Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Католик миссионері (1762–1844)
Catholic missionary (1762–1844)
Эдмунд Игнатиус Райс, Ф. П. М., С. Ф. С. (Эамонн Иогнаид Рис; 1 маусым 1762 – 29 тамыз 1844) – католик миссионері және білім беруші. Ол діни бауырластардың екі діни институтын құрған: Христиан бауырластары қауымы және Презентация бауырластары. Райс Ирландияда католиктер британдық биліктің Қылмыстық заңдарымен қысымға ұшыраған кезде дүниеге келді, бірақ ол жасөспірім шағында 1778 жылы реформалар басталды. Ол бизнесте сәтті мансап жасады, содан кейін әйелі қайтыс болып, қызы мүгедек болып, оқуда қиындықтарға тап болған апаттан кейін өмірін кедей балаларды тәрбиелеуге арнады. Әлемдегі Христиан бауырластары және Презентация бауырластары мектептері Эдмунд Райс қалаған дәстүрлерді сақтап келеді (қараңыз: Христиан бауырластары мектептерінің тізімі).
Edmund Ignatius Rice, F. P. M., C. F. C. (Éamonn Iognáid Rís; 1 June 1762 – 29 August 1844) was a Catholic missionary and educationalist. He was the founder of two religious institutes of religious brothers: the Congregation of Christian Brothers and the Presentation Brothers. Rice was born in Ireland at a time when Catholics faced oppression under Penal Laws enforced by the British authorities, though reforms began in 1778 when he was a teenager. He forged a successful career in business and, after an accident that killed his wife and left his daughter disabled and with learning difficulties, thereafter devoted his life to the education of the poor. Christian Brothers and Presentation Brothers schools around the world continue to follow the traditions established by Edmund Rice (see: List of Christian Brothers schools).
Ерте өмір және білім
Эдмунд Игнатиус Райс Роберт Райс пен Маргарет Райс (құрметті әкесі Тирни) отбасында, Кэллан, Килкенни округіндегі "Весткорт" шаруашылығында дүниеге келді. Эдмунд Райс жеті ұлының төртіншісі болды, сонымен қатар анасының алғашқы некесінен туған Джоан және Джейн Мерфи есімді екі жарты қарындасы да болды. Райстың білімі, сол кездегі басқа ирландтық католиктердің білімі сияқты, 1709 жылғы Папалық заңға енгізілген түзетулерге байланысты үлкен қиындыққа тап болды. Бұл түзетуге сәйкес, католик дініндегі кез келген ашық немесе жеке оқыту мұғалімдерді қудалауға алып келуі мүмкін, және бұл шара 1782 жылға дейін реформаланбады. Осы ортада, "шегір" мектептері кеңінен тарады. Райс отбасының ұлдары Патрик Грейс арқылы үйде білім алды, ол Калландағы кішкентай августиндік монахтар қауымының мүшесі болды. Жастығында Райс екі жыл бойы Килкенни қаласындағы мектепте оқыды, билік қылмыстық заңдарға қарамастан, оның жұмыс істеуіне рұқсат берді. Оның ағасы Майкл жақын маңдағы Уотерфорд портында саудамен айналысты. 1779 жылы Эдмунд оның шәкірті болды, Баллибриккен базардағы үйге көшіп, мал және басқа да тауарлармен сауда жасап, Ұлыбритания колонияларына бағытталған кемелерге азық-түлік тиеуді қадағалады. Майкл Райс 1785 жылы қайтыс болды, және бұл бизнес Эдмундқа өтті. Ол қаладағы кедейлерге көмектесу үшін құрылған қоғамның белсенді мүшесі болды. Шамамен 1785 жылы ол жас әйелге (әлде Мэри Эллиотт, Уотерфордтан келген терішінің қызы) үйленді. Олардың некелік өмірі туралы көп мәлімет жоқ, ал Мэри 1789 жылдың қаңтар айында апаттан кейін қайтыс болды, мүмкін, содан кейін пайда болған қызбадан қайтыс болды. Бұл апаттың мән-жайлары белгісіз, бірақ ол аттан құлап кеткен болуы мүмкін, немесе қорқып кеткен аттар күймеден лақтырып жіберген болуы мүмкін. Ол кезде Мэри жүкті болды, және ол өлім төсегінде қыз бала тауып алды. Ол қыз (сонымен қатар Мэри деп аталды) кемістікпен дүниеге келді. Эдмунд Райс жесір қалды, денсаулығы нашар қыз баланы күтіп отырды.
Edmund Ignatius Rice was born to Robert Rice and Margaret Rice (née Tierney) on the farming property of "Westcourt", in Callan, County Kilkenny. Edmund Rice was the fourth of seven sons, although he also had two half sisters, Joan and Jane Murphy, the offspring of his mother's first marriage. Rice's education, like that of every other Irish Catholic of the day, was greatly compromised by the 1709 amendment to the Popery Act, which decreed that any public or private instruction in the Catholic faith would render teachers liable to prosecution, a measure that was not reformed until 1782. In this environment, hedge schools proliferated. The boys of the Rice family obtained education at home through Patrick Grace, a member of the small community of Augustinian friars in Callan. As a young man, Rice spent two years at a school which, despite the provisions of the penal laws, the authorities suffered to exist in the City of Kilkenny. His uncle Michael owned a merchant business in the nearby port town of Waterford. In 1779 Edmund was apprenticed to him, moving into a house in the market parish of Ballybricken, entering the business of trading livestock and other supplies, and the supervising of loading of victuals onto ships bound for the British colonies. Michael Rice died in 1785, and this business passed to Edmund. He was an active member of a society established in the city for the relief of the poor. In about 1785 he married a young woman (perhaps Mary Elliott, the daughter of a Waterford tanner). Little is known about their married life, and Mary died in January 1789 following an accident, possibly by a fever that set in afterwards. The circumstances surrounding this accident are unclear, but she may have fallen off a horse that she was riding, or been thrown out of a carriage by panicking horses. Mary was pregnant at the time, and a daughter was born on her deathbed. The daughter (also named Mary) was born handicapped. Edmund Rice was left a widower, with an infant daughter in delicate health.
Қызмет жолы мен бастамасы
Әйелі қайтыс болғаннан кейін, ол Францияда монастырға түсуге шақыруды сезіне бастады. Бір күні, өзінің шақыруы туралы Уотерфорд епискобы Томас Хассидің қарындасымен сөйлесіп отырғанда, жаяу өтіп бара жатқан шала-жалақылы балалар тобы көзге түсті. Оларға көрсетіп, ол айғайлады: "Неге? Осы кедей жастардың рухани және материалдық қажеттіліктеріне өмірің мен байлығыңды арнаған орнына, құрлықтағы кешіккенге көміліп қалмақшысың ба?" 1802 жылы өзінің іскерлік мәселелерін шешкеннен кейін, Райс өмірін дұға мен қайырымдылыққа арнады, әсіресе Уотерфордтың кедейлері мен маргиналданғандарына көмектесті. 1802 жылы ол Уотерфордтың Нью-стрит көшесінде бұрынғы тұраққа айналдырылған ғимаратта уақытша мектеп ашқанда, балаларды басқарудың қаншалықты қиын екенін байқады, сондықтан мұғалімдер келісім шартын бұзды. Бұл оны өзінің өркендеген бизнесін танымал католик саудагері, мырза Куанға сатуға және өмірін балаларды тегін оқытуға және дұғаға арналған мұғалімдерді даярлауға арнауға итермеледі. Қиындықтарға қарамастан, Эдмундтың сабақтары соншалықты танымал болды, оның басқа да меншігінде, осы жолы жақын жердегі Стивен көшесінде тағы бір уақытша мектеп ашуға тура келді. Райс міссионерлігінің шешуші сәті оның туған қаласы Калланнан келген Томас Гровенор мен Патрик Финн есімді екі жас жігіттің келуі болды. Олар қауымға қосылу ниетімен келді, бірақ қайсысына қосылатындарын әлі шешпеген еді. Ақырында, олар Эдмунд Райс мектебінде сабақ беріп, өздерінің қауымын құрды. Нью-стрит мектебінің сәттілігі "Сион тауы" деп аталған тұрақты ғимарат құрылысына әкелді, оның құрылысы 1802 жылдың 1 маусымында басталды. Сион тауындағы монастырды епископ Хасси 1803 жылдың 7 маусымында ресми түрде киеледі. Мектеп әлі толыққандықтан, Райс, Финн және Гровенор тұрғын үйді жалдап алып, күнде Сион тауынан Нью-стрит және Стивен-стриттегі мектептеріне жаяу баратын. 1804 жылдың 1 мамырында, іргелес мектеп ашылып, Хассидің ізбасары епископ Джон Пауэр киеледі, ал олардың оқушылары жаңа ғимаратқа көшірілді. Райстың ықпалды достарының тікелей өтініштері арқасында, жергілікті Ирландия шіркеуінің епископынан мектеп лицензиясын алу туралы өтініш ақыры мақұлданды. 1806 жылға қарай Уотерфорд, Каррик-он-Суир және Дунгарван қалаларында христиандық мектептер құрылды. 1820 жылдары қоғамның кеңеюіне және екі бөлек қауымға бөлінуіне байланысты қосымша қиындықтар туындады. Осы уақыттан бастап олар Христиан бауырлары және Презентация бауырлары деп аталды. Христиан бауырларының ұраны: "Құдай берді, Құдай алды, Құдайдың аты мәңгі мадақталсын" (Жұмыс 1:21). 1828 жылы Райс Дублиндегі Солтүстік Ричмонд көшесіндегі үй мен мектептерді құрды, оның іргетасын саясаткер Дэниел О'Коннелл қалады. Бұл ғимарат көп жылдар бойы Бауырластардың штаб-пәтері болды және қазіргі тұрғын үй Райс салған бастапқы үйді қамтиды, ол 1831 жылдан бастап бірнеше жыл бойы осында тұрды.
Following his wife's death, he began discerning a vocation to join a monastery, perhaps in France. One day, while discussing his vocation with the sister of Thomas Hussey, the Bishop of Waterford, a band of ragged boys passed by. Pointing to them, she cried:"What! Would you bury yourself in a cell on the continent rather than devote your wealth and your life to the spiritual and material interest of these poor youths? "After settling his business affairs in 1802, Rice devoted his life to prayer and charitable work, particularly with the poor and marginalised of Waterford. In 1802, when he established a makeshift school in a converted stable in New Street, Waterford, he found the children were so difficult to manage that the teachers resigned. This prompted him to sell his thriving business to another prominent Catholic merchant, a Mr Quan, and devote himself to training teachers who would dedicate their lives to prayers and to teaching the children free of charge. Despite the difficulties involved, Edmund's classes were so popular that another temporary school had to be set up on another of his properties, this time in nearby Stephen Street. The turning point of Rice's ministry was the arrival of two young men, Thomas Grosvenor and Patrick Finn, from his hometown of Callan. They came to him with the desire of joining a congregation, but had not decided which they would join. As it turned out, they remained to teach at Edmund Rice's school and formed their own. The subsequent success of the New Street school led to a more permanent building, named "Mount Sion", where construction began on 1 June 1802. The Mount Sion monastery was officially blessed by Bishop Hussey on 7 June 1803. Since the schoolhouse was not yet completed, Rice, Finn, and Grosvenor took up residence but walked each day from Mount Sion to their schools on New Street and Stephen Street. On 1 May 1804, the adjoining school was opened and blessed by Hussey's successor, Bishop John Power, and their pupils transferred to the new building. Thanks to the appeals of some of Rice's more influential friends, a request made to the local Church of Ireland bishop for a school licence was eventually granted. By 1806 Christian schools were established in Waterford, Carrick on Suir, and Dungarvan. In the 1820s further difficulties emerged owing to the expansion of the society and its becoming two distinct congregations. From this time on they were called Christian Brothers and the Presentation Brothers. The motto of the Christian Brothers was: "The Lord has given, and the Lord has taken away; blessed be the name of the Lord forever" (Job 1: 21). In 1828, the North Richmond Street house and schools in Dublin were established by Rice, the foundation stone being laid by the politician Daniel O'Connell. The building housed the Brothers' headquarters for many years and the present residence incorporates the original house built by Rice, who lived here for several years beginning in 1831.
Кейінгі өмір және өлім
1838 жылдың ақпан айында Эдмунд Райс Солтүстік Ричмонд көшесіндегі қауымды тастап, Уотерфордтағы Сион тауына оралды. Жетпіс алты жасқа толып, денсаулығы нашарлаған ол түрлі қауымдарға хат жазып, жаңа Бас басшыны сайлау үшін Бас жиын шақырды. 1838 жылдың 24 шілдесінде ашылған жиын нәтижесінде Майкл Пол Риордан Райс ізбасары болып сайланды. Осы кезден бастап Эдмунд Райс уақытының басым бөлігін Сион тауында және оған жақын орналасқан мектепте өткізді, оқушылар мен олардың ұстаздарына үнемі қызығушылық танытты. Ол күн сайын Сион тауының етегімен қысқа серуендеп жүретін, бірақ артрит ауруы күшейген соң, қауым жетекшісі Жозеф Мерфи оның қолайлылығы үшін мүгедектер коляскасын сатып алды. 1841 жылғы Рождествода Райс денсаулығына қарай нашарлап, оның жақын арада қайтысы күтілгені расталмаса да, ол көбінесе бөлмесіне қамалды. Екі жылдан астам уақыт бойы жанқиярлық халде (1842 жылдың мамырынан бастап медбикелердің үздіксіз күтімінде) өмір сүргеннен кейін, Райс 1844 жылдың 29 тамызында сағат 11-де Уотерфордтағы Сион тауында дүние салды. Оның мәйіті осы күнге дейін Сион тауындағы табытқа қойылған. Дублиндегі үйінің маңындағы көшелерге көптеген адамдар жиналып, оған құрмет көрсетті.
In February 1838, Edmund Rice left the North Richmond Street community and returned to Mount Sion in Waterford. Aged seventy six, and by now in poor health, he wrote to the different communities calling for a General Chapter to elect a new Superior General. The chapter, which opened on 24 July 1838, resulted in the election of Michael Paul Riordan as Rice's successor. From this time on, Edmund Rice spent an increasing proportion of his time at Mount Sion and the adjoining school, showing a continued interest in the pupils and their teachers. He would also take a short walk each day on the slope of Mount Sion, but his increasingly painful arthritis led the community superior, Joseph Murphy, to purchase a wheelchair for his benefit. At Christmas time, 1841, Rice's health took a turn for the worse, and even though expectations of his imminent death did not turn out to be justified, he was increasingly confined to his room. After living in a near comatose state for more than two years (in the constant care of a nurse since May 1842), Rice died at 11 a. m. on 29 August 1844 at Mount Sion, Waterford, where his remains lie in a casket to this day. Large crowds filled the streets around his house in Dublin to honour him.
Қасиетті деп жариялау және мұра
Райсты әулиелікке қадамы басқан алғашқы әрекет 1911 жылы Марк Хилл тарапынан жасалды. Ол Уотерфорд пен Ирландияның басқа да аймақтарына саяхаттап, Райсты әулие деп санауға болатын себептерді анықтау үшін адамдардан куәліктер жинады, бірақ нәтижеге көп көңіл толу болған жоқ. Бұл мәселені сол кездегі басшы Пиус Нунан қолға алды. Джованни Баттиста Монтинидің (кейіннен Папа Павел VI) көмегімен, 1957 жылы Дублинде бұл іс ресми түрде ашылды. 1976 жылы Дублин архиепископтығының тарихи комиссиясы Райстың ісін Римге жеткізуді ұсынды, және Ватикан оны қарауға келісті. Үш монах – Марк Хилл, Дэвид Фицпатрик және Колумба Нормойл – Райсты әулие деп жариялауға қажетті деректерді іздеу және мұрағаттарды зерттеумен айналысты. Осы зерттеулердің және Римдегі нәтижелерді тексерудің нәтижесінде, 2 сәуір 1993 жылы Папа Иоанн Павел II Эдмунд Райсты құрметті деп жариялады, соның арқасында іс Рим кезеңіне көшті. Екі жыл өткен соң, сол Папа Райстың шаفاعәті арқасында орын алған кереметті мойындады. Керемет 1976 жылы болды, сол кезде Ньюри қаласының тұрғыны Кевин Эллисонға, ішектерінің жұқпалы гангренасынан туындаған асқынулар мен тоқыманың жетіспеуінен кейін, өмір сүруге 48 сағат қалды деген диагноз қойылды (бұл қорытындыны бес дәрігер операция кезінде жасады). Оның отбасылық досы, христиан бауырласы Лассериан О'Доннелл, Эллисонның ата-анасына Эдмунд Райстың реликвиясын сыйлады. Көптеген достары Райстың шаفاعәтімен керемет орын алсын деп дұға етті және Эллисонның жазылуы үшін арнайы мисса өткізілді. Науқастың төсегіне тек Эдмунд Райстың реликвиясы қойылды. Ол күткеннен асып, 48 сағаттан көп өмір сүрді. Тексеру кезінде хирургтар бұрын байқалмаған ішектің үлкен бөлігі табылды. Эллисон бірнеше аптадан кейін толыққандай жазылып кетті. Бұл оқиғалар 1996 жылдың 6 қазанында Папа Иоанн Павел II-нің Райсты мақұлдауына жол ашты. Оның ресми мерекесі 5 мамыр күні тойланады. Оның тізе сүйегінің бөлігі (реликвиарда сақталған) "Эдмунд Райстың мектептерінің отбасының бір бөлігі, христиан бауырлары құрған және Блаженді Эдмунд Райстың рухын ұстанатын" Сент-Джозеф колледжінің жаңа спорт залында қойылған. Эдмунд Райс орталығы – 1996 жылы құрылған, Австралиядағы коммерциялық емес ұйым, ол адам құқықтарын, әлеуметтік және экологиялық әділдікті қорғап, зерттеулер жүргізеді және өз мақсаттарына жету үшін жақтаушылық пен қоғамдық білім беруді пайдаланады. Ол ерекше Австралияның аборигендері мен басқа да жергілікті халықтарға, Австралиядағы келісімге, Австралияда және басқа жерлерде пана іздеушілерге, сондай-ақ климаттың өзгеруінен зардап шеккен Тынық мұхиты аралдарының халқына назар аударады.
The first attempt to introduce Rice's cause to sainthood was in 1911 by Mark Hill who travelled Waterford and other parts of Ireland collecting statements from people as to why they thought Rice should be made a saint, but very little progress was made. The cause was taken up by Pius Noonan, who was the superior general at the time. With the help of Giovanni Battista Montini (the future Pope Paul VI), the cause was officially opened in Dublin in 1957. In 1976, the Historical Commission of the Dublin Archdiocese recommended that Rice's cause be brought to Rome, and the Holy See agreed to look into it. Three brothers had the burden of investigating archives and collecting evidence as to why Rice should be declared a saint: Mark Hill, David Fitzpatrick and Columba Normoyle. As a result of these investigations and the examination in Rome of the results, on 2 April 1993, Pope John Paul II approved the pursual of the Roman phase of the cause, declaring Edmund Rice to be venerable. Two years later, the same Pope approved a miracle attributed to Edmund Rice's intercession. The miracle occurred in 1976, when Kevin Ellison of Newry, had been given only 48 hours to live due to complications from a gangrenous colon, and an apparent lack of viable colon tissue (a conclusion reached by five doctors after hours in surgery). A family friend, Christian Brother Laserian O'Donnell, gave Ellison's parents a relic of Edmund Rice. Many friends prayed for a miracle through the intercession of Rice and a special Mass was offered for Ellison's recovery. Only the relic of Edmund Rice was placed at the bedside of the dying man. The latter survived the 48 hour period during which he was supposed to die, and more besides. Upon investigation, surgeons discovered a considerable length of the previously undetected colon. Ellison fully recovered after a few weeks. These events paved the way for Rice's beatification on 6 October 1996 by Pope John Paul II. His official feast day is 5 May. A segment of his kneecap (in a reliquary) is on display in the new sports hall at St. Joseph's College in Stoke on Trent, "part of the Edmund Rice family of schools, founded by the Christian Brothers and following the charism of Blessed Edmund Rice." The Edmund Rice Centre is an Australian not for profit organisation established in 1996 that promotes human rights, social justice, and eco justice, performing research, and using advocacy and community education to achieve its aims. It focuses especially on Indigenous Australians and other indigenous peoples, reconciliation in Australia, asylum seekers in Australia and elsewhere, and Pacific Islanders who are being affected by climate change.