Кіріспе
Ағылшын геологы және палеонтологы (1796–1855) сэр Генри Томас Де ла Беше KCB, FRS (10 ақпан 1796 ж. туған). Оның әкесі келесі жылы онда қайтыс болды. Анасы мен ұлы Сан-Домингоның солтүстігінде кеме апатына ұшырап, Англияға оралды. Ол өмір бойы оның ең белсенді, пайдалы және құрметке бөленген мүшелерінің бірі болып қала берді, 1848 жылдан 1849 жылға дейін Қоғамның президенті қызметін атқарды. Ол геологиялық тұрғыдан қызығушылық тудыратын көптеген жерлерді, Ұлыбританияда ғана емес, сонымен қатар Франция, Ямайка және Швейцарияда аралады. 1823–1824 жылдары Ямайкада ол Холс Холл, Кларендон округіндегі өз иелігінде тұрып, 1827 жылы Ямайканың геологиялық сипаттамасын жариялады. Англияның оңтүстік-батысына оралған соң, ол Корнуолл мен Девон тау жыныстарын егжей-тегжейлі зерттеуді бастады. Елдің сол бөлігіндегі кеншілер қауымдастығымен байланыс оған ұлттың Ұлыбританияның геологиялық картасын жасауы және оның минералдық өнеркәсібін одан әрі дамытуға көмектесу үшін үлгілерді жинап сақтауы керек деген ой келтірді.
Sir Henry Thomas De la Beche KCB, FRS (10 February 1796 and his father died there in the following year. Mother and son returned to England, having been shipwrecked to the north of San Domingo on their journey. He continued throughout life to be one of its most active, useful and honoured members, serving as president of the Society from 1848 to 1849. He visited many localities of geological interest, not only in Britain, but also in France, Jamaica and Switzerland. In Jamaica he stayed on his estate, Halse Hall, Clarendon Parish, in 1823–1824 and published his geological account of Jamaica in 1827. Returning to the south west of England he began the detailed investigation of the rocks of Cornwall and Devon. Contact with the mining community of that part of the country gave him the idea that the nation ought to compile a geological map of the United Kingdom, and collect and preserve specimens to illustrate, and aid in further developing, its mineral industries.
Жерді зерттеу
Кейін үкімет Де ла Бешені ординарлық зерттеулермен жұмыс істеуге тағайындады. Бұл 1835 жылы Де ла Беш директор болып тағайындалған кезде ресми түрде танылған Ұлыбританияның геологиялық қызметінің бастауы болды. 1843 жылы ол Жермин көшесіндегі Практикалық геология мұражайының алғашқы директоры ретінде кітапхананы құру үшін көптеген жеке кітаптарын сыйға берді. Лондонға құнды үлгілердің саны арта бастады және Уайтхоллдан тыс Крейгс-корттағы ғимарат, онда жас Экономикалық (кейін Практикалық) Геология мұражайы орналасқан, тым кішкентай болып шықты. Де ла Беш билік органдарынан үлкен құрылыс ұсынуын және өзі басқаратын ғылыми мекеменің ауқымын кеңейтуін сұрады. Парламент Лондонның Джермин көшесінде мұражай салуға және зертханалармен және басқа да жабдықтармен профессорлар құрамын ұйымдастыруға келісім берді. Геологиялық қызмет, Практикалық геология мұражайы, Корольдік тау-кен мектебі және Тау-кен тіркемесі кеңсесі біріктірілген мекеме 1851 жылы ашылды. Ғылыми сынақтардың жағдайлары қарапайым болды; әріптесі Лион Плейфейрдің «толған дәретханалар» зерттеуінің бөлігі ретінде сэр Генри Де ла Беш бір рет ағынды судың ағынын бағалау үшін сынақ құсушы рөлін атқарды. 1830 жылы Де ла Беш геологиялық құбылыстарды бейнелейтін «Бөлімдер мен көріністер» атты геологиялық формацияларды дәлірек бейнелеуге бағытталған сызықтық суреттер жинағын жариялады. Ол сондай-ақ Лондон геологиялық қоғамының еңбектерінде және Геологиялық қызметтің естеліктерінде, әсіресе Корнуолл, Девон және Батыс Сомерсет геологиясы туралы есепте (1839) ағылшын геологиясы туралы көптеген естеліктер жариялады. Ол сондай-ақ «Геологиялық нұсқаулық» (1831; 3-басылым, 1833) және «Теориялық геология зерттеулері» (1834) атты еңбектерді жазды. Геологияны қалай бақылау керек (1835 және 1836) атты ерте томды өмірінің соңында қайта жазып, кеңейтіп, «Геологиялық бақылаушы» (1851; 2-басылым, 1853) деген атпен жариялады. Де ла Беш Родерик Мёрчисон мен Адам Седжвиктің басты қарсыласы болды, бұл «Ұлы девон дауы» деп аталды. Ол осы және басқа да мәселелер бойынша наразылығын білдіру үшін карикатураларды жиі қолданды. 1819 жылы ол Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды. 1842 жылдың 13 сәуірінде ол рыцарь атағына ие болды және өмірінің соңында Волластон медалімен марапатталды. 1852 жылы ол Швед Корольдік ғылым академиясының шетелдік мүшесі болып сайланды. Ол қайтыс болғаннан кейін Корольдік тау-кен колледжінің және басқа да оқу орындарының студенттері Де ла Беш медалі үшін жарысты. Медаль шын мәнінде екінші нұсқа, Де ла Беш 1825 жылы Лайм Региске оралғанда Ямайкадағы плантацияда әкесінен мұрагерлік алған құлдар үшін оймалап, соғып алған медаль еді. Медальдің екінші нұсқасы күміс пен қоладан жасалған, оны Корольдік монетаханасының Уильям Уйон жасаған, бір жағында Де ла Бештің портреті, ал екінші жағында плантация бейнеленген, плантация Тау-кен мектебі үшін қиылысқан балғалармен ауыстырылды. 2020 жылдың маусым айында Де Ла Беше қоғамы, Имперлік колледждің студенттері басқаратын геология қоғамы, Генри Де ла Бештің құл иеленуші ретіндегі мұрасымен байланысты екендігіне байланысты одан алшақтағанын мәлімдеді. Қоғам уақытша Имперлік колледжінің геология қоғамы деп аталды, тұрақты жаңа атау туралы кеңесуге дейін. 2020 жылдың қыркүйегінде қоғам ведомстволық ауқымды референдумнан кейін Имперлік колледжінің геология қоғамы деп қайта аталды. Ол Лондонның Кенсал Грин зиратында жерленген.
Мультфильмдер
Мэри Эннингтің Лайм Регистегі еңбегі мен маңыздылығын ынталы түрде қолдаған Генри Де ла Беш 1830 жылы «Дюрия Антикиор – Ескіше Дорсет» атты эскиз жасады, онда Мэри Эннингтің тапқандары бейнеленген: (ихтиозаврдың үш түрі, плезиозавр және диморфодон). Тіпті, қорқып қалған плезиозаврдан копролиттердің пайда болуы да көрсетілген. Де ла Беш қаржылық қиындыққа тап болған Эннингке көмектесу үшін акварелінен литографиялық баспа жасап, баспа сатудан түскен табысты оған сыйлады. Бұл – терең уақыттан бергі алғашқы рет кеңінен таралған мұндай сурет болды. Ол – көрнекті және объективті ғалым болды, сол кездегі кейбір қисынсыз теорияларды, мысалы Чарльз Лайелдің геологиялық және биологиялық тарихтың циклдық екенін, ал ежелгі тіршілік нысандары жер бетінде қайтадан пайда болатынын айтқан пікірін сынады. Оның 1830 жылы салған карикатурасы «Қорқынышты өзгерістер» деп аталды, онда ихтиозавр профессоры қазылған адам бас сүйегі туралы лекция оқып тұр: «Иктиозавр профессоры былай деді: "Әрине, сіздер бұл бас сүйектің төменгі сатыдағы жануарлардың біріне тиесілі екенін байқайсыздар; тістері өте ұсақ, жақтарының күші жоққа тән, және осы тіршілік иесі қалай тамақтанғанын түсіну өте қиын."»