссөздердің басты тақырыбы ойыншылардың жалақысы болды. Лига өз клубтарының кірісінің шамамен 75% жалақыға жұмсалатынын, бұл Солтүстік Американың басқа спорт түрлерінен едәуір жоғары көрсеткіш екенін айтты. НХЛ комиссары Гэри Беттман «құнның тұрақтылығын» талап етіп, НХЛАА-ға (Ойыншылар Ассоциациясына) жалақы төлеу шегінің түрлі атауларынан басқа ештеңе деп қараған бірнеше ұсыныс жасады, оны қабылдамауға уәде берген еді. Бұрынғы ұжымдық келісімшарт 2004 жылдың 15 қыркүйегінде күшінен шықты, одан кейін лига тоқтатылды, нәтижесінде 2004-2005 жылғы НХЛ маусымы толығымен жойылды. Солтүстік Америкадағы ірі спорт лигасының еңбек дауынан бір маусымды толығымен жоғалтуы – бұл алғашқы оқиға болды.
Қазіргі жалақы шегі
Лок-аут NHLPA лигалық табысқа негізделген қатаң жалақы шегіне келісімге келгенде аяқталды, ал NHL жоғары шектің болуын қамтамасыз ету үшін кірістерді бөлісті. Жаңа CBA бойынша НХЛ жалақы шегі ресми түрде «Жалақы төлемінің жоғарғы шегі» деп аталады. 2005–06 жылғы НХЛ маусымында команда үшін жалақы шегі 39 миллион АҚШ доллары, ал ойыншы үшін – 7,8 миллион доллар (команда шегінің 20%) болды. CBA сондай-ақ, он жылдан астам уақыт бойы қолданылып келген әдеттегі практиканы заңдастыра отырып, жалақыны АҚШ долларымен төлеуді міндеттеді. Лок-аут кезінде лигада болған алты канад командасының кірісі одан бері айтарлықтай өсті, ал 2010 жылдардың басында АҚШ долларының құны канад долларымен салыстырғанда теңескендіктен, лиганың АҚШ долларымен өлшенген кірісі де сәйкесінше өсті. Осы факторлардың нәтижесінде 2005–12 жылғы CBA шегі әр жыл сайын 64,3 миллион долларға дейін көтерілді, 2011–12 маусымында ойыншы үшін шек 12,86 миллион долларды құрады. CBA-да «Жалақы төлемінің ең төменгі шегі» деп аталатын жалақының ең төменгі шегі де бар, ол әр команданың ойыншыларға төлеуге тиіс ең аз соманы білдіреді. Ең төменгі шек бастапқыда шектің 55%-ына белгіленген, бірақ қазір шектен 16 миллион долларға төмен деп анықталған, сондықтан 2011–12 жылғы ең төменгі сома 48,3 миллион долларды құрады. 2012–13 жылғы келесі лок-ауттан кейін қабылданған қазіргі CBA лигалық кірістің АҚШ долларына шаққанда канад долларының құнының күрт төмендеуіне байланысты тұрақтанды. 2014–15 маусымында шек 69 миллион долларды, ал 2016–17 маусымында 74 миллион долларды құрады. Жалақы шегі мен команданың нақты жалақы төлемі арасындағы айырмашылық команданың «жалақылық резерві» немесе «шектік резерві» деп аталады. НХЛ ойыншысының келісімшартының әр жылы төленген жалақы команданың «жалақылық жүктемесіне» әсер етеді. Келісімшарттың әр жылына арналған негізгі жүктеме – бұл ойыншының келісімшарт мерзімі ішінде алатын тұрақты жалақының жалпы сомасы, келісімшарттың күшіне енген жылдардың санына бөлінген. Теориялық тұрғыда, бұл командаға әр жыл сайын ойыншыға әртүрлі сома төлеуге және шатырлық резервін жылдар бойынша өзгертуге мүмкіндік бермейді. Дегенмен, командалар осы практиканы басқа себептермен де қолданады. Орындау бонустары да жалақылық жүктемеге есептеледі, бірақ командаға бонустарды төлеу үшін шектен асып кетуіне рұқсат етілген пайыз бар. Дегенмен, команда осы пайыздан асып кетуі мүмкін бонус төлемдерін ескеруі керек. Кәмелетке толмағандарға жіберілген ойыншылардың жалақысы, көбінесе, олар бар кезде жалақылық жүктемеге есептелмейді. Егер ойыншы ұзақ мерзімді жарақат алса, оның жалақылық жүктемесі есептеледі; алайда, командаға оны бір немесе бірнеше ойыншымен ауыстыруға рұқсат етіледі, олардың жиынтық жалақысы жарақат алған ойыншының жалақысымен тең немесе одан кем, тіпті қосымша ойыншылар команданы жалақы шегінен асырып жіберсе де. Егер команданың жалақылық резерві жарақат алған ойыншының жалақылық жүктемесінен үлкен болса, олар оның жалақылық резервінің мөлшеріне дейін ала алады; алайда, жарақат алған ойыншы команда бастапқы шекке сәйкес келмегенше ойнауға орала алмайды. НХЛ Солтүстік Американың ірі лигаларының ішінде ойыншылардың келісімшарттарын сақтап, қатаң шектеуді енгізген алғашқы лига болды. НХЛ-дегі кепілдендірілген ойыншы келісімшарттары басқа спорт түрлерінен, әсіресе НФЛ-ден өзгеше, онда командалар ойыншыдан бас тарту немесе оны тізімнен шығару арқылы келісімшарттан шыға алады. НХЛ командалары ойыншылардың келісімшарттарын сатып ала алады, бірақ келісімшарттың қалған мерзіміне екі есеге дейін бөлінетін қарыз ақшаның бір бөлігін төлеуі керек. Бұл 35 жастан асқан ойыншыларға қатысты емес; бұл жағдайда команда ойыншының келісімшартын сатып алып, жалақысын азайта алмайды. Кез келген басқа ойыншыны тоқтатылған кезде 28 жасқа толмаған болса, қалған жалақының 1/3 бөлігіне немесе ойыншы 28 жасқа толған немесе одан үлкен болса, қалған жалақының 2/3 бөлігіне сатып алуға болады. Ойыншыларды ақшамен сатып алу немесе ойыншыны саудалағаннан кейін оның қалған жалақысын төлеуге толығымен тыйым салынды, бұл бай командалардың шектеулерден қашуына жол бермеу үшін жасалды. Ойыншылар, агенттер немесе қызметкерлердің шекті бұзғаны анықталса, оларға 250 000 доллардан 1 миллион долларға дейінгі айыппұл салынады немесе жұмыстан шығарылады. Шағын шектеулерді бұзған командалар 5 миллион долларға дейінгі айыппұл төлеуге, келісімшарттарды жоюға, драфт таңдауларын жоғалтуға, ұпайларды шегеруге және бұзушылықтың әсер еткен ойындарын жоғалтуға жазаланады.
Сын
Сәнді тауарларға салынатын салықтың теңдік принципін қамтамасыз етудегі тиімділігі ара-ара шала нәтижелерге әкелді. 100 миллион доллардан астам жалақы қоры бар команда 12 рет Әлем сериясында жеңіске жетті (2009 жылғы «Янкиз»; 2004, 2007, 2013 және 2018 жылғы «Ред Сокс»; 2011 жылғы «Сент-Луис Кардиналс»; 2010, 2012 және 2014 жылғы «Сан-Франциско Гигантс»; 2015 жылғы «Канзас-Сити Роялс»; 2016 жылғы «Чикаго Кабс»; және 2017 жылғы «Хьюстон Астрос»). Команданың жалақысы жоғары болған сайын плей-оффқа өту мүмкіндігі артады, бірақ бұл чемпиондық титулды тұрақты жеңіп алуға кепілдік бермейді. Екінші жағынан, «Нью-Йорк Янкиз» командасы МЛБ-дағы ең жоғары жалақыны тұрақты түрде сақтап келеді және 2018 жылға дейін 114 Әлем сериясының 40-ында қатысып, 27 жеңіске жеткен (барлық Әлем серияларының 35,1%-ы, табыстылық деңгейі – 24,6%). Соңғы 30 жылда 18 түрлі команда Әлем сериясында жеңіске жеткен. Сол уақытта NFL Супер Боулын 14 команда, NHL Стэнли Кубогын 13 команда, ал NBA чемпионатын 10 команда жеңіп алған. «Moneyball» бестселлерінің авторы Майкл Льюис сияқты басқа сарапшылар Әлем сериясы чемпионатын теңдіктің өлшемі ретінде пайдаланудың қате болуы мүмкін екенін, ал плей-оффқа қатысу команданың күшін анықтау үшін жақсы көрсеткіш болатынын айтады. Бейсболдағы плей-офф жүйесі ұзақ маусымдағы нәтижелермен салыстырғанда аз ойынды қамтиды және «Оукленд А» командасының бас менеджері Билли Бин («Moneyball» орталық тұлғасы) оны «көп нәрсеге тәуелді» деп сипаттаған. Шындығында, «Нью-Йорк Янкиз» және «Бостон Ред Сокс» сияқты тұрақты түрде жоғары жалақы төлейтін командалар көптеген плей-офф орындарын жеңіп алды (екі команда 1994-2018 жылдар арасындағы 25 маусымның 19-ында АЛ Шығыс дивизионында жеңіске жетті). Керісінше, жалақысы төмен командалардың плей-оффқа өту ықтималдығы әлдеқайда төмен: мысалы, «Питтсбург Пайрэтс» командасы 2013 жылғы плей-оффқа дейін 20 жыл бойы жеңіске жетпеген маусымды бастан кешірді. «Милваки Брюэрс» сияқты шағын нарықтағы бірнеше командалар жалақы шегін енгізуді талап етті, бірақ кез келген шектеуге MLB ойыншылар одағы мен «Янкиз» командасының иелері қарсылық көрсетті; соңғылары мұндай шектеу енгізілсе, сотқа жүгінетінін мәлімдеді. Кейбіреулер НХЛ иелерінің 2004-2005 жылғы лок-аутының табысын МЛБ-ның ұжымдық келісімшартын реформалау мүмкіндігі ретінде қарастырды, бірақ бейсбол иелері 2006 жылдың қазан айында жалақы шегін қамтымайтын жаңа бес жылдық келісімге келді. Солтүстік Американың басқа үш ірі спорт түрінен айырмашылығы, MLB-де команданың жалақысының ең төменгі шегі жоқ: команданың жалақысының ең төменгі лимиті MLB-ның ұжымдық келісімшартында жазылған әр түрлі тәжірибе деңгейіндегі жеке ойыншылардың ең төменгі жалақысына негізделген. Ойыншылар одағы да команданың жалақысының ең төменгі шегіне қарсы болды, өйткені кез келген төменгі шектеу ұсынысын кейінірек шектеу талабының алғышарты деп қарастырды.
Үлкен футбол лигасы
МЛС-тің 2017 жылғы маусымдағы ережелері мен регламенттерінің негізгі тұстары мыналар. Команданың құрамындағы ойыншылардың саны 30-ға дейін болуы мүмкін. Олардың барлығы әр ойынға 18 ойыншыдан тұратын құрамға ілінісуге құқылы. 2018 жылы командалардың жалақы төлеу лимиті 4,035 миллион долларды құрайды, бұл арнайы белгіленген ойыншылардың қосымша жалақысын қамтымайды. Құрамдағы алғашқы 20 орынды иеленген ойыншылардың жалақысы лимит есебіне алынады. 19-шы және 20-шы орындарды міндетті түрде толтыру қажет емес, командалар жалақы бюджетін тек 18 ойыншыға бөлуге құқылы. 18-ден кем орын бос қалған жағдайда, команданың жалақы бюджетінен әрбір бос орын үшін кеміндегі жалақы мөлшері ($67,500, 2018 жылы) есептен шығарылады. Арнайы белгіленбеген ойыншылардың ең жоғары жалақысы $504,375 құрайды. Арнайы белгіленген ойыншы команданың жалақы лимитіне $504,375 көлемінде есептеледі. Бірақ, егер ойыншы маусым ортасында командаға қосылса, бюджетке тигізетін салмағы $252,187 болады. 21-ден 30-ға дейінгі орындардағы ойыншылар команданың жалақы лимитіне есептелмейді. Олар лимиттен тыс ойыншылар деп аталады. 21-ден 24-ке дейінгі орындардағы ойыншылар кеміндегі жалақысы бар ойыншылар ($65,000 базалық жалақы – 2018 жылы $67,500-ға дейін өседі) немесе Generation adidas бағдарламасының ойыншылары болуы керек. 25-тен 30-ға дейінгі орындардағы ойыншылар резервтік ойыншылардың кеміндегі жалақысын алуы керек ($53,000 базалық жалақы – 2018 жылы $54,500-ға дейін өседі). Сонымен қатар, лигадағы ең төменгі жалақыны алатын ойыншылардың жасы 2017 күнтізбелік жылы 24 жасқа толмауы керек. 29-дан 30-ға дейінгі орындардағы ойыншылар да өз өлкəсінде тәрбиеленген болуы тиіс. Жалақы лимитінен басқа, әрбір МЛС командасы ойыншыға allocation money (тарату ақысы) және homegrown player subsidy (жергілікті ойыншыға берілетін үлесім) түрінде қосымша қаражат жұмсай алады. 2012 жылғы маусымнан бастап, арнайы белгіленген ойыншылардың лимит саны ойыншының жасына байланысты белгіленеді. 2013 жылғы маусымнан бастап, 20 жасқа дейінгі ойыншылар лимиттен $150,000, ал 21-ден 23 жасқа дейінгілер $200,000 есебіне алынады, ал одан үлкен ойыншылар стандартты лимит бойынша есептеледі ($368,750 – 2013, $387,500 – 2014, $436,250 – 2015, $457,500 – 2016, $480,625 – 2017 және $504,375 – 2018). Лимит санын анықтау үшін ойыншының жасы тек оның туған жылына сүйене отырып анықталады.
Регбидің ірі лигасы
Регбидің жоғары лигасы командасының жалақы төлемі шегі $500,000 құрайды.
Солтүстік Американың басқа лигалары
Жалақы шектері басқа лигаларда кең таралған. Бірінші Арена Футбол Лигасының жалақы шегі 2008 жылғы соңғы маусымда команда үшін 1,82 миллион доллар болды. 2005 жылы «Тампа Бей Сторм» клубы жалақы шегін бұзғаны үшін 125 000 доллар айыппұл төледі, ал олардың бас жаттықтырушысы Тим Маркум төрт ойынға (2005 жылғы маусымның соңғы екеуі және 2006 жылғы маусымның алғашқы екеуі) шеттетілді және 25 250 доллар айыппұл салынды; Маркум келесі күні баспасөз мәслихатында шешімді сынағаны үшін бесінші ойынға да шеттетілді. Арена Футбол Лигасы 2010 жылы қайта құрылғанда, ойынға 400 доллар жалақы және 1,5 миллион доллар жалақы шегі белгіледі, бұл бұрынғы AFL командалары төлегеннен әлдеқайда төмен болды. Жаңа AFL-де 2010 жылы 16 ойындық маусым болғандықтан, бұл оның ойыншыларының жартылай кәсіби екенін білдіреді. 2013 жылы құрылған Ұлттық әйелдер футбол лигасы бастапқыда команда шегін 500 000 доллар деңгейінде қарастырған, бірақ кейіннен ол 200 000 долларға дейін төмендетілді. Дегенмен, спорттың Солтүстік Америкадағы үш ұлттық федерациясы – 2020 жылғы маусымға дейін лиганы басқарған АҚШ Футбол федерациясы, Канада Футбол қауымдастығы (CSA) және Мексика Футбол федерациясы (FMF) – көптеген ұлттық құрама ойыншыларының лигалық жалақысын төлеуге міндеттенді. Лиганың алғашқы маусымында 23 АҚШ ойыншысы, сондай-ақ Канада мен Мексикадан 16 ойыншының жалақысын тиісінше федерациялары төледі; бұл ойыншылардың жалақысы бастапқыда команда шегіне есептелмеді. Мексикалық ойыншылар 2017 жылы FMF Liga MX Femenil-ді іске қосқаннан бері бөлінбеді, бірақ CSA 2021 жылғы маусымға дейін лигаға ойыншыларды бөлуді жалғастырды, содан кейін ұлттық құраманы бөлу жүйесі жойылды. 2021 жылы NWSL командасының жалақы шегі 682 500 доллар болды, оның шегі 52 500 доллар, ал жеке ойыншылардың жалақысы 22 000 доллар болды. MLS тәжірибесіне ұқсас, таңдалған ойыншылардың жалақысын толықтыру үшін «бөлу ақшасын» пайдалануға болады. Лига тізіміне қосылған АҚШ және Канада ұлттық құрамаларының ойыншыларының жалақысын USSF немесе CSA төлесе де, бұл ойыншылар шектің өзгертілген түріне жатады. АҚШ федерациясының ойыншыларының шектік құны 33 000 доллар, ал Канада федерациясының ойыншыларының шектік құны 27 500 доллар немесе олардың нақты жалақысы, қайсысы төмен болса, сол деңгейде болды. Ұлттық құраманы бөлу жүйесі 2021 жылғы маусымнан кейін жойылды. Лига мен оның ойыншылар одағы 2021–22 жылғы маусымда алғашқы ұжымдық келісімшартқа қол қойды. 2022 жылға команда шегі 1,1 миллион долларға дейін көтерілді, стандартты ойыншылардың жалақысы 35 000 мен 75 000 доллардың арасында шектелді. Алайда, MLS-ке ұқсас жүйеде әр команда таңдалған ойыншылардың жалақысын толықтыру үшін жылына 500 000 доллар «бөлу ақшасын» (саудаға шығарылуы мүмкін) пайдалануға құқылы. 2023 жылға команда шегі 1,375 миллион долларға дейін көтерілді, ал бөлінген ақша 600 000 долларға дейін артты. Сонымен қатар, ең жоғары жалақы «максималды жалақы төлемі» ретінде қайта анықталды, ол ойыншының келісімшартындағы команда ұсынған барлық өтемақыны қамтиды, барлық лига ойыншыларына берілетін жеңілдіктерді есепке алмайды. 2023 жылға арналған максималды жалақы төлемі 200 000 долларға белгіленді. Денсаулық сақтау (команда толық қаржыландырады), команда тікелей немесе айына 3000 долларға дейінгі стипендия арқылы қамтамасыз ететін баспана немесе командаларға әр ойыншыға ең көп дегенде 50 000 доллар тұратын көлік беруге мүмкіндік беру арқылы көлік шығындары бұл шекке кірмейді. АҚШ және Канададағы әйелдер арасындағы ең ірі кәсіби хоккей лигасы – Премьер-Хоккей Федерациясының командалық жалақы шегі 750 000 АҚШ доллары, ал 2022–23 жылғы маусымда жалақы ең төменгі шегі 562 500 АҚШ доллары болды. Бұл 2021–22 жылғы маусымдағы 300 000 доллар шектен едәуір жоғары.
Еуропадағы
Еуропада жалақы шектеулер жиі қолданылмайды. Дегенмен, бірнеше еуропалық регби турнирлері, сондай-ақ мұз хоккей лигалары жалақы шектеуін сәтті енгізді. Регби лигасының Супер лигасы, көбінесе Англияда, сонымен қатар Францияда (ал бұрын Уэльсте де команда болған) командасы бар. Лига тарихының көп бөлігінде жоғарылау және төмендеу жүйесін қолданды, бірақ 2009 жылдан 2014 жылға дейін Солтүстік Америкадағы франчайзинг моделіне ұқсас лицензиялық жүйеде жұмыс істеді. 2015 жылғы маусымда Суперлигаға жоғарылау және төмендеу қайта оралды. Регби одағында континенттің үш негізгі ішкі/аймақтық лигасының екеуі – Англия Премьер-лигасы және Франция Топ 14 – жоғарылау мен төмендеу арқылы кең пирамидалық құрылымдардың ең жоғары сатысында болғанына қарамастан, жалақы шектеуін енгізді. Еуропадағы жалақы шектеуі бар ең танымал мұз хоккей лигасы – Континентальдық хоккей лигасы (ол франчайзинг моделін қолданады), және бұл лига валюталық мәселелерге қарамастан шектеуді енгізді.
Француздық топ-14
2009 жылдың желтоқсанында Top 14 операторы – Лига Ұлттық регби (LNR) 2010–11 маусымынан бастап 8 миллион еуро көлемінде шектеу енгізілетінін жариялады. Бұрын команда жалақысына қатысты жалғыз шектеулер – жалақы төлемдерінің жалпы табыстың 50%-нан аспауы және жалақы бюджетінің 10%-ын резервте ұстау талабы болды. Top 14 жалақы шегі 2012–13 маусымы үшін 9,5 миллион еуроға белгіленді. 2013–14 маусымында шек 10 миллион еуроға дейін көтерілді, сонымен қатар, жас ойыншылардың жалақысы 50 000 еуродан жоғары болмаса, олар шекке кірмейді. 10 миллион еуролық жалпы шек үш маусым бойы (2015–16 маусымдарына дейін) сақталды; келісім жас ойыншыларды шектен шығару шамасын осы маусымдардың кез келгенінен бұрын өзгертуге мүмкіндік берді, бірақ мұндай өзгеріс жасалмады. 10 миллион еуролық шек кейін 2018–19 маусымына дейін ұзартылды. Сонымен қатар, құрамында Франция ұлттық құрамасының мүшесі бар (яғни, Француздық регби федерациясының "элиталық құрама" деп аталатын 30 ойыншының бірі) әр клуб, әрбір ұлттық құрама мүшесі үшін белгіленген сомаға шектен асып кетуге құқылы. Бұл сома 2015–16 маусымына дейін 100 000 еуроны құрады және 2016–17 маусымынан бастап 200 000 еуроға дейін арттырылды.
Уэльс регби одағы
2011 жылдың 20 желтоқсанында, бұрын Pro12, кейін Pro14 деп аталған, қазір United Rugby Championship турниріне қатысатын Уэльстің төрт аймақтық командасы 2012–13 маусымынан бастап 3,5 миллион фунт стерлингтік жалақы шегін енгізетінін жариялады. Бұл шек тек Еуропалық турнирлерге тіркелген құрамаға – сол кездегі Heineken Кубогы мен Еуропалық Челлендж Кубогына, ал 2014–15 жылдан бастап Еуропалық Регби Чемпиондар Кубогы мен Еуропалық Регби Челлендж Кубогына қатысты. Аймақтардың академиясындағы ойыншылар бұл шекке кірмейді. Бұл шектеу тек Уэльс командалары үшін біржақты түрде енгізілді. United Rugby Championship-те шектеу жоқ, және турнирге қатысатын басқа үш еуропалық елдің (Ирландия, Италия және Шотландия) мұндай жүйені ресми түрде енгізгені белгісіз. Оңтүстік Африка жеке ойыншылардың жалақысына шек қоюмен қатар, ең төменгі жалақы деңгейін де белгілейді, бірақ командалық шектеу қоймайды. 2014 жылы Уэльс регби одағы мен Уэльстің кәсіби ойыншылар кәсіподағы арасындағы келісім бойынша, Уэльс құрамасының кейбір ойыншылары үшін бұл шектің жұмыс істеу тәртібі өзгертілді. Бұл келісім "Ұлттық екішартты келісімшарттарды" енгізді, олар ресми Дүниежүзілік Регби терезесіне кірсе де, Уэльс құрамасының барлық матчтарына қатысуға мүмкіндік береді. WRU NDC ойыншыларының жалақысының 60% -ын қаржыландырады, ал аймақ қалған 40% -ын жабады, жалақы шегіне тек соңғы сома есептеледі.
Континенттік хоккей лигасы
Ресей Суперлигасы таратылып, қазіргі КХЛ құрылғанда, Континенттік хоккей лигасы ойыншылар кәсіподағы (KHLPTU) жалақы шегін енгізуге келісті. Алғашқыда жалақының жоғарғы және төменгі шектері болды. 2009–10 КХЛ маусымында жалақы шегі 620 миллион рубль (18,3 миллион АҚШ доллары), ал төменгі шегі 200 миллион рубль (5,9 миллион АҚШ доллары) болды. КХЛ көпұлтты лига болғанына қарамастан, оның негізгі базасы Ресейде орналасқан, сонымен қатар Беларусь, Қытай, Финляндия, Қазақстан және Латвия командалары да бар. Ресейден басқа бес ел төрт түрлі валюта қолданады (екі ел еуроны пайдаланады), олардың көпшілігі рубль бағамына байланысты өзгеріп отырады. 2011–12 жылдан бастап әр команда екі «белгіленген ойыншыны» тіркеуге құқылы, олардың жалақысы шекке есептелмейді. 2011 жылға дейін КХЛ жалақы шегі «жұмсақ» шек болып саналды, шектің артындағы жалақының 30% мөлшерінде салық төленеді, ол қаржылық қиындықтарға тап болған КХЛ командаларына көмектесетін арнайы тұрақтандыру қорына аударылатын. 2012–13 КХЛ маусымынан бастап КХЛ 1,25 миллиард рубль (сол кезде 36,5 миллион АҚШ доллары) болатын «қатаң» шекті пайдалануға көшті. 2020–21 маусымы – «қатаң» шек пен «қатаң» төменгі шек алғаш рет қолданылған маусым болды. Сол маусымда шек 900 миллион рубльді (сол кездегі айырбас бағамы бойынша 12,0 миллион АҚШ доллары), ал төменгі шек 270 миллион рубльді (шамамен 3,5 миллион АҚШ доллары) құрады.
Еуропалық футбол
Еуропалық бірнеше футбол лигалары 21-ші ғасырдың басында жалақы шегін енгізуді қарастырды. 2002 жылы BBC 18 жетекші еуропалық футбол командаларының G14 тобы өздерінің жалақыларын команданың кірісінің 70% -ына дейін шектейді деп хабарлады, бірақ бұл 2005/2006 маусымнан бастап іске аспады. Италияның жетекші футбол лигасы – Серия А және Англия футбол лигасы (Англияның екінші – төртінші деңгейлерін қамтиды) да жалақы шегін қарастырды. Бұл шаралардың мақсаты – клубтардың жауапкершілікпен шығындануын қамтамасыз ету, теңдік құру құралы ретінде емес. Еуропалық футболдың жетекші басшылары, Еуропалық футболда немесе тіпті бір лигада бәсекеге қабілетті теңгерімді құру мақсатында тиімді шек енгізуге тырысқан кез келген адам Солтүстік Америкада кездеспейтін бірқатар қиындықтарға тап болады деп мойындады: әртүрлі ұлттық лигалар үздік ойыншылар үшін бәсекелеседі, себебі лигалар арасында ойыншылардың еркін қозғалысы бар. Еуропалық Одақ елдерінің футбол лигалары басқа елдерден Еуропалық ойыншыларды тартуға тыйым салуға немесе олардың санын шектеуге құқығы жоқ. Сондықтан, егер бір лига өз командаларына қатаң шек қойса, сол елдің үздік ойыншылары бәсекелес, шектелмеген лигаларға көшуге еркін болады. Құрметті және табысты халықаралық клубтық жарыстар клубтарды жоғары деңгейдегі еуропалық лигаларда ойнау үшін ұлттық лигаларында үстемдікке қол жеткізуге ұмтылдырады. Көптеген жетекші клубтар үшін отандық лига – Еуропа лигасына қадам ғана. Еуропалық клубтық жарыстардағы сәттілік – тек ұлттық мақтаныш мәселесі емес, себебі осы жарыстарға әр елге бөлінген орындар саны сол елдің командаларының Еуропадағы бұрынғы нәтижелеріне байланысты анықталады. Франчайзинг құрылымындағы жалақыға шектелген клубтар жалақыға шек қойылмаған бәсекелес лигалардағы командалармен бәсекелесуге міндетті емес. Отандық және халықаралық жарыстарды әртүрлі басқару органдары басқарады. Мысалы, УЕФА Еуропалық футболды басқарады және беделді Чемпиондар лигасы, Еуропа лигасы және Еуропа Конференциялар лигасысын ұйымдастырады, бірақ отандық лигаларға қатысты өкілеттігі шектеулі. Теориялық тұрғыдан алғанда, УЕФА жалақы шегін белгілей алады, бірақ ол УЕФА клубтық жарыстарына және УЕФА-да тіркелген ойыншыларға төленетін әрбір команданың жалақысының бөлігіне ғана қатысты болады. Чемпиондар лигасының бай командасы тек отандық жарыстарда ойнайтын ойыншыларды трансферлей алады. Басқа спорт түрлерінде, бір ғана жетекші орган бар, ол бір ғана премьер-лигалық жарысты бақылайды, жалақы шегінің ережелерін қолдану өкілеттігі әлдеқайда зор. Еуропа лигаларының пирамидалық құрылымы әр түрлі төменгі дивизиондағы кіші клубтардың саны мыңдағанға жете алатындығын білдіреді. Осы дивизиондар арасында трансферлерге мүмкіндік беретін жоғарылау және төмендеу жүйесі шек жүйесіне қиындықтар туғызады. Жаман маусымнан кейін төменгі лигаға түскен клуб төменгі дивизионның шегінен айтарлықтай жоғары жалақы төлеуге мәжбүр болуы мүмкін. Сол сияқты, жоғарылаған клуб жоғары шектен төмен жалақы төлейтін ойыншыларды жедел түрде табуға тырысуы мүмкін. Жалақы шегі ойыншылардың клубтарды ауыстыруын және клубтардың деңгейлері арасындағы қозғалысын күшейтеді. Еуропалық салық жүйелері мен мөлшерлемелері елден елге өте әртүрлі. Монакода ойнайтын танымал клуб – «АС Монако» – табысқа салық төлемейді. Салыстырмалы түрде, Канада мен АҚШ-тың салық жүйелері мен мөлшерлемелері арасындағы және олардың тиісті провинциялары мен штаттары арасындағы айырмашылықтар соншалықты үлкен емес. Еуропалықтар бірнеше валюта қолданады және футболшылардың жалақысы жергілікті валютада төленеді. Еуропаның ең танымал лигаларының бірінен басқалары Еуроны қолданатынымен, ең бай лигасы Англияда. Егер УЕФА-ның гипотетикалық кең шегі евромен белгіленсе де, валюта бағамының ауытқуы Ұлыбританияда шектің әділ басқарылуын қиындатады, өйткені жалақы фунт стерлингпен төленеді. Салыстырмалы түрде, Канаданың ірі спорт командалары ойыншыларына төленетін жалақының көп бөлігі АҚШ долларында төленеді; шын мәнінде, бұл қазір НХЛ-де жалақының валюта бағамымен ауытқуын болдырмау үшін міндетті. Екінші жағынан, Brexit-ке дейін британдық клубтарды жалақыны евромен төлеуге мәжбүрлеуге тырысу, осылайша олардың жалақысы шектен аспауы керек, клубтар тарапынан қарсылыққа ұшырауы мүмкін, себебі олардың кірісі фунтпен түседі және фунтты еуромен алмастыруға қарсы саяси қарсылық тудыруы мүмкін.
The various national leagues are in competition with each other for the best players because there is free movement of players between the leagues. Football leagues in European Union countries have been forbidden from prohibiting the signing of EU players from other nations, or even from limiting their numbers. Therefore, if one league imposed a strict cap on its teams, the best players from the country in question would still be free to move to uncapped rival leagues. The existence of lucrative and prestigious international club competitions encourage clubs to ensure dominance of their national leagues in order to play in the higher level European leagues. For many top clubs, the domestic league is little more than a stepping stone to the European league. Success in European club competitions is not only a matter of national pride, as the number of places allocated to each country for these competitions is determined by that country's teams' past performances in Europe. Salary capped clubs in a franchise structure do not have to compete with teams in rival leagues where there is no salary cap. Different governing bodies have authority over domestic and international competitions. For example, UEFA governs European football and organizes the prestigious Champions League, Europa League, and Europa Conference League, but its authority over the domestic leagues is very limited. Although UEFA could, in theory, impose a salary cap, it would only apply to UEFA's club competitions and to the portion of each team's payroll paid to players registered with UEFA. A wealthy Champions League team could then sign players who would play exclusively in domestic competitions. In other sports that have a single governing body which oversees a single premier competition, the power to enforce salary cap rules is much greater. The pyramid structure of European leagues means the number of small clubs in the various lower divisions can run into the thousands. The promotion and relegation system which allows transfers between these divisions presents challenges to a cap system. A club that is relegated to a lower league after a poor season may find themselves significantly over the lower division cap. Similarly, a promoted club might have to face the challenge of hastily finding players who it could then pay under a higher cap. A salary cap exacerbates the problem of players switching clubs along with the clubs' movement between tiers. European tax systems and rates vary greatly from country to country. One prominent club, AS Monaco, plays in Monaco, a principality with no income tax at all. A flat payroll limit would therefore equate to aggregate take home pay that varied greatly from one club to the next, which would make it difficult for teams in countries with higher taxation to attract the best players. By comparison, the differences between the tax systems and tax rates of Canada, the US and between their respective provinces and states are not nearly as great. Europeans use multiple currencies and football wages are usually paid in the local currency. Although the countries hosting all but one of the most prominent European leagues now use the euro, the one exception, England, has the richest league. Even if a hypothetical UEFA wide cap were denominated in Euros, fluctuating exchange rates would make it difficult for the cap to be fairly administered in the United Kingdom since its salaries are paid in pounds sterling. By comparison, most player salaries paid to players on Canadian major sports teams are paid in U. S. dollars; in fact this is now mandated in the NHL to ensure that payrolls do not fluctuate with exchange rates. On the other hand, prior to Brexit, trying to force British clubs to pay wages in Euros so that their payrolls could not exceed a cap would have met with opposition from clubs since their revenues are collected in pounds, and could have provoked political opposition from Britons determined to prevent the Euro from replacing the pound.
Австралиялық футбол
Австралия футбол лигасы 1987 жылдан бері клубтарының жалақысына шектеу қойып келеді, Брисбен және Батыс жағалауы қабылданған кезде бұл шара қолға алынды. Бұл, ең бай және табысты клубтар – Карлтон, Коллингвуд және Эссендонның бәсекеде үстемдік таныту мүмкіндігін бейтараптандыруға бағытталған теңестіру саясатының бір бөлігі болды. 1987–1989 жылдарға арналған VFL келісіміне сәйкес, жалақы шегі 1,25 миллион австралия долларына белгіленді, ал жалақының ең төменгі шегі – 90% немесе 1,125 миллион доллар болды. 2001 жылы жалақының ең төменгі шегі жалақы шегінің 92,5%-ына дейін, ал 2013 жылдан бастап кірістердің өсуіне байланысты 95%-ына дейін көтерілді. Ресми түрде «Жалпы ойыншы төлемдері» деп аталатын жалақы шегі 2020 жылғы маусым үшін 13 165 950 австралия долларын құрады, ал жалақының ең төменгі шегі 12 507 652,50 долларға белгіленді. 1990 жылы бәсеке АФЛ ретінде қайта ұйымдастырылғаннан бері жалақының ең төменгі және ең жоғары шектері едәуір өсті, бұл Аделаида, Хоторн және Батыс жағалауы «Бүркіттері» сияқты жоғары мүшелік төлемдері бар клубтардың үстемдігін тоқтатуға көмектесті. Белгілі бір төлемдер шектен тыс саналады, сондай-ақ кейбір ойыншыларға жеңілдіктер қарастырылған, атап айтқанда, қазіргі клубтарында 10 маусымды аяқтаған «ветерандар» және «белгіленген» жаңадан келгендер тізіміндегі ойыншылар, олардың жалақысы шекті есептеу үшін 50%-ға төмендетіледі, бұл көрсеткіш әр клубтағы осындай ойыншылардың санына байланысты. AFL ойыншылар қауымдастығы орташа жалақы мәселесі бойынша AFL-мен ойыншылардың мүддесін қорғайды.
Бұзылулар
Жалақы шегі мен жалақының ең төменгі шегін бұзу, ТПП-дан асып кету, жалақының ең төменгі шегінен төмен түсу, AFL-ге төлемдер туралы хабарламау, ойыншылардың қаржылық және келісімшарттық мәліметтеріне қатысты құжаттарды кешіктіру немесе қате тапсыру немесе жоғалту, сондай-ақ драфтқа (құрамаға) қол сұғу. Бұрынғыда кең таралған тәжірибе болған ойыншылар үшін ақшамен сауда жасау және жаттықтырушыларды жұмысқа алу да тыйым салынды, бұл бай клубтардың жалақы шегі мен жалақының ең төменгі шегінің шектеулерін айналып өтуіне бәкілдік бермейді. Ойыншыларға, клубтың лауазымды тұлғаларына немесе агенттерге қатысты санкциялар ретінде, қатысты соманың бір жарым есесіне дейін айыппұл салу және қызметтен шеттету қарастырылады. Клубтарға қатысты санкцияларға қатысты соманы үш есеге дейін арттыру, драфттан құрылтай құқығын жоғалту немесе премьер-лига ұпайларын кеміту кіруі мүмкін. 2022 жылға дейін ешбір клуб жалақының ең төменгі шегін бұзғаны үшін жазаланбады, ал ешбір санкция премьер-лига ұпайларын кемітуді қамтыған жоқ.
Жабықтың табыстылығы
VFL/AFL жалақы шегі теңдік тұрғысынан өте табысты болды: 1987 жылы енгізілгеннен бері 18 команданың 17-сі Ұлы финалға өтті, ал 14 команда премьер-лига жеңіп алды. VFL/AFL жалақы шегінің табыстылығын көрсететін тағы бір маңызды статистика – бұл ең бай және ең табысты үш клуб, яғни Карлтон, Коллингвуд және Эссендон, 1897 мен 1986 жылдар аралығындағы 90 маусымда 75 Ұлы финалдың ішінде 41 премьер-лига жеңіп алды (барлық Ұлы финалдардың 83,3%-ы, ал премьер-лига жеңісінің көрсеткіші – 45,6%). Алайда, содан бері өткен он екі Ұлы финалдың ішінде олардың арасында тек алтау ғана премьер-лига жеңіп алды (барлық Ұлы финалдардың 32,4%-ы, ал премьер-лига жеңісінің көрсеткіші – 16,2%). Осы орайда, 1981 жылға дейін Оңтүстік Мельбурн деп аталған Сиднейлік "Лебеділер" 1946 мен 1995 жылдар аралығындағы 50 маусымда көбінесе қиындыққа тап болды және осы кезеңде тек төрт рет финалға ілікті (финалға ілу көрсеткіші – 8%). Олар 1933 жылдан бері премьер-лига жеңімпазы болған жоқ және 1945 жылдан бері Ұлы финалға қатыспады. Бірақ 1996 жылдан бері 27 маусымның 23-інде финалға қатысып (финалға ілу көрсеткіші – 83%), алты Ұлы финалға өтіп, 2005 және 2012 жылдары премьер-лига жеңімпазы атанды.
Футбол бөлімінің шапкасы
Бастапқыда, бұл шектеу әр клубтың футбол бөліміне емес, ойыншыларға төленетін жалпы сомаға қатысты болды. Бұл соңғы жылдары алаңдаушылық тудырды; мысалы, 2012 және 2013 жылдары алдын ала финалға ең көп шығын жұмсаған төрт клубтың үшеуі қатысты, ал ең көп шығын жұмсаған сегіз командадан тыс премьер-лига жеңімпазы болған соңғы команда 1999 жылы «Солтүстік Мельбурн» болды. Футбол бөлімі үшін жеке шектеу немесе жалақы шегін реформалау, яғни футбол бөліміне жұмсалатын шығындарды қосу туралы ұсыныстар болды, бірақ бұған ең бай клубтар қарсылық көрсетті. «Сидней» клубының бас директоры Эндрю Ирландия AFL осы командалар үшін футбол бөліміне жұмсалатын шығындар арасындағы айырманы зерттеуі керек деді. 2014 жылы AFL және оның клубтары 2015 жылы қолданысқа енетін футбол бөлімі шығындарына (жалақы шегінен басқа) салық салу және 2017 жылға дейін күшіне енетін жалпы кіріске салық салу туралы келісімге келді. Футбол бөлімі шегінен асып кеткен клубтар AFL-ге 1 миллион доллар немесе артық соманың 37,5 пайызын төлейді, ал қайталап бұзушылық жасағандар артық соманың 75 пайызын немесе 2 миллион доллар төлейді.
Шапканы сынға алу
AFL жалақы шегі кейде дау тудырады, себебі ол жұмсақ жалақы шегі болып табылады және кейде әр клуб үшін сәл өзгеше болуы мүмкін. Қаржылық қиындықтардағы клубтар әрдайым өз жалақы шегінің толық көлемін пайдаланбайды, кейбір жағдайларда тіпті ең төменгі шегіне де жетпейді. AFL сонымен қатар Сидней және Брисбен сияқты дәстүрлі емес нарықтардағы клубтарды қолдау саясатын іске асыру үшін бұл шекті пайдаланды.
Мемлекеттік және өңірлік лигалар
AFL-ден басқа, бірнеше аймақтық лигаларда да жалақы шектеулері бар. Олар AFL-мен салыстырғанда кеңейіп, жалпы ұлттық жарыстардан төмен болғанымен, жартылай және кәсіби ойыншылардың штаттар арасындағы ауысуына, сондай-ақ штаттық лигалардың ойын сапасы мен көрермендердің қатылуына елеулі әсер етеді.
АФЛ әйелдер
2017 жылы AFL жартылай кәсіби әйелдер ұлттық лигасы, яғни AFL әйелдер лигасының іргесін қалады: оның барлық командалары AFL клубтарымен құрылған. Жалақы шегі (клубқа арналған Барлық Ойыншы Төлемдері немесе ТПП) 2019 жылы 474 800 доллардан 2023 жылы 717 122 долларға дейін өсті, ал жалпы бәсеке шегі 6 жыл ішінде 10 еседен астам өсім көрсетіп, 2017 жылы 2,3 миллион доллардан 2023 жылы 32,3 миллион долларға жетті. 2012 жылғы маусымға дейін NRL-дің сол кездегі бас атқарушы директоры Дэвид Галлоп: «Бұл шек, спортта таза сатып алу мүмкіндігінің басымдыққа ие болмауына кепілдік беру үшін қабылданды. Бұл біздің 16 команданың барлығына мүмкіндік бар екенін шын ниетпен айтуымызға мүмкіндік береді. Жанкүйер үшін әр апта, әр ойын – бәсекеге толы шайқас. Регби лигасының сәттілігінің негізгі себебі осы». NRL-дің белгілеген жалақы шегі мен жалақының ең төменгі шегін бұзу, яғни жалақы шегінен асып кету, жалақының ең төменгі шегінен төмен түсу, төлемдер туралы NRL-ді хабардар етпеу, ойыншының қаржылық және келісімшарттық мәліметтеріне қатысты құжаттарды кешіктіру немесе дұрыс тапсырмау немесе жоғалту, сондай-ақ келісімшарттарға қол сұғу. Бай клубтардың жалақы шегі мен жалақының ең төменгі шегін бұзуына жол бермеу үшін ойыншылар үшін ақшамен сауда жасауға тыйым салынған. Ойыншыларға, клуб басшыларына және агенттерге қатысты санкциялар айыппұлдың 1,5 еселенген сомасын төлеу және дисквалификацияны қамтиды. Клубтарға қатысты айыппұлдар тиісті соманың үш еселенген мөлшерінде болуы мүмкін (әр кешіктірілген немесе дұрыс емес тапсырылған немесе жоғалған құжат үшін 10 000 доллар) және премьерлік ұпайлардың алынып тасталуы. NRL – жалақы шегін енгізген бірнеше ірі лигалардың бірі, өйткені бұл спорттың басқа елдердегі бәсекелес лигаларында жалақы шегі жоқ немесе клуб үшін әлдеқайда жоғары шек белгіленген. Осының салдарынан, кейде Австралиядан Еуропаға көшу дәстүрі қалыптасты, онда элиталық және тіпті орташа ойыншылардың жалақысы айтарлықтай жоғары болды. Бұл көбінесе валюта бағамының өзгеруіне немесе халықаралық регби лигасы мен одақ жарыстарының өсуіне немесе құлдырауына байланысты. NRL бұл ойыншылардың жоғалтуынан спорт өнімінің сапасының төмендеуі бай клубтардың үстемдік етуіне мүмкіндік беруден гөрі аз деп санай отырып, жалақы шегін сақтауды жөн көреді. Іс жүзінде, теңдік мақсатына қол жеткізілді, өйткені 1998 мен 2019 жылдар аралығында 12 түрлі клуб 19 премьерлік атаққа ие болды.
Жаңа Зеландия: NPC
Жаңа Зеландияның ең жоғары деңгейдегі отандық жарысына қатысатын 14 команда 2013 жылы 1,35 миллион NZ доллары немесе одақтың коммерциялық кірісінің 36 пайызынан кем емес жалақы шегімен шектелді. Ойыншылардың максималды жалақысы 55 000 доллар, ал минималды жалақысы 18 000 доллар болды. 2013 жылдың тамызында жалақы шегі тағы да төмендетілетіні жарияланды, 2015 жылғы маусым үшін командалық шек 1,025 миллион долларға белгіленді. Жаңа Зеландия жалақы шегін алғаш рет 2006 жылғы маусымда енгізді. Жалақы шегінің мақсаты – жаңа, толық кәсіби жарыс үшін бәсекелі ойындар мен теледидар көрермендерін арттыру үшін ойыншылардың тең бөлінуін қамтамасыз ету болды. 2008 жылы жалақы шегі 2 миллион долларға дейін жеткен. Алайда, жарыс 2007 жылы шамамен 9,6 миллион долларлық залалға ұшырады, ал жалақы төлемдері соңғы төрт жылда 75 пайызға өсті. Кейбір командалардың қаржылық жағдайы қиын болды, төрт команданың жалақы төлемдері 1,75 миллион доллардан асты. 2008 жылы жалақы шегі қысқартылды, сол кездегі ITM кубогы жартылай кәсіби жарысқа айналды, ұлттық құрама немесе Супер Регбимен келісімшарты жоқ ойыншылар қосымша жұмыс іздеуге мәжбүр болды.
А лигасы
A Лигасының регламенты бойынша жұмыс істейтін екі ұлттық аға футбол (футбол) жарысында да – A Лигасы ерлер мен A Лигасы әйелдер арасында жалақы шегі бар. A Лигасы ерлер соңғы аяқталған 2021–22 маусымда жалақы шегі 2,5 миллион австралиялық долларды құрады, ал келесі екі маусымның әрқайсысында бұл көрсеткіш 50 000 долларға өседі. Бұл көрсеткіш 2019–20 маусымында 3,2 миллион долларға жеткен, бірақ 2020–21 маусымында COVID-19 пандемиясынан туындаған қаржылық қиындықтарға байланысты 2,1 миллион долларға дейін төмендетілді. Дегенмен, бұл шектен көптеген ерекшеліктер бар. Біріншіден, сол кездегі ойыншылардың келісімшарттары өздерінің толық көлемінде сақталды және жалақы шегіне бағынбады. 2020–21 маусымында лиганың ең жаңа екі командасы – «Уэстерн Юнайтед» (2019–20 маусымында дебют жасады) және «Макартур» (2020–21 маусымында дебют жасады) 2,433 миллион долларлық жоғары шекті пайдалануға рұқсат алды. Лигада жалақының ең төменгі шегі де бар, ол жалақы шегінің 90% құрайды. A Лигасы ерлер тізімінде тіркелген 20-дан 23 ойыншыға жалақы шегі қолданылады. Арнайы босатылмаса, клуб ойыншыға берген барлық төлемдер мен жәрдемақылар (мысалы, көлік, тұрғын үй және т.б.) клубтың жалақы шегіне енгізіледі. Әр команда екі «марки ойыншыны» және бір «шетелдік ойыншыны» тіркеуге құқылы, соңғысы маусымда ең көп дегенде 14 матчта ойнай алады және олардың жалақысы команданың жалақы шегінен шығарылады. A Лигасы ерлер 23 жасқа дейінгі ойыншылар үшін «жас марки ойыншы» жүйесін де енгізді, мақсаты – жас дарынды ойыншыларды Австралияда (немесе «Веллингтон Феникс» үшін Жаңа Зеландияда) ұзақ уақытқа ұстап тұру, бұл Солтүстік Америкадағы Басты Лига Футболдағы «Белгіленген ойыншы» ережесіне ұқсас. Әр команда клубтың жасөспірімдер жүйесінен шыққан 23 жасқа дейінгі төрт «жергілікті ойыншының» жалақысын есепке алмауға құқылы. Соңында, ойыншы клубта 4 жыл қатарынан кәсіби ойыншы ретінде ойнаса, ол «әдепті ойыншы» деп есептеледі және ол клубта болған кезде оның жалақысының бір бөлігі шектен шығарылады. Шектен шығарылатын жалақының үлесі клубтағы төртінші маусымында 12,5% құрайды, бесінші маусымында 25% дейін өседі және оныншы маусымында максималды 50% құрайтынша әр келесі маусымда 5% артты. A Лигасы белгілеген жалақы шегі мен жалақының ең төменгі шегін бұзу – жалақы шегінен асып кету, жалақының ең төменгі шегінен төмен түсу, ойыншылардың қаржылық және келісімшарттық мәліметтері туралы құжаттарды кешіктіру немесе дұрыс тапсырмау, немесе келісімшартқа қол сұғу. Ойыншыларға, клубтың лауазымды тұлғаларына немесе агенттерге қатысты санкциялар айыппұл салуды (көлемі зардап шеккен соманың 1,5 есесіне дейін) және дисквалификацияны қамтиды. Клубтарға қатысты санкциялар айыппұл салуды (кешіктірілген немесе дұрыс емес тапсырылған немесе жоғалған әр құжат үшін 7500 долларға дейін) және бәсекелестік ұпайларын шегеруді қамтиды. 2006–07 маусымында «Сидней ФК» жалақы шегін 110 000 долларға асырғаны және 2005–06 маусымында үшінші тараптан түскен төлемдерді жарияламағаны үшін 174 000 доллар айыппұл төледі және үш бәсекелестік ұпайынан айырылды. 2014–15 маусымында «Перт Глори» жалақы шегін 400 000 долларға асырғаны үшін 269 000 доллар айыппұл төледі, тоғыз ұпайдан айырылды және финалдық кезеңде бәсекелестікке қатысуға құқығы жоқ деп танылды. A Лигасы әйелдер лигасының 2021–22 маусымындағы шегі 450 000 доллар, ал ең төменгі шегі 315 000 долларды құрады. Ең төменгі шек 2025–26 маусымына қарай 390 000 долларға дейін өседі, ал шектің деңгейі жыл сайын қарастырылады. 2014 жылдың 9 мамырында жоғары сапалы шетелдік ойыншыларды тартуға немесе шетелде мүмкіндіктерді қарастырып жатқан жергілікті жұлдыздарға қаржылық ынталандыру ұсынуға көмектесу үшін NBL «марки ойыншы» ережесін енгізді. Бұл ереже бастапқыда командаға жалақысы шектен тыс төленген бір ойыншыны көрсетуге мүмкіндік берді, ал жалақы шегінен жоғары төленген кез келген төлемге 25% «марки ойыншы төлемақысы» қолданылды. Бұл төлемақы әлі де жергілікті емес ойыншыларға (яғни австралиялық немесе жаңа зеландиялық емес ойыншыларға) қолданылады, 2016 жылы енгізілген бір ерекшелікпен. 2016–17 маусымынан бастап жалақы шегі жүйесіне бірнеше маңызды өзгерістер енгізілді. Біріншіден, жалақы шегі 1 миллион австралиялық доллардан 1,1 миллион долларлық жұмсақ шекке ауыстырылды. Жазылушы командалар «жалақыны теңестіру» (фактически, сән-салтанат салығы) бойынша жалақы шегінен жоғары сома төлейді. Сонымен қатар, ойыншылардың құны олардың жарияланған жалақыларына емес, NBL комиссиясымен анықталады. Сондай-ақ, алдыңғы 13 маусымдағы ұпай жүйесі жойылды; оның орнына жалақы шегі бойынша ереже енгізілді, ол барлық командалардың кем дегенде бес ойыншыдан тұратын топтық құрамының жалақысы 400 000 доллардан аспауы тиіс. Екіншіден, «шектелмеген» ойыншыларға қатысты «марки ойыншы» ережесі өзгертілді; «марки ойыншы» орнын толтырған ойыншының жалақысы оның нақты жалақысына қарамастан 150 000 доллар болады.
Желілік доп
Нетболдың қазір жойылған ANZ чемпионатында, Австралия мен Жаңа Зеландиядан әрқайсысынан бес команда болды. Әр франшизаның жалақы төлемі 380 000 NZ$ (2013 жылғы жағдай бойынша) лимитіне ие болды. Ойыншылардың жалақысы әртүрлі болды, бірақ әр ойыншы маусымдық төлем ретінде кемінде 12 000 NZ$ алды; жоғары деңгейдегі ойыншылардың 50 000 NZ$ табуы күтілді. 2016 жылғы маусымнан кейін Австралияның ұлттық басқару органы – Нетбол Австралия транс-Тасман чемпионатынан бөлініп, Suncorp Super Netball атты жаңа ұлттық лигасын құрды. Жаңа лигадағы командалардың бастапқы жалақы лимиті 675 000 австралиялық долларды құрады, ал ойыншылардың ең төменгі жалақысы 27 375 австралиялық долларға белгіленді. Бұл көрсеткіш ANZ чемпионатының соңғы маусымындағы ең төменгі жалақыдан (13 250 австралиялық доллар) екі еседен астам болды. Жаңа Зеландия өз отандық лигасын ANZ Premiership деп қайта атады, бұл бұрынғы жалақы лимитінің ережелерін сақтап қалғанын білдіреді. Одан бері Super Netball лигасының жалақы лимиті шамалы өсті. Бастапқы команда лимиті 675 000 австралиялық долларды құрады, оның ішінде ойыншыларға төленетін жалақыға 500 000 доллар, клубқа байланысты жұмыс, білім беру және өкілдік қызметтеріне 150 000 доллар, ал қалғаны денсаулық сақтау мен технологиялық қамтамасыздандыруға бөлінді.
Крикет ойынында
2018 жылғы қаңтардағы жалақы шектері мен валюта бағамдары. + Елдердегі жалақы шектерінің салыстырмасы Бәсекелестік лигасы (жергілікті валютада) Шек (АҚШ долларымен) Шек енгізілген Шектен тыс Австралия Биг Бэш Лигасы $1.86 млн $1.37 млн 2011–2012 19-шы бас ойыншы Бангладеш Бангладеш Премьер Лигасы ৳125,182,771 $1.5 млн 2012 Үндістан Үнді Премьер Лигасы 90 крор $12 млн 2008 Батыс Индия Кариб теңізі Премьер Лигасы АҚШ$350,000 $350,000 2013
2022 жылғы маусым
Жарыстар Спорт Ел Қатты шектеу (АҚШ доллары) Қатты шектеу (түпнұсқа валюта) Жұмсақ шектеу (АҚШ доллары) Жұмсақ шектеу (түпнұсқа валюта) Ref Үлкен лигалар Бейсбол Бейсбол 211 млн Ұлттық футбол лигасы Американдық футбол 208.2 млн + командаға ойыншыларға арналған 40 млн доллар жәрдемақы Ұлттық баскетбол қауымдастығы Баскетбол 136.6 млн 112.4 млн Қытай супер лигасы Футбол 91.7 млн ¥ 600 млн Үнді премьер лигасы Крикет 12.4 млн ₹ 800 млн Континентальдік хоккей лигасы Мұздық хоккей 12.0 млн ₽ 900 млн Премиерлік регби одағы 6.8 млн £5.0 млн Канадалық футбол лигасы Канадалық футбол 4.0 млн CA$5.2 млн Үлкен футбол лигасы Футбол 4.9 млн + Белгіленген ойыншы ережесінің ерекшелігі Үндістан супер лигасы Футбол 2.7 млн ₹ 175 млн Әйелдер Ұлттық баскетбол қауымдастығы Баскетбол 1.34 млн Әйелдер Ұлттық футбол лигасы Футбол 1.1 млн