Кіріспе
Жапон саясаткері Такако Дой (土井 たか子) 1980 жылдан 2005 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін танымал жапон саясаткері болды. Ол Жапонияның Төменгі палатасының тұңғыш әйел спикері атанды, бұл елдің заманауи тарихында әйел саясаткер ең жоғары жеткен лауазым, сондай-ақ елдің алғашқы әйел оппозиция жетекшісі болды.
Takako Doi (土井 たか子) was a prominent Japanese politician from 1980 until her retirement in 2005. She was the first female Lower House Speaker in Japan, the highest position a female politician has ever held in the country's modern history, as well as the country's first female Opposition Leader.
Алғашқы жылдар
Дои Хёго префектурасында дүниеге келді және Дошиша университетінің құқықтану факультетін бітірді. Ол 1969 жылы Хиого облысының 2-сайлау округінен Жапония Социалистік партиясының (JSP) мүшесі ретінде Парламенттің Төменгі палатасына сайланды. Ол палатадағы алғашқы он жылында көшбасшылықтан тыс қалды, бірақ 1980 жылы Жапониядағы әйелдерге теңсіз қарауды, әсіресе әйелдерге арналған үй шаруашылығы ғылымдарының білім беру бағдарламаларын және әкелердің отбасы тіркеу заңындағы үстемдігін сынап, ұлттық назарға іліккен. Ол 1985 жылы Әйелдерге қатысты барлық түрдегі дискриминацияны жою туралы конвенцияға (CEDAW) қол қою үшін Парламентке қысым жасады. Дои 1983 жылы JSP вице-төрағасы болып, 1986 жылы JSP Орталық саясат бөлімінің төрағасы ретінде жапон тарихындағы саяси партия бөлімшесінің алғашқы әйел басшысы атанды. 1990 жылы JSP Өкілдер палатасында 136 орын жеңіп, рекордтық көрсеткішке жетті, бұл ішінара Доидің танымалдылығының арқасы болды, бірақ ол 1991 жылы Партиялық лауазымынан кетті. 1994 жылы палатада ешбір партия көпшілік орындарға ие болмады, ал JSP коалициялық үкімет құруға жетекшілік етті. JSP президенті Томиичи Мураяма премьер-министр болды. Алайда, 1996 жылы коалиция тарап кетті және сол жылы JSP-нің сайлаудағы сәтсіз нәтижесінен кейін Дои партияны қайта басқаруға келді.
Партия басшысы
Дои – оппозициядағы танымал саясаткер еді, бірақ партия басшысы ретінде партиясының құлдырағанын көрді. Оның басшылығы кезінде 1996 жылы JSP партиясын Социал-демократиялық партия (СДП) деп қайта атады. «Социализм» партиясының атауына «Демократиялық» деген сөзді қосып, «социализм» терминін жұмсарту арқылы Дои, орташа партия құрып, саясатқа көбірек әйелдерді тартуды мақсат еткенін айтты. Дои партияға Киёми Цуджимото сияқты, халық арасында белсенділік танытқан жас әйелдерді тартуға жауапты болды. 1998 жылы JSP-ның және басқа партиялардың бұрынғы мүшелері Жапонияның Демократиялық партиясын құрды, ал СДП саны тұрақты түрде төмендеп келе жатқан үшінші деңгейдегі оппозициялық партияға айналды. 2003 жылы Солтүстік Кореяның жапондықтарды ұрлап әкеткені мәлім болған кезде СДП маргіналды партия болып қалды. Доидің беделі оның бұрынғы ұрланған отбасыларға «өткен оқиғаларды ұмытуға» кеңес берген сөздері теледидардан көрсетілгенде төмендеді, сондай-ақ 1987 жылы Пхеньянда Ким Ир Сеннің туған күнінде Доидің айтқан сөзі: «Біз, JSP мүшелері, Ұлы көшбасшы Ким Ир Сеннің басшылығымен КХДР-ның жарқын жетістіктерін құрметтейміз». Дои отбасылардан кешірім сұрап, Солтүстік Корея билігі оны алдап келгенін мәлімдеді, бірақ көп ұзамай партия басшылығынан кетіп қалды. 1989 жылы Дои, Наото Кан, Кейко Чиба, Томиичи Мураяма және Жапония Социалистік партиясының, Социалистік Демократиялық Федерацияның және Комейтоның тағы 129 жапон саясаткерлерімен бірге Оңтүстік Корея президенті Рох Тхэ Вуға 1980 жылдың маусымында жапон азаматын ұрлаған Син Гван Су сияқты Солтүстік Корея тыңшыларын босату туралы петицияға қол қойды.
Орындықтардың жоғалуы
Дои 2003 жылғы сайлауда Өкілдер палатасындағы тікелей сайланған мандатын жоғалтты, бірақ пропорционалдық сайлау жүйесі арқылы палатаға қайта оралды. Ол 2005 жылғы сайлауда осы мандатын да жоғалтты.
Өлім
2014 жылдың 20 қыркүйегінде 85 жасында Хёго префектурасының ауруханасында пневмониядан қайтыс болды.