Кіріспе

Американдық дипломат және саяси кеңесші (1939 жылы туған)
Антигуалық крикетші

Уильям Энтони Кирсопп Лейк (2 сәуір 1939 жылы туған) – американдық дипломат және саяси кеңесші. Ол 1993 жылдан 1997 жылға дейін АҚШ-тың 17-ші Ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесшісі, ал 2010 жылдан 2017 жылға дейін ЮНИСЕФ-тің 6-шы атқарушы директоры болып қызмет етті. Ол көптеген демократ АҚШ президенттері мен президенттікке үміткерлердің сыртқы саясат жөніндегі кеңесшісі болды және 1993 жылдан 1997 жылға дейін АҚШ президенті Билл Клинтонның кезінде Ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесші қызметін атқарды. Лейк Босния соғысын бейбітшілікпен шешуге әкелген саясатты жасағандардың бірі ретінде белгілі. Ол сондай-ақ Вашингтондағы Джорджтаун университетінің Эдмунд А. Уолш атындағы сыртқы істер мектебінде дипломатияны тәжірибелік тұрғыдан зерттеу бойынша ерекше профессор лауазымын иеленді.

Ерте өмір

Лейк – 1914 жылы Жаңа Өсиетті зерттеу сабағын оқыту үшін Англияның Оксфорд қаласынан АҚШ-қа көшіп келген Англия шіркеуінің дін қызметкері Кирсоп Лейктің немересі. Лейктің әкесі Джерард Кирсопп Лейк «Жаңа мәміле» демократы болса, анасы Элеонора (туған аты Ван Сомерен Хард) республикашыл болды. Лейк Нью-Йорк қаласында дүниеге келген. Ол Миддлсекс мектебінде және Гарвард колледжінде оқып, 1961 жылы бакалавр дәрежесін алды. Лейк екі жыл бойы Кембридждегі Тринити колледжінде халықаралық экономиканы оқыды, ал 1974 жылы Принстон университетінің Вудро Вильсон атындағы қоғамдық және халықаралық істер мектебінен «Сақтық пен алаңдаушылық: 1946-1971 жылдардағы Оңтүстік Африкаға қатысты американдық саясаттың қалыптасуы» тақырыбында докторлық диссертациясын қорғап, PhD ғылыми дәрежесін алды. Кейін (2001 жылы) ол Принстондағы ұстазы Ричард Х. Уллманға арналған естелік жинақтың (фестшрифт) редакциясына бірлесіп қатысты. Лейк Ричард Холбрукпен жақын дос болды, олар екеуі шетелде қызмет етіп жүрген кезде Вьетнамда танысты. Олар жиі бір-бірін көріп тұрды және Лейк Холбруктың мансабының алғашқы жылдарында оған көмектесті. Бірақ Холбрук Лейктің әйелімен қарым-қатынас жасағанда, олардың арасы суытылды. Бұл олардың достығына бірден соққы бермесе де, олар сирек сөйлесіп, Лейк Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі болған кезде олардың достығы толыққанды аяқталды.

Мансап

Лейк 1962 жылы Мемлекеттік департаментке қабылданып, 1970 жылға дейін Сыртқы істер қызметінің қызметкері ретінде жұмыс істеді. Вьетнам соғысы кезінде Лейк елші Генри Кэбот Лодж-дың көмекшісі болды. Мемлекеттік департаменттегі қызметі барысында ол АҚШ-тың Оңтүстік Вьетнамдағы Сайгон қаласындағы елшілігінде консул (1963), Хуэдегі вице-консул (1964–1965) және Никсон әкімшілігінде ұлттық қауіпсіздік мәселелері жөніндегі президенттің көмекшісінің арнайы көмекшісі (1969–1970) қызметтерін атқарды. 1969 жылы ол Ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесші Генри Киссинджермен бірге Париждегі Солтүстік Вьетнамдық келіссөзшілермен алғашқы құпия кездесуге қатысты. 1970 жылы Никсон әкімшілігінің Камбоджадағы әскери операциясына қатысты Киссинджермен келіспеушілік туып, осының салдарынан Мемлекеттік департаменттен кетіп қалды. Кейін ол Киссинджердің Африка саясатын сынаған кітап жазды. Лейк 1972 жылғы президенттік сайлауда Мэн штатының демократ сенаторы Эдмунд Маскидің сайлау штабында жұмыс істеді. Маски Джордж Макговернге қарсы сайлауда жеңілгеннен кейін, Лейк Карнеги қоры мен Халықаралық еріктілер ұйымында қысқа мерзім қызмет етіп, кейін Джимми Картердің басқарушылық апаратында саясат жоспарлау директоры болып қайта жұмыс істеді (1977–1981). Картер 1980 жылғы сайлауда Рональд Рейганға жеңілгеннен кейін, Лейк Массачусетс штатындағы Халықаралық қатынастар кафедрасының бес колледж профессоры болды (1981–1992), алғашқыда Амхерст колледжінде сабақ берді. 1984 жылы ол Маунт-Холиоке колледжіне ауысып, онда Вьетнам соғысы, үшінші дүниежүзілік революциялар және американдық сыртқы саясат бойынша курстар оқыды. (1993–1997 жылдары ол Ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесші болып тағайындалды.) Маунт-Холиокедегі шәкірттерінің арасында оның студенттік ғылыми жұмысына көмектескен Мона Сатфен болды, ол кейін Барак Обаманың Ақ үйінде саясат жөніндегі бас штабтың орынбасары болып қызмет етті. 1997 жылы ол ЮНИСЕФ-те жұмыс істеуге дейін Джорджтаун университетінде дипломатияны оқытудың ерекше профессоры болды. 1992 жылғы президенттік сайлау науқаны кезінде ол Клинтонның сыртқы саясат жөніндегі бас кеңесшілерінің бірі болды. Кейіннен Лейк Ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесші (1993–1997) қызметін атқарды. Салқын соғыс аяқталғаннан кейін Лейк еркін нарықтық демократиялардың санын арттыру саясатын қолдады. 1993 жылы президенттік лауазымға келгеннен кейін Ақ үйдің талабы бойынша энергетикалық компаниялардағы акцияларын сатуға тиіс болған Лейк бұл талапты орындамады, бірақ республикалық оппозиция салдарынан оның кандидатурасы қайтарылып алынды. Сондай-ақ, оның кандидатурасының сәтсіз аяқталуы АҚШ-тың араласуынсыз Саддам Хусейнді биліктен құлатуға мүмкіндік беретін Ирак төңкерісіне соңғы сәтте қолдау көрсетпеуімен байланысты болды деген хабарлар тарады. Алайда, кейбір сарапшылар Лейктің кандидатурасы «Лейк телеарнадағы сұхбатта Алгер Хистің кінәлі екеніне көз жеткізбегенін айтқандықтан сәтсіз аяқталды» деген пікір білдірді. ЦРУ директоры лауазымына ұсынылғаннан кейін Лейк Ақ үйдің арнайы елшісі болды (1998–2000). Арнайы елші ретінде Лейк Эритрея-Эфиопия соғысын аяқтаған Алжир келісімінің жобасын жасауда делдалдық жасады. Лейк 2000 жылы Дэвид Роткопфпен бірлесіп Intellibridge Corporation құрды. 2005 жылы Intellibridge активтерін Eurasia Group сатып алды. Лейк 2008 жылғы президенттік сайлауда Барак Обаманың сыртқы саясат жөніндегі кеңесшісі болды, ол сенатор Хиллари Клинтонға қарағанда оны қолдады. Лейк Клинтон сенатор тағайындалғанға дейін Мемлекеттік хатшы лауазымына үміткер ретінде қарастырылды.

ЮНИСЕФ

2010 жылдың 16 наурызында Лейк БҰҰ Бас хатшысы Бан Ки Мунның ұсынуымен БҰҰ Балалар қорының (ЮНИСЕФ) келесі атқарушы директоры болып тағайындалды, бұл ұсынуды АҚШ Президенті Барак Обама жасаған еді. 2010 жылдың 30 сәуірінде ол ресми түрде қызметке кірісіп, бұрынғы АҚШ Ауыл шаруашылығы министрі Энн Венеманнан кейін осы лауазымды иеленді. 2014 жылдың 2 мамырында БҰҰ Бас хатшысы Бан Ки Мун оны ЮНИСЕФ-тің атқарушы директоры қызметіне қайта тағайындады және ол 2017 жылдың соңына дейін қызмет етті. ЮНИСЕФ-те ол ең мұқтаж балаларға инвестицияларды қайта бағыттау және балалардың өлім-жұлымын азайту жөніндегі жұмыстарға белсенді қатысты.

Басқа қызмет түрлері

Лейк «Қауіпсіз Америка үшін серіктестік» ұйымының кеңесші кеңесінің мүшесі болды, бұл ұйым Американың ұлттық қауіпсіздігі және сыртқы саясаты саласындағы екі партиялық орталықты қайта құруға бағытталған коммерциялық емес ұйым. Ол сонымен қатар АҚШ ЮНИСЕФ қорының және Маршалл мұра институтының басқарма төрағасы қызметін атқарды. 2005-2010 жылдар аралығында Маунт Холиок колледжінің қамқоршылар кеңесінде де қызмет етті. Лейк көп жылдар бойы Мэриленд штатындағы Сент-Мэри колледжінің қамқоршылар кеңесінде жұмыс істеді. Ол колледжде демократияны зерттеу орталығын құруға белсенді үлес қосты және оның кеңесші кеңесінде де болды.

Дін

Лейк Конгрегациялық шіркеуде тәрбиеленген, бірақ ол "жас кезінде рухани жолға түскенін" айтады, алдымен Епископальдық шіркеуге өтті. Бірақ, ол "ұзақ уақыттан бері Иудаизмге қызығушылық танытып келген" және "осы қауымның бір бөлігі болғым келетінін күшті сезінді". Ол 2005 жылы Иудаизмді қабылдады, содан кейін Джули Т. Кацманға үйленді, қазір Америкааралық Даму Банкінің Вице-президенті және Бас Операциялық Директоры. Ол Кацманның діни сенімін Иудаизмге деген тартуын толығырақ зерттеу шешіміне түрткі болған деп санайды және дінге өтуден бұрын бұрынғы Әскери-теңіз күштерінің капелланы раввин Арнольд Ресникоффпен (ол оның халықаралық істердегі этика жөніндегі Карнеги Кеңесінің қамқоршылар кеңесіндегі әріптесі болған) бір жыл бойы оқыды. Кейін Ресникофф оның Кацманмен некелесу рәсімін өткізді. 2000 жылы Лейк инвестициялық банкир Джули Кацманмен қарым-қатынас бастады. Олар 2005 жылы үйленді, және Лейк сол жылы Иудаизмді қабылдады.