Кіріспе
Девон қалашығы, Англия.
Ситон ( /s//iː//t//ən/) – Англияның оңтүстік жағалауындағы Шығыс Девондағы теңіз жағалауындағы қала, балық аулау порты және азаматтық округ. Ол Лайм шығанағына қарап жатыр және Дорсет пен Шығыс Девон жағалауындағы Юра жағалауының Бүкіләлемдік мұрасының бір бөлігі болып табылады. Шамамен бір мильге созылған, көбінесе құм-қиыршық тасты жағажайға және негізінен Аксмут аймағында орналасқан шағын портына қол жеткізуге теңіз қорғаны мүмкіндік береді. 2011 жылғы халық санауы бойынша Ситонның тіркелген халқы 8 413 адамды құрады, ал Ситон және Бир қалалық аймағы, құрамында Кольтон қаласымен бірге, 2012 жылы 12 815 адамды қамтыды. Бир, Аксмут және Колтитонды қамтитын Ситон сайлау округінде жоғарыда аталған санау бойынша 7 096 тұрғын тіркелген.
Тарих
Бұл жерде римдіктер келгенге дейін 4000 жыл бұрын шаруашылық қауымдастығы болған, сондай-ақ Сейтон Даун, Хоуксдаун Хилл, Блэкбери Кемп және Берри Кемп сияқты темір дәуіріне жататын бекіністер орналасқан. Рим дәуірінде бұл маңызды порты болған, алайда қаланың римдік қалдықтары оларды сақтау үшін қайта жерленген. Саксон дәуірінде Сеатон Флюта немесе Флит деп аталған, «флит» сөзі саксон тілінде бұғазды білдіреді. Флит қаласы 1005 жылы саксондық жарғымен құрылған. Сеатон туралы алғашқы жазба 1146 жылы Папа Евгенийдің паптық бұйрығында кездеседі. Сеатон көп ғасырлар бойы маңызды порт болып табылды, ол Эдуард I-нің Шотландия және Францияға қарсы соғыстары үшін кемелермен және теңізшілермен қамтамасыз етті. 14 ғасырда болған қатты дауылдардан құлау орын алып, өзен сағасын жартылай жапты, ал құмды жағалау қалыңдай бастады. 1868 жылы теміржолдың келуі портының қолданылуын азайтты. 2013 жылы металл іздеуші Лоренс Эгертон 22 000-ға жуық мыс қорытпасынан жасалған рим монеталарын тапты. «Ситон Даун Хорды» – Ұлыбританияда табылған IV ғасырға жататын ең ірі және жақсы сақталған монета коллекцияларының бірі.
Теміржол
Ситон 1868 жылы ашылған тармақ желісі арқылы қызмет көрді, ол Солсбериден Эксетерге дейінгі басты жолдағы Ситон-Джанкшн станциясынан басталатын. Темір жол табысты болды және Ситонның демалыс орны ретінде дамуына үлкен үлес қосты. 1935 жылы станцияға жақын жерде, саяхаттаудың ыңғайлы болуына байланысты, «Варнерс» демалыс лагері ашылды. 1960 жылдары жеке көліктердің көбеюімен желінің қолданылуы төмендеді, және Девонның көптеген басқа тармақтары сияқты, ол 1966 жылы жабылды. Ең жақын теміржол станциясы қазір Аксминстерде, жеті шақырым қашықтықта орналасқан. 1969 жылы жолдың бір бөлігі Ситон трамвайының құрылысы үшін сатып алынды, ол 1970 жылы ашылды және Ситонды Колифорд пен Колитонмен байланыстырады.
Демалыс орны
XIX ғасырда Ситон демалыс орны ретінде дамыды, және ол осы күнге дейін демалыс орны болып қалып келеді. Көптеген наразылықтарға қарамастан, Ситон 2009 жылдың басында ең ірі демалыс лагерін жоғалтты, осы учаскені Tesco сатып алып, 2011 жылдың соңында оның орнына ірі супермаркет ашты. Дегенмен, Ситонде әлі де көптеген тұруға арналған орындар бар, олардың ішінде қонақ үйлер, кемпинг және автотұрақтар кіреді. Қала шетіндегі шіркеу 14 ғасырда салынған, ал оның төменгі мұнарасы 15 ғасырға жатады. Ситон сонымен қатар 1877 жылы Ситон және Бир теміржол компаниясы салған Акс өзені үстіндегі әлемдегі алғашқы бетон көпірлердің бірімен де ерекшеленеді. Бұл Ұлыбританиядағы ең ерте бетон көпірлердің бірі. Қазір театр ретінде пайдаланылатын Ситон қалалық әкімшілігі 1904 жылы құрылып аяқталды.
Қазіргі
Қауымда 3300 үй бар, оның шамамен үштен бірінде бір адам тұрады. Осы адамдардың көп бөлігі зейнеткерлік жасқа жеткен. Саяси тұрғыдан алғанда, Ситон – Шығыс Девон ауданындағы азаматтық қауым және қала. Сауда аймағының шығысындағы, Акс өзеніне дейінгі (көбінесе су тасқынына ұшырайтын) аймақ 2003 жылы жасалған және 2009 жылы жергілікті халықтың қарсылығына қарамастан, толық бекітілген қайта құру жоспарының нысаны болды. 2011 жылдың басына қарай, теңіз арқылы әкелінген бір миллион тонна құмды пайдалану арқылы учаскенің деңгейі су тасқыны деңгейінен жоғары көтерілді. Бұл учаскенің жартысына үлкен Tesco супермаркеті және жанармай құю станциясы салынды, ал қалған жартысы тұрғын үйлер салуға ұсынылады. Жақын маңда Юра жағалауын зерттеу орталығы да салынды, ол 2016 жылы аяқталды. Өзен бойындағы жерлерге қосымша тұрғын үйлер салу жоспарлануда. 2019 жылдың қазан айынан бастап 200 000 фунт стерлингтік скейт-парк құрылысы басталды.
Жолдар
Ситон A3052 тас жолынан жақын жерде орналасқан, ол батысқа қарай Эксетерден және шығысқа қарай Лайм-Регистен басталады.
Қоғамдық көлік
Ситонның ең жақын теміржол станциясы Акстминстерде (шамамен 7 миль қашықтықта), ол Эксетерді Лондон Ватерлоомен байланыстыратын Англияның батыс желісінде орналасқан. Қала ішіндегі автобус қызметтерінің бір бөлігін AVMT Buses атқарады, олар Акстминстер, Бранскомб, Сидмут, Колтон, Биер, Девон және Лайм Регис сияқты жақын маңдағы қалалар мен ауылдарға бағыттар ұсынады. Stagecoach Сидмут арқылы Эксетерге, ал Хонитон арқылы Эксетерге шектеулі бағыттарды іске асырады, ал Dartline Хонитон арқылы Таунтонға шектеулі бағыттарды ұсынады.
Велосипедтік жол
Ситон Ұлттық велосипед жобаларының желісінде орналасқан.
Медиа
Жергілікті телеарналар BBC South West және ITV West Country арқылы көрсетіледі. Телесигналдар Стокленд Хилл телемұнарасынан қабылданады. Жергілікті радиостанциялар: BBC Radio Devon, Heart West, Greatest Hits Radio South West және қауымдық негіздегі East Devon Radio. Қаланы жергілікті газет, Midweek Herald сәрсенбі күндері жариялап тұрады. 1976-1990 жылдар аралығында қала Тәуелсіз Хабар тарату органының Harman Инженерлік оқу колледжіне орналасқан, онда аталған орган өзінің хабар тарату инженерлерін даярлаған.
Геология
Дүниежүзілік мұра орнына кіретін "қақпа қала" ретінде Сейтонның екі жағындағы жағалаудағы жарлар геологтарды көптен бері қызықтырып келеді. Шығыс жағында Бранскомб сазтасты формациясына жататын, триас кезеңіне тән қызыл түсті жыныстар орналасқан, олардың үстінде Жақсы құм (Upper Greensand) формациясының жас (крет кезеңі) жыныстары және соңында бор тақтасы жатыр. Жағажайдың батыс шетіндегі Сейтон ойығында көрінетін Сейтон жарылысы, Бэр-Хедке дейін созылатын маңызды бор тақтасы жарларының пайда болуына себепкер. Бұл жағалаудың көп бөлігі сияқты, осы аймақтағы жарлар да жер көшкініне және құлауға бейім, мұндай қимылдар жағалауды дамытуды шектейді және жағалауда серуендейтіндер үшін қауіп тудырады.
Жабайы табиғат
Ситон аймағының төңірегі жануарлар әлеміне бай. Ауыл шаруашылығы ландшафты ежелгі орман алқаптарын (көбінесе көк қоңыраулардың гүлдеуімен), маңызды тікұшақтар желісін, жақсартылмаған шөптесін далаларын және көктемгі батпақтарды қолдайды. Бирдің төңірегінде гүлге толы сазды шалғынды алқаптардың қалдықтары сақталған, бұл Девон аймағында сирек кездесетін мекендеме. Акс сағасы, оның жайылымдық батпақтары мен Акс өзенінің өзі, су орталары үшін халықаралық маңызы бар. Акс шығысында Axmouth пен Lyme Regis арасындағы Undercliffs ұлттық табиғи қорығы орналасқан. Бұл үлкен жағалау серпілісі мен жартастардың аумағы маңызды орман және шөптесін мекендемелерін қолдайды және геологиялық құрамымен ерекше маңызға ие, оның Юра жағалауының Мәдениет мұрасы тізіміне енгендігі осыны көрсетеді. Акс батысында Сетон батпақтары, Қара саңылау батпағы, Колифорд ортақ жері және Стаффорд батпағы сияқты Сетон батпақтары деп біріктірілген бірнеше табиғи қорықтар орналасқан. Бұл қорықтарда тұщы сулы жайылымдық батпақтар, ағыс сулы лагуналар, шұңқырлар, арналар және құстарды бақылау үшін тұрақтар бар. Олар әртүрлі құстар мен сүтқоректілерге пана болады. Еуразиялық сусарлары Акс өзенінде кездеседі, ал 2009 жылдың соңында Сетон батпақтарында/Колифорд ортақ жерінде жиі көріледі. Бүкіл аймақта ұйықтайтын тышқандар таралған. Батыста, Бирдің жанында, әртүрлі қыстайтын жарықшалар үшін маңызды, соның ішінде өте сирек Бехштейн жарықшасы бар, адам жасаған үңгірлер бар. Акс сағасы мен оның батпақтары қыстауға келген су құстары мен жаға құстары үшін маңызды, мысалы, еуразиялық қызылқұйрық және қарапайым қызыл аяқ құс, ал жазда көбелектер мен инеліктер көптеп табылады. 2007 жылы мұнда Аудуэннің шағасы байқалды – бұл құстың Ұлыбританиядағы төртінші тіркелген жағдайы.
Көрікті жерлер
Сейтон трамвай жолы Акс және Коли аңғарлары арқылы Колифорд пен Колитонға дейін 3 мильдік саяхат ұсынады. Ол Акс сағасының жанынан өтеді, табиғат қорықтары мен сағаның жануарлар әлемінің панорамалық көрінісін ашады. 2018 жылдың маусым айында Трамвай Сейтон қаласында жаңа 2 миллион фунт стерлингтік станция ғимаратын ашты, ол толығымен жабық және төрт жолдан тұрады, сондай-ақ Клодтың асханасы мен сыйлық дүкені бар. Сейтоннан батысқа қарай шамамен екі мильдей жерде Беерде Беер Хайтс жеңіл темір жолы орналасқан; ол көптеген модельдік темір жолдармен бірге Пекораманың бөлігі болып табылады – бұл модельдік темір жол өндірушісі Пеко ұсынатын туристік орын. 2016 жылдың 26 наурызында қалада Сейтон Юрасик келушілер орталығы ашылды. Бұл Юра жағалауының өткен және қазіргі табиғи мұрасының тарихын баяндайтын уақыт саяхаты тәжірибесі еді. Атракцион 2021 жылдың қыркүйек айында жабылды.
Өнеркәсіп
Оның тасқынды жазықтармен қатар орналасуы және екі жағынан төбелермен шектелуі кеңеюді қиындатады және жергілікті жұмыс орындарының өсуіне бөгет болды. 2010 жылы қаланың үлкен бөлігін жаңарту жұмыстары басталды, жаңа кәсіпорындар маусымдық емес жұмыспен қамтуды күрт арттырды.