Кіріспе

Спорттық команданың жалпы жалақысына салынатын қосымша төлем. Кәсіпқой спорттағы сәндік салық – бұл команданың жалпы жалақысына лига белгілеген алдын ала анықталған шекті деңгейден асып түскен сомаға салынатын қосымша төлем. Бұл "салықтың" ресми мақсаты – ірі нарықтардағы командалардың жоғары жалақылы ойыншылардың көп бөлігін өздеріне тартуына және осылайша спорттың жанкүйерлердің қызығушылығын сақтау үшін қажетті бәсекелестік тепе-теңдігін бұзуына кедергі келтіру. "Салықтан" түскен қаражат кіші нарықтардағы командалар арасында бөліседі, бұл оларға жоғары сапалы ойыншылармен келісімшарт жасау үшін көбірек қаржы жинауға мүмкіндік береді, немесе, Мысалы, Бейсбол лигасы жағдайында, лига басқа да алдын ала белгіленген мақсаттар үшін пайдаланады. Солтүстік Америкада Бейсбол лигасы сәндік салық жүйесін енгізді. Ұлттық баскетбол қауымдастығында да сәндік салық ережесі бар; оның тиімділігі лигадағы жалақы шегінің болуымен шектеледі. Ұлттық футбол лигасы мен Ұлттық хоккей лигасының "қатаң" жалақы шегі сәндік салықты енгізу қажеттілігін жойды.

Жалақыны шектеу әдістері

Солтүстік Американың Үлкен 4 спорт лигасында (Мейджор Лига Бейсболы (MLB), Ұлттық Баскетбол Ассоциациясы (NBA), Ұлттық Футбол Лигасы (NFL) және Ұлттық Хоккей Лигасы (NHL)), командалардың жалақысын шектеу үшін үш түрлі тәсіл қолданылады: қатаң жалақы шегі, салықпен бірге жұмсақ жалақы шегі және салық.

Қатты жалақы шегі

Қатты жалақы шегі дегеніміз, лига ойыншылар жалақысына жұмсалатын ақшаның ең жоғары сомасын белгілейді, және ешбір команда осы шектен аса алмайды.

Жалақының жоғарғы шегі

Жұмсақ жалақы шегі ойыншылар жалақысына белгілі бір лимит қояды, бірақ командаларға жалақы шегінен асып кетуге рұқсат беретін бірнеше маңызды ерекшеліктер бар. Мысалы, НБА-да командалар өз құрамындағы ойыншыларды сақтап қалғанда жалақы шегінен асып кетуі мүмкін.

Артықшылық салығы

Көңіл көтеретін салық жүйесінде ойыншылардың жалақысына жұмсалатын ақша сомасының лимиті жоқ. Дегенмен, ойыншылар кәсіподағы мен клуб иелері арасындағы ұжымдық келісімде (ҰК) белгіленген шектің үстінен жұмсалатын сомаға салық салынады. Команда ҰК шегінен артық жұмсаған әр доллар үшін лигаға белгілі бір үлесін төлеуге міндетті. Бұл жүйе командаларды салық шегінен күрт асып кетуден ұстауға арналған, мақсаты – үлкен және кішкентай нарықтық командалар арасындағы теңдікті қамтамасыз ету.

Үлкен бейсбол лигасы (MLB)

Fangraphs түсіндіргендей: "Техникалық тұрғыдан алғанда, 'Бәсекеге қабілетті теңгерім салығы' деп аталатын рақат салығы – бұл үлкен нарықтық командалардың тым көп ақша жұмсауы үшін төлейтін жаза. MLB-де жалақының шекті мөлшері белгіленбесе де, рақат салығы жоғары жалақысы бар командаларға едәуір сома төлейді, бұл командаларға жалақыны сол деңгейден төмен ұстауға жеткілікті себеп береді". 2014 жылы рақат салығының шегі 189 млн долларды құрайды (2011-2013 жылдардағы 178 млн доллардан жоғары) және 2016 жылға дейін 189 млн долларды құрайды. 2012 жылдан 2016 жылға дейін шектен бірінші рет өткен командалар 17,5%-ды, екінші жыл қатарынан 30%-ды, үшінші жыл қатарынан 40%-ды және төрт немесе одан да көп жыл қатарынан 50%-ды төлейді. Тек сегіз команда ғана рақат салығының шегінен асып кетті: Сан-Франциско Гигантс, Бостон Ред Сокс, Лос-Анджелес Энджелс (Анахайм), Детройт Тайгерс, Лос-Анджелес Доджерс, Нью-Йорк Янкис, Чикаго Кабс (2016 жылы) және Вашингтон Нэшнлс (2018 жылы). Тек Ред Сокс, Доджерс және Янкис ғана бір реттен артық асып кетті. LA Доджерс оны төрт рет, Бостон – алты рет, ал Нью-Йорк – он төрт рет, яғни күшіне енгеннен бері әр жыл сайын асып кетті. Жалпы алғанда, Янкис 325,00 млн доллар төледі, бұл рақат салығы қолданысқа енгеннен бері есептелген барлық айыппұлдардың 73,78%-ын құрайды. 2016 жылы MLB-ден рақат салығын рекордтық алты команда алды: Лос-Анджелес Доджерс (31,8 млн доллар), Нью-Йорк Янкис (27,4 млн доллар), Бостон Ред Сокс (4,5 млн доллар), Детройт Тайгерс (4 млн доллар), Сан-Франциско Гигантс (3,4 млн доллар) және Чикаго Кабс (2,96 млн доллар). 2017 жылы 2016 жылғы сол алты команда MLB-ден рақат салығын алды. 195 млн долларлық шектен + 13 млн долларлық ойыншыларға берілетін жәрдемақыларға қарсы, Лос-Анджелес Доджерс (244 млн доллар), Нью-Йорк Янкис (209,3 млн доллар), Бостон Ред Сокс (187,9 млн доллар), Детройт Тайгерс (190,4 млн доллар), Сан-Франциско Гигантс (186,4 млн доллар) және Чикаго Кабс (199,5 млн доллар) командаларының жалақысы артық болды. Бұл Нью-Йорк Янкисінің қатарынан 15-ші жылы рақат салығын төлегені еді. 2018 жылы тек екі команда MLB-нің рақат салығын өтеді: Бостон Ред Сокс (9,4 млн доллар) және Вашингтон Нэшнлс (1,2 млн доллар). Бірнеше команда 197 млн долларлық салық шегінен сәл төмен болды: Сан-Франциско Гигантс (196,66 млн доллар), Чикаго Кабс (183,9 млн доллар), Хьюстон Астрос (182,4 млн доллар), Лос-Анджелес Доджерс (181,99 млн доллар) және Нью-Йорк Янкис (178,8 млн доллар). Рақат салығы кіріс бөлісуінен бөлек, бұл ірі және шағын нарықтық командалар арасындағы табыс үлестірілуін теңестіретін жүйе, тауарлар сатудан және медиа келісімшарттарынан түскен ақшаны бөлу арқылы. Рақат салығынан түскен ақша, NBA-дағыдай, лиганың қалған бөлігіне бөлінбейді, керісінше, басқа мақсаттарға жұмсалады. Алғашқы 2,375,400 доллар және қалған соманың 50%-ы ойыншыларға берілетін жәрдемақыларды қаржыландыруға, 25%-ы Өнеркәсіптің өсу қорына, ал қалған 25%-ы командалардың ойыншыларға берілетін жәрдемақылардан қаржыландыру міндеттемелерін өтеуге жұмсалады. + Команда бойынша жылына төленген рақат салығы (млн долларда) Команда 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 Жалпы рақат салығының шегі 117 120.5 128 136.5 148 155 162 170 178 178 178 189 189 195 197 206 210 Янкис 11.80 25.96 34.05 26.01 23.88 26.86 25.69 18.03 13.90 18.92 28.11 18.33 26.1 27.4 325.04 Доджерс 11.42 26.62 43.6 31.8 113.44 Ред Сокс 3.15 4.50 6.06 1.49 3.43 4.5 1.8 9.4 34.48 Тайгерс 1.31 4 5.31 Гигантс 1.3 3.4 4.7 Энджелс 0.93 0.93 Кабс 2.96 2.96 Нэшнлс 1.2 1.2

Ұлттық баскетбол қауымдастығы (NBA)

НБА жұмсақ жалақы шегін қолданады, яғни жалақы шегі бар, бірақ командаларға осы шектен асып кетуге мүмкіндік беретін түрлі ерекшеліктер бар. Мысалы, командалар командадағы ойыншыларды лига рұқсат еткен ең жоғары жалақыға дейін бес жылға дейін қайтадан шартқа отырғыза алады, олардың жалақы тізімі шекке қатысты қайда екеніне қарамастан. Бұл ереже «Ларри Берд» ерекшелігі деп аталады, ол осы ереже бойынша зейнеткерлікке шыққанға дейін сол командада сақталған бұрынғы «Бостон Селтикс» ойыншысының құрметіне аталған. Осының салдарынан, көптеген командалар кез келген уақытта жалақы шегінен асып түседі. Жұмсақ шектен басқа, НБА жалақы шегінен жоғары жеке шектің артығына қолданылатын сәндік салық жүйесін де қолданады. Бұл командалар командалық жалақысы салық деңгейінен асып кеткен әрбір доллар үшін айып төлейді. 2002 жылдан 2013 жылға дейін команда сәндік салық шегінен асып кетсе, лигаға шектен асып кеткен әрбір доллар үшін бір доллар төлеуге міндетті болды. 2013-14 маусымынан бастап командалар командалық жалақыларына байланысты үстеме ставкалары төлейді. Олар сондай-ақ, қайталап бұзушыларға арналған үстеме айып төлейді, яғни артық әрбір доллар үшін қосымша доллар төлейді. 2014-15 маусымында командалар, егер олар алдыңғы үш маусымда салық төлеуші болса, қайталама ставканы төлейді. 2015-16 және одан кейінгі барлық маусымдар үшін командалар, егер олар өткен төрт маусымның кем дегенде үшеуінде салық төлеуші болса, қайталама ставканы төлейді. Ставкалар кестесі төменде көрсетілген.

Қазіргі салық деңгейлері

Салық шегінен асатын сома Стандартты салық артық доллар үшін Қайталап бұзушыға салық артық доллар үшін $4,999,999 немесе одан аз $1.50 $2.50 $5 миллионнан $9,999,999 $1.75 $2.75 $10 миллионнан $14,999,999 $2.50 $3.50 $15 миллионнан $19,999,999 $3.25 $4.25 $20 миллионнан астам $3.75 + $0.50 $5 миллион сайын $4.75 + $0.50 $5 миллион сайын Алынған жалпы сома салық шегінен төмен қалған командаларға таратылады. 2004-2005 маусымда баскетболға қатысты кірістің жеткіліксіздігіне байланысты сәндік салық енгізілмеді. + Команда төлеген сәндік салық (млн доллармен) Команда 2002-03 2003-04 2004-05 2005-06 2006-07 2007-08 2008-09 2009-10 2010-11 2011-12 2012-13 2013-14 2014-15 2015-16 Жалпы төленген салық Салық шегі 52.88 54.56 N/A 61.7 65.42 67.86 71.15 69.92 70.31 70.31 70.31 71.75 76.83 84.74 N/A Knicks 24.37 39.87 37.25 45.14 19.72 23.74 5.20 9.96 36.35 6.95 248.54 Mavericks 19.5 25.03 17.33 7.20 19.61 23.61 17.58 2.74 150.53 Nets 5.73 9.39 12.88 90.57 19.78 138.55 Lakers 9.75 6.44 5.13 19.92 12.56 29.26 8.96 122.64 Trail Blazers 51.97 28.85 5.89 89.05 Heat 5.18 8.32 3.04 14.43 50.44 Cavaliers 14.01 13.71 15.41 6.96 104.09 Celtics 1.60 8.29 14.93 5.69 7.37 1.18 47.28 Magic 7.76 11.05 20.18 38.95 Kings 17.38 13.14 30.52 Timberwolves 6.03 17.63 1.00 24.66 Nuggets 2.02 13.57 5.56 21.16 Sixers 12.76 5.10 17.86 Suns 1.89 3.87 4.92 4.96 15.63 Spurs 0.90 8.81 2.52 4.90 17.13 Grizzlies 7.55 3.74 11.30 Pacers 0.89 3.32 4.67 8.89 Jazz 3.11 5.00 8.10 Raptors 2.68 4.09 6.77 Clippers 1.33 4.80 19.90 26.03 Bucks 4.73 4.73 Hawks 3.72 0.67 4.38 Bulls 3.93 4.28 Thunder 2.79 14.50 17.29 Rockets 0.76 4.50 5.26 Pistons 0.76 Warriors 14.80 14.80 Hornets 0 Pelicans 0 Wizards 0

Басқа лигалар

Ұлттық футбол лигасы (NFL) және Ұлттық хоккей лигасы (NHL) екеуі де қатаң жалақы шектеріне ие, сондықтан салық-қаржылық жөндемелерді қолдану қажеттілігі туындамайды. Америка Құрама Штаттарында және басқа елдердегі бірнеше лигалар жалақы шектерін пайдаланады, бірақ салық-қаржылық жөндемелер сирек кездеседі.