Кіріспе

Құстың түрі
Англияның Камбрия аймағында NOTOC Speciesbox
| сурет = Calidris tenuirostris Laem Phak Bia. jpg
| сурет түсіндірмесі = Көбеймейтін маусымда
| сурет2 = Calidris tenuirostris Great Knot. jpg
| сурет2 түсіндірмесі = Көбейетін маусымда
| статусы = EN
| статустық жүйе = IUCN3.1
| статустық сілтеме =
| статусы2 = CR
| статусы2 жүйесі = EPBC
| статусы2 сілтемесі =

Тарату

Олардың көбейетін жері – Ресейдің солтүстік-шығысындағы Сибир тундрасы. Олар жерде ұя салады, әдетте жерге ойық жасап төрт шамасында жұмыртқа салады. Олар көшпенді, қыста Оңтүстік Азиядан Австралияға дейінгі жағалауларда қыстайды. Бұл түр қыс айларында өте ірі топтарға бірігеді. Бұл түрдің аз сандылары жыл сайын Алясканың батысында, АҚШ-та тіркеледі, сондай-ақ Британдық Колумбияда (Канада), Орегон, Батыс Вирджиния және Мэн (АҚШ) штаттарында сирек кездеседі.

Таксономия және сипаттама

Calidris tenuirostris, көбінесе үлкен түйін деп аталады, Scolopacidae тұқымдасының Calidris (құмқұмыра) туысының ең ірі түрі болып табылады. Оның туыс түрі – қызыл түйін – одан екінші үлкен түр. Ересек үлкен түйіндердің денесі , қанаттары , ал салмағы болады.

Бұл түрдің аяқтары қысқа және қара, ал тұмсығы орташа ұзындықта, жіңішке және қара болады. Көбейетін ересектердің жоғарғы жағы реңді сұр түсті, қызыл қоңыр қауырсындарымен араласқан. Беті, мойны және кеудесі қара нүктелермен тығыз жабылған, сондай-ақ артқы жағында да жолақтар бар. Қыста қауырсыны жоғары жағы біркелкі ақшыл сұр түске айналады. Оны қызыл түйінден көбейетін қауырсынымен ажыратуға болады, онда соңғысының беті, мойны және кеудесі ерекше қызыл түсті болады. Басқа қауырсындарында үлкен түйін өлшемімен, ұзын тұмсығымен, терең кеудесімен және жоғарғы жағындағы жолақтарымен анықталады.

Мінез-құлық

Бұл құстар лайлы жағалар мен жағажайларда азықтанады, тамақ іздеу үшін топыраққа шоқып немесе көзбен көріп жинайды. Олар негізінен моллюскалар мен жәндіктермен қоректенеді.

Қорғау мәртебесі

Үлкен түйін – Африка-Еуразиялық көшпелі су құстарын сақтау туралы келісімге (AEWA) қатысатын түрлердің бірі.

Австралия

2016 жылдың 5 мамырынан бастап және lc=yes мәртебесінен бастап, үлкен түйін Австралияда 1999 жылғы федералдық Қоршаған ортаны қорғау және биологиялық әртүрлілікті сақтау туралы заңға (EPBC Act) сәйкес аса қауіпті түрлер тізіміне енгізілді, келесі бағалау 2023 жылдың 30 қазанында күтілуде. 2023 жылдың наурыз айында Biological Conservation журналында жарияланған зерттеуде авторлар EPBC заңы бойынша қауіпті түрлерге жататын критерийлерге енді сәйкес келмейтін 23 түрді атады, олардың ішінде үлкен түйін де бар. Бұл бағалаудың себебі – "Халық саны қазір тұрақталды немесе төмендеу қарқыны белгіленген шектен төмен". Аймақтық және штаттық заңнамаға сәйкес, бұл түр Жаңа Оңтүстік Уэльс және Солтүстік территорияда осал түрлер тізіміне, Оңтүстік Австралияда жойылу қаупі бар түрлер тізіміне, ал Квинсленд, Виктория және Батыс Австралияда аса қауіпті түрлер тізіміне енгізілген.