Кіріспе

Американдық сахналық актер (1838–1891)
журналист

Лоуренс Патрик Барретт (4 сәуір, 1838 – 20 наурыз, 1891) – американдық сахналық актер. Барретт мансабын 1853 жылы Детройт қаласында бастады және 1856 жылы алғаш рет Нью-Йоркте өнер көрсетті. Барретт 1862 жылы Америка Азамат соғысына қатысты, бірақ 1863 жылы отставкаға шықты. Кейіннен ол 1868 жылдан 1870 жылға дейін Джон Маккалоумен бірге Сан-Францискодағы Калифорния театрын басқарды. Барретт түрлі рөлдерді ойнады, оның ішінде Гамлет, Король Лир және Макбет рөлдері болды. Ол Эдвард Бульвер-Литтонның драмасындағы Кардинал Ришелье рөлін сомдағаны үшін ерекше танымал болды. Барретт Лондонда бірнеше рет өнер көрсетіп, бірнеше пьесаны қойып, өзі де ойнады. Ол сахналық актер Эдвин Бутпен жиі бірлесіп жұмыс істеді, бірге гастрольдік сапарлар жасап, зор жетістіктерге қол жеткізді. Барреттің денсаулығы 1890 жылы нашарлай бастады және ол 1891 жылы «Ришелье» қойылымы кезінде қайтыс болды. Барретт 1859 жылы Мэри Фредерика Майерге үйленді және актриса Эдит Барретттің әкесі болды. Оның актерлік стилі жан-жақты және көркемдікпен ерекшеленеді, бірақ кейбір сыншылар оның сахнадағы бейнесіне күмән келтірді.

Өмірбаян

Патэрсон, Нью-Джерси қаласында 1838 жылы Мэри Агнес (туған тегі Ред) Барретт пен тігінші Томас Барретттің отбасында дүниеге келді. Ол Детройтте өсті және 1853 жылы «Француз тышпысы» пьесасындағы Мурад рөлінде алғаш рет сахнаға шықты. Оның көптеген және алуан түрлі рөлдерінің ішінде Гамлет, Король Лир, Макбет, Шайлок, Ричард III, Вулси, «Көп шудан ештеңе» пьесасындағы Бенедикт, Ришелье, Дэвид Гаррик, Эрнани, Альфред Эвелин, Джордж Генри Бокердің (1823–1890) «Франческа да Римини» пьесасындағы Ланчиотто және Дженис Харбелл бар. Барретт 1867, 1882, 1883 және 1884 жылдары Лондонда өнер көрсетті, ал Эдвард Бульвер-Литтонның драмасындағы «Кардинал Ришелье» рөлі оның ең жақсы рөлі деп есептелді. 1889 жылы ол «Падуя герцогинясы» пьесасының тұңғыш қойылымын жасады, оны «Гвидо Ферранти» деп атап, бас рөлді өзі сомдады. 1869 жылы Барретт актер Джон Маккалоумен бірлесіп Сан-Францискодағы Калифорния театрын құрды, екі жыл ішінде басқарушы лауазымын тастап кетті, бірақ 1870-ші және 1880-ші жылдары Батысқа гастрольдік сапарларға жиі қатысты. 1889 жылы ол Уильям Янгтың «Ганелон» пьесасын қойып, өзі бас рөлді ойнады. Орта ғасырлар дәуіріндегі осы қымбат қойылым сәтті өтті. Бастапқыда рөлдердің бірін ойнауға шақырылған Уильям С. Харт: «Көрсетілімдер өтті және олар да жоғары бағаланды!» – деп еске алды. Ол көп жыл бойы актриса Эмили Стивенс пен театр режиссері Роберт Стивенстің әкесі Роберт Э. Стивенспен басқарылды. Актерлік өнерінен басқа, Барретт «Американдық актерлер сериясында» Эдвин Форресттің өмірбаянын жазды (Бостон, 1881). Актер туралы айта келіп, Барретт оның кейіпкерлері арқылы өзін танытуына мүмкіндік бермейтінін айтты: «Ол барлық нәрседе айқын және ерекше болды. Оның көзге түсетін мінезі суреттеген бейнесінің үйлесімділігін жиі бұзатын». Барретт жиі Эдвин Бутпен бірге сахнада жұмыс істеді; ол Буттың «Яго» рөліне қарсы «Отелло», ал «Юлий Цезарь» пьесасында Кассий рөлін Брутқа қарсы ойнады. Ол әріптесі Эдвин Бут және оның замандастары туралы эссе жазды (Бостон, 1886). Біраз уақыттан кейін Барретт Бутқа хабарласып, екеуінің 1887 жылғы маусымнан бастап бірге гастрольдік сапарға шығуын ұсынды. Олар келесі бірнеше жыл бойы бірге жұмыс істеді және танымалдылығымен де, қаржылық табысымен де үлкен жетістікке жетті. Бут Барретттің басшылығы мен басқаруы туралы ой жүгіртіп, былай деп жазды: «Соңғысы мен үшін жақсы жұмыс істегенін ескерсек, мен неге жақсы жұмыс істемеуім керек? Мен оған өзімнің ең жақсысын сыйлаймын, ол соған лайық». 1889 жылдың 3 сәуірінде екеуі «Отелло» пьесасында өнер көрсетті, бірақ Буттың дауысы Иагоның алғашқы сөздерін айтуға тырысқанда жұмыс істемеді. Барретт пердені түсіруді және дәрігерлерді шақыруды сұрады, содан кейін көрермендерге сол түні қойылым болмайтынын хабарлады. Ол былай деді: «Бұл аяқталғанын сезінеміз. Әлем ағылшын тілінде сөйлейтін ең ұлы актердің дауысын соңғы рет естіген болуы мүмкін». Газеттер Буттың қайтыс болғанын жазды, бірақ ол осы оқиғадан аман қалды. Барретттің денсаулығы 1890 жылы нашарлай бастады. Сол жылы Бут пен поляк актрисасы Хелена Моджесканың қатысуымен қойылымдарды ұйымдастырғаннан кейін, ол күзде оларға қосылар алдында Германиядағы шипажайға барды. Алайда бездеріндегі проблеманың салдарынан оның беті ісіп, дауысы әлсіреген. Соңында, 1891 жылдың наурыз айында Бродвей театрында «Ришелье» пьесасы кезінде Барретт Бутқа шыбырлап, жалғаса алмайтынын айтты. Ол сахнаны өзінің дублерімен алмастырғанға дейін көріністі аяқтады. Ол үш күннен кейін қайтыс болды. Барретттің қайтыс болғаннан кейін бірнеше жыл өткен соң, жазушы Юджин Филд Массачусетс штатындағы оның қабірінің жай-күйін сынап, былай деп жазды: «Барретттің есіне жасалып жатқан немқұрайдылық театр өнеріндегі ең ұятты жайттардың бірі».

Жеке өмір

Барретт 1859 жылдың 4 қыркүйегінде Бостон қаласындағы Қасиетті Крест соборында Мэри Ф. Мейерге үйленді. Ол сахна және кино актрисасы Эдит Барретттің, Винсент Прайстің бірінші әйелінің әкесі болды. Барретт Мисс Матоака Гейдің көп жылдық досы болды; ол оның Шекспирді оқуына көмектесті және тіпті Мисс Гейдің оқу тобында оқыды. Барретт Джордж Армстронг Кастердің жақын досы болды және кавалерия офицері Нью-Йоркке келген сайын оны қабылдады. Автор Стивен Амброуздың сөзіне сүйенсек, Барретт Кастерді әскери мансабынан бас тауып, актер болуға көндіруге жақын болған. 1872 жылы, Кіші Бигхорн шайқасында Кастер мен оның барлық жасағы жазықтық тайпаларынан құрылыстан бұрын төрт жыл өткенде, Барретт Кастермен бірге Ұлы жазықтарда жылдам бұқа аулауға қатысты. Бірде олар Канзас штатында қозғалып келе жатқан пойыздың үстінен жоғалып бара жатқан бірнеше жануарды өлтіргендігі хабарланды.

Актерлік стилі

Бір сыншы Барреттің "бет-пішіні мен денесінің әрбір қимылынан қайғыны, көзінің жарығынан қуанышты, ал тұтас денесінің қозғалысынан ашуды" білдіретінін айтты. Дегенмен, тағы бір сыншы оған келіспей, былай деп жазды: "Барретт мырзаны көбіне ақылды, адал, жоғары мақсатты және оқуға құштар адам деп есептейді. Ол жақсы жазады, жақсы сөйлейді және жақсы басқарады, бірақ қалалық сарапшылардың пікірінше, ол жақсы ойнамайды. Оның мәдениеті мен ептілігі, олардың айтуынша, сахнадағы рөлдерін қоспағанда, оның барлық ісінде көрінеді."