Кіріспе

Рутгер Ольсен Хауэр (; 23 қаңтар 1944 – 19 шілде 2019) – голландиялық актер. 1999 жылы ол голландиялық жұртшылықтың пікірінше ғасырдың үздік голландиялық актері атанды. "Блэйд Раннер" фильміндегі рөлінен кейін "Остерман демалысы" (1983), "Ледихок" (1985), "Жолдас" (1986), "Қасиетті ішкіштің аңызы" (1988) және "Ашулы жалын" (1989) сияқты фильмдерде түсті, сондай-ақ тағы да басқа фильмдерде ойнады. 1990 жылдардан бастап Хауэр төмен бюджетті фильмдерге және "Баффи – вампир жойғыш" (1992), "Қауіпті сананың жасырын сырлары" (2002), "Бэтмен басталады" (2005), "Sin City" (2005) және "Ритуал" (2011) сияқты ірі жобалардағы эпизодтық рөлдерге көшті. Хауэр сонымен қатар телерекламадағы жұмысымен де танымал болды. Өмірінің соңында ол голланд киносына қайта оралды және 2011 жылғы "Хайнекенді ұрлау" фильміндегі басты рөлі үшін 2012 жылы "Рембрандт" сыйлығын жеңіп алды. Хауэр қоршаған ортаны қорғау қозғалысын қолдады және Sea Shepherd Conservation Society мүшесі болды. Ол сондай-ақ СПИД туралы хабар тарату мақсатында құрылған "Ратгер Хауэр Жұлдызша қорының" негізін қалады. 2013 жылы ол Нидерланд Арысы орденінің рыцары атанды.

Ерте өмір

Хауэр 1944 жылғы 23 қаңтарда Утрехт провинциясындағы Брюкелен қаласында дүниеге келді, ол кезде Нидерланды екінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс оккупациясы астында болған. 1981 жылғы сұхбатта ол: «Мен соғыстың ортасында тудым, сондықтан менің пацифизмге терең байланысым бар деп ойлаймын. Зорлық-зомбылық мені қорқытады», – деді. Оның үш қарындасы болған. Хауэрдің айтуынша, оның ата-анасы балаларына қарағанда өнерлеріне көбірек қызығушылық танытқан. Ол әкесімен жақын қарым-қатынаста болған жоқ, ал жазушы Эрик Хазельхофф Роелфзема «Оранж солдаты» фильмінің түсірілімінде танысқаннан кейін Хауэр үшін әкелік бейнеге айналды. 15 жасында ол мектепті тастап, голланд сауда флотына қосылды. Ол бір жыл бойы жүк тасымалдайтын кемеде әлемді аралап, түсті айыру қабілетінің жоқтығына байланысты капитан бола алмады. Үйге оралғаннан кейін, ол түнгі мектепте бітіргеннен соң уақытында жұмыс істеді. Содан кейін ол Амстердамдағы Театр және Би академиясына актерлік сабақтарға түсті, бірақ көп ұзамай Голландия Корольдік армиясына қосылу үшін оқуын тастады. Ол жауынгерлік фельдшерлік білім алды.

Алғашқы еңбектері

Хауер өзінің алғашқы актерлік рөлін 11 жасында "Аякс" пьесасындағы Эврисак рөлінде ойнады. Хауэр 1969 жылы Пол Верховен оны голландиялық ортағасырлық әрекет-драмасы "Флорис" телесериалының басты рөліне шақырғанда экрандағы дебютын жасады. Бұл рөл оны туған елінде танымал етті, ал Хауэр 1975 жылы неміс қайта түсірілімі "Флорис фон Роземундта" рөлін қайта ойнады. Хауэрдің мансабы Верховен оны "Түрік рахаты" (1973) фильміне таңдағаннан кейін өзгерді, бұл фильм "Оскар" сыйлығына "Ең үздік шетелдік фильм" номинациясын алды. Фильм шетелде де, отандық прокатта да сәтті болды, және Хауэр халықаралық фильмдерде көбірек түсуге ұмтылды. Екі жылдың ішінде Хауэр ағылшын тіліндегі "Уилбинің қастандығы" (1975) британдық фильмінде дебют жасады. 1981 жылғы Нидерланд кинофестивалінде Хауэр өзінің барлық еңбектері үшін "Алтын бұзау" сыйлығын "Ең үздік актер" номинациясы бойынша алды.

Американың жаңалығы

Хауэр өзінің американдық дебютын Сильвестр Сталлоунның "Түнгі құстар" (1981) фильмінде Вулфгар есімді психопаттық және суыққанды террорист рөлінде жасады. Сол жылы Хауэр Ридли Скоттың 1982 жылғы ғылыми фантастика триллеріндегі эксцентрикті және зұлым, бірақ сонымен қатар мейірімді антигерой Рой Батти рөлінде өзінің ең танымал және жоғары бағаланған рөлін ойнады. Ол жаңбырдағы көз жастарын көрсететін әйгілі монологты түсірілімге бір күн бұрын өзі жазды, "түпнұсқа сценарийдің үлкен бөліктерін алып тастап, сөйлемнің мағыналы соңғы жолын қосты". Одан кейін ол "Еврика" (1983) фильмінде Тереза Расселге құштар авантюрист, "Остерманнің демалыс күні" (1983) фильмінде Джон Хертпен бірге тергеуші журналист, "Ет пен қан" (1985) фильмінде қатал жалдамалы сарбаз Мартин және "Ледихок" (1985) фильмінде Мишель Пфайффермен бірге рыцарь рөлін ойнады. Хауэрдің даңқының шарықталу кезеңінде, ол "RoboCop" (1987) рөліне тағайындалуға тиіс болды, бірақ фильмнің режиссері Верховен оның кейіпкердің костюмінде еркін қимылдауына кедерілтің тигізерін айтты. 1987 жылы Хауэр "Wanted: Dead or Alive" фильмінде Ник Рэндалл рөлін ойнады, бұл рөл сол аттас телесериалда Стив Маккуин ойнаған кейіпкердің мұрагері еді. Хауэр Филипп Нойстің "Соқыр ашу" (1989) фильмінде соқыр жекпе-жек шебері супергерой рөлін ойнауға таңдалды. Бастапқыда ол кейіпкердің ықпалсыздығымен күресті, бірақ рөлді зерттеу кезінде соқыр дзюдо шебері Линн Мэннингпен кездескеннен кейін "көздерімді жұмып, иістер мен дыбыстарға ден қоюға" үйренді. Хауэр 1989 жылы "Батырлардың қаны" фильмімен ғылыми фантастика жанрына оралды, онда ол апокалипсистен кейінгі әлемде гладиатор рөлін ойнады.

Жеке өмір

Хауэр екі рет үйленген. Хауэр мен оның бірінші әйелі Хайди Мерц Хауэрдің жалғыз баласы Айша Хауерді (1966 жылы туған) дүниеге әкелді. Айша, актриса болған, 1987 жылы Хауэрдің немересін өмірге келтірді. Хауэр екінші әйелі Инэке тен Кейтпен 1968 жылдан бастап бірге болды және олар 1985 жылғы 22 қарашада жекелеген салтанатта неке қиды. Инэке Фризеланд негізделген Leeuwarder Courant газетінің бас редакторы Лоренс тен Кейттің қызы болды. Хауэр – қоршаған ортаны қорғаушы болған. Ол Sea Shepherd Conservation Society ұйымын қолдады және оның кеңесшілер кеңесінің мүшесі болды. 2007 жылдың сәуір айында ол «Барлық сол сәттер: Батырлар, жаулар, көшірмелер және Blade Runners туралы әңгімелер» (Патрик Куинланмен бірлесіп жазылған) атты автобиографиясын жариялады, онда ол көптеген актерлік рөлдері туралы әңгімеледі. Кітаптан түскен табыс Ратгер Хауэр Жұлдызшалар қауымдастығына (Rutger Hauer Starfish Association) аударылады.

Өлім

Хауэр 2019 жылдың 19 шілдесінде Бейтстерцвагтағы үйінде қысқа аурудан кейін дүние салды. Ол 75 жасқа толыпты. 24 шілдеде жекелеген қоштасу рәсімі болды.