Кіріспе

Америка Құрама Штаттары армиясының генералы (1818–1883) оның ұлы

Эдвард Ото Кресэп Орд (18 қазан 1818 – 22 шілде 1883) – американдық инженер және Америка Құрама Штаттары армиясының офицері, Семинол соғысында, Үнді соғыстарында және Америка Азамат соғысында қатысты. Ол Азамат соғысының соңғы күндерінде армияға қолбасшылық етті және Конфедерация генералы Роберт Лидің тапсыруына ықпал етті. Ол сонымен қатар Форт Сэм Хьюстонды жобалаған. Ол Кубаның Гавана қаласында сары қызбадан қайтыс болды.

Ерте өмір және мансап

Орд Мэриленд штатының Камберленд қаласында Джеймс пен Ребекка Ордтың ұлы болып дүниеге келді. Әулеттік аңыз бойынша, Джеймс Орд Ұлыбританияның IV Георгі мен Мария Фитцгерберттің заңсыз ұлы болған, бірақ шындығында ол 1757 жылы Миддлсекстің Уэппинг қаласында крещение алған Ральф Ордтың ұлы болуы мүмкін. Ральф Ордтың әкесі – Бервик-апон-Твидтен келген фактор (агент) Джон Орд болған. Тарихшы Джеймс Мунсон ханым Фитцгерберттің Уэльс принцінен баласы болмағанын айтады, бірақ басқа тарихшылар оған келіспейді. Мысалы, Саул Дэвид Уэльс принці мен ханым Фитцгерберттің кем дегенде бір баласы болғаны және Джеймс Ордтың ең мүмкін үміткер екені қабылданған факті деп санайды. Эдвард Орд математикалық гений саналды және президент Эндрю Джексон оны АҚШ Әскери академиясына жіберді. Уэст-Пойнттағы бөлмедесі болашақ генерал Уильям Текумсе Шерман болды. Ол 1839 жылы бітіріп, 3-ші АҚШ артиллериясының екінші лейтенанты болып тағайындалды. Ол Флоридадағы Екінші Семинол соғысында қатысып, бірінші лейтенант шеніне көтерілді. 1847 жылдың қаңтарында Орд Генри Халлек пен Уильям Текумсе Шерманмен бірге USS Lexington кемесімен Хорн мүйісін айналып сапарлады. Ол жаңадан иеленген аумақтың астанасы – Калифорния штатының Монтерей қаласына келді және 3-ші АҚШ артиллериясының F батареясының басшылығын қабылдады, Форт Мервинды аяқтау жөніндегі бұйрықпен, ол кейін Форт Халлек деп аталды. Оның құрылысын лейтенант Орд және оның орынбасары лейтенант Шерман қадағалады. 1865 жылдың 17 ақпанында форт Орд казармасы деп аталды. 1904 жылы ол Монтерейдің алғашқы Президиосының құрметіне қайта аталды. Орд алтын асығудың басталған кезінде Калифорнияда болды, оның салдарынан бағалар күрт өсті. Әскери жалақылары тіршілік көтеруге жеткіліксіз болғандықтан, Ордтың командирі жас офицерлерге табыстарын толықтыру үшін басқа жұмыс іздеуді ұсынды. 1848 жылдың күзінде Орд пен Шерман Джон Август Саттердің жұмысында АҚШ Армиясының инженерлер корпусының капитаны Уильям Х. Уорнерге Калифорния штатының Сакраменто қаласын зерттеуге көмектесті, болашақ астананың кең орталық көшелер желісін құруға көмектесті. Орд сондай-ақ 1848 жылдың 25 шілдесінде Калифорнияның Алтын және Сүреқ ауданының картасын жасады. Кейін Лос-Анджелес билігі мемлекеттік жерлерді сату үшін оларды зерттеуді қажет етті, және Орд жер өлшеуші ретінде жұмысқа алынды. Ол Уильям Рич Хаттонды өзінің көмекшісі етіп таңдады, және екеуі бірге 1849 жылдың шілде және тамыз айларында Лос-Анджелестің картасын жасады. Осы екі адамның еңбегінің арқасында тарихшылар Лос-Анджелестегі Пуэблоның XIX ғасырдың ортасында қалай болғанын жақсы біледі. Лейтенант Орд пуэблоны зерттеді, ал оның көмекшісі Хаттон пуэблоның көптеген көріністерін суреттеді және Ордтың зерттеуінен алғашқы картаны жасады. Лос-Анджелес қалалық мұрағатында Ордтың зерттеуінен Хаттон жасаған түпнұсқа карта сақталып тұр. Ордқа осы зерттеудегі жұмысы үшін 3000 доллар төленді. 1929 жылы жарық көрген "La Reina De Los Angeles" басылымында Ордқа қазіргі орталық бизнес ауданында орналасқан 160 акр жер және 10 құрылыс алаңы ұсынылғаны, бірақ ол 3000 долларды қабылдағаны айтылған. Орд 1850 жылы Тынық мұхитының солтүстік-батысында қызмет етіп жүргенде капитандық шеніне көтерілді. Ол 1854 жылдың 14 қазанында Мэри Мерсер Томпсонға үйленді, және олардың он үш баласы болды. Олардың белгілі балаларының бірі – Кубада Сан-Хуан төбесіне шыққаннан кейін қаза тапқан Жюль Гареше Орд. Ол Тедди Рузвельт ізінен ерген шабуылды бастап, басқарған офицер еді. Тағы бірі – Эдвард Ото Кресэп Орд, II, ол да АҚШ армиясының майоры болды, ол Үнді соғыстарында, испан-американ соғысында және филиппин-американ соғысында 22-ші жаяу әскер полкімен бірге қызмет етті. Ол сонымен қатар суретші, өнертапқыш және ақын болды. Эдвард Ото Кресэп Орд, II-нің ұлы және Эдвард Ордтың немересі – Джеймс Гареше Орд, ол 28-ші жаяу әскер дивизиясына қолбасшылық етті және Екінші дүниежүзілік соғыста АҚШ-Бразилия қорғаныс комиссиясының төрағасы болды. 1859 жылы Форт Монродағы артиллерия мектебінде оқып жүргенде, Ордты соғыс министрі Джон Б. Флойд Джон Браунның Харперс-Ферридегі федералды арсеналға шабуыл жасауын тоқтатуға шақырды. Алайда, полковник Роберт Ли Харперс-Ферриге бірінші жетті, және полковник Ли капитан Ордқа жағдайдың бақылауда екенін және Орд пен оның адамдарының Харперс-Ферриде қажеті жоқ екенін телеграммамен хабарлады. Оларға Балтимордағы Мак-Хенри фортына тоқтауға бұйрық берілді.

Азамат соғысындағы қызмет

1861 жылғы сәуірде Азамат соғысы басталғанда Орд 3-ші АҚШ артиллериясының C батареясының капитаны және Вашингтон территориясындағы АҚШ армиясының Форт-Ванкувердегі бекет командирі болып қызмет етті. 1861 жылғы 7 мамырда Орд 3-ші артиллерияның екі ротасын Форт-Ванкуверден Сан-Францискоға бастап әкелді. Шығысқа ауысқаннан кейін Ордтың алғашқы міндеті Пенсильвания резервіндегі бригада командирі болды. Осы қызметте ол 1861 жылдың күзінде Дрансвилл шайқасында ерекше көзге түсті. 1862 жылғы 3 мамырда Орд еріктілердің генерал-майоры шеніне көтерілді және Раппаханнок департаментінде қысқа уақыт қызмет еткеннен кейін Теннесси армиясының 2-ші дивизиясына командир болып тағайындалды. Генерал-майор Улисс Грант Ордты екі дивизиядан тұратын отрядпен және генерал-майор Уильям С. Роузкранс әскерімен бірге Стерлинг Прайсты Иука қаласынан тоқтатуға жіберді. Акустикалық көлеңкеге байланысты Ордтың күштері шайқасқа қатыспады, ал Роузкранс жеке күшпен соғысты. Орд Коринт шайқасын да жіберіп алды, бірақ Хатчи көпірі шайқасында Конфедерация күштерінің шегінуіне араласты. Сол жерде ол ауыр жарақат алды және қысқа мерзімге ғана далалық басқарудан кетуге мәжбүр болды. Грант генерал-майор Джон А. Макклернандты қызметінен босатқаннан кейін, Орд Виксбург қоршауының соңғы күндерінде XIII корпустың басқаруын алуға мүмкіндік алды. Виксбург түскеннен кейін Орд Перс шығанағындағы XIII корпустың басшылығында қалды. 1864 жылы ол Шығыс майданына қайта оралды және XVIII корпустың басқаруын иеленді. Оның әскерлері Кратер шайқасында болды, бірақ тікелей қақтығысқа қатыспады. 1864 жылдың күзінде Форт-Харрисонға шабуыл кезінде Орд ауыр жарақат алды және 1865 жылдың қаңтарына дейін әрекетке қайта оралмады. 1865 жылдың наурыз айында Вирджиниядағы тұтқын алмасу кезінде Орд Конфедерация генералы Джеймс Лонгстритпен әңгімелесті. Олардың сөйлесуі кезінде бейбіт келіссөздер тақырыбы көтерілді. Орд бастапқы қадам ретінде Ли мен Гранттың кездесуін ұсынды. Генерал Лонгстрит бұл идеяны генерал Лиге жеткізді, ол Грантқа Лидің "қазіргі бақытсыз жағдайды қанағаттандырарлық шешім табу" үшін "әскери конвенция" өткізу мүмкіндігі туралы хат жазды. Грант Лидің ұсынысын президент Авраам Линкольнге нұсқаулар сұрап жолдады. Ақырында Линкольн Грантқа Ли әскерінің капитуляциясын қабылдау мақсатында болмаса, барлық ұсыныстарды қабылдамауды бұйырды. Осы кезде, 1865 жылдың көктемінде, Ордтың мансабы өрге жұртты. Ол Аппоматтокс науқаны кезінде Джеймс армиясының басқаруын иеленді. Орд армиясының генерал-майоры Джон Гиббон корпусы Петерсбергте маңызды рөл атқарды. 9 сәуірде ол генерал-майор Филипп Шериданның кавалериясын күшпен босату және Лидің капитуляциясын мәжбүрлеу үшін Аппоматтокс сотына шұғыл марш жасады. Генерал Шерман "Ордтың түнгі шеберлікпен жасаған қатаң маршы Лидің капитуляциясына себеп болғанын әрқашан түсінгенін" айтты. Генерал Орд Ли капитуляциялаған кезде Маклин үйінде болды және осы оқиғаға арналған суреттерде көрінеді. Капитуляция рәсімі аяқталғаннан кейін Орд естелік ретінде Ли отырған мәрмәр үстелді 40 долларға сатып алды. Қазір ол Чикаго тарихи қоғамының Азамат соғысы бөлмесінде сақталады. 1865 жылғы 14 сәуірде Авраам Линкольн қаза болғаннан кейін, солтүстіктегі көптеген адамдар, соның ішінде Улисс С. Грант, оңтүстік штаттарына қатаң жаза беруді қалады. Грант Ордты қастандық құрғандардың Вашингтоннан тыс жерлерге байланысы бар-жоғын анықтау үшін шақырды. Ордтың тергеуі Конфедерация үкіметінің қастандыққа қатысы жоқ екенін анықтады. Бұл бұрынғы Конфедерация штаттары мен халқынан кек алуға қарсы күшті сезімдерді басуға көмектесті.

Ұрсақтан кейінгі

Қайта құру кезінде Ордты генерал-лейтенант Улисс С. Грант Ричмондта штаб-пәтері орналасқан Оккупациялық армияға қолбасшылық етуге тағайындады. Кейіннен ол 1866 жылдың қыркүйегінде еріктілер қатарынан шығарылғанға дейін Огайо департаментінде қызмет етті. 1865 жылдың 11 желтоқсанында ол Хатчи көпірі шайқасы үшін тұрақты армияда подполковник және бригадир генерал, ал Форт-Харрисонға шабуыл үшін еріктілердің генерал-майоры шеніне ие болды. Бұл шендердің бәрі 1865 жылдың 13 наурызынан бастап күшіне енді. Соңынан ол Арканзас (1866–67), Төртінші әскери округ (1867–68) және Калифорния (1868–71) департаменттеріне басшылық етті. Орд 1871 жылдың 11 желтоқсанынан 1875 жылдың 11 сәуіріне дейін Плат департаментіне қолбасшылық етті, содан кейін Техас департаментіне командир болып тағайындалды. Ол 1880 жылдың 6 желтоқсанында зейнеткерлікке шыққанға дейін бұл қызметте болды. Техаста болған кезінде ол Форт Сэм Хьюстонның құрылысын қадағалады. 1872 жылдың қаңтарында Орд Ресейдің Ұлы князі Алексей Александровичпен бірге Небрасканың оңтүстік-батысындағы жазықтарда американдық белгілі тұлғалармен бірге бизон аң ауына қатысты. Олардың арасында Филип Шеридан (АҚШ армиясының екінші қолбасшысы), подполковник Джордж Армстронг Кастер, Буффало Билл Коди, Уайлд Билл Хикок және Техас Джек Омохундро болды. 1872 жылы полковник Орд пен әскери бөлімше Уиллер экспедициясының зерттеу тобын солтүстік-шығыс Юта аймағындағы жұмыстарында қорғауға тағайындалды. 1876 жылы Орд Миссисипи мен Арканзас штаттарын қамтитын Төртінші әскери округтің әскери губернаторы болып тағайындалды. Орд 1881 жылы армиядан генерал-майор шенімен зейнеткерлікке шықты. Сол кезде генерал Шерман оның туралы: «Ол өмірінде барлық қиындықтарды бастан өткерді және ешқашан жеңіл немесе сәнді қызметте болған емес. Ол әрқашан қиын жұмыс күтілген кезде шақырылды және ешқашан тартынған жоқ», - деп жазды. Кейін 1881 жылы Ордты бұрынғы командирі, Джей Гулдқа тиесілі Мексиканың оңтүстік темір жолының президенті У.С.Грант Техастан Мехикоға дейінгі темір жол желісін салу үшін инженер ретінде жұмысқа алды. 1882 жылы Ордтың қызы Роберта танымал мексикалық генерал Джеронимо Тревиньоға үйленді. Мексикада жұмыс істеп жүргенде Орд сары қызыл ауруына шалдықты. Вера-Круздан Нью-Йоркке жолға шыққанда ауруы күшейді. Ол Кубаның Гавана портына жеткізілді, онда 1883 жылдың 22 шілдесінде кешке қайтыс болды. Оның өліміне орай генерал Шерман Орд туралы: «Оның бала кезінен бері жақын досы болғандықтан, генерал оның өмір бойы мүсірліксіз, адал және патриоттық адам болғанын куәландырады», - деді. Ол Вирджиния штатының Арлингтон қаласындағы Арлингтон ұлттық зиратына жерленді. Генерал Ордтың ұлы Эдвард О. С. Орд, кіші, де әскери шенеунік болды. Орд кіші, Америка Құрама Штаттарының адал легионының әскери орденінің, Америка революциясының ұлдары мен Революция ұлдарының мұрагері болды.

Мұра

Оның қайтыс болғанға дейін Оңтүстік Тынық мұхиты темір жолы Калифорниядағы станцияны, қазіргі тасталып кеткен Колуза тармағындағы Орд Бенд деп атады, бұл 1850 жылдары Орд пен оның екі бауырына тиесілі болған жақын маңдағы Орд ранчосын құрметтеу үшін жасалған. Бұрынғы Форт-Орд, қазір Форт-Орд ұлттық ескерткіші, Калифорния штатының Монтерей округінде оның құрметіне аталған. Ол Плат департаментінің командирі қызметін атқарып тұрғанда Орд, Небраска штаты оның құрметіне аталған. Техас штатының Брюстер округіндегі және Аризона штатының Марикопа округіндегі Маунт-Орд тауы оның есімімен аталған. Виксбург ұлттық әскери паркінде Ордтың қола мүсіні орнатылған. Калифорния штатының Монтерей шығанағындағы Калифорния мемлекеттік университетінің полиция бөлімінің кіреберісінде Ордтың бюсті қойылған. Арлингтон ұлттық зиратындағы Орд-Вейцель қақпасына оның есімі жазылған, бірақ ол басқа жерге көшіріліп, өзгертілген. Нью-Йорк қаласындағы Грант қабірінде Ордтың бюсті президент Улисс С. Гранттың қабірін күзетіп тұрған бес күзетшінің (Шерман, Томас, Макферсон, Шеридан және Орд) бірі ретінде бейнеленген. Лос-Анджелестің Чайнатаун ауданында оның есімімен аталған көше бар – Орд көшесі. Сан-Францискода да оның құрметіне Орд көшесі аталған. Вашингтондағы Ord Street NE көшесі де оның есімімен аталған.