Кіріспе

Жан Жак Аннаудтың 2001 жылғы фильмі.

Саундтрек

Enemy at the Gates фильміне жасалған саундтрек Джеймс Хорнермен жазылған және 2001 жылдың 31 наурызында шықты.

Қабылдау

Rotten Tomatoes сайтында фильмнің 139 сыншыдан 53% мақұлдау көрсеткіші бар, орташа бағасы 5.70/10. Сайттың пікірі: "Атмосфералық және қызықты "Қойманың қақпасында жау" соғыстың атмосферасын және сезімін дұрыс береді. Дегенмен, махаббат оқиғасы орынсыз көрінеді". CinemaScore сауалнамасы бойынша көрермендер фильмге A+–ден F-қа дейінгі шкалада орташа баға "B" берді. Әскери тарихшы Дэвид Р. Стоун актерлік шеберлікті жоғары бағалап, фильмнің "Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Шығыс майданының зерттелуіне үлкен үлес қосады" деді, бірақ тарихи дұрыс еместіктерін және көркемдік шешімдерін сынға алды: "Жағымды жазбамен аяқтасақ, "Қойманың қақпасында жау" кем дегенде, Сталинград туралы сұрақтармен кеңсеме келетін студенттерімнің санын арттырды. Тек оларға жақсы жауап беретіндей жұмыс істегенін қалар едім". Нью-Йорктік Питер Раниер бұған қарама-қарсы пікір білдірді: "Бұл киноға құмар адам барлық жаман соғыс фильмдерінің қағидаларын бір компьютерге жинап, сценарий жасайтын бағдарлама құрғандай". Rolling Stone журналының Питер Траверсі фильмнің кемшіліктері бар екенін мойындады, бірақ "орындалудағы кез келген қателер фильм тарихты жандандыратын сәттерге қарағанда мардымсыз" деді. Фильм Ресейде жағымсыз пікірлер алды, бірақ Мәскеу мен Санкт-Петербургте табысты болды. Қызыл Армияның Сталинград ардагерлері фильмдегі қателіктерге және Қызыл Армияның бейнесіне наразылық білдіріп, 2001 жылдың 7 мамырында, фильмнің Ресейдегі көрсетілімінен кейін Мемлекеттік Думада фильмге тыйым салуды талап етті, бірақ олардың өтініші қабылданбады. Фильм Германияда да жағымсыз қабылданды. Сыншылар фильм тарихты жөнге келтіріп, соғысты мақұлдайды деп мәлімдеді. Берлинале кинофестивалінде фильмке ысқырықтар естілді. Аннау кейіннен Берлиналеде тағы бір фильм көрсетпейтінін, оны "қиыршықхана" деп атап, оның фильмі басқа жерлерде жақсы қабылданғанын айтты.

Тарихи ақиқат

Фильм нақты оқиғаларға негізделгендіктен, драматургиялық тұрғыдан өңделді және сюжеті бірнеше жағынан ойдан шығарылды. Онда Василий Зайцев туралы, соғыс оқиғалары, графикалық бөлшектер және Ресей, Украина мен Балтық елдерінің тәуелсіз мемлекеттер ретінде бейнеленген қазіргі карталары, сондай-ақ нацистік Германияның Швейцария мен Түркияны басып алғаны туралы бірнеше дәлсіздіктер бар. Зайцев Сталинград шайқасы кезінде 284-ші Томск атқыштар дивизиясының 1047-ші атқыштар полкінің 2-ші батальонының аға сержанты (ста́рший сержа́нт) болған. Фильм Уильям Крейгтің 1973 жылғы «Дұшпан қақпаларында: Сталинград шайқасы» атты деректік кітабынан оқиғаларды пайдаланады, бірақ тікелей бейімдеу емес. Тарихшы Энтони Бивор Зайцев туралы әңгіме ойдан шығарылған деп санайды. > Зайцев пен майор Эрвин Кёниг арасындағы дуэль туралы ешқандай құжаттама жоқ. Алғашқы үш айда, ұстау отряды 1000 жазаланған әскерді атқылап, 24 993-ін жазалау батальондарына жіберді. 1942 жылдың қазан айында тұрақты ұстау отряды идеясы үнсіз қалдырылды; 1944 жылдың қазан айында бөлімдер ресми түрде таратылды. Сталинград шайқасы кезінде 62-ші армия ең көп тұтқындалған және өлім жазасына кесілгендерді тіркеді: барлығы 203, оның 49-ы шайқастан кейін өлім жазасына кесілді, ал 139-ы жазалау роталары мен батальондарына жіберілді. > Сонымен қатар, фильм әйелдердің рөлін азайтуда деп айыпталады. Фильмде екі әйел снайпері көрінеді, бірақ ешкімге атпайды, бірақ шындығында совет әйел снайперлері жау соғысында 10 000-нан астам жауды өлтіргеніне куәлік етеді. Фильмнің алғашқы көрінісінде Сталинград майданына келген жаңа совет әскерлері, соның ішінде Зайцев, командирлерінен айқай-шумен, қорқытумен және жалпы қорлауға ұшырайды. Оларды қашудан тоқтату үшін, олар тығыз вагонға кіргізіліп, құлыпталды. Әскери тарихшы Борис Юлиннің айтуынша, мұндай іс-әрекет тыйым салынған және шынайы емес, себебі неміс авиациясының шабуылы немесе оқ жаудырылуы кезінде сарбаздар қаза таруы мүмкін еді. Сталинград шайқасы туралы бірнеше кітап жазған тарихшы Алексей Исаевтың пікірінше, ұстау отряды көбінесе Сталинградта «қалыпты жауынгерлік полк» ретінде қолданылды, бірақ фильм «совет сарбаздарының көпшілігіне соғысқа бару үшін арқасында нақты қару қажет болды» деген ойды күшейтеді. Көптеген батырлық оқиғалар болғандықтан, совет сарбаздарының тек қорқынышпен қозғалғаны екі талан емес деп саналады. Қару-жарақ тапшылығы туралы, ол соғыстың басында болды және 1942 жылға қарай өзгерді, Исаев былай деді: «Шабуылға қарусыз сарбаздар жіберілген жоқ. «Дұшпан қақпаларында» көрсетілген нәрсе – таза әуесқойлық».