Кіріспе
Англияның Йоркширдің шығыс бөлігіндегі қала және азаматтық приход.
Хорнси, бәлкім, британ тіліндегі "corno" ("мүйіз") сөзінен туындаған Cornu Vallis деген жер атауының орны болған.
География
Хорнсидің азаматтық қауымы Холдернес жағалауында, шамамен Халл қаласының солтүстік-шығысында орналасқан. Бұл қауым солтүстікте Атвик, батыста Ситон, оңтүстікте Хэтфилд және Мэплтон азаматтық қауымдарымен, ал шығыста Солтүстік теңізімен шектеседі. Азаматтық қауымға Хорнси жағалау қаласы, бұрынғы теміржол желісінің оңтүстігіндегі "Хорнси Бридж" немесе "Хорнси Бертон" маңындағы шағын елді мекені, сондай-ақ Хорнси Мэр көлі кіреді. Қала мен оның шағын елді мекендерін есептемегенде, қауымда басқа ескеретін тұрғын үйлер жоқ, тек бірнеше шаруашылықтар бар. Қауымның қалған бөлігі – егістікке бөлінген аласа жатқан жерлер. Азаматтық қауымның көп бөлігі теңіз деңгейінен аралығында жатыр, ал қауымдағы ең биік нүктелер 98 футтан (30 м) төмен. B1242 тас жолы жағалауға параллель солтүстіктен оңтүстікке қарай өтеді, ал A1035 тас жолы батысқа қарай Левенге жақын орналасқан A165 тас жолымен қосылады. Бұған қоса, қала орталығынан оңтүстік-батысқа қарай Халлға қарай созылатын Hornsea Rail Trail жолы, Trans Pennine Trail трассасының бір бөлігі де бар. Хорнси Беверли және Холдернесс сайлау округінің құрамында.
Тарихқа дейінгі кезеңнен ортағасырлық кезеңге дейін
Бұл аймақта тарихи алдындағы адам қызметінің іздері бар. Хорнсидің солтүстігіндегі Нортхорпқа жақын жердегі егін белгілері неолиттік хендж ескерткіші деп жорылған орынды көрсетеді, кейіннен қола дәуірінде сақина тәрізді құрылым ретінде қайта пайдаланылған болуы мүмкін. Бұл орын Твингке жақын Пэддок-Хиллде қазылған жермен ұқсас. Орын, диаметрі дөңгелек аймақты қоршап тұрған дөңгелек ордың іздерін көрсететін егін белгілерінен тұрады, шығыс-оңтүстік-шығыс жағында кіреберіс болуы мүмкін. Ескерткіштің ішінде сыртқы ордың болғаны және дөңгелек үй немесе хендж орналасқандығына нұсқайтын белгілер бар. Хорнсидегі тарихи алдындағы табылған заттарға жылтыратылған неолиттік тас балқы, неолиттік немесе қола дәуірінің кремнездері және қола дәуірінің кремнезден жасалған жебе басы жатады. Сонымен қатар, Хорнси аймағында темір дәуірі/Римдік Британия кезеңіндегі адам қызметінің белгілері бар, олар далалық жүйелердің қалдықтары деп есептеледі. 1913 жылы Аскалы жолдағы Гидроның жанында англосаксон зираты табылды, ол 1982 жылы қайта қазылды. Бастапқыда 13 қаңқа табылды, ал кейінгі қазбаларда тағы алты қаңқа табылды – түрлі зират заттары, соның ішінде вазалар, қола, пил сүйегі, сүйек, күміс, ұшқыш және бұрандадан жасалған бұйымдар табылған. Хорнси «Домсдей кітабында» Хорнсес деп тіркелген. Нормандтар басып алған кезде билік Моркардан Дрого де ла Бёвриерге көшкен. Шіркеу ауласында қалпына келтірілген ортағасырлық базар айқышы бар. Шіркеу мұнарасының үстінде бұрын шпиль болған, ол 1710 жылдардың басында қираған деп хабарланған және 1733 жылы құлаған. Шіркеу 1860 жылдары Джордж Гилберт Скотт тарапынан кеңінен қалпына келтірілді, жоғарғы мұнара да қайта салынды; 20 ғасырдың басында Бродрик, Лоутер және Уокер қосымша жұмыстар жасады. Шіркеудің ортағасырлық ректориясы солтүстікке қарай, ормен қоршалған жерде орналасқан. Кейбір жер жұмыстары әлі де сақталған және 19 ғасырда қоғамдық зал Гарт паркіне енгізілген. Ортағасырлық қаланың басқа қалдықтарының ішінде Саутгейттегі 14 ғасырлық жол бойындағы айқыш бар, ол басқа ортағасырлық айқыштардың қалдықтарынан құралған болуы мүмкін. Орта ғасырлар кезеңінде Хорнси базар қаласы болған, сонымен қатар балық аулау және порттық қала ретінде де жұмыс істеген. 1377 жылы салынатын салық тізімінде Хорнсиде 271 салық төлеуші, Хорнси Бекте тағы 264 және Хорнси Бертонда 96 салық төлеуші тіркелген; 1490 жылы Хорнси приходы Хорнсиде 340 адам, Хорнси Бекте 240 және Хорнси Бертонда 50 адам болғанын тіркеген. Хорнсинің порт ретінде қаншалықты жұмыс істегені туралы шектеулі мәліметтер бар. Алайда, оған ортағасырлық бірнеше сілтемелер бар. 1228 жылғы құжаттарда Бектің солтүстігінде және оңтүстігіндегі кемелерден алынатын баждар туралы айтылған. Холлиншед Horneseie Beck-ті жағалаудағы сауда орындарының бірі деп атап көрсеткен; Елизавета I (16 ғасыр) билік құрғанға дейін Хорнсидегі теңіз жағасында 3000 фунт стерлинг жұмсалған. Ол 16 ғасырдың соңында теңіздің әсерінен жойылған. Жағалау эрозиясы Хорнсидің порт ретіндегі маңыздылығын 16 ғасырда аяқтады, бірақ оның базары жергілікті деңгейде маңызды болды. Монастырлар таратылғаннан кейін (1540 ж.) Хорнсиге меншік құқығы Корольге Сент-Мэри абаттығынан қайтарылды. Кейіннен мүлік үш бөлікке бөлінді: сарай, шіркеу және көл. Орта ғасырлар кезеңінде Хорнсиде жел диірмендері болған. 16 ғасырда Сент-Мэри абаттығына тиесілі екі диірмен тіркелген. 1584 жылы тіркелген және 1663 жылы қайта құжатталған, 19 ғасырдың соңында әлі де тіркелген. Диірмен Милл-Лейннің (қазіргі Бертон-Лейн) соңында орналасқан.
17-19 ғасырлар
1676 жылы салық мақсатында 83 үй тіркелді, ал 1743 жылы шіркеу ауданында 133 отбасы тіркелген. 1801 жылы халық саны 533 адамды құрады, тұрақты түрде 1811 жылы 704 адамға, содан кейін 1831 жылы 780 адамға және 1841 жылы 1005 адамға өсті. 17 ғасырдың ортасында Хорнсиде бірнеше квакерлер болды – алғашқы жиын бөлмесі Вестгейттегі шағын үй болды. 1676 жылы Саутгейттегі үш шағын үй квакер отбасы Акламдардың зираты ретінде пайдалануға берілгені тіркелді. 1732 жылы қалаға «дауыл» соқты, ол шіркеудің мұнарасын қиратудан басқа, шамамен 40 ғимараттың шатырын алып тастады, сондай-ақ пасторлық үйдің бір бөлігін құлатты және бір жел тегершігін құлатты. 1732 жылы Атвик жолында тағы бір жел тегершігі тіркелді, ал 1820–21 жылдары жаңа жел тегершігі салынды – 1909 жылы ол бумен жұмыс істеді. Тарихи тұрғыдан алғанда, аймақтағы ең көп қолданылатын құрылыс материалы кірпіш немесе тас болды. Кірпіштен салынған ғимараттардың кейбіреулері 17 ғасырдың соңына дейін сақталған, сонымен қатар аймақта құрылыс үшін үлкен тас та қолданылған. Қалада осы типтегі бірнеше құрылымдар сақталған, олар 17 ғасырдың соңына, 18 немесе 19 ғасырға жатады, соның ішінде тас немесе кірпіш пен тас араласқандары да бар. Хорнси базар алаңындағы Ескі зал 17 ғасырдың басына жатады және тас іргетастарға кірпіштен салынған. Hornsea Burton-дағы жерді бөлу 1660 жылдары басталған, ал Хорнси аумағындағы егістік жерлер 1809 жылы бөлінді. 19 ғасырдың ортасына қарай Хорнсидің шығыс жағында үш негізгі көше болды – Вестгейт, Саутгейт және Базар алаңы; екі көше, Ньюбегин және Истгейт, Базар алаңынан шығысқа қарай теңізге қарай созылып, жартастан бірігіп, Хорнси қаласынан шығысқа қарай теңізге қарайғы жерлер ауыл шаруашылығына пайдаланылды. Вестгейттің арт жағында орналасқан квакерлердің жиналыс үйі, қазір «Квакер шағын үйі» деп аталады, 18 ғасырда жиналыстар үшін пайдаланылды. 19 ғасырдың басында конформист емес шіркеулер салынды – Саутгейттегі тәуелсіз шіркеу 1808 жыл шамасында Сауда алаңының жанында салынды, артында жерлеу орны болды; ал Бэк Саутгейт/Мере Сайд/Чемберс Лейн бұрышында 1814 жыл шамасында Веслиан шіркеуі салынды (1870 жылы Ньюбегиндегісімен ауыстырылып, кейін мектеп ретінде пайдаланылды); 1835 жылы Вестгейтте примитивті методист шіркеуі салынды, 1864 жылы Сауда алаңындағысымен ауыстырылып, кейін бұзылды, ал оның орнына пастор үйі салынды. 1844 жыл шамасында жергілікті сыра қайнатушы Уильям Беттисон салған Беттисонның ақымақтық мұнарасы, 19 ғасырдағы жергілікті кәсіпкер салған мұнара. Мұнарада елдегі толыққанды жұмыс істейтін, кері тартылатын ту тірегі бар. Хорнси 1800 жылдан бастап теңіз жағалауындағы курорт ретінде дамыды, алғашқы көңіл көтеру орындарына суға түсу машиналары, жағажайдағы ат жарыстары және теңіз жағасындағы шалыбейт бұлағы кірді. 1830 жылдары алғашқы теңіз қонақ үйі сияқты қосымша нысандар салынды. 1846 жылы Аррамнан Хорнсиге дейін темір жол салу жобасы мақұлданды, бірақ Джордж Гудзонның құлауынан және Йорк пен Солтүстік Мидленд темір жолының қаржылық қиындықтарынан кейін салынбады. 1861 жылы Йоркширдің шығыс бөлігінде темір жолды дамыту үшін компания құрылды және 1862 жылы Уилмингтоннан, Кингстон-апон-Халлдан Хорнсиге дейін 13 миль (21 км) желіге рұхсат алынды. Халлдегі ағаш саудагері және Хорнси тұрғыны Джозеф Армитаж Уэйд желіні дамытуда маңызды рөл атқарды. Жұмыс 1862 жылдың қазан айында басталды, ал желі 1864 жылдың басында Халл және Хорнси темір жолымен аяқталды. Хорнси темір жол станциясын Роулинс және Гулд жобалаған, құмтастан жасалған кірпіштен салынған, екі жағында бес бұрышты кеңейтулермен қоршалған бес орталық бұрыштардан тұрады. Станция әлі де сақталған және 1979 жылы тізімге енгізілді. Hornsea Bridge темір жол станциясы Hornsea Town аялдамасынан аз жерде салынды және жүктерді тасымалдаумен қатар жолаушыларға да қызмет етті. Жаңа темір жол курортқа ғана емес, Хорнсидің Халлдің жатақханалық аймағы ретінде жұмыс істеуіне де мүмкіндік берді. Темір жолға дейін Хорнсиде шағын балық аулау өсті – 1851 жылы балықшы ретінде тіркелген адамдардың саны 3-тен 1870-1890 жылдарға дейін он екі немесе одан да көп адамға дейін өсті, 1894 жылы 12 қайық пен 20 адам тіркелді – басты аулау нысаны шабақ болды, жаңа балық емес. Шабақ аулау 1930 жылдарға дейін жалғасты, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін азайды. Темір жолды дамытумен қатар қала да жақсартылды: 1848 жылы теңізге қолжетімділікті жақсарту үшін Жаңа жол салынды – 1860-1870 жылдары Джозеф Уэйд кірпіш және плитка зауытын ашты және Гросвенор террасасын дамытты, оның 31-ші үйі оның «Ақ жаңғақ» плиткаларымен қапталған. Темір жолдың пайда болуы одан әрі дамуға әкелді, соның ішінде 1867 жылы салынған Александра қонақ үйі; 1868 жылы салынған Уилтон террасасы; 1872–73 жылдары салынған жоғары статусты Брамптон үйі; және 1865 жылдан 20 ғасырдың басына дейін салынған Гросвенор иелігі. Теңіз жағалауындағы жақсартулар, темір жол ашылғаннан кейін немесе онымен бірге жүрді, соның ішінде 1864 жылы салынған газ зауыты (Дж. А. Уэйд); 1870 жылы Клифф Роудтағы Лансдаун иелігі үшін газ зауыты (У. М. Джексон, 1899 жылы жабылды); 1874–75 жылдары жақсартылған дренаж (жергілікті кеңес); және 1878 жыл шамасында Атвик жолындағы су тарту станциясы (жергілікті кеңес). Уэйдтің кірпіш зауыты 1865 жыл шамасында Hornsea Bridge темір жол станциясының оңтүстігінде салынды – 1890 жылға қарай жанында гидравликалық инженерлік зауыт салынды, екеуі де қазіргі Freeport орнына жақын болды. Теңіздің солтүстігінде қысқа мерзімге кірпіш зауыты да болды, сонымен қатар ауданда құм және қиыршық тас өндірісі және әк пештерінің жұмысы жүргізілді. (Геология бөлімін де қараңыз.) Теңіз жағалауы да дамыды, 1837 жылғы теңіз қонақ үйі 1874 жылы және қайтадан 1900 жылы қайта салынды; 1898 жылы солтүстікке бақтар қосылды; және 1914 жылы Эспланадада Империал Гидро қонақ үйі салынды (1990 жыл шамасында бұзылды). 1878 жыл мен 1880 жыл арасында 1072 футтық (327 м) пирс салынды – бір жыл ішінде кеме дауыл кезінде соқтығысып, оны 300 футқа (91 м) қысқартты. 1897 жылы пирс бұзу үшін сатылды. Кіреберіс ғимараты 1920 жылдарға дейін ойын-сауық орталығы ретінде сақталды. Қалаға 19 ғасырдың ортасында қосылған басқа да маңызды нысандарға Ньюбегиндегі екі қабатты үш бұрышты пасторлық үй; шамамен 1830 жылы салынған Пайк және Геррон пабы; 1864 жылы Сауда алаңында салынған примитивті методист шіркеуі; 1868 жылы Хорнси Клифф Роудтағы/Нью Родтағы Готикалық жаңарту стиліндегі конформисттік Конгрегациялық шіркеуі; және 1870 жылы Бэк Саутгейттегі бірін ауыстырған Ньюбегиндегі Веслиан шіркеуі және жанындағы шіркеу залы кіреді. Променад пен бақтар (Виктория бақтары) 1890 жылдары басталды. 1913 жылы теңіз жағалауындағы бақтарға «Гүлді зал» қосылды – бақтар мен зал 1928 жылы кеңейтілді. 1906 жылдың наурыз айындағы шығыс жағалаудағы құрылысқа байланысты 1907 жыл шамасында жаңа теңіз қорғаныс құрылыстары салынды. Дауылдан ағаш қорғаныстар қирады немесе зардап шекті, жағажайдың көп бөлігі жуылды, ал төменгі қабаттар ашылды. Хорнсидегі жаңа қорғаныс құрылыстары Жаңа жолдың солтүстігінде салынды, Marine Terrace және Victoria Gardens теңіз жағалауын қорғады. Жұмысқа төрт тосқана және болат тіреулермен нығайтылған бетондық теңіз қабырғасы кірді. Жұмысты А. Фейси және Ұлы (Лейтонстоун) Уэстминстердегі У. Т. Дуглас басшылығымен жүзеге асырды. Теңіз қабырғасы 1923 жылы солтүстік және оңтүстікке қарай ұзартылды, ал 1930 жылы теңіздің шығару арнасынан оңтүстікке қарай ұзартылды. 20 ғасырдың басында қалаға қосылған нысандарға 1906–07 жылдары салынған шіркеу институты; және Кристофер Пикерингті қараңыз, 1908 жылы салынған Пикеринг қайырымдылық үйлері, екеуі де Ньюбегинде орналасқан. 1908–09 жылдары Клифф Роудта Gregson Court емдеу үйі салынды. 20 ғасырдың басындағы Wilton Road-тағы «Фарраго» үйі, кірпіш және тас әрленген болтталған болаттан жасалған каркаспен салынды және қазірде тізімге енгізілді. Хорнси гольф алаңы 1910 жылы қаланың оңтүстігінде бір шақырым жерде Сэнди Херд жобалаған. (Гольф алаңы қазіргі аудан шегінен тыс орналасқан...)
21 ғасыр
2009 жылы Tesco компаниясы Саутгейтке жақын жерде үлкен дүкен салуға өтініш берді, ол қабылданды. Дүкен 2012 жылдың қаңтар айында ашылды. 2011 жылы Хорнси халқы 8 432 адамды құрады, ал 1991 жылы – 7 934 адамды. 2012 жылы бұрынғы методист шіркеуі Хорнси қалалық әкімшілігінің жаңа ғимараты ретінде пайдалануға берілді.
Хорнси Бек
Hornsea Beck теңізге жақын шағын ауыл немесе шағын елді мекен болған. Ол 1367 жылға дейін бар екені тіркелген, ал шамамен 1747 жылға қарай жағалау эрозиясынан толыққандай қирап кеткен. 1546 жылдан 1609 жылға дейін 38 үй теңізге кеткені туралы жазбалар сақталған.
Норторп
Норторп Хорнсидің солтүстігінде орналасқан. Бұл елді мекен 1600 жылдардың соңы мен 1809 жыл аралығында толығымен құмдап қалған.
Саутсорп
Ауыл бір кезде Сауторп маңындағы елді мекен болып келген, көлдің оңтүстік жағында орналасқан. Ауыл Домсдей сарабында тіркелген және 17 ғасырға дейін болған. 19 ғасырдың басына қарай ауыл тасталып қалған.
Спорт
Хорнси крикет клубы Холлис ойын алаңында ойнайды. Атақты бұрынғы ойыншыларының қатарында Джонни Бриггс (Англия) және Том Колер Кадмор (Ворчестершир және Йоркшир) бар. Хорнсиде Хорнси регби одағы футбол клубы орналасқан. Олар Холлис демалыс алаңында ойнайды және «Hollismen» деген лақап атымен танымал. Қазіргі уақытта Йоркшир 4-ші дивизионының Оңтүстік-Шығыс тобында ойнайды. Хорнси Таун ФК – әуесқой футбол командасы, ол да Холлис ойын алаңында өнер көрсетеді. Олардың лақап аттары – «Town» немесе «The Seasiders». Клуб 2016–17 маусымда бірінші дивизионды жеңіп, Хэмбер Премьер лигасының жоғары дивизионында ойнауға жол алды. Хорнси Таунның құрамында сегіз команда бар: негізгі құрам (HPL Premier Div), дубль командасы (East Riding County League), ветерандар (Hull & District Veterans Football League) және жексенбілік команда (Hull Men's Sunday Football League).
Медиа
Жергілікті жаңалықтар мен теледидар бағдарламаларын BBC Yorkshire және Lincolnshire, сондай-ақ ITV Yorkshire ұсынады. Телевизиялық сигналдар Белмонт теледидары таратушысынан алынады. Хорнсидің жергілікті радио станциялары: BBC Radio Humberside, Viking FM, Capital Yorkshire, Greatest Hits Radio East Yorkshire, Nation Radio East Yorkshire және қоғамдық Seaside FM станциясы. Холдернес және Хорнси газеті мен Хорнси қауымдық жаңалықтары – қаланың жергілікті газеттері.