Кіріспе
Даниялық британдық комедиант, жазушы және хабаршы
Сандра Биргитт Токсвиг (; 1958 жылдың 3 мамырында туған) – британдық Даниялық жазушы, комедиант және британдық радио, сахна және теледидардағы хабаршы. Ол сондай-ақ саяси белсенді, 2015 жылы Әйелдер теңдігі партиясын бірлесіп құрған. Ол пьесалар, романдар және балаларға арналған кітаптар жазған. 1994 жылы ол өзінің лесбиянка екенін ашты. Токсвиг 2016 жылы (N сериясы) Стивен Фрайдан кейін BBC теледидарлық викторинасы QI-дың жүргізушісі болды, бұрын бірнеше рет қонақ болған және BBC Radio 4-те The News Quiz бағдарламасын он жыл бойы жүргізген. 2017 жылдан 2020 жылға дейін ол комедиант Ноэль Филдингпен бірге "The Great British Bake Off" бағдарламасын бірлесіп жүргізді. 2020 жылы ол қызметтен кетіп, оның орнына Мэтт Лукас келді. Токсвиг 2015 жылдан 2017 жылға дейін Жыл әйелдерінің түскі асының президенті болды.
Ерте өмір
Токсвиг Данияның Копенгаген қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Клаус Токсвиг – даниялық журналист, телехабаршы және шетелдік тілші болған. Осының салдарынан Токсвиг өмірінің көп бөлігін Даниядан тыс, көбінесе Нью-Йорк қаласында өткізді. Оның анасы Джули Энн Токсвиг (қыздығы Бретт) – британдық. Оның үлкен ағасы Ник журналист, ал кіші қарындасы Дженифер – либреттошы. Дженифер Сэнди 12 жасқа келгенде дүниеге келді. Сэнди 24 жасқа толғанда Дженифердің заңды қамқоршысы болып тағайындалды. 1969 жылы оның әкесі алғашқы адамның Айға қонуын миссиялық басқару орталығынан тікелей көрсетті; ол қону кезінде Нил Армстронгтың хатшысының қолын ұстап тұрды. Әкесі Лондон қаласында тұрғанда, ол Гилдфорд маңындағы тәуелсіз қыздар мектебі – Тормид мектебінде оқыды. Оның алғашқы жұмысы 18 жасында «Иисус Христос Суперстар» мюзиклы үшін жарық операторы болып жұмыс істеу болды. Ол Кембридж университетінің Гиртон колледжінде заң, археология және антропология мамандықтарын оқып, үздік дипломмен бітіріп, екі сыйлыққа ие болды (The Raemakers және Theresa Montefiore Awards) – ең үздік жетістіктері үшін. Оның заң саласындағы жетекшілерінің бірі лорд Деннинг болды.
Мансап
Мен "комедияшы" және, әрине, "комедияшы" деген сөзді естігенде, мен оларды ұнатпаймын. Мен "Шынымен бе?" деп ойлаймын, себебі мен өзімді жазушы және хабар таратушы деп санаймын. Кейде күлкілі болады, бірақ мен Радио 3 үшін Мэри Уолстонкрафт туралы материал жаздым, онда ешқандай әзіл жоқ. Ол "Футлайтс" театрындағы алғашқы әйелдер шоуының авторы болды. Ол Стивен Фрай, Хью Лори, Тони Слаттери және Эмма Томпсонмен бірге оқыды, сондай-ақ Перрье сыйлығын жеңіп алған Кембридж Footlights Revue үшін қосымша материалдар жазды. Ол сонымен қатар Кембридж университетінің жеңіл ойын-сауық қоғамының мүшесі болды. Ол балалар теледидарында "73" (1982–1986), "Сандуич викторинасы", "The Saturday Starship", "Motormouth", "Gilbert's Fridge" бағдарламаларын жүргізуден бастап, Television South арнасы үшін "Арал жарысы" және "Талкинг шоу" сияқты деректік бағдарламалар жасады, соңғысы Open Media компаниясымен 4-арна үшін өндірілді. 2000 жылы ол "Time Team" бағдарламасында Йорк қаласындағы қазба жұмыстарында (7 маусымның 13-шы бөлімі) қонақ жүргізуші болды.
Комедиялық
Комедиялық сахнада Токсвиг Лондондағы Comedy Store-дың алғашқы кешінде өнер көрсетті және бір кезде олардың "Players" тобының, импровизациялық комедиялық команданың мүшесі болды. Телевизияда ол "Call My Bluff" (команда капитаны ретінде тұрақты қатысушы), "Whose Line Is It Anyway?", "Mock the Week", "QI" және "Have I Got News for You" сияқты комедиялық шоуларда панельші ретінде қатысты, ол 1990 жылы осы шоудың бірінші эпизодында пайда болды. Ол сонымен қатар Sky Arts арнасының "What the Dickens" викториналық шоуының жүргізушісі болды. Радиода ол BBC Radio 4 тыңдаушыларына жақсы таныс, "I'm Sorry I Haven't a Clue", "The Unbelievable Truth" бағдарламаларында және "The News Quiz" төрағасы ретінде жұмыс істеді, ол 2006 жылдың қыркүйегінде Саймон Хоггартты алмастырып, 2015 жылдың маусымында әйелдер құқықтарын қорғау мақсатында саясатқа қатысу үшін қызметтен кетті. Оның соңғы бағдарламасы алғаш рет 2015 жылдың 26 маусымында эфирге шықты. Ол 2012 жылы жабылатынға дейін Radio 4 арнасының "Excess Baggage" саяхат бағдарламасын жүргізді.
Драмалық және нақты
1993 жылы Токсвиг Нотингем ойын үйі үшін Анита Добсон мен Уна Стаббспен бірге «Big Night Out at the Little Sands Picture Palace» мюзиклін жазды. 2002 жылы ол Дилли Кинмен бірге Уотфорд Палас театры үшін қайта жазылды, онда олар Бонни Лэнгфордпен бірге ойнады. Токсвиг пен Элли Брюэр Шекспирдің «Кесе арманы» деконструкциясын жазды, оны Токсвиг Нотингем ойын үйінде орындады және ол қысқа уақытқа Вест-Эндке көшірілді. Екеуі сондай-ақ 1992 жылы «Үлкен» телесериалын жазды, онда ол да ойнады. Ол көптеген сахналық пьесаларда ойнады, соның ішінде «Андрокл мен арыстан», «Ешнәрсе туралы көп шу» және «Қателер комедиясы». 1996 жылы ол «Аждаһалар!» интерактивті CD-ROM-ның баяндамасын жасады, ол Oxford University Press баспасынан шықты және Inner Workings әзірледі. Бағдарламаның негізгі аудиториясы балалар болды, онда аждаһарлар туралы әндер мен өлеңдер жиналған. Ол сондай-ақ «Винни – сиқыршы» CD-ROM-ның баяндамасын да жасады. 2006 жылдың тамызында ол Big Finish Productions компаниясының «Doctor Who» аудиодрамасындағы «Red» сериалда ойнады. 2006 жылдың желтоқсан айында ол Лондон гейлер хорының Барбикан орталығында өткен Рождестволық шоуында, «Make the Yuletide Gay» атты концертте ән шырқады. 2007-2008 жылдары Рождество мен Жаңа жылда ол Олд Вик театрында «Золушка» пантомимасының баяндамасын жасады. 2011 жылдың қазан айында ол Лондонның Королева театрында «Soho Cinders» жаңа музыкалық спектаклінің баяндамасын жасады. 2011 жылы ол BBC Two-нің «Антиквариат шебері» бағдарламасының екінші маусымын жүргізді. Токсвиг британдық әскери қызметшілердің посттравматикалық стрессіне арналған «Bully Boy» пьесасын жазды. Бұл пьеса 2011 жылдың мамыр айында Саутгемптондағы Нюфилд театрында көрсетілді, оның басты рөлінде Энтони Эндрюс ойнады. Содан кейін бұл пьеса 2012 жылдың қыркүйегінде «Сент-Джеймс» театрының ашылу маусымын бастады, бұл 30 жылдан кейін ашылған алғашқы жаңа Вест-Энд театры болды. 2013 жылы BBC-нің «Call the Midwife» рождестволық арнайы бағдарламасында Токсвиг келекелі медбике Гиббс рөлінде камео түсірілімге қатысты. 2015 жылдың 28 сәуірінде Токсвигтің BBC Radio 4-тің «The News Quiz» бағдарламасынан маусым айында, 28-ші серияның соңында кететіні хабарланды, ол сол жылдың 15 мамырында басталуы тиіс еді. Ол былай деді: «Мен өмірден кетуге уақыт келді деп шештім, және, әрине, мен қайғылымын, бірақ бұл дұрыс уақыт деп ойлаймын. Шоу өте жақсы жағдайда, үй қонағы ретінде сіз әрқашан адамдар сізбен бірге болуын қалағанда кетуіңіз керек». BBC Токсвигтің «жаңа және қызықты мансап кезеңін бастау үшін» «қиын шешім» қабылдағанын мәлімдеді. 2015 жылдың 30 сәуірінде Токсвиг «The News Quiz» бағдарламасынан кету шешімінің себебі «Әйелдер теңдігі партиясы» атты жаңа саяси партия құруға көмектесу екенін мәлімдеді. 2015 жылдың қарашасында Токсвиг BBC Radio 4-тің «Desert Island Discs» бағдарламасының қонағы болды. Оның таңдауында Джо Николс («What's a Guy Gotta Do»), Густав Винклер, The Weather Girls, Барбра Стрейзанд және Бонни Лэнгфорд болды. Оның кітап таңдауы «Эшлидің түйіндер кітабы» болды, ал оның сәнді заты киім, жылу және дәретхана қағазы ретінде пайдалану үшін «Daily Mail» газетінің шексіз қоры болды. Оның соңғы пьесасы «Silver Lining» 2017 жылдың 11 ақпанында Кингстондағы Роуз театрында ашылды, содан кейін Портсмут, Оксфорд, Кембридж, Ипсвич, Кесвик, Йорк және Салфорд қалаларына турнеге барды. Бұл пьеса зейнеткерлік үйінде су тасқынының алдында тұрған бес қарт әйел және жас күтімгер туралы. Басты рөлдерді Рейчел Дэвис, Кезиа Джозеф, Мэгги Маккарти, Джоанна Монро, Шила Рид және Аманда Уокер ойнады. Токсвигтің ұлы Тео Токсвиг Стюарт осы пьесада кәсіби сахналық дебютын жасады. 2019 жылдың 11 маусымында Токсвиг Австралияның бұрынғы премьер-министрі Джулия Гиллардтың подкастында пайда болды. Токсвиг атап көрсетті: «Википедия – керемет идея, өйткені бұл көпшілікке негізделген білім энциклопедиясы, қандай фантастикалық түсінік. Бірақ, әйелдер жоғалып барады, сондықтан Википедиядағы мазмұнның 90%-ы ерлер мен олардың жетістіктері туралы, ал 9%-ы әйелдер туралы. 1%-ы әлі шешімін таба алмай отыр. Бұл пропорция мүлдем дұрыс емес, біз бұл мәселені шешуіміз керек. Мәселенің бірі – бұл кітапты еріктілер өңдейді, бірақ 350 мыңға жуық «супер» еріктілер бар, олар, ренжімеңіздер, еркектер, олар отырып, киім жууды білмейтін және әйелдерді белсенді түрде өңдейтін уақыты бар. Екі мәселе бар: 1) әйелдердің жетістіктері енгізілмейді және 2) әйелдер белсенді түрде өңделеді. Мен бұл жағдайды өзгертуге тырысамын». 2020 жылы COVID-19 карантині кезеңінде Токсвиг үйінен YouTube-та «Vox Tox» атты шағын сериялық бағдарламаны жасап, орындады. Бұл 10 минуттық сессиялар әртүрлі дәуірлердегі әйелдердің қызметін насихаттады, Токсвигтің өзінің кітапханасынан алынған кітаптар мен өмірбаяннан шабыдаланды.
Жазу
Токсвиг 1994 жылы балаларға арналған «Скандинавиялық ауыз әңгімелері» атты туындысымен бастап, балалар мен ересектерге арналған жиырмадан астам көркем және ғылыми-популярлық кітап жазды. 1995 жылы ол Бейрутта тұтқынға алынған Джон Маккартимен бірге Ұлыбританияның жағалауын айналып саяхаттады. 2003 жылы ол АҚШ-тағы саяхаттары мен балалық шағын еске түсіретін «Глэдис қайта табылды: Жеке американдық саяхат» атты кітабын жариялады. Ол Good Housekeeping, Sunday Telegraph және The Lady басылымдарында тұрақты мақалалар жазады. 2008 жылдың қазан айында ол қыздарға арналған тарих кітабы «Қыздар жақсы» атты кітабын шығарды. 2009 жылы The Sunday Telegraph газетінде жарияланған мақалалары «Күдік тізбегі» деген атпен кітап түрінде жарық көрді. 2012 жылы ол «Валентин Грей» атты кітабын жариялады, ол Бур соғысы кезінде болған тарихи оқиғаларға арналған. 2006 жылы жарық көрген «Гитлердің канарейкасы» атты жасөсперімдерге арналған кітабында Бамсе есімді ұл мен оның отбасы басынан өткен Холокост оқиғасы айтылады. Кітаптағы кейіпкерлер Токсвигтің әкесі мен әжесінің бейнесімен жасалған; отбасының батырлығы автордың әкесі соғыс кезінде бастан өткерген оқиғаларға ұқсас. Оның «Аялдамалар арасында: No12 автобусының үстінен қараған өмірім» атты естеліктері 2019 жылдың 29 қазанында жарық көрді. 2020 жылы Токсвиг «Біз осы қиындықтан өтеміз» атты подкаст сериясын жазды және ұсынды, ол «жанға демеу беретін виртуалды дәмдік сорпа» беру мақсатын көздеді. Бұл Уильям Г. Стюарт ұсынған бастапқы жарты сағаттық бағдарламаның орнына бір сағатқа созылды. Екі сериясы эфирге шыққаннан кейін, 2015 жылдың маусымында Channel 4 тағы сегіз серия шығарылатынын хабарлады, оны Токсвиг 2019 жылдың 28 маусымына дейін жаңартылған бағдарлама аяқталғанша жүргізді. Токсвиг Стивен Фрайдан кейін QI бағдарламасын жүргізуші болып тағайындалды, осылайша ол «Британдық теледидар комедиялық панельдік шоуын жүргізген алғашқы әйел» атанды, бұл факт оған 2016 жылы қызық болды. Оның жүргізуші (немесе Бантермейстер) ретінде алғашқы пайда болуы шоудың «N» сериясының бірінші эпизоды болды, ол 2016 жылдың 21 қазанында көрсетілді. 2017 жылдың 16 наурызында ол Channel 4 телеарнасында Ноэль Филдингпен бірге The Great British Bake Off бағдарламасын жүргізушісі болып тағайындалды. Олар бұрынғы жүргізушілер Сью Перкинс пен Мел Гидройктің орнын басты. 2020 жылдың қаңтар айында ол басқа жұмыстық міндеттемелеріне көңіл бөлгені үшін бағдарламадан кететінін хабарлады, оның орнына Мэтт Лукас келді. 2021 жылдың желтоқсан айында Channel 4 телеарнасы бағдарламаны екінші маусымға жаңартты, оның премьерасы 2022 жылдың 17 ақпанында өтті. Үшінші маусым 2023 жылдың 7 маусымында көрсетілді.
Саясат және белсенділік
Токсвиг алғаш рет 1994 жылы кеңінен танымал болды, себебі Save the Children қайырымдылық қоры оның 75 жылдық мерекелік шаралардың жүргізушісі қызметін тоқтатты, ол өзінің гомосексуалдығын ашқаннан кейін. Содан кейін қайырымдылық ұйымы кешірім сұрады. Токсвиг Liberty қайырымдылық және құқық қорғау тобын қолдайды, оның 2012 жылғы марапаттау салтанатын өткізеді. Ол "Жыл әйелдері" түскі асының президенті болып тағайындалды. Атеист және гуманист Токсвиг Humanists UK-тің меценаты. 2012 жылдың қазан айында Джимми Савилдің жыныстық зәбірлеу оқиғасының ауқымы айқын болғанда және 1960-шы, 1970-ші және 1980-ші жылдары BBC-де жыныстық қорлыққа төзімділік танытқан мәдениет болған деген мәлімдемелердің фонында Токсвиг 1980-ші жылдары эфирде "танымал тұлғаның" оны қолымен ұстағанын айтты. Токсвиг BBC-дегі орынсыз мінез-құлық туралы айтылған мәлімдемелер оны "ешқандай таң қалдырмағанын" мәлімдеді. 2018 жылдың қыркүйегінде BBC-дегі гендерлік жалақы айырмашылығына қатысты даулар жалғасып жатқанда, Токсвиг өзінің ізашары Фрай алған жалақының 40% ғана алғанын хабарлады. Токсвиг бұрын Radio Times журналына QI бағдарламасын жүргізу үшін одан бірдей жалақы алмаса, жағдайдың "абсурдты" болатынын айтқан еді. 2003 жылы ол Оксфорд университетінің канцлерлігіне кандидат болды, студенттер үшін оқу ақысына қарсы науқанды қолдады. Ол дауыс берудің бірінші турында жеңіліске ұшырады, шамамен 8000 дауыс берілгеннен 1179 бірінші орынға ие болды. Сайлауда Крис Паттен жеңіске жетті. Шамамен он жылдан кейін ол Шила Хэнкокты Портсмут университетінің канцлері ретінде алмастырды. Токсвигтің саяси көзқарастары жылдар бойы дамыды. Ол 1980-ші жылдары Еңбек партиясын қолдаған Red Wedge комедиялық турнесіне қатысты. 2004 жылғы сайлауға дейін ол Либерал-демократтардың белгілі қолдаушысы болды. Ол 2011 жылы торилер туралы әзіл айтқаны үшін сынға ұшырады (олар балаларға берілетін жәрдемақыны қысқарту үшін "N" әрпін қосыпты), бірақ премьер-министр Тереза Мэйді "жақсы адам" деп атады. 2012 жылы ол сұхбатында "Менің ойымша, менің сенімдерімді білдіретін партия жоқ" деді. 2023 жылы Токсвиг Англия шіркеуінің бір жынысты некелерді қабылдамауы гомосексуалдарға зиян келтіретінін мәлімдеді. Токсвиг: "Мәселе мынада, тек бір жақ ғана басқалардың өміріне әсер етеді. Менің ойымша, Киелі кітапты мен қалағандай махаббатпен түсіндірмейтін консервативті адамдар ЛГБТҚ+ қауымдастығының психикалық денсаулығына ауыр соққы береді. Менің әйелім гомосексуалдар қауымдастығында психикалық денсаулық саласында жұмыс істейді, және жас ЛГБТ адамдарының өзін-өзі өлтіруі немесе өлтіруге тырысуының көрсеткіштері қорқынышты, себебі олар өзінің кім екені үшін емес, қоғамның оларды қалай қаралайтыны үшін осылай істейді. Сондықтан біз тең емес күресте тұрмыз". Токсвиг Англия шіркеуінің 26 епискобын Лордтар палатасынан шеттетуге шақыруда. Ол сондай-ақ сол жылы Луис Стейплспен сұхбаттасып, "i" газетінде: "Олар гомосексуалдар мен әйелдерге әділ қарым-қатынас жасамайды. Олар ешқандай жасырын ұйым емес, бұл біздің мемлекеттік шіркеу. Бұл біздің парламентіміз және бұл дұрыс емес. Егер қаласаң, өз аулаңда фанатик бол, бірақ менің ауламда ойнама". Ол сонымен қатар "өздерін "радикалды феминисттер" деп атаған, бірақ трансгендерлерге қарсы адамдар" туралы "қайғыға батқанын" айтты, "Феминистік қозғалыс 60-шы және 70-ші жылдары басталғанда лесбияндықтар көбінесе шеттетілді, себебі бізге бұл қозғалысты аз тартымды етеді деп айтылды. Мен өзім де шеттетілдім, енді басқа біреуді қалайша шеттете аламын? Бұл мені ашуландырады". Ол "The News Quiz" бағдарламасын жүргізуші қызметінен кетіп, оны бірлесіп құрды. Сол жылдың қыркүйегінде ол партияға қаражат жинау үшін комедиялық турне өткізетінін жариялады. Партияның толық бағдарламасы 2015 жылдың 20 қазанында Конвей залында таныстырылды.
Жеке өмір
Токсвиг екі қыз бен бір ұлдың анасы, олар 1988, 1990 және 1994 жылдары дүниеге келді. Балаларды оның серіктесі Пета Стюарт көтерді, ол актер Роджер Ллойд Пактың кіші қарындасы. Үш баланың болуы оны ашық әңгімелеуге итермеледі, себебі оның білуінше, британдық қоғамда ашық түрде өмір сүретін лесбиянкалар болған жоқ, және ол балаларының екі анасы болғандықтан ұялуын қаламады. Токсвигке енді жұмыс таба алмайтыны ескертілді, ал отбасы өлім жасқандығына тап болды және жасырынуға мәжбүр болды. Психотерапевт Дебби Токсвигпен бірге олар 2014 жылдың 29 наурызында, Англия мен Уэльсте бір жынысты некелерге рұқсат берілген күні, қайтадан әуелетті, ал 2014 жылдың желтоқсанында олардың азаматтық серіктестігі некеге айналдырылды. Токсвиг 2013 жылы Ұлыбритания азаматы атанды. Ол өзінің "әдемі" акцентінің себебін "Қысқа кездесуде" Селия Джонсонның дауысын мақұлданған түрде қайталауға жасаған әрекет деп түсіндірді, себебі ол интернатта американдық акценті үшін оқшауланды. 2022 жылдың 6 желтоқсанында ол ауруханадан шыққандығын, бірақ әлі де саяхаттауға денсаулығының жарамсыз екенін хабарлады. 15 желтоқсанда ол Ұлыбританияға оралғандығы туралы мәлімделді.