Кіріспе

Өсімдіктер мен жануарларды ұстауға арналған ыдыс. Террариум (террария немесе террариумдар) – әдетте топырақ пен өсімдіктерді қамтитын, ішіндегі өсімдіктерге күтім жасау үшін ашылатын, жабылатын шыны ыдыс. Бірақ террариумдар атмосфераға ашық болуы да мүмкін. Террариумдар көбінесе әсемдік үшін қолданылады. Жабық террариумның мөлдір қабырғалары жылу мен жарықтың ішке өтуіне мүмкіндік береді, бұл өсімдіктердің өсуі үшін ерекше орта жасайды. Жабық ыдысқа кіретін жылу, топырақ пен өсімдіктерден буланып шығатын ылғалдың арқасында кішкентай су айналымын құруға мүмкіндік береді. Су буы ыдыстың қабырғаларында конденсацияланып, соңында төмендегі өсімдіктер мен топыраққа қайта түседі. Мөлдір қабырғалардан өтетін жарық фотосинтезге мүмкіндік береді, ал тұрақты сумен қамтамасыз ету өсімдіктер үшін қолайлы ортаны қамтамасыз етеді. Ашық террариумдар жабық болмайды және құрғақ ортаны қажет ететін өсімдіктерге көбірек сәйкес келеді.

Тарих

Алғашқы террариумды 1842 жылы ботаник Натаниел Багшоу Уорд ойлап тапқан. Уорд жәндіктердің мінез-құлқын бақылауға қызығушылық танытып, бір құмырасын қадағалаусыз қалдырған. Құмырадағы папоротник спорасы өсіп, өңірге айналып, алғашқы террариумға айналды. Бұл әдет Виктория дәуірінде ағылшындар арасында жылдам тарады. Террариумның орнына оны Вардиан шкафы деп атады. Уорд өз Вардиан шкафтарын жасау үшін ағаш шеберлерін жалдап, британдық өсімдіктерді Австралияның Сидней қаласына экспорттады. Айлар бойы сапардан кейін өсімдіктер жақсы күйде, гүлдеп келді. Сол сияқты, Австралиядан Лондонға осы әдіспен жіберілген өсімдіктер де Уордқа мінсіз жағдайда жетті. Оның тәжірибесі өсімдіктерді ауа алмастырусыз жабық күйде ұстап, олардың өсуін жалғастыруға болатынын көрсетті. Вардиан шкафтарын Кью бағы Британ империясының айналасына өсімдіктерді тасымалдау үшін ондаған жылдар бойы пайдаланды, сондай-ақ Африканың еуропалық отарлау кезінде дәмдеуіштер мен кофе сияқты африкалық тауарларды Еуропаға әкелу үшін де қолданылды.

Түрлері

Террариялар әдетте екі түрге бөлінеді: жабық және ашық. Жабық террариялар қақпақпен, есікпен немесе тығынмен мөрленеді, ал ашық террариялар таза ауамен алмасады, көбінесе контейнерді ашық қалдыру арқылы немесе контейнерде жасалған тесік арқылы.