Кіріспе

Магниттік таспаға бейне және аудио материалды жазуға және ойнатуға арналған таспа жазғыш.

Бейне таспа жазғышы (VTR) – магниттік таспадан бейне және аудио материалды жазуға және ойнатуға арналған таспа жазғыш құрылғы. Алғашқы VTR-лер ашық катушкалы құрылғылар болды, олар 2 дюймдік (5.08 см) лентаның жеке катушкаларына жаздырады. Олар теледидар студияларында қолданылып, кинофильмдерді алмастырып, теледидар бағдарламаларын арзан және жылдам түсіруге мүмкіндік берді. 1963 жылдан бастап бейнежазбалар теледидардағы спорттық жарыстар кезінде дереу қайта ойнатуға мүмкіндік берді. 1969 жылы таспа бейнекассетаның ішінде орналасқан жетілдірілген форматтар енгізілді; оларды ойнататын құрылғылар бейнекассета жазғыштары деп аталады. Жапондық өндірушілердің ортақ стандартты жазу форматы туралы келісімі, бұл бір өндірушінің құрылғысында жазылған кассеталарды екіншісінде ойнатуға мүмкіндік берді, тұтынушылар нарығын құруға жағдай жасады; ал U-matic форматын қолданған алғашқы тұтынушы бейнекассетасын 1971 жылы Sony ұсынды.

Тарих

1951 жылдың басында Бинг Кросби өзінің бас инженері Джон Т. (Джек) Муллиннен аудио сияқты теледидарды таспаға жазуға бола ма деп сұрады. Муллин мұның істелуі мүмкін деп ойлады. Бинг Ampex компаниясынан бір данасын жасауды сұрады, сондай-ақ Бинг Кросби Enterprises (BCE) компаниясында Муллин үшін зертхана құрды. 1951 жылы егер таспаны өте жоғары жылдамдықпен ілгерітсе, бейнесигналды жазу үшін қажетті өткізу қабілетін қамтамасыз ете алады деп есептелді. Проблема видеосигналдың аудиосигналға қарағанда (6 МГц-ке қарсы 20 кГц) әлдеқайда кеңірек өткізу қабілетіне ие екендігінде, оны жазу үшін өте жоғары таспа жылдамдықтары қажет болды. Бірақ тағы бір мәселе болды: магниттік бас конструкциясы лента жылдамдығына қарамастан 1 мегагерцтен жоғары өткізу қабілетін жазуға мүмкіндік бермейтін. Видеожазудың алғашқы әрекеттері, тұрақты бас дизайны бар аудио жазғыштарға ұқсас жазғыштарды қолдану, сәтті болмады. Бұл техниканы алғаш рет 1951 жылдың 11 қарашасында BCE көрсетті. Нәтижесінде өте нашар кескін шықты. Алғашқы күш-жігердің тағы бірі – 1952 жылы BBC әзірлеген жоғары жылдамдықты көп жолды машина – Vision Electronic Recording Apparatus. Бұл машинада секундына 510 см жылдамдықпен қозғалатын 53,5 см диаметрлі дөңгелекке оралған жұқа болат лента қолданылды. 10 жылдық зерттеулер мен жақсартуларға қарамастан, ол кеңінен қолданылмады, өйткені жазылған видеоның әр минутына қажетті таспаның өте ұзын болуы қажет болды. 1952 жылы BCE көп жолды машиналарға көшті, бірақ жоғары жылдамдықтарда да өткізу қабілетін жазуда шектеулер болды. 1953 жылы магниттік бас конструкциясы мәселенің түбінде жатқаны анықталды. Бұл мәселе түзетілді және 1 мегагерц шегінен асып түсетін өткізу қабілетін жазуға мүмкіндік болды. Ampex VRX 1000-нің құнына байланысты оны тек телеарналар мен ірі станциялар ғана сатып ала алды. 1957 жылдың басында видеотаспаның жалғыз табысты өндірушісі 3M болды, өйткені өнімді қажетті сапаға дейін өндіру өте қиын болды. АҚШ-тың үш телеарнасы 1957 жылдың 28 сәуірінде "күндізгі уақытқа ауысумен" видеотаспаны ресми түрде пайдалануға кірісті, сол кезде "олардың арасында, мүмкін, 50 пайдалануға жарамды таспа болды – жағдай соншалықты қиын еді". Ampex-тің төрт бұрышты магниттік таспадағы бейнежазба жүйесінің белгілі бір шектеулері болды, мысалы, тоқтату немесе тұрақты кадр мүмкіндігінің болмауы, өйткені таспа тоқтатылғанда, ойнату басқа тек бейнежазбаның бір сегменті ғана болады (әр сегментте суреттің 16 жолы ғана), сондықтан таспа қалыпты жылдамдықпен ойнатылғанда ғана танылатын суреттерді қайта жасай алады. Бірақ кемшіліктеріне қарамастан, ол 1980 жылға дейін хабар тарату студиясының стандарты болып қала берді. Шекті скан жүйесі бұл шектеуді жеңді. 1959 жылы JVC KV 1 деп аталатын алғашқы спиральді сканды VTR көрсетті. 1963 жылы Philips өзінің EL3400 1 дюймдік спиральді сканды жазғышын (бизнес және үй пайдаланушыларына арналған) ұсынды, ал Sony өзінің алғашқы ашық катушкалы VTR-ін 2 дюймдік PV 100 коммерциялық, медициналық, авиациялық және білім беру мақсатында сатты. 1963 жылдың 24 маусымында Ноттингем Electronic Valve Company компаниясы шығарған Telcan алғашқы үй видео жазғышы болды. Оны бір дана немесе жиынтық түрінде 60 фунт стерлингке сатып алуға болады. Алайда, бірнеше кемшіліктері болды: ол қымбат, жинау оңай емес және бір уақытта тек 20 минутқа қара-ақ түсіруге болады. Sony CV 2000 моделі, алғаш рет 1965 жылы сатылған, олардың алғашқы VTR үйге қолдануға арналған және жарты дюймдік таспаға негізделген. Ampex және RCA 1965 жылы үй тұтынушылар нарығы үшін 1000 АҚШ долларынан төмен бағамен өздерінің ашық катушкалы монохромды VTR-дерімен бірге келді. Ал 1967 жылы үйде қайта қарау үшін алдын ала жазылған бейнероликтер пайда болды. EIAJ форматы – әр түрлі өндірушілер қолданатын стандартты жарты дюймдік формат. EIAJ 1 – ашық катушкалы формат. EIAJ 2 қоректендіру катушкасын қамтитын, бірақ қабылдау катушкасын қамтымайтын картриджді қолданады. Картриджді алып тастамас бұрын таспаны толық қайта орау қажет, өйткені қабылдау катушкасы жазғыштың бір бөлігі болып табылады, бұл салыстырмалы түрде баяу процедура. Видеокассетаның дамуы тұтынушы тауарларындағы ашық катушкалы жүйелерді кассета немесе картриджбен ауыстырудан кейін болды: 1962 жылы Stereo Pak 4 тректі аудио картридж, 1963 жылы компактты аудио кассета және Instamatic фильм картридж, 1965 жылы 8 тректі картридж және 1966 жылы Super 8 үйдегі кинокарточкалар картридж. Видеотаспа құрылғысы пайда болғанға дейін тірі бейне теледидар немесе киноскопинг деп аталатын процесс арқылы кинофильмге жазылатын. Бірінші квадроплекс VTR-лер жақсы сапамен жазылғанмен, жазбаларды баяулату немесе тоңаздау мүмкін болмағандықтан, киноскопинг процестері алғашқы VTR-лер әзірленгеннен кейін шамамен он жыл бойы қолданыла берді.

Технология

Барлық көлденең сканерлі бейнетаспаларда қолданылатын техникада, жазу бастары қозғалмалы таспаға қысылған, жоғары жылдамдықпен айналатын барабанға орнатылады. Сондықтан бастар таспа бойымен көлденең немесе дерлік тік бағытта жылғалы болады, бейнесигналды таспаның бойымен қатар-қатар, параллель жолдармен жазады. Бұл аудиотаспаларда қолданылатын тұрақты баспен жазылатын бір жолмен салыстырғанда, таспаның бүкіл енін пайдалануға мүмкіндік береді, таспаның бір дюйміне әлдеқайда көп дерек сақталады. Бастар жоғары өткізгішті бейнесигналды жазу үшін қажетті жоғары жылдамдықпен таспа арқылы қозғалады, бірақ таспа машина арқылы баяу жылдамдықпен итемеленеді. Сонымен қатар, таспаның шетінде үш қарапайым жол тұрақты жазу басымен жазылады. Дұрыс ойнату үшін бастардың қозғалысы капстан арқылы таспаның қозғалысымен дәл синхрондастырылуы керек, сондықтан синхрондау импульстарының бақылау жолы жазылады. Қалған екі жол аудиоарна мен сигнал беру жолы үшін арналған. Алғашқы машиналар Ampex 2 дюймдік квадроплекс жүйесін қолданды, онда барабанның 4 басы бар және 14 400 айналым/мин жылдамдықпен таспаға перпендикуляр айналады, сондықтан жазылған жолдар таспа осіне көлденең болады. 2 дюймдік таспа үшін бұл бір аналогты NTSC бейне кадры үшін 16 жол немесе PAL кадры үшін 20 жол қажет етеді. Шектеулі сканерлеу әдістері диагональді айналу осі бар жазу барабанын қолданады. Таспа барабанға иілгіш дөңгелектер арқылы бойлық бағытта оралады, сондықтан таспа бастары квадроплекс жүйесіндегідей қозғалыс бағытына қарай шамамен 90° бұрышпен таспа арқылы жылғалы орнына, таспа арқылы сәл бұрышпен жылғалы болып, таспа арқылы ұзын диагональды жолды жазады. Бұл бір жолға бір кадрды жазуға мүмкіндік береді. Бұл электрониканы және уақыттау жүйелерін жеңілдетеді. Сондай-ақ, рекордерді ойнату кезінде бір кадрды көрсету үшін тоқтатуға (қармай қоюға) мүмкіндік береді, бұл тек таспаны тасымалдау механизмін тоқтату арқылы, таспа бастарының бірнеше рет бір жолдан өтуіне мүмкіндік береді. Бұл жазу техникасы көптеген уақыттау қателіктеріне әкелуі мүмкін. Егер механизм үнемі тұрақты жылдамдықпен жұмыс істесе және сәттен сәтке, немесе жазу уақытынан ойнату уақытына дейін өзгермесе, онда ойнату сигналының уақыты кіріс сигналмен бірдей болады. Алайда, қателіктер болмай қоймайды, сондықтан ойнату уақыты бастапқы сигналдан әлдеқайда өзгеше болуы мүмкін. Ұзындық бойынша қателік (таспаның ұзын бағытындағы әсерлерден туындайтын қателік) капстанның айналу жылдамдығының өзгеруінен, таспаның ортасының созылуынан және машинада таспаның ілігіп қалуынан туындауы мүмкін. Көлденең қателік (таспаның көлденең бағытындағы әсерлерден туындайтын қателік) сканерлеу барабанының айналу жылдамдығының өзгеруінен және таспа мен сканерлеу басы арасындағы бұрыштың айырмашылығынан туындауы мүмкін (әдетте бейне бақылау элементтері арқылы түзетіледі). Ұзындық бойынша қателіктер аудио жазбалардағы "уау" және "флаттер" эффектісін тудыратын қателіктерге ұқсас. Бұл қателіктер соншалықты айқын емес және параллельді басқару жолын жазу видеожазбалаудың стандартты тәжірибесі болғандықтан, бұл қателіктер анықталады және сервожүйелер осы мәселені азайту үшін сәйкес реттеледі.

Видеорегистратор

Ашық катушкалы жүйелердің көптеген кемшіліктері видеокассеталық жазғыш (VCR) құрылғысының ойлап табылуымен шешілді, онда видеотаспа қолданушыға ыңғайлы видеокассеталық қабықшаға орналастырылған. Бұл кейіннен тұтынушыларға ең таныс VTR түріне айналды. Бұл жүйеде таспа кассета ішінде орналасқан екі катушкаға алдын ала бекітіледі, ал таспаны жүктеу және шығару автоматтандырылған. Пайдаланушының таспаға қол тигізу қажеттілігі жоқ, ал бұл ортаны шаң-тозаңнан, кірден және жазу механизмін бұзуға мүмкіндік беретін таспаның қате орналасуынан қорғайды. Әдетте, пайдаланушы видеокассетадағы таспаға тек механизмге жабысып қалған жағдайда ғана қол тигізеді. Үйге арналған VCR құрылғылары алғаш рет 1970-ші жылдардың басында қолжетімді болды, Sony 1971 жылы VO 1600 үлгісін, ал Philips бір жылдан кейін Англияда Model 1500 үлгісін шығарды. Тұтынушылар арасында ерекше табысқа ие болған алғашқы жүйе 1975 жылы Sony-дің Betamax (немесе Beta) болды. Одан көп ұзамай 1977 жылы JVC-ден VHS (Video Home System) форматы пайда болды.

Кейінгі дамулар аналогты магниттік таспаларды негізінен цифрлық бейне таспа форматтарымен алмастырды. Содан кейін VTR нарығының көп бөлігі, әсіресе тұтынушылар деңгейінде танымал болған видеокассеталар мен VCR құрылғылары, DVD және кейінірек Blu-ray оптикалық дискілері сияқты таспа емес орталармен ауыстырылды.

Мәдени әсері

The Buggles тобының "Video Killed the Radio Star" хиті, MTV телеарнасында көрсетілген алғашқы бейнебаян, "VTR-ді кінәлі деп айтыңыз" деген сөздерді қамтиды.