Луи XIV және Филипп IV арасындағы бейбіт шарты: Пиреней келісімі
Treaty of the Pyrenees
1659 жылғы Пиреней келісімі: Франция мен Испания арасындағы соғыс аяқталды. XIV Людовик пен IV Филипп арасындағы келісім, Бөліс шартты қарастырады. Тарих, саясат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Луи XIV және Филипп IV арасындағы бөліс шарты
Partition treaty between Louis XIV and Philip IV
Пиренейлер шарты 1659 жылдың 7 қарашасында қол қойылды және 1635 жылы басталған Франция-Испания соғысын аяқтады. Келіссөздер екі елдің шекарасында, Бидасоа өзенінің ортасында орналасқан Фазан аралында жүргізіліп, осы шартта қол қойылды. Бұл арал сол кезден бері француз-испан кондоминиумы болып табылады. Шартқа Францияның Людовик XIV және Испанияның Филипп IV патшалары, сондай-ақ олардың бас министрлері кардинал Мазарин мен Дон Луис Мендес де Харо қол қойды.
The Treaty of the Pyrenees was signed on 7 November 1659 and ended the Franco Spanish War that had begun in 1635. Negotiations were conducted and the treaty was signed on Pheasant Island, situated in the middle of the Bidasoa River on the border between the two countries, which has remained a French Spanish condominium ever since. It was signed by Louis XIV of France and Philip IV of Spain, as well as their chief ministers, Cardinal Mazarin and Don Luis Méndez de Haro.
Өмірбаян
Франция 1620 жылдары Голландия көтерілісіндегі және 1634 жылы Швецияға қарсы Нордлинген шайқасындағы испандық Габсбургтардың жеңісінен кейін Отыз жылдық соғысқа қатысты. 1640 жылға қарай Франция испан саясатына араласа бастады, Каталониядағы көтеріліске көмектесті, ал Испания 1648 жылы Франциядағы Фронде көтерілісін қолдау арқылы жауап берді. 1648 жылы Вестфалия бейбітшілігі туралы келіссөздер барысында Франция Сундгауды басып алды және Испанияның Австрия арқылы Нидерландыға қатынасуын қиындатты, бұл француз бен испан арасындағы ашық соғысқа әкелді. 1658 жылдың 14 маусымындағы Дуна шайқасында ағылшын-француз одағы жеңіске жетті, бірақ келесі жылы француздардың Миланды басып алу жорығы жеңіліске ұшырағаннан кейін соғыс тоқталды. 1659 жылдың қараша айында Пиреней шарттысымен бейбітшілік орнатылды.
France entered the Thirty Years' War after the Spanish Habsburg victories in the Dutch Revolt in the 1620s and at the Battle of Nördlingen against Sweden in 1634. By 1640, France began to interfere in Spanish politics, aiding the revolt in Catalonia, while Spain responded by aiding the Fronde revolt in France in 1648. During the negotiations for the Peace of Westphalia in 1648, France gained the Sundgau and cut off Spanish access to the Netherlands from Austria, leading to open warfare between the French and Spanish. An Anglo French alliance was victorious at the Battle of the Dunes on 14 June 1658, but the following year the war ground to a halt when the French campaign to take Milan was defeated. Peace was settled by means of the Treaty of the Pyrenees in November 1659.
Мазмұны
Франция Руссильонды (оның ішінде Перпиньянды) және Серданияның солтүстік жартысын, Монмеди мен Люксембургтің басқа бөліктерін, Артуа мен Фландрияның басқа қалаларын, соның ішінде Аррас, Бетюн, Гравелин және Тьонвиллді алды, сондай-ақ Испаниямен жаңа шекара Пиренейде белгіленді. Бірақ шартта тек Пиренейдің солтүстігіндегі барлық "ауылдар" Францияның құрамына өтуі қарастырылды. Қала болғандықтан, бұрын Серданияның астанасы болған Львия шарттан тыс қалды және Испанияның Гирона провинциясындағы Baixa Cerdanya аймағының бөлігі ретінде испан эксклавына айналды. Бұл шекара 1856 жылы Байон шартына қол қойылғанға дейін және оның соңғы актілері 12 жылдан кейін қабылданғанға дейін толыққанды реттелмеді. Батыс Пиренейде нақты шекара сызығы салынды және Баск аймағындағы шекаралас аймақтардың саяси-әкімшілік мәртебесі туралы шешімдер қабылданды – Бастан, Алдуде, Валькарлос. Испания Вестфалия бейбіт шартында Францияның барлық табыстарын мойындауға және растауға міндетті болды. Испанияның аумақтық жоғалтуларының орнына француз королі Португалияны қолдаудан бас тартуға және Каталония көтерілісінен (кейде Жұмыскерлер соғысы деп те аталады) бері талап етіп келген Барселона графына деген құқығынан бас тартуға уәде берді. 1640 жылы Браганса герцогы бастаған португалдық көтеріліс Францияның кардиналы Ришелье тарапынан қаржыландырылды. Каталония көтерілісінен кейін Франция 1641 жылдың қаңтарынан бастап Каталония княздығын бақылады, осы кезде біріккен каталондық және француз күштері Монжуик шайқасында испан әскерін жеңді, бірақ 1652 жылы Барселонада испан әскерінен жеңіліске ұшырады. Испания әскері Каталонияның көп бөлігін қайта басып алғанымен, француздар Пиренейдің солтүстігіндегі каталондық аумақты сақтап қалды. Шарт Францияның Людовик XIV-і мен Испанияның Филип IV-інің қызы Мария Терезаның некелесуін де қарастырды. Мария Тереза Испания тағына деген құқығынан бас тартуға мәжбүр болды, оның құдайы ретінде ақшалай өтемақы алуға құқылы болды. Бұл төлем ешқашан жасалмады, бұл 1667 жылы Деволюция соғысына әкелді. 1660 жылдың маусымында Фазан аралындағы кездесуде екі монарх пен олардың министрлері кездесті, содан кейін ханшайым Францияға кірді. Сонымен қатар, англишандар Дюнкеркті алды, бірақ олар 1662 жылы оны Францияға сатуға келісті.
France gained Roussillon (including Perpignan) and the northern half of Cerdanya, Montmédy and other parts of Luxembourg, Artois and other towns in Flanders, including Arras, Béthune, Gravelines and Thionville, and a new border with Spain was fixed at the Pyrenees. However, the treaty stipulated only that all "villages" north of the Pyrenees should become part of France. Because it was a town, Llívia, once the capital of Cerdanya, was thus unintentionally exempted from the treaty and became a Spanish exclave as part of the comarca of Baixa Cerdanya, in the Spanish province of Girona. This border was not properly settled until the Treaty of Bayonne was signed in 1856, with its final acts accepted 12 years later. On the western Pyrenees a definite borderline was drawn and decisions made as to the politico administrative affiliation of bordering areas in the Basque region—Baztan, Aldude, Valcarlos. Spain was forced to recognize and confirm all of the French gains at the Peace of Westphalia. In exchange for the Spanish territorial losses, the French king pledged to quit his support for Portugal and renounced his claim to the county of Barcelona, which the French crown had claimed ever since the Catalan Revolt (also known as Reapers' War). The Portuguese revolt in 1640, led by the Duke of Braganza, was supported monetarily by Cardinal Richelieu of France. After the Catalan Revolt, France had controlled the Principality of Catalonia from January 1641, when a combined Catalan and French force defeated the Spanish army at Battle of Montjuïc, until it was defeated by a Spanish army at Barcelona in 1652. Though the Spanish army reconquered most of Catalonia, the French retained Catalan territory north of the Pyrenees. The treaty also arranged for a marriage between Louis XIV of France and Maria Theresa of Spain, the daughter of Philip IV of Spain. Maria Theresa was forced to renounce her claim to the Spanish throne, in return for a monetary settlement as part of her dowry. This settlement was never paid, a factor that eventually led to the War of Devolution in 1667. At the Meeting on the Isle of Pheasants in June 1660, the two monarchs and their ministers met, and the princess entered France. In addition, the English received Dunkirk, although they elected to sell it to France in 1662.
Салдарлар
Пиреней келісімі кардинал Мазариннің соңғы маңызды дипломатиялық жетістігі болды. Вестфалиялық бейбітшілікпен байланысты, ол Людовик XIV-ке әлсіреген Людовик II де Бурбон, Конде принці және әлсіреген Испан монархиясы арқылы айтарлықтай тұрақтылық пен дипломатиялық үстемдікке қол жеткізуге мүмкіндік берді, сонымен қатар француз корольінің стратегиясында маңызды рөл атқарған келісілген күйеге ие болды. Барлығы алғанда, 1660 жылы, Польшадағы швед оккупациясы аяқталған кезде, Еуропаның көп бөлігі бейбітшілікке ие болды (дегенмен Португалияны қалпына келтіру соғысының үшінші кезеңі жақын арада басталатын еді), ал Бурбондар Габсбургтердің билігін тоқтатты. Пиренейде келісім шекаралық кедендік бақылауды орнатуға және адамдар мен тауарлардың еркін өтуін шектеуге әкелді. Бұл келісім сондай-ақ Наварра Корольдігіне қатысты бір жарым ғасырлық сот дауларын мәңгілік шешті, бірақ Алдудес дауы 18-ші ғасыр бойына шешілмей қалды.
The Treaty of the Pyrenees was the last major diplomatic achievement by Cardinal Mazarin. Combined with the Peace of Westphalia, it allowed Louis XIV remarkable stability and diplomatic advantage by means of a weakened Louis II de Bourbon, Prince de Condé and a weakened Spanish Crown, along with the agreed dowry, which was an important element in the French king's strategy. All in all, by 1660, when the Swedish occupation of Poland was over, most of the European continent was at peace (though the third stage of the Portuguese Restoration War would soon begin), and the Bourbons had ended the dominance of the Habsburgs. In the Pyrenees, the treaty resulted in the establishment of border customs and restriction of the free cross border flow of people and goods. The treaty also settled indefinitely the century and half long litigation over the Kingdom of Navarre, while the dispute over the Aldudes remained in place still throughout the 18th century.